Yadda Audugar Mata Mai Wankewa Ke Inganta Zuwan 'Yan Mata Makaranta a Najeriya

A Najeriya, kusan mata da 'yan mata miliyan 37 da ke shekarun haihuwa ba sa samun kayan tsaftar al'ada saboda rashin kuɗi. Wannan adadi mai ban mamaki ba ƙididdigar lafiya kaɗai ba ne—yana wakiltar miliyoyin kwanakin makaranta da aka rasa, ilimi da aka tauye, da burikan da aka jinkirta.

Idan wani iyali a karkarar Kano yana fama da biyan kuɗin makaranta, sayen audugar mata ga 'ya'yansu mata ya zama alatu da ba zai yiwu ba. Fakiti guda na audugar jefarwa zai iya kai tsakanin N800 zuwa N1,200, kuma ga iyalan da ke da 'ya'ya mata da yawa, kuɗin kowane wata yana zama nauyi da sauri. Lissafin yana da ban tausayi: a gidan da ke da 'ya'ya mata huɗu masu al'ada, iyaye suna fuskantar kashe kusan N10,000 a wata kan audugar jefarwa kaɗai.

'Yan mata kamar Zainab Yakubu, wadda ta yi amfani da guntun tsumma don kula da jininta, suna wakiltar dubban ɗalibai a faɗin Najeriya da ke fuskantar zaɓi mai wuya kowane wata. Waɗannan hanyoyin wucin gadi ba rashin jin daɗi kaɗai suke kawowa ba—ba su da aminci, ba sa aiki sosai, kuma suna kunyata 'yan mata matasa da ke ƙoƙarin mai da hankali kan karatunsu.

Tsoron zubewa yana haifar da damuwa koyaushe. 'Yan mata suna wuni a makaranta suna damuwa game da tabo, suna guje wa wasanni, kuma suna ƙin amsa tambayoyi a allo. Ko da sun je makaranta a lokacin al'ada, karatunsu yana raguwa sosai.

Bincike ya sha nuna cewa 'yan matan Najeriya suna rasa 24% na shekarar karatu a matsakaici saboda ƙalubalen da suka shafi al'ada. Wannan kusan rana ɗaya cikakkiya ce cikin kowane kwanakin makaranta huɗu. A tsawon karatun sakandare, wannan rashin zuwa yana kai kusan shekaru biyu cikakku na karatu.

Waɗannan ba darussa da aka rasa kaɗai ba ne—damammaki ne da 'yan mata suka rasa na gina ilimi da ƙwarewar da suke buƙata don dogaro da kansu ta fuskar tattalin arziki. Ƙari ga haka, yawan rashin zuwa sau da yawa yana kai ga rashin ƙoƙari a karatu, ƙaruwar barin makaranta, kuma a wasu lokuta auren wuri yayin da iyalai ke fid da rai da makomar karatun 'ya'yansu mata.

Idan 'yan mata suna rasa makaranta akai-akai saboda al'ada, ba lokacin aji kaɗai suke rasawa ba—suna rasa matsayinsu a jerin karatu. Darussan lissafi suna ginuwa a kan juna, ba a iya maimaita gwaje-gwajen kimiyya, kuma ayyukan rukuni suna ci gaba ba tare da su ba.

Malamai a yankunan karkara sukan ce wasu daga cikin ɗalibansu mata mafi hazaƙa suna fara faɗuwa a karatu kusan shekaru 13 ko 14, daidai lokacin da al'ada ke farawa. Waɗannan 'yan mata, da a da suke fice a karatunsu, suna fara fama da bin darussan da suka rasa.

Ƙyamar da ake yi wa al'ada a al'ummomin Najeriya da dama tana shiga har cikin aji. 'Yan matan da jini ya zube musu suna fuskantar izgili daga abokan karatu, abin da ke haifar da raunin zuciya mai ɗorewa da ke shafar ƙarfin gwiwarsu da son shiga ayyukan makaranta.

Ko 'yan matan da suka samu damar zuwa makaranta a lokacin al'adarsu sukan zauna a bayan aji, su guji ɗaga hannu, kuma su ƙi shiga ayyukan bayan darasi. Wannan ware kai da suke yi yana ƙara musu mummunan ra'ayi game da jikinsu da matsayinsu a wuraren ilimi.

Hanyar daga rasa kwanakin makaranta zuwa barin makaranta gaba ɗaya tana bin tsari da ake iya hasashe. Da farko, 'yan mata suna rasa 'yan kwanaki kaɗan kowane wata. Amma yayin da suke baya a karatu kuma kunya ke ƙaruwa, wasu sukan fara tsawaita rashin zuwansu. A ƙarshe, tazarar da ke tsakanin iliminsu da ajinsu tana yin girma da ba za a iya cike ta ba, abin da ke kai ga barin karatu gaba ɗaya.

Wannan zagaye yana da muni musamman a Najeriya, inda mata masu ilimi ke mayar da kashi 90% na kuɗin shigarsu cikin al'ummominsu. Idan 'yan mata suka bar makaranta saboda talaucin al'ada, al'ummomi gaba ɗaya suna rasa amfanin gudummawar da za su iya bayarwa.

Ba kamar audugar jefarwa da ke buƙatar saye kowane wata ba, audugar mata mai wankewa mai inganci za ta iya ɗaukar shekaru 2 zuwa 3 idan an kula da ita yadda ya kamata. Wannan tsawon rai yana mai da kuɗin lafiyar al'ada daga kashe kuɗi kowane wata zuwa jari na sau ɗaya a ilimin yarinya.

Misali, an tsara Sana Pads da layuka da yawa na bamboo masu tsotse jini da bayan da ruwa ba ya ratsawa wanda ke ba da kariya ta sa'o'i 8-12. Wannan tsawon lokacin sawa yana nufin 'yan mata za su iya halartar cikakken ranar makaranta ba tare da damuwar canja audugar ko zubewa ba.

Lissafin audugar mata mai wankewa yana da gamsarwa ga iyalai da ƙungiyoyi duka. Yayin da audugar jefarwa ke ci wa iyalai dubban naira a shekara, saitin audugar mata mai wankewa kaɗan ne daga cikin wannan kuɗi a dogon lokaci.

Ga ƙungiyoyi masu zaman kansu masu ƙarancin kasafi, wannan araha tana ba da damar tasiri mai faɗi. Maimakon samar da sauƙi na ɗan lokaci ta hanyar raba audugar jefarwa kowane wata, ƙungiyoyi za su iya saka jari a mafita da ake sake amfani da ita da ke yi wa 'yan mata hidima tsawon shekaru.

Mafi muhimmanci ma, kariyar al'ada mai aminci tana dawo wa 'yan mata ƙarfin gwiwarsu a makaranta. Idan 'yan mata sun san za su iya amincewa da kayan al'adarsu su riƙe su a bushe kuma cikin jin daɗi, suna ƙara shiga tattaunawar aji, wasanni da ayyukan zamantakewa.

Wannan ƙarin ƙarfin gwiwa yana yaɗuwa a duk rayuwarsu ta karatu. Malamai sun ce 'yan matan da ke amfani da audugar mata mai wankewa mai inganci suna ƙara himma, zuwa makaranta akai-akai, da ingantuwar sakamakon karatu.

Pad a Queen Initiative (PAQi) a Ibadan, Jihar Oyo, tana nuna ƙarfin sauyi na shirye-shiryen audugar mata mai wankewa da aka tsara da kyau. Tun daga Oktoba 2021, wannan ƙungiya mai zaman kanta ta raba audugar mata mai wankewa fiye da 5,000 ga mata da 'yan mata, inda kusan kashi 80% na waɗanda suka amfana 'yan mata ne matasa 'yan makaranta.

Sakamakon ya bayyana kansa: PAQi ta rubuta raguwar rashin zuwa makaranta saboda al'ada da kashi 97% a tsakanin 'yan matan da suka karɓi kayan audugar mata mai wankewa. Kusan kowace yarinya da a da take zama a gida a lokacin al'ada ta fara zuwa makaranta akai-akai.

“Muna da 'yan matan da a da suke zama a gida ba sa zuwa makaranta har sai al'adarsu ta wuce,” in ji Saheedat Adetayo, Babbar Daraktar PAQi. “Bayan sun karɓi audugarmu mai wankewa, waɗannan 'yan mata sun samu ƙaruwa sosai a shiga darussan aji da ayyukan bayan darasi a lokacin al'ada.”

A unguwannin talakawa na birnin Abuja, inda 'yan mata 'yan makaranta 2,500 daga iyalai masu ƙaramin kuɗin shiga ke fuskantar matsanancin talaucin al'ada, shirye-shiryen da aka tsara musamman sun nuna sakamako mai ban mamaki. 'Yan matan da a da suke amfani da kayan da ba su da aminci kamar ganyaye ko tsumma yanzu suna zuwa makaranta cikin ƙarfin gwiwa a duk tsawon al'adarsu.

Shirin Pad and Pant Project na Global Shapers Community a Kuje Area Council ya ba 'yan mata 50 na makarantar sakandare audugar mata mai wankewa da kuma ilimin yadda za su ɗinka tasu. Wannan hanya ta ɓangarori biyu—samar da sauƙi nan take tare da gina ƙarfi na dogon lokaci—ta kawo sauyi mai ɗorewa a al'ummar.

Binciken bibiya ya sha nuna cewa 'yan matan da ke samun audugar mata mai wankewa mai inganci ba zuwa makaranta akai-akai kaɗai suke yi ba—suna ƙara ƙoƙari a karatu. Idan 'yan mata ba sa damuwa game da kula da al'ada, za su iya mai da hankali gaba ɗaya kan karatu.

Malamai sun ce suna ganin waɗannan sauye-sauye cikin 'yan watanni kaɗan bayan raba audugar. 'Yan mata suna ƙara shiga ayyukan rukuni, suna ƙara yin tambayoyi, kuma suna ƙara ƙarfin gwiwa wajen gabatarwa. Sauyin ya wuce karatu zuwa jagoranci da dangantaka da tsaransu.

Ku ga ƙarfin tsotse jini da jin daɗin Sana Pads da ba su da na biyu. A wannan bidiyo, muna nuna ƙarfin tsotse jini mai ban mamaki da ikon hana zubewa na audugar mata mai wankewa tamu, muna tabbatar da dalilin da ya sa su ne mafi aminci a Afirka.

Shirye-shiryen audugar mata mai wankewa masu tasiri suna buƙatar fiye da raba kaya kawai. Shirye-shiryen da suka yi nasara suna haɗa kaya masu inganci da cikakken ilimi, wurare masu dacewa, da tallafi mai ci gaba.

Shirye-shiryen da suka fi tasiri sun haɗa da zaman ilimin lafiyar al'ada da ke magance tatsuniyoyi da fahimta mara kyau. 'Yan mata suna buƙatar fahimtar zagayen al'adarsu, koyon yadda ake kula da audugar yadda ya kamata, da samun jagora kan gane alamun kamuwa da cuta ko wasu matsalolin lafiya.

Ƙari ga haka, shirye-shiryen da suka yi nasara suna aiki tare da shugabannin makarantu don tabbatar da isassun wuraren WASH (ruwa, tsaftar muhalli da tsafta). 'Yan mata suna buƙatar wurare na sirri don canja audugar, samun ruwa mai tsafta don wanke ta, da sabulu don tsafta yadda ya kamata.

Malamai suna taka muhimmiyar rawa wajen ɗorewar amfanin shirin. Idan malamai sun fahimci lafiyar al'ada kuma za su iya magance damuwar da ta shafi al'ada cikin hikima, suna samar da yanayi mai tallafi da ke ƙarfafa ci gaba da zuwa makaranta.

Shirye-shiryen horo ya kamata su ba malamai ikon gane alamun talaucin al'ada, ba da bayanai na asali kan lafiyar al'ada, da haɗa ɗalibai da hanyoyin taimako da suka dace. Malamai maza musamman suna amfana da ilimin da ke taimaka musu su amsa bukatun lafiyar al'ada yadda ya kamata.

Ko audugar mata mai wankewa mafi kyau ba za ta iya magance talaucin al'ada gaba ɗaya ba sai da isassun wurare. Makarantu suna buƙatar banɗakuna na sirri masu makulli, ruwan famfo, kwalaben sabulu, da hanyoyin zubar da duk wani ɓangare na jefarwa.

Shirye-shirye da yawa da suka yi nasara suna haɗa gyaran gine-gine tare da raba audugar. Wannan cikakkiyar hanya tana tabbatar da cewa 'yan mata za su iya kula da al'adarsu cikin cikakken mutunci da sirri.

A Sana Pads, mun fahimci cewa audugar mata mai wankewa mai tasiri dole ta biya takamaiman bukatun 'yan matan Najeriya. Audugarmu tana da layukan zaren bamboo masu tsotse jini da ke ɗaukar ko da jini mai yawa, tare da kasancewa mai laushi a fata.

An tsara kowace audugar don dogon lokacin sawa—har zuwa sa'o'i 8-12—domin 'yan mata su halarci cikakken ranar makaranta ba tare da katsewa ba. Bayan da ruwa ba ya ratsawa yana hana zubewa tare da barin iska ta shiga, kuma maɓallan matsewa (snap) suna tabbatar da cewa audugar ta zauna daidai a duk tsawon ranakun makaranta masu motsi.

Muna aiki kai tsaye da ƙungiyoyi masu zaman kansu (NGO), makarantu, da masu rarraba kaya don samar da mafita ta oda mai yawa da ke ƙara tasiri tare da rage kuɗi. Starter Kits ɗinmu sun ƙunshi audugar mata mai wankewa guda uku da jakar ɗauka, suna ba 'yan mata isasshiyar kariya don kula da al'adarsu cikin ƙarfin gwiwa.

Ga ƙungiyoyin da ke yi wa 'yan mata masu jini mai yawa hidima, Heavy Bleeder Kits ɗinmu suna ba da ƙarin ƙarfin tsotse jini da faɗi. Muna kuma samar da kayan horo da tallafi don taimaka wa ƙungiyoyi su aiwatar da cikakkun shirye-shiryen lafiyar al'ada.

Jajircewarmu ta wuce kera audugar mata masu inganci. Muna samar da kayan ilimi da ke taimaka wa ƙungiyoyi su magance dukkan bukatun lafiyar al'ada, daga ilimin asali kan gaɓoɓin jiki zuwa umarnin yadda ake kula da audugar a aikace.

Mun yi imani cewa sauyi mai ɗorewa yana buƙatar ba kayan da suka fi kyau kaɗai ba, har ma da fahimta mafi kyau. Shi ya sa muke tallafa wa abokan hulɗarmu da shirye-shiryen horo, kayan auna tasiri, da taimakon fasaha mai ci gaba.

Ƙungiyoyin da ke son aiwatar da shirye-shiryen audugar mata mai wankewa su fara da tantance bukatu da tattaunawa da al'umma. Fahimtar ra'ayin jama'a game da al'ada, kayan da ake da su, da takamaiman ƙalubale yana taimakawa wajen tsara shirye-shirye masu tasiri.

Ku fara da shirye-shiryen gwaji a wasu zaɓaɓɓun makarantu ko al'ummomi. Wannan hanya tana ba ku damar inganta hanyoyinku, auna tasiri, da tattara shaidu don aiwatarwa a babban mataki. Ku rubuta sakamakon lambobi (yawan zuwa makaranta, ƙoƙarin karatu) da sauye-sauyen da ba na lambobi ba (matakin ƙarfin gwiwa, yawan shiga ayyuka).

Shirye-shirye masu tasiri suna da ƙwaƙƙwaran tsarin sa ido da tantancewa. Ku bibiyi yawan zuwa makaranta kafin da bayan raba audugar, ku sa ido kan alamomin ƙoƙarin karatu, kuma ku riƙa yin binciken bibiya akai-akai da waɗanda suka amfana.

Muhimman ma'auni sun haɗa da: yawan zuwa makaranta a lokacin al'ada, yanayin ƙoƙarin karatu, yawan barin makaranta, da matakin ƙarfin gwiwa da 'yan matan suka bayyana da kansu. Ziyarar bibiya akai-akai tana tabbatar da cewa 'yan mata suna amfani da audugarsu yadda ya kamata, kuma tana magance duk wani ƙalubale da ya taso.

Shirye-shiryen audugar mata mai wankewa da suka fi nasara suna gina haɗin gwiwa a fannoni da dama. Ku yi aiki tare da makarantu don saka lafiyar al'ada a cikin manhajar ilimin lafiya, ku haɗa kai da cibiyoyin lafiya na gida don bukatun kulawa ta gaba, kuma ku shigar da iyaye da al'ummomi don magance shingayen al'adu.

Ku yi la'akari da haɗin gwiwa da masu kera na gida kamar Sana Pads don tabbatar da samun kaya ba tare da katsewa ba da tallafa wa ci gaban tattalin arzikin gida. Waɗannan haɗin gwiwa suna samar da hanyoyin samun kuɗi masu ɗorewa kuma suna rage dogaro da tallafin masu ba da agaji na waje.

Ku tuntuɓi Sana Pads a yau don sanin yadda ake yin oda don shirinku, kayan horo, da damar haɗin gwiwa. Tare, za mu iya tabbatar da cewa babu yarinyar da za ta rasa makaranta saboda al'adarta.

Idan muka ba 'yan mata audugar mata mai wankewa mai inganci, ba matsalar lafiya kaɗai muke magancewa ba—muna buɗe ƙarfin ilimi, muna gina ƙarfin gwiwa, kuma muna samar da hanyoyin ƙarfafa tattalin arziki. A ƙasar da mata masu ilimi ke jagorantar ci gaban al'umma, riƙe 'yan mata a makaranta a lokacin al'ada ba batun al'ada kaɗai ba ne—batun gina makomar Najeriya ne, yarinya ɗaya bayan ɗaya.

Don NGO da oda mai yawa, ku tuntuɓi tawagarmu don tattauna yadda za mu iya tallafa wa shirye-shiryenku.

Kuna da ƙarin tambayoyi game da audugar mata mai wankewa? Ku ziyarci shafin Ilimi namu don ƙarin shawarwari da jagorori, ko ku ƙara sani game da manufarmu ta kawo ƙarshen talaucin al'ada ta hanya mai ɗorewa.

Idan muka zaɓi audugar mata mai wankewa, muna zaɓar:

• Ƙarfafa tattalin arziki: Iyalai suna ajiye kuɗin da za a iya saka shi a ilimi, kasuwanci, da sauran abubuwan fifiko
• Mutunci a lafiya: Kariya marar sinadarai mai daɗi da ba ta cutar da lafiya
• Nauyin kare muhalli: Rage shara da tallafa wa ɗabi'u masu ɗorewa
• Damar ilimi: Tabbatar da cewa 'yan mata sun ci gaba da zuwa makaranta kuma sun cimma cikakken burinsu

Ga masu sayen kaya da yawa da masu rarrabawa, haɗin gwiwa da masu kera audugar mata mai wankewa mai inganci kamar Sana Pads yana nufin tallafa wa mafita da aka tabbatar da ke kawo tasiri mai ɗorewa a al'ummomin Najeriya.

'Yan mata da matan al'ummarku sun cancanci kayan al'ada da ke kare lafiyarsu, tallafa wa burinsu, da girmama mutuncinsu. Audugar mata mai wankewa tana cika dukkan ukun.

Tare, ba al'ada kaɗai muke canjawa ba—muna canja rayuwa.https://sanapads.com/contact-us/