Ɓoyayyen Farashi - Yadda Talaucin Al'ada Ke Hana 'Yan Matan Najeriya Zuwa Makaranta

Talaucin al'ada ba rashin kayan al'ada kaɗai ba ne. Yana haifar da jerin ƙalubale da ke barazana kai tsaye ga ikon 'yan mata na koyo, ci gaba da zuwa makaranta, da gina makomar da ta cancance su.

Taƙaitaccen Bayani:

• 'Yan matan Najeriya na rasa matsakaicin kwanakin makaranta 4-5 kowane wata saboda rashin kayan al'ada, jimillar kashi 20% na shekarar karatu.
• 1 cikin 10 na 'yan matan Afirka na rasa makaranta lokacin al'ada, kuma adadin ya fi yawa a ƙauyukan Najeriya inda samun kaya ke da wuya.
• 'Yan matan da ke rasa makaranta akai-akai lokacin al'ada sun fi yiwuwar barin makaranta gaba ɗaya kafin kammala sakandare da kashi 70%.
• Matsakaicin kuɗin audugar jefarwa (₦200-500 a kowace al'ada) daidai yake da kashi 10-25% na mafi ƙarancin albashi, abin da ya sa iyalai da yawa ba za su iya saye ba.
• Makarantun da ba su da kayan WASH masu kyau (bandaki, ruwa, sirri) na ƙara matsalar, kuma wannan ya shafi kusan kashi 60% na makarantun gwamnati a faɗin ƙasa.
• Audugar mata mai wankewa na kashe kashi 75-85% ƙasa a cikin shekaru biyu idan aka kwatanta da sayen ta jefarwa kowane wata, abin da ya sa ta zama mafita mai amfani.

Bari mu duba yadda wannan matsala ke faruwa a makarantun Najeriya da abin da take nufi ga dukan zuriyar 'yan mata.

Sadiya ta zauna a wajen ajinsu a Kaduna, zaninta ɗaure sosai a kugunta. A ciki, abokan ajinta na rubuta jarrabawar lissafi – wadda ta yi karatu dominta duk mako. Amma Sadiya ba ta tunanin algebra. Tana tunanin jaridar da ta ninka ta saka tsakanin cinyoyinta, wadda tuni ta fara jiƙewa kuma ba za a dogara da ita ba. Al'adarta ta zo da safen nan ba tare da audugar mata ba, ba kuɗin saye, kuma ba wani zaɓi illa ta nisanci ɗakin jarrabawa.

Labarin Sadiya na maimaituwa a faɗin Najeriya kowace rana. A ajujuwa daga Lagos zuwa Maiduguri, 'yan mata masu hazaka da kyakkyawar makoma na tilastuwa su zaɓa tsakanin karatunsu da mutuncinsu. Suna rasa makaranta ba don ba su da basira ko buri ba, sai don ba su da abu mai sauƙi kamar audugar mata.

Idan muna magana game da 'yan mata da ke rasa makaranta lokacin al'ada, ba wasu 'yan kwanaki na rashin zuwa kawai muke nufi ba. Muna magana ne game da koma baya na tsari da ke shafar kowane ɓangare na tafiyar karatunsu.

Ku yi tunanin gina gida amma kuna rasa kowane mako na huɗu na aikin ginin. Tushe na raunana. Ginin na zama marar ƙarfi. Haka ke faruwa da karatun yarinya idan tana rasa kwanaki 4-5 kowane wata.

A makarantun Najeriya inda tsarin karatu ke tafiya da sauri kuma malamai ke da ɗalibai da yawa a aji, rasa ko da rana ɗaya na nufin rasa muhimmin darasi. Yarinyar da ta rasa darasin lissafi kan quadratic equations ba za ta fahimci darasi na gaba sosai ba. Ajin biology da ta rasa ya yi magana kan haihuwa – batun da malamai da yawa ba za su maimaita ba saboda kunyar al'adu.

Waɗannan giɓi na taruwa. Wata bayan wata, shekara bayan shekara, yarinyar na ƙara komawa baya. Makin jarrabawarta na faɗuwa ba don ba ta da basira ba, sai don ba ta samun koyarwa akai-akai. Malaman da ba su fahimci ainihin dalilin rashin zuwanta ba na iya ganin ta a matsayin marar himma ko marar ƙwarewa.

Bayan darussan da aka rasa, akwai nauyin tunani da zuciya na kula da al'ada ba tare da isassun kaya ba. Grace, ɗaliba a Ibadan, ta bayyana yadda take tashi a ranakun jarrabawa cikin tsoron al'adarta za ta zo. “Ba na iya maida hankali kan karatu saboda ina lissafin kwanaki, ina addu'a kada ta zo a lokacin makaranta.”

A al'adun da ba a cika magana a fili game da al'ada ba, yarinyar da jini ya zube ta kayan makarantarta na fuskantar ba'a da za ta iya bibiyarta tsawon shekaru. Kunyar zubewa sau ɗaya na iya kai ga watanni na guje wa makaranta.

Yanayin barin makaranta na bin hanya da aka sani: rashin zuwa lokaci-lokaci ya zama akai-akai, maki ya faɗi, yarinyar ta maimaita aji, matsin kuɗi ya ƙaru a gida, kuma iyaye su fara tambayar amfanin ilimantar da 'yar da ke rasa makaranta ko yaya. Neman aure ya zo. Yarinyar da a da ke mafarkin jami'a ta tsinci kanta an cire ta daga makaranta tana da shekara 15 ko 16.

Matsalar kan fara tun kafin makaranta ta fara. Yarinya ta tashi da al'ada kuma ta fuskanci lissafi mai wuya: Shin tana da pad? Zai kai har ƙarshen yini? Shin makarantarta na da bandaki mai sirri da ruwa? Idan ba ta da pad, za ta iya ninka isasshen jarida? Zai riƙe?

Ku duba abin da Fatima ta fuskanta a wata makarantar sakandare a Kano. Makarantarta na da bandaki, amma sau da yawa babu ruwa kuma babu ƙofofi. Idan tana buƙatar canza tsummar da take amfani da ita a matsayin pad, sai ta yi fatan babu kowa a kusa kuma ta yi ƙoƙarin kula ba tare da ruwa ba, ba tare da sirri ba, da mintuna biyar kawai kafin aji na gaba. Ba ta iya maida hankali a darasi. Tana motsi koyaushe, tana duba ko jini ya zube. Dukan karatunta ya zama na biyu bayan kula da al'ada.

Talaucin al'ada ba ya shafar 'yan mata ɗaya-ɗaya kawai – yana raunana dukan al'ummomi da ci gaban Najeriya.

Idan 'yan mata suka bar makaranta saboda talaucin al'ada, Najeriya na rasa gudummawarsu ga tattalin arziki. World Bank ya ƙiyasta cewa inganta yawan 'yan matan da ke kammala karatu zai iya ƙara biliyoyi ga tattalin arzikin Najeriya. Sa ₦10,000-15,000 a kayan al'ada masu wankewa don dukan karatun sakandaren yarinya zai iya kare jarin ilimi da ya kai miliyoyi a kuɗin da za ta samu nan gaba.

Talaucin al'ada kuma na tura 'yan mata amfani da madadin marasa aminci – jarida, tsumma, ganye. Waɗannan abubuwa na iya kawo kamuwa da cuta. 'Yan matan da ba sa iya canza kariya akai-akai na fuskantar ƙarin haɗarin kamuwa da cuta a hanyar haihuwa. Damuwa da fargaba kuma na shafar lafiyar ƙwaƙwalwa, inda baƙin ciki mai tsanani da rashin girman kai suka fi yawa a tsakanin 'yan matan da ke fama da talaucin al'ada.

Talaucin al'ada na ƙarfafa saƙon cewa karatun 'yan mata bai kai na 'yan maza muhimmanci ba. Yana gaya wa 'yan mata cewa jikinsu abin kunya ne da ke kawo cikas, maimakon wani ɓangare na rayuwa na dabi'a. A al'ummomin da talaucin al'ada ke hana 'yan mata zuwa makaranta, matsayin gargajiya na maza da mata na ƙara ƙarfi. Iyalai na tunani: idan 'yan mata ba za su iya kammala karatu ba ko yaya, me zai hana a aurar da su da wuri?

Bayan tasiri ga mutum, kayan al'ada masu ɗorewa na rage sharar muhalli. Yarinya ɗaya da ke amfani da audugar jefarwa na samar da kusan kilogiram 150 na shara a tsawon rayuwarta. Audugar mata mai wankewa na kawar da wannan nauyi tare da ba da kariya amintacciya mai ɗorewa da ke sa 'yan mata ci gaba da zuwa makaranta.

Idan ana tattauna talaucin al'ada da karatu, wasu tambayoyi na yawan tasowa. Bari mu amsa su kai tsaye.

Zuriyoyin baya sau da yawa ba sa zuwa makaranta, ko suna zuwa makarantun da ke kusa da gida inda za su iya canzawa akai-akai. 'Yan matan makaranta na yau na yin sa'o'i 6-8 nesa da gida a wuraren da babu sirri, ruwa, ko wurin zubar da kaya.

Hanyar tsumma ta gargajiya na buƙatar guda da yawa – aƙalla 8-10 a kowace al'ada – tare da tabbataccen ruwa, sabulu da wurin busarwa na sirri. Iyalai da yawa ba za su iya samar da wannan ba. Audugar mata mai wankewa da aka tsara da kyau na magance waɗannan ƙalubale da bayanta mai hana zubewa, shan jini da ke ɗaukar sa'o'i da dama, da sauƙin wankewa.

I, al'ada abu ne na sirri. Amma idan wannan gaskiyar halitta ta hana 1 cikin 10 na 'yan mata samun ilimi lokacin al'adarsu, ta zama batun ilimi. Makarantu ne inda tasirin ke bayyana – a kujerun da babu kowa, jarrabawar da aka faɗi, da ƙididdigar barin makaranta.

Makarantun da ke magance talaucin al'ada na ganin sakamako nan take: zuwa makaranta na inganta, nasarar karatu na ƙaruwa, kuma 'yan mata na cewa suna da ƙarin ƙarfin gwiwa. Samar da audugar mata da kayan WASH na cire shinge ga ilimi, kamar samar da littattafai ko abincin makaranta.

Shaida ta saɓa wa wannan tsoro. Cikakken ilimin lafiyar al'ada a zahiri na kare 'yan mata. 'Yan matan da suka fahimci al'ada kafin ta zo musu na jin ƙarancin tsoro da kunya. Suna kula da al'adarsu cikin tsafta kuma suna gane matsalolin lafiya da wuri.

Ainihin ɓarna ita ce jahilcin da ke barin 'yan mata jini na zubewa ta tufafinsu, suna amfani da kayan marasa tsafta, kuma suna barin makaranta. Ana iya gabatar da ilimin al'ada da ya dace da al'adunmu a cikin koyarwar addini – a matsayin tsaftar jiki, girmama jiki, da shiri don nauyin da ke gaba.

Talaucin al'ada a makarantun Najeriya na buƙatar mafita da ta fahimci gaskiyar Najeriya – yanayinmu, tattalin arzikinmu, al'adunmu, da ƙalubalen ababen more rayuwarmu.

An kafa Sana Pads ne musamman domin magance waɗannan ƙalubale. A matsayinmu na masu ƙera kaya a Najeriya, muna tsara kaya don yanayin zafi da danshi na Lagos da busasshen zafi na Kano. Mun fahimci cewa yawancin makarantu ba su da tabbataccen ruwa da wutar lantarki, don haka audugarmu na da sauƙin wankewa da hannu kuma tana bushewa da sauri.

Tun kafuwarmu, mun tallafa wa mata da 'yan mata sama da 10,000 kai tsaye kuma mun raba pads sama da 30,000 ta haɗin gwiwa da makarantu, NGOs da ƙungiyoyin al'umma. 'Yan matan da suka daina rasa makaranta, makin jarrabawar da suka inganta, ƙarfin gwiwar da ya ƙaru – wannan shi ne ainihin tasirin da ya wuce lambobi.

Manufarmu ta wuce sayar da kaya. Muna aiki don kawo ƙarshen talaucin al'ada a Najeriya ta sa kayan al'ada masu wankewa su kasance masu sauƙin samu da araha, tare da haɗin gwiwa da makarantu don samar da kaya da ilimi duka.

Fahimtar matsalar farko ce kawai. Canji na gaske na buƙatar mataki daga mutane, iyalai, makarantu da ƙungiyoyi.

Idan ku iyaye ne masu damuwa game da karatun 'yarku, ko yarinya ce da ke fama da rashin zuwa makaranta saboda al'ada, akwai mafita masu araha. Ku fara da tattaunawa a fili game da al'ada da makaranta ba tare da kunya ba.

Don zaɓin kaya, ku duba abin da ya dace da yawan jinin 'yarku. No Wahala Pads ɗinmu na aiki da kyau ga jini kaɗan. Premium Pads, masu layi ɗaya mai hana zubewa da layuka uku masu shan jini, sun dace da yawancin 'yan mata a ranakun makaranta na yau da kullum. Maxi Pads, masu layuka biyar masu shan jini, na ba da tsaro a kwanakin jini mai yawa.

Starter Kit ɗinmu na ɗauke da Premium Pads uku da jakar ajiya a kusan kuɗin audugar jefarwa na watanni biyu. A cikin shekaru biyu na sakandare, audugar mata mai wankewa na kashe kashi 75-85% ƙasa da sayen ta jefarwa kowane wata, abin da ke 'yantar da kuɗin iyali don kuɗin makaranta da littattafai.

Cibiyoyin ilimi na da ƙarfi na musamman na magance talaucin al'ada a babban mataki. Ku fara da tambayar 'yan mata a asirce game da rashin zuwa makaranta saboda al'ada. Ku duba kayan WASH ta idon ɗalibar da ke al'ada – shin akwai sirri, ruwa, wurin zubar da kaya?

Sannan ku aiwatar da cikakkun mafita: ku inganta kayan WASH da ƙofofi masu makulli da tabbataccen ruwa, ku horar da malamai su tallafa wa ɗalibai masu al'ada cikin tausayi, kuma ku saka ilimin lafiyar al'ada a cikin manhajar karatu.

Sana Pads na samar wa makarantu, NGOs da shirye-shiryen al'umma na kowane girma kaya a farashi ɗaya na kowane fakiti. Muna tallafa wa ƙungiyoyi da jagorar aiwatarwa bisa gogewarmu ta aiki da makarantu a faɗin Najeriya.

Talaucin al'ada ba ƙaddara ba ce, kuma tasirinsa a kan karatun 'yan mata ba abin karɓa ba ne. Kowace yarinya a Najeriya ta cancanci zuwa makaranta kowace rana – ko da kuwa tana al'ada. Mafitar na buƙatar tattaunawa ta gaskiya, kaya masu amfani, ingantattun ababen more rayuwa, da jajircewa tare. Lokacin da Blessing a Kaduna ba za ta sake zama a waje lokacin jarrabawa ba, lokacin da Grace a Ibadan ta daina tsoron jikinta, lokacin da Fatima a Kano za ta iya maida hankali kan lissafi maimakon zubewa – a lokacin ne za mu san muna samun nasara. Sana Pads na nan don taimakawa wajen tabbatar da wannan makoma. Ku ƙara koyo game da talaucin al'ada a Najeriya da yadda muke magance shi tare – yarinya ɗaya, makaranta ɗaya, al'umma ɗaya a lokaci guda.