Pádì Tí A Lè Fọ̀ Tí A Sì Tún Lò fún Ilé-ìwé: Ìtọ́sọ́nà Kíkún fún Akẹ́kọ̀ọ́ àti Olùkọ́ ní Nàìjíríà

Àwọn ilé-ìwé káàkiri Nàìjíríà ń ṣàwárí pé pípèsè pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ jẹ́ ọ̀kan lára ọ̀nà tí owó rẹ̀ kéré jùlọ láti mú àbájáde ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin sunwọ̀n sí i. Nígbà tí akẹ́kọ̀ọ́ bá ní ààbò nǹkan oṣù tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, wíwá sí ilé-ìwé ń pọ̀ sí i, ìgboyà ń dàgbà, ẹ̀kọ́ sì ń tẹ̀síwájú láìdáwọ́dúró.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Pádì tí a lè fọ̀ fún ilé-ìwé ń ná 70-85% kéré ju pípèsè pádì tí a ń jù nù fún akẹ́kọ̀ọ́ lọ́dọọdún.
• Àwọn ilé-ìwé Nàìjíríà tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ sọ pé bí àwọn ọmọbìnrin ṣe ń pa ilé-ìwé jẹ nígbà nǹkan oṣù ti dín kù ní 23-32%.
• Pádì tí a lè fọ̀ kan ń pẹ́ ọdún 2-3, ó sì ń mú wàhálà lóṣooṣù láti rí owó ra pádì tí a ń jù nù kúrò.
• Àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn àjọ mìíràn lè ra iye èyíkéyìí ní iye owó kan náà fún pákẹ́ẹ̀tì kọ̀ọ̀kan.
• Ìmúṣẹ tó tọ́ ní ẹ̀kọ́ ìmọ́tótó, ibi ìfọṣọ, àti ìfòyemọ̀ àṣà nínú kí ó lè yọrí sí rere.
• Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ìwé ní Lagos, Abuja, àti Kano ń ṣe dáadáa sí i nínú ẹ̀kọ́ lẹ́yìn tí wọ́n gba pádì tí a lè fọ̀.
• Pádì kọ̀ọ̀kan tí a pín ń dènà nǹkan bí pádì tí a ń jù nù 150-200 láti bọ́ sínú ibi ìdalẹ̀ ìdọ̀tí Nàìjíríà lọ́dọọdún.

Ẹ jẹ́ ká wo bí ilé-ìwé ṣe lè ṣe ètò pádì tí a lè fọ̀ tí ó ń ṣiṣẹ́ fún akẹ́kọ̀ọ́, olùkọ́, àti àwùjọ ní Nàìjíríà.

Àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù jẹ́ ìṣòro ńlá tí kò fara hàn ní àwọn ilé-ìwé Nàìjíríà. Ìwádìí láti Federal Ministry of Education fi hàn pé 1 nínú 4 ọmọbìnrin Nàìjíríà ń pa ilé-ìwé jẹ nígbà nǹkan oṣù. Ní àwọn àwùjọ ìgbèríko kan, iye náà gòkè dé 1 nínú 2. Àwọn ìdí rẹ̀ so mọ́ ara wọn: ìdílé kò lówó láti ra pádì tí a ń jù nù tí owó rẹ̀ jẹ́ ₦200-500 fún pákẹ́ẹ̀tì kan, ilé-ìwé kò ní ohun èlò WASH tó péye, èèwọ̀ àṣà sì ń dènà sísọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù ní gbangba. Nígbà tí ọmọbìnrin bá ń pa ilé-ìwé jẹ fún ọjọ́ 3-5 lóṣooṣù, wọ́n ń jìnnà sẹ́yìn nínú ìṣirò, sáyẹ́ǹsì, àti èdè. Àlàfo ẹ̀kọ́ yìí ń fẹ̀ sí i lọ́dọọdún, ó sì ń kópa nínú bí àwọn ọ̀dọ́bìnrin ṣe ń fi ilé-ìwé sílẹ̀ ju ti àwọn mìíràn lọ.

Ẹ ṣírò ohun tí àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù ń ná ìdílé Nàìjíríà. Akẹ́kọ̀ọ́ kan nílò nǹkan bí pádì 10 fún àsìkò nǹkan oṣù kan, èyí túmọ̀ sí pákẹ́ẹ̀tì 2-3 lóṣooṣù ní ₦200-500 fún pákẹ́ẹ̀tì kan. Ní ọdún ẹ̀kọ́ kan, ìyẹn jẹ́ ₦2,400-6,000 fún ohun èlò nǹkan oṣù nìkan. Fún ìdílé tí ń gba owó oṣù tó kéré jùlọ (₦30,000 lóṣù), èyí jẹ́ 8-20% owó oṣù òbí kan. Ọ̀pọ̀ ìdílé kò lè ná owó yìí pẹ̀lú owó ilé-ìwé, aṣọ ilé-ìwé, ìwé, àti owó ọkọ̀.

Àwọn òbí ń dojú kọ ìpinnu tí kò ṣeé ṣe. Ṣé kí wọ́n ra pádì ni tàbí kí wọ́n san owó lẹ́sìn àfikún? Ṣé iyì ọmọbìnrin wọn ni wọn yóò fi ṣáájú tàbí ohun èlò ilé-ìwé ọmọkùnrin wọn? Lọ́pọ̀ ìgbà, a máa ń sọ fún àwọn ọmọbìnrin pé kí wọ́n “ṣe é bí ó ti wù kí ó rí” pẹ̀lú àkísà, ìwé ìròyìn, tàbí ewé. Àwọn ohun àtọwọ́dá wọ̀nyí kò rọ̀ lára, a kò lè gbẹ́kẹ̀lé wọn, wọ́n sì lè fa àkóràn. Ẹ̀rù pé ẹ̀jẹ̀ lè jò sí aṣọ ilé-ìwé pọ̀ jù. Ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin yàn láti dúró sílé dípò kí wọ́n fi ara wọn wewu ìtìjú ẹ̀jẹ̀ tí ó jò sí aṣọ níwájú àwọn ọmọ kíláàsì.

Ipa rẹ̀ lórí ẹ̀kọ́ le gan-an. Pípa ọjọ́ 4 jẹ lóṣooṣù dọ́gba pẹ̀lú ọjọ́ ilé-ìwé 48 lọ́dún, tí ó fẹ́rẹ̀ tó sáà kan gbáko. Akẹ́kọ̀ọ́ kò lè kọ́ calculus, ìṣesí kẹ́míkà, tàbí kíkọ àròkọ tí wọn kò bá sí ní kíláàsì. Àwọn olùkọ́ ní ìpínlẹ̀ Enugu àti Plateau sọ pé àwọn ọmọbìnrin olóye tí ń pa ilé-ìwé jẹ déédéé nígbà nǹkan oṣù ń tiraka láti di ipò wọn mú nínú ẹ̀kọ́. Nígbà tí wọ́n bá fi máa dé ilé-ìwé girama àgbà, ọ̀pọ̀ ti jìnnà sẹ́yìn débi pé wọ́n fi ilé-ìwé sílẹ̀ pátápátá.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò jẹ́ ojútùú pípẹ́ tí ó ń kojú ìdènà owó àti ìdènà ìlò fún ìlera nǹkan oṣù. Yàtọ̀ sí pádì tí a ń jù nù tí a gbọ́dọ̀ rà lóṣooṣù, pádì tí a lè fọ̀ kan tí ó dára ń pẹ́ ọdún 2-3 tí a bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa. Ìṣirò rẹ̀ hàn kedere: tí pákẹ́ẹ̀tì pádì tí a ń jù nù bá jẹ́ ₦300, tí akẹ́kọ̀ọ́ sì nílò pákẹ́ẹ̀tì 36 ní ọdún mẹ́ta (₦10,800), ẹ̀ka pádì tí a lè fọ̀ tí ó jẹ́ ₦2,000-3,000 ń fi ₦7,800-8,800 pamọ́ fún ìdílé.

Fún ilé-ìwé, àǹfààní náà ń pọ̀ sí i fún ọ̀pọ̀ akẹ́kọ̀ọ́. Nígbà tí ilé-ìwé kan ní Jos North pèsè pádì tí a lè fọ̀ fún akẹ́kọ̀ọ́bìnrin 120, iṣẹ́ náà ná nǹkan bí ₦240,000 ní ìbẹ̀rẹ̀. Ẹ fi wé owó tí ń bá a lọ láti pèsè pádì tí a ń jù nù: ₦36,000 lóṣooṣù tàbí ₦432,000 lọ́dọọdún. Pádì tí a lè fọ̀ ti san owó ara wọn padà láàárín ohun tí kò tó oṣù méje, wọ́n sì ń bá a lọ láti ṣiṣẹ́ fún akẹ́kọ̀ọ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún.

Yàtọ̀ sí owó, pádì tí a lè fọ̀ ń dá iyì àti ìgboyà padà. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ pé ọkàn wọn balẹ̀ sí i, wọ́n ń kópa sí i nínú kíláàsì, wọ́n sì ń wá sí ilé-ìwé déédéé jálẹ̀ àsìkò nǹkan oṣù wọn. Àwọn olùkọ́ ń rí i pé wọ́n ń fọkàn sí ẹ̀kọ́ sí i. Ipa ọkàn tí mímọ̀ pé “Mo ní ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé” ní kò ṣeé fẹnu sọ tán fún àwọn ọ̀dọ́bìnrin tí ń la ìbàlágà kọjá ní àyíká tí a ti ń fi nǹkan oṣù ṣe ẹ̀gàn gidigidi.

Ṣíṣe ètò pádì tí a lè fọ̀ ní ilé-ìwé lọ́nà tí ó yọrí sí rere nílò ju pípín ọjà lásán lọ. Àwọn ilé-ìwé tí ó ń rí àbájáde tó dára jùlọ ń fojú sí òpó mẹ́ta tí ó so mọ́ ara wọn: dídára ọjà, ẹ̀kọ́, àti ìrànlọ́wọ́ ohun èlò.

Dídára ọjà ṣe pàtàkì gan-an. Pádì gbọ́dọ̀ fa omi mu tó fún wákàtí 6-8 ní ilé-ìwé, kí ó rọ̀ lára fún jíjókòó àti eré ìdárayá, kí ó sì lè fara da fífọ̀ léraléra ní ipò Nàìjíríà. Pádì tí kò dára tí ó ń jò, tí ó ń yẹ̀ nígbà tí a bá ń rìn, tàbí tí ó ń tètè bàjẹ́ ń ba ìgboyà akẹ́kọ̀ọ́ àti ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ètò náà jẹ́. Ó yẹ kí ilé-ìwé dán àpẹẹrẹ wò kí wọ́n tó ra ọjà púpọ̀, kí wọ́n sì gba èsì látọ̀dọ̀ àwùjọ akẹ́kọ̀ọ́ kékeré nípa bí ó ṣe rọ̀ lára, bí ó ṣe ń fa omi mu, àti bí ó ṣe rọrùn láti fọ̀.

Ẹ̀kọ́ ṣe pàtàkì bákan náà. Akẹ́kọ̀ọ́ nílò ìtọ́ni tí ó wúlò lórí bí a ṣe ń lo, fọ̀, sá, àti tọ́jú pádì tí a lè fọ̀. Ọ̀pọ̀ kò tíì rí pádì tí a lè fọ̀ rí, ọkàn wọn sì lè má balẹ̀ nípa ọ̀nà “tuntun” yìí. Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù kíkún kò dá lórí bí a ṣe ń lo pádì nìkan, ó tún kan ìbàlágà, àyípo nǹkan oṣù, ìwà ìmọ́tótó, àti títú àwọn ìtàn àròsọ tí ó wọ́pọ̀ ká. Ẹ̀kọ́ yìí máa ń ṣiṣẹ́ jùlọ nígbà tí ó bá kan àwọn ọmọkùnrin àti olùkọ́ ọkùnrin, èyí tí ó ń dín ẹ̀gàn kù, tí ó sì ń kọ́ ìtìlẹ́yìn gbogbo àwùjọ.

Ìrànlọ́wọ́ ohun èlò ń jẹ́ kí akẹ́kọ̀ọ́ bójú tó nǹkan oṣù pẹ̀lú iyì ní ilé-ìwé. Ó kéré tán, ilé-ìwé nílò ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó mọ́ tí omi wà fún fífọ ọwọ́, ibi ìkọ̀kọ̀ fún pípààrọ̀ pádì, àti ibi tí a ti lè ṣan pádì tí a ti lò. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé Nàìjíríà kò ní àwọn nǹkan ìpìlẹ̀ wọ̀nyí. Ṣíṣe ètò náà lè ní láti kan àtúnṣe WASH, bíi gbígbé ibi ìfọwọ́ kalẹ̀, rírí i dájú pé omi ń wà déédéé, tàbí ṣíṣe ibi ìpààrọ̀ pẹ̀lú aṣọ ìkọ̀kọ̀. Láìsí àwọn ohun èlò wọ̀nyí, kódà pádì tí a lè fọ̀ tó dára jùlọ kò lè ṣètìlẹ́yìn fún akẹ́kọ̀ọ́ ní kíkún.

Bíbẹ̀rẹ̀ ètò pádì tí a lè fọ̀ nílò ìṣètò, ṣùgbọ́n ìlànà náà rọrùn tí a bá pín in sí ìgbésẹ̀ tí ó ṣe kedere. Àwọn ilé-ìwé káàkiri Nàìjíríà ti ṣe ètò tí ó ń ṣiṣẹ́ fún akẹ́kọ̀ọ́ 50 sí 500+ lọ́nà tí ó yọrí sí rere. Ilé-ìwé yín náà lè ṣe é.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa mímọ ipò pàtó ilé-ìwé yín. Akẹ́kọ̀ọ́bìnrin mélòó ọmọ ọdún 10-18 ló wà ní ilé-ìwé yín? Ìpín wo nínú wọn ló wá láti ìdílé aláìní tí ó ń tiraka láti ra ohun èlò nǹkan oṣù? Ohun èlò WASH wo ló wà báyìí? Ẹ béèrè lọ́wọ́ àwọn olùkọ́ ní ìkọ̀kọ̀ láti mọ bí àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù ṣe ń kan wíwá sí ilé-ìwé àti ìṣesí ẹ̀kọ́ ní ilé-ìwé yín. Ìsọfúnni yìí ṣe pàtàkì nígbà tí ẹ bá ń wá owó tàbí ìfọwọ́sí látọ̀dọ̀ àwọn olùdarí ilé-ìwé, Parent-Teacher Association, tàbí ọ́fíìsì ẹ̀kọ́ ìjọba.

Ẹ kó ẹgbẹ́ pàtàkì jọ tí ó ní àwọn olùkọ́bìnrin, nọ́ọ̀sì ilé-ìwé tàbí alákòóso ìlera, àti àwọn olùdarí ọkùnrin tí ó fẹ́ ṣèrànwọ́, tí ó sì mọ bí ọ̀rọ̀ yìí ṣe ṣe pàtàkì fún ẹ̀kọ́. Àwọn olùkọ́ ọkùnrin àti ọ̀gá ilé-ìwé kó ipa pàtàkì nínú fífi hàn pé ìlera nǹkan oṣù jẹ́ ohun pàtàkì nínú ẹ̀kọ́, kì í ṣe “ọ̀rọ̀ obìnrin” lásán. Ẹ ṣe ìpàdé àkọ́kọ́ láti ṣàlàyé bí pádì tí a lè fọ̀ ṣe ń mú kí wíwá sí ilé-ìwé, ìṣesí ẹ̀kọ́, àti píparí ilé-ìwé sunwọ̀n sí i. Ẹ gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdókòwò nínú àbájáde ẹ̀kọ́, kì í ṣe àánú.

Ẹ kó àwọn òbí mọ́ra ní kùtùkùtù nípasẹ̀ ìpàdé PTA tàbí ìpéjọpọ̀ àwùjọ. Àwọn òbí kan lè ní àníyàn nípa pádì tí a lè fọ̀, wọ́n lè rò pé kò mọ́ tàbí pé ó ṣòro láti tọ́jú. Ẹ dáhùn àwọn àníyàn wọ̀nyí tààrà pẹ̀lú ẹ̀kọ́ àti ẹ̀rí láti ilé-ìwé mìíràn. Nígbà tí àwọn òbí bá mọ owó tí wọn yóò fi pamọ́ àti àǹfààní ìlera, ọ̀pọ̀ wọn á di alátìlẹ́yìn onítara. Ní àwùjọ tí ó di àṣà mú ṣinṣin, tí àwọn aṣáájú àwùjọ tàbí ẹ̀sìn tí a bọ̀wọ̀ fún bá fọwọ́ sí ètò náà, ó lè borí àtakò tí ó wá láti inú èèwọ̀ àṣà.

Ẹ ṣírò ìnáwó ètò yín. Fún akẹ́kọ̀ọ́ 100, ètò ìbẹ̀rẹ̀ tí ó ń fún ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan ní pádì tí a lè fọ̀ 3 (tí ó tó fún pípààrọ̀ àti fífọ̀) ń ná nǹkan bí ₦150,000-200,000, ó sinmi lórí irú pádì. Èyí lè dà bí owó púpọ̀ títí ẹ ó fi fi wé owó tí ń bá a lọ láti pèsè pádì tí a ń jù nù, kódà ní apá kan. Ẹ fi owó ohun èlò ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù, àpò ìpamọ́, àti àtúnṣe ohun èlò WASH kún un tí ó bá pọndandan.

Ẹ wo oríṣiríṣi orísun owó. Àwọn iléeṣẹ́ ẹ̀kọ́ ìpínlẹ̀ kan ní owó tí a yà sọ́tọ̀ fún ìlera nǹkan oṣù. Àwọn NGO àgbáyé tí ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀kọ́, fífún ọmọbìnrin lágbára, tàbí ìlera gbogbo ènìyàn lè fúnni ní owó ìrànwọ́ tàbí àjọṣepọ̀. Ètò ojúṣe àwùjọ (corporate social responsibility) ti àwọn ilé-iṣẹ́ Nàìjíríà ń ṣe onígbọ̀wọ́ ètò ìlera nǹkan oṣù ní ilé-ìwé sí i. Parent-Teacher Association lè kówó jọ nípasẹ̀ ayẹyẹ àwùjọ. Àwọn ilé-ìwé kan ń lo ọ̀nà àdàpọ̀ níbi tí ilé-ìwé ti ń pèsè pádì fún akẹ́kọ̀ọ́ láti ìdílé aláìní, nígbà tí àwọn ìdílé mìíràn ń rà á ní owó tí a dín kù.

Ẹ kàn sí àwọn olùpèsè pádì tí a lè fọ̀ tààrà láti jíròrò iye owó fún àjọ. Àwọn olùpèsè bíi Sana Pads lè fún yín ní ìtọ́sọ́nà lórí yíyan ọjà tí ó yẹ fún ilé-ìwé. Ẹ béèrè àpẹẹrẹ fún ẹgbẹ́ pàtàkì yín láti ṣàyẹ̀wò. Ẹ ronú nípa bíbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ètò àdánwò fún kíláàsì kan tàbí méjì kí ẹ tó fẹ̀ ẹ́ dé gbogbo ilé-ìwé. Èyí ń jẹ́ kí ẹ lè ṣàtúnṣe ọ̀nà yín, kí ẹ sì kó ẹ̀rí ipa rẹ̀ jọ.

Ẹ má ṣe pín pádì tí a lè fọ̀ láé láìsí ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù kíkún. Ẹ ṣètò ọ̀wọ́ ìdánilẹ́kọ̀ọ́, ó dára jùlọ láàárín àkókò ilé-ìwé gẹ́gẹ́ bí apá kan ẹ̀kọ́ ìlera tàbí ẹ̀kọ́ ọgbọ́n ìgbésí ayé. Ẹ kọ́ wọn nípa ìbàlágà, àyípo nǹkan oṣù, ìmọ́tótó tó yẹ nígbà nǹkan oṣù, àti ìtọ́ni tí ó wúlò ní kíkún lórí lílo àti títọ́jú pádì tí a lè fọ̀. Ẹ fi bí a ṣe ń fọ̀ ọ́ hàn, ọ̀nà sísá tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ojú ọjọ́ Nàìjíríà, àti bí a ṣe ń tọ́jú rẹ̀ pamọ́. Ẹ fi àyè sílẹ̀ fún ìbéèrè ní àyíká tí ọkàn wọn ti balẹ̀, tí wọ́n sì ti rí ìtìlẹ́yìn.

Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ọ̀tọ̀ fún ọmọbìnrin àti ọmọkùnrin máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ẹ ṣe ó kéré tán ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àdàpọ̀ kan níbi tí ó bá yẹ. Nígbà tí àwọn ọmọkùnrin bá mọ ìpìlẹ̀ nǹkan oṣù, wọn kì í fi bẹ́ẹ̀ fi àwọn ọmọ kíláàsì tí ń ṣe nǹkan oṣù ṣe yẹ̀yẹ́ tàbí ẹ̀gàn mọ́. Àwọn olùkọ́ ọkùnrin tí ó kópa nínú ìjíròrò yìí ń fi hàn pé nǹkan oṣù jẹ́ ìlànà ara déédéé, kì í ṣe ohun ìtìjú tí a gbọ́dọ̀ fi pamọ́.

Ẹ ṣètò ìtìlẹ́yìn tí ń bá a lọ. Ẹ yan olùkọ́bìnrin tàbí nọ́ọ̀sì kan tí ó “bá ọ̀rọ̀ nǹkan oṣù rẹ́” gẹ́gẹ́ bí ẹni tí akẹ́kọ̀ọ́ lè tọ̀ lọ pẹ̀lú ìbéèrè tàbí àníyàn. Ẹ ṣètò ọ̀nà ìkọ̀kọ̀ fún akẹ́kọ̀ọ́ tí ó nílò pádì àfikún tàbí ìrànlọ́wọ́ nípa fífọ̀. Àwọn ilé-ìwé kan ń ṣe “kọ́bọ́ọ̀dù iyì” tí pádì àfipamọ́, pátá, àti oògùn ìrora wà nínú rẹ̀. Ẹ máa ṣàyẹ̀wò ètò náà nípa bíbá akẹ́kọ̀ọ́ àti olùkọ́ sọ̀rọ̀ déédéé, kí ẹ sì máa ṣàtúnṣe gẹ́gẹ́ bí èsì wọn. Ẹ máa kọ ìsọfúnni wíwá sí ilé-ìwé sílẹ̀ láti fi ipa rẹ̀ hàn, èyí tí ó ń ràn yín lọ́wọ́ láti rí owó àti ìtìlẹ́yìn tí ń bá a lọ.

Àǹfààní pípèsè pádì tí a lè fọ̀ nípasẹ̀ ilé-ìwé kọjá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó gbà wọ́n nìkan. Àwọn ètò wọ̀nyí ń ní ipa tí ó ń tàn ká ìdílé, àwùjọ, àti ètò ẹ̀kọ́ Nàìjíríà.

Ìtura owó lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ fún àwọn ìdílé aláìní pọ̀ gan-an. Àwọn ìyá ní Kano ṣàpèjúwe àníyàn yíyàn láàárín oúnjẹ àti pádì lóṣooṣù. Nígbà tí ilé-ìwé bá pèsè pádì tí a lè fọ̀, àwọn ìdílé ń lo ₦300-500 lóṣooṣù yẹn fún owó ilé-ìwé, oúnjẹ aṣaralóore, tàbí ohun tí àwọn ọmọ mìíràn nílò. Ní gbogbo ọdún ilé-ìwé girama akẹ́kọ̀ọ́ kan, èyí jẹ́ ₦18,000-30,000 tí wọ́n fi pamọ́, tí ó tó láti san owó ìdánwò WAEC tàbí ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ọwọ́.

Ilé-ìwé náà ń jèrè owó. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé a nílò owó ìbẹ̀rẹ̀, ìṣirò ọrọ̀ ajé fún ìgbà pípẹ́ fi hàn pé pádì tí a lè fọ̀ dára ju ètò èyíkéyìí tí ń pèsè pádì tí a ń jù nù lọ. Àwọn ilé-ìwé tí ó ti gbìyànjú láti pèsè pádì tí a ń jù nù lọ́fẹ̀ẹ́ rí i pé owó tí ń bá a lọ kò ṣeé gbé, wọ́n sì sábà máa ń dá ètò náà dúró lẹ́yìn sáà kan tàbí méjì. Pádì tí a lè fọ̀ ń mú owó tí ń bá a lọ yìí kúrò fún ọdún 2-3, èyí sì ń jẹ́ kí ètò náà lè tẹ̀síwájú fún ìgbà pípẹ́.

Èrè ìdókòwò náà hàn nínú àbájáde ẹ̀kọ́ tí ó sunwọ̀n sí i. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ń wá sí ilé-ìwé déédéé, wọ́n ń ṣe dáadáa sí i nínú ẹ̀kọ́, èyí sì ń mú kí iye àwọn tí ó yege ìdánwò àti ipò ilé-ìwé gòkè. Àwọn ilé-ìwé ní ìpínlẹ̀ Lagos àti Ogun tí ń ṣe ètò pádì tí a lè fọ̀ sọ pé àbájáde WAEC àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin ti sunwọ̀n sí i lọ́nà tí a lè díwọ̀n. Àbájáde ẹ̀kọ́ tó dára ń fa akẹ́kọ̀ọ́ púpọ̀ sí i, èyí sì ń mú kí iye akẹ́kọ̀ọ́ àti owó ìjọba tí ó dá lórí iye akẹ́kọ̀ọ́ pọ̀ sí i.

Pádì tí a lè fọ̀ tí ó jẹ́ ojúlówó ní àǹfààní ìlera ju pádì tí a ń jù nù lọ. Pádì tí a lè fọ̀ tí a fi aṣọ àdáyébá tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá ṣe ń dín ewu èèyi àti ìbínú awọ kù, èyí tí ó wọ́pọ̀ pẹ̀lú pádì tí a ń jù nù tí ẹ̀yìn rẹ̀ jẹ́ ọ̀rá ní ojú ọjọ́ gbígbóná, ọlọ́rinrin Nàìjíríà. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ pé ara tù wọ́n sí i jálẹ̀ ọjọ́ ilé-ìwé. Yàtọ̀ sí ohun àtọwọ́dá bíi àkísà tàbí ìwé ìròyìn, pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣe dáadáa ń fúnni ní ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé láìsí ewu àkóràn láti inú ohun tí kò mọ́.

Ipa rẹ̀ lórí ìbáṣepọ̀ àti ọkàn jinlẹ̀ bákan náà. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ní ààbò nǹkan oṣù tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ń kópa ní kíkún nínú ìgbésí ayé ilé-ìwé. Wọ́n ń lọ sí kíláàsì eré ìdárayá, wọ́n ń dáhùn ìbéèrè níwájú pátákó, wọ́n sì ń jókòó níbikíbi nínú kíláàsì dípò kí wọ́n fara pamọ́ sí ẹ̀yìn. Ìgboyà ń pọ̀ sí i nígbà tí akẹ́kọ̀ọ́ bá mọ̀ pé àwọn lè bójú tó nǹkan oṣù láìsí àníyàn nípa jíjò tàbí òórùn. Àwọn olùkọ́ ní ìpínlẹ̀ Anambra ṣàpèjúwe bí àwọn ọmọbìnrin tí ó máa ń dákẹ́ tẹ́lẹ̀ ṣe di olùkópa onítara lẹ́yìn tí wọ́n gba pádì tí a lè fọ̀.

Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù tí ó ń bá pípín pádì rìn ń mú àǹfààní àfikún wá. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ń kọ́ nípa ara wọn, ìlera ìbímọ, àti ìtọ́jú ara ẹni. Ìmọ̀ yìí ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ àmì àìdáa tí ó nílò ìtọ́jú dókítà, láti ṣe ìpinnu tí ó ní ìmọ̀ nípa ìlera wọn, àti níkẹyìn láti kọ́ àwọn ọmọbìnrin tiwọn. Ṣíṣí ìjíròrò sílẹ̀ nípa nǹkan oṣù ń dín ẹ̀gàn kù, èyí tí ó ti pa ẹnu ọ̀pọ̀ ìran obìnrin Nàìjíríà mọ́.

Akẹ́kọ̀ọ́ kọ̀ọ̀kan tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ ń dènà nǹkan bí pádì tí a ń jù nù 150-200 láti bọ́ sínú ìdọ̀tí lọ́dọọdún. Nàìjíríà ń mú ìdọ̀tí nǹkan oṣù tí ó pọ̀ gan-an jáde, èyí tí ọ̀pọ̀ rẹ̀ ń bọ́ sí ibi ìdalẹ̀ ìdọ̀tí gbangba, odò, tàbí tí a ń sun, tí ó sì ń tú kẹ́míkà olóró jáde. Pádì tí a ń jù nù ń gba ọdún 500-800 kí ó tó jẹrà, ó sì ní ọ̀rá tí ó ń bàjẹ́ di microplastic tí ń ba ilẹ̀ àti omi jẹ́. Ètò ilé-ìwé tí ó ń mú ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún akẹ́kọ̀ọ́ mọ pádì tí a lè fọ̀ ń mú àǹfààní pípẹ́ wá fún àyíká.

Àwùjọ ń kíyèsí nígbà tí ilé-ìwé bá fi ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin àti ìlera nǹkan oṣù ṣáájú. Ètò ilé-ìwé tí ó ní ìlọsíwájú ń yí ìjíròrò àwùjọ padà, ó ń mú kí ó rọrùn fún àwọn òbí láti bá àwọn ọmọbìnrin wọn sọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù, àti fún àwọn obìnrin láti jà fún ohun èlò ìlera nǹkan oṣù tó dára jù. Àwọn ilé-ìwé ń di àwòkọ́ṣe, wọ́n ń fún àwọn ilé-ìwé tí ó wà nítòsí, ṣọ́ọ̀ṣì, àti àwọn àjọ àwùjọ níṣìírí láti ṣe irú ètò kan náà.

Ipa rẹ̀ lórí àwùjọ fún ìgbà pípẹ́ ń yí nǹkan padà pátápátá. Àwọn ọmọbìnrin tí ó parí ilé-ìwé girama nítorí pé wọ́n rí ohun èlò nǹkan oṣù ń gba owó oṣù tí ó ga jù, wọ́n ń ṣe ìgbéyàwó lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn, wọ́n ń bí ọmọ díẹ̀, wọ́n sì ń náwó sí ẹ̀kọ́ àwọn ọmọ tiwọn ju bẹ́ẹ̀ lọ. Ìwádìí ìdàgbàsókè ti ṣàkọsílẹ̀ ipa ìran-dé-ìran yìí dáadáa. Ètò ìlera nǹkan oṣù kì í ṣe nípa pádì nìkan – ìdókòwò ni wọ́n láti já àyípo òṣì àti láti gbé ìdọ́gba akọ àti abo lárugẹ ní àwùjọ Nàìjíríà.

Àwọn olùdarí ilé-ìwé, olùkọ́, àti òbí sábà máa ń ní ìbéèrè àti àníyàn tó lẹ́sẹ̀ nílẹ̀ nípa ṣíṣe ètò pádì tí a lè fọ̀. Dídáhùn àwọn àníyàn wọ̀nyí tààrà àti pẹ̀lú òtítọ́ ṣe pàtàkì fún ètò tí yóò yọrí sí rere.

Àníyàn tí ó wọ́pọ̀ jùlọ ni bóyá akẹ́kọ̀ọ́ lè tọ́jú pádì tí a lè fọ̀ ní mímọ́, pàápàá nítorí omi tí kò tó ní ọ̀pọ̀ ilé-ìwé àti ilé. Àníyàn tó bọ́gbọ́n mu ni èyí, ó sì yẹ fún ìdáhùn kíkún. Pádì tí a lè fọ̀, tí a bá fọ̀ ọ́ dáadáa, mọ́ bí pádì tí a ń jù nù, ó sì sábà máa ń mọ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ. Ohun pàtàkì ni pípèsè ìtọ́ni fífọ̀ tí ó ṣe kedere, tí ó sì wúlò, àti rírí i dájú pé akẹ́kọ̀ọ́ ní ohun èlò ìpìlẹ̀.

Fífọ̀ tó tọ́ nílò omi tútù, ọṣẹ tí kò le, àti sísá nínú oòrùn. Ó yẹ kí akẹ́kọ̀ọ́ ṣan pádì nínú omi tútù lẹ́yìn lílò, kí wọ́n rẹ ẹ́ fún ìgbà díẹ̀ tí ó bá pọndandan láti mú àbàwọ́n kúrò, kí wọ́n fi ọṣẹ ìfọṣọ lásán fọ̀ ọ́ (kì í ṣe detergent tí ó le), kí wọ́n sì sá a sínú oòrùn títí yóò fi gbẹ pátápátá. Oòrùn ń pa kòkòrò fúnra rẹ̀ nípasẹ̀ ìtànṣán UV. Ìlànà yìí ń gba ìṣẹ́jú 10-15 ti iṣẹ́ gidi. Kódà ilé tí kò ní omi ẹ̀rọ lè tọ́jú pádì tí a lè fọ̀ ní mímọ́ pẹ̀lú omi inú abọ́. Ọ̀pọ̀ ìdílé Nàìjíríà ti ń fi ọwọ́ fọ̀ aṣọ, èyí sì ń jẹ́ kí fífọ̀ pádì jẹ́ àfikún àdáyébá sí ohun tí wọ́n ti ń ṣe.

Ilé-ìwé lè ṣètìlẹ́yìn fún ìmọ́tótó nípa pípèsè ibi ìfọwọ́ nítòsí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àti ẹ̀kọ́ nípa fífọ ọwọ́ dáadáa lẹ́yìn tí a bá fọwọ́ kan pádì tí a ti lò. Àwọn ilé-ìwé kan ń kọ́ ibi ìṣan rírọrùn pẹ̀lú aṣọ ìkọ̀kọ̀, níbi tí akẹ́kọ̀ọ́ ti lè yára ṣan pádì kí wọ́n tó gbé e lọ sílé nínú àpò tí omi kì í wọ̀. Àfojúsùn kì í ṣe pé kí akẹ́kọ̀ọ́ parí fífọ̀ ní ilé-ìwé (ọ̀pọ̀ fẹ́ràn láti fọ̀ ọ́ nílé), bí kò ṣe láti pèsè ìtìlẹ́yìn tó tó tí ọkàn akẹ́kọ̀ọ́ fi balẹ̀ láti bójú tó pádì ní ìkọ̀kọ̀ àti ní mímọ́ jálẹ̀ ọjọ́ ilé-ìwé.

Àwọn òbí àti ará àwùjọ kan ń bẹ̀rù pé pádì tí a lè fọ̀ lè tako àṣà tàbí ìlànà ẹ̀sìn nípa nǹkan oṣù. Ní àwọn àwùjọ kan ní àríwá Nàìjíríà, àṣà ìbílẹ̀ ní ọ̀nà pàtó fún dída ohun èlò nǹkan oṣù nù, nígbà tí a máa ń fọ̀ pádì tí a lè fọ̀, a sì ń tún un lò. Nínú ìtumọ̀ ẹ̀sìn kan, a ka ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù sí aláìmọ́, èyí sì ń mú ìbéèrè wá nípa fífọ̀ pádì pọ̀ mọ́ aṣọ mìíràn.

Àwọn àníyàn wọ̀nyí yẹ fún ìjíròrò pẹ̀lú ọ̀wọ̀. Ọ̀pọ̀ aṣáájú ẹ̀sìn àti ti ìbílẹ̀, nígbà tí wọ́n bá ní ìmọ̀ nípa pádì tí a lè fọ̀, máa ń rí i pé ó bá ìlànà ìmọ́tótó, ìmọ̀wọ̀n ara, àti ìtọ́jú ohun tí a fi síkàáwọ́ wa mu. Ẹ̀kọ́ Islam tẹnu mọ́ ìmọ́tótó, ó sì béèrè ìlànà ìwẹ̀mọ́ pàtó lẹ́yìn nǹkan oṣù, èyí tí ó bá lílo pádì tí a lè fọ̀ mu pátápátá. Ẹ̀kọ́ Kristẹni kò ní èèwọ̀ kankan lórí ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò. Àṣà ìbílẹ̀ ti ń lo aṣọ tí a lè tún lò kí pádì tí a ń jù nù tó dé, nítorí náà pádì tí a lè fọ̀ jẹ́ ìpadàbọ̀ sí ọ̀nà ìbílẹ̀ pẹ̀lú àtúnṣe òde òní.

Ó yẹ kí ilé-ìwé kó àwọn aṣáájú ẹ̀sìn àti ti ìbílẹ̀ mọ́ra ní kùtùkùtù ìṣètò. Nígbà tí àwọn ènìyàn tí a bọ̀wọ̀ fún ní àwùjọ bá fọwọ́ sí pádì tí a lè fọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tó yẹ, tí ó sì wúlò, ọ̀pọ̀ àníyàn á pòórá. Àwọn ìdílé kan lè ṣì fẹ́ràn pádì tí a ń jù nù fún ìdí ti ara ẹni tàbí ti ẹ̀sìn, ó sì yẹ kí ilé-ìwé bọ̀wọ̀ fún ìpinnu wọ̀nyí, kí wọ́n sì rí i dájú pé gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ní irú ààbò nǹkan oṣù kan. Ṣíṣí ìjíròrò sílẹ̀ àti fífúnni ní ẹ̀kọ́ sábà máa ń yanjú àníyàn àṣà láìba ìgbàgbọ́ jíjinlẹ̀ ẹnikẹ́ni jẹ́.

Àwọn olùdarí ń bẹ̀rù pé akẹ́kọ̀ọ́ kò ní lo pádì tí a lè fọ̀ ní tòótọ́, pé wọn á fẹ́ràn ìrọ̀rùn pádì tí a ń jù nù, tàbí pé pádì á sọnù, á bàjẹ́, tàbí kí wọ́n pa á tì. Wọ́n ń béèrè bóyá ètò náà á ṣì máa ṣiṣẹ́ lẹ́yìn tí ìtara ìbẹ̀rẹ̀ bá ti rọlẹ̀. Àwọn àníyàn wọ̀nyí wúlò, wọ́n sì wá láti inú ìrírí pẹ̀lú àwọn ètò ilé-ìwé mìíràn tí èrò wọn dára ṣùgbọ́n tí ó kùnà nítorí ìṣètò tí kò dára tàbí àìsí ìfaramọ́ tí ń bá a lọ.

Akẹ́kọ̀ọ́ máa ń lò ó jùlọ nígbà tí ètò bá ní ẹ̀kọ́ kíkún, ìtìlẹ́yìn tí ń bá a lọ, tí ó sì kojú àwọn ìdènà gidi. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó mọ ìdí tí pádì tí a lè fọ̀ fi ṣe wọ́n láǹfààní, tí ó mọ bí a ṣe ń lò ó dáadáa, tí ó sì ní ìtìlẹ́yìn fún ìbéèrè tàbí ìṣòro, ń bá a lọ láti lo pádì fún ìgbà pípẹ́. Ó yẹ kí ilé-ìwé máa ṣàyẹ̀wò ètò nípa bíbá wọn sọ̀rọ̀ déédéé, ìwádìí láìdárúkọ, àti kíkọ wíwá sí ilé-ìwé sílẹ̀. Nígbà tí ìṣòro bá dìde (pádì tí ó ń gbó, akẹ́kọ̀ọ́ tí ó nílò pádì ìrọ́pò, àìyé nípa ìtọ́jú), ilé-ìwé lè yára dáhùn.

Kí ètò lè pẹ́, ó nílò ìṣètò tí ó kọjá pípín àkọ́kọ́. Ẹ ya owó sọ́tọ̀ fún pádì ìrọ́pò bí àwọn àkọ́kọ́ ṣe ń gbó lẹ́yìn ọdún 2-3. Ẹ kọ́ ọ̀pọ̀ olùkọ́ láti máa darí ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù kí ètò lè máa bá a lọ bí òṣìṣẹ́ tilẹ̀ yí padà. Ẹ fi ìlera nǹkan oṣù sínú ẹ̀kọ́ ìlera déédéé dípò kí ẹ kà á sí ohun ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo. Àwọn ilé-ìwé tí ó ka pádì tí a lè fọ̀ sí apá kan ètò ìlera àti WASH kíkún ń mú ètò náà tẹ̀síwájú lọ́nà rere. Àwọn tí ó kà á sí ìpínfúnni ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo sábà máa ń rí i tí ètò náà ń kú lọ. Ìyàtọ̀ náà wà nínú ìfaramọ́ ilé-ìwé sí ìlera nǹkan oṣù gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì ẹ̀kọ́ tí ń bá a lọ.

A dá Sana Pads sílẹ̀ ní pàtó láti kojú àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù ní Nàìjíríà nípasẹ̀ pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, tí owó rẹ̀ kò wọ́n, tí a sì ṣe ní orílẹ̀-èdè yìí. Láti 2023, a ti ṣètìlẹ́yìn fún obìnrin àti ọmọbìnrin tí ó ju 10,000 lọ tààrà, a sì ti pín pádì tí ó ju 30,000 lọ káàkiri àwọn àwùjọ Nàìjíríà. Ilé-ìwé àti ilé ẹ̀kọ́ jẹ́ apá pàtàkì nínú iṣẹ́ àfojúsùn wa nítorí a mọ̀ pé ìlera nǹkan oṣù jẹ́ ọ̀rọ̀ ìdọ́gba ẹ̀kọ́ ní ìpìlẹ̀.

A ṣe pádì wa fún ipò Nàìjíríà. A mọ ìṣòro fífọwọ́fọ̀ ní àgbègbè tí omi kò tó, ìdí tí ó fi yẹ kí pádì tètè gbẹ ní ojú ọjọ́ ọlọ́rinrin, àti bí ó ti ṣe pàtàkì tó pé kí ó fa omi mu tó fún ọjọ́ ilé-ìwé wákàtí 6-8. No Wahala Pad wa (ìpele 1 tí kì í jò + ìpele 1 tí ń fa omi mu) dára fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kéré tàbí fún akẹ́kọ̀ọ́ kékeré. Premium Pad (ìpele 1 tí kì í jò + ìpele 3 tí ń fa omi mu) bá ẹ̀jẹ̀ déédéé mu, ó sì ń fúnni ní ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jálẹ̀ ọjọ́ ilé-ìwé. Maxi Pad (ìpele 1 tí kì í jò + ìpele 5 tí ń fa omi mu) wà fún akẹ́kọ̀ọ́ tí ẹ̀jẹ̀ wọn pọ̀, tí wọ́n máa ń dúró sílé tẹ́lẹ̀ nítorí ẹ̀rù jíjò.

Yàtọ̀ sí ọjà, a ń ṣèrànwọ́ fún ìmúṣẹ, pẹ̀lú ohun èlò ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù, ohun èlò fún ìdánilẹ́kọ̀ọ́ olùkọ́, àti ìtọ́sọ́nà lórí ṣíṣe àyíká ilé-ìwé tí ó bá ọ̀rọ̀ nǹkan oṣù rẹ́. A mọ̀ pé ètò ilé-ìwé tí ó ń ṣiṣẹ́ nílò ju pádì lọ – ó nílò àjọṣepọ̀.

Nígbà tí ẹ bá yan Sana Pads fún ètò ilé-ìwé yín, ẹ ń ṣètìlẹ́yìn fún ìṣelọ́pọ̀ ní orílẹ̀-èdè yìí àti ṣíṣẹ̀dá iṣẹ́ ní Nàìjíríà. Ẹ ń dókòwò sínú ilé-iṣẹ́ kan tí ó ti pinnu láti fòpin sí àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù káàkiri Áfíríkà. Gbogbo ohun tí ẹ bá rà ń ràn wá lọ́wọ́ láti mú ohun èlò ìlera nǹkan oṣù dé ọ̀dọ̀ àwọn àwùjọ tí ó nílò wọn jùlọ. A kì í kàn ta pádì; à ń kọ́ ìgbésẹ̀ ńlá fún ìdọ́gba nínú nǹkan oṣù àti àǹfààní ẹ̀kọ́.

Gbígbé ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ láti bẹ̀rẹ̀ ètò pádì tí a lè fọ̀ lè dà bí ohun tí ó pọ̀ jù, ṣùgbọ́n ẹ kò ní láti ṣe gbogbo rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan náà. Ẹ bẹ̀rẹ̀ láti ibi tí ẹ wà, pẹ̀lú ohunkóhun tí ẹ ní, kí ẹ sì máa kọ́ ọ sókè láti ibẹ̀.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹ̀kọ́ àti ìmọ̀. Ẹ ṣe ìpàdé òṣìṣẹ́ láti jíròrò bí àìní owó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù ṣe ń kan àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yín. Ẹ pín ìsọfúnni wíwá sí ilé-ìwé tí ó fi bí àwọn ọmọbìnrin ṣe ń pa ilé-ìwé jẹ hàn. Ẹ pe olùbánisọ̀rọ̀ láti àjọ kan tí ń ṣiṣẹ́ lórí ìlera nǹkan oṣù, tàbí kí ẹ ṣètò ìbẹ̀wò sí ilé-ìwé kan tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ lọ́nà rere. Kíkọ́ òye àti ìfaramọ́ láàárín òṣìṣẹ́ ni ìpìlẹ̀ ètò tí ó ń ṣiṣẹ́.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ kékeré tí ó bá pọndandan. Ètò àdánwò fún akẹ́kọ̀ọ́ 20-30 láti ìdílé aláìní ń ná ₦30,000-40,000, èyí tí ọ̀pọ̀ ilé-ìwé lè rí nínú owó tí wọ́n lè ná bí wọ́n ṣe fẹ́ tàbí nípasẹ̀ ìkówójọ kékeré. Starter Kit wa (3 Premium Pad + àpò ìpamọ́) jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tó dára fún akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń lo pádì tí a lè fọ̀. Pádì mẹ́ta ń jẹ́ kí wọ́n lè máa pààrọ̀ – ọ̀kan wà lára, ọ̀kan ń gbẹ, ọ̀kan mọ́, ó sì ti ṣetán. Lẹ́yìn tí ẹ bá ti fi ipa rẹ̀ hàn pẹ̀lú àwùjọ àdánwò, fífẹ ètò náà lójú láti ṣiṣẹ́ fún akẹ́kọ̀ọ́ púpọ̀ sí i á rọrùn.

Ẹ kàn sí Sana Pads láti jíròrò ohun pàtó tí ilé-ìwé yín nílò. A lè ràn yín lọ́wọ́ láti mọ irú pádì tí ó bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yín mu, láti ṣírò owó ètò náà, àti láti ṣe àkókò ìmúṣẹ. A ń pèsè àpẹẹrẹ pádì fún àyẹ̀wò, a sì lè so yín pọ̀ mọ́ àwọn ilé-ìwé mìíràn tí ètò wọn ń yọrí sí rere. Ẹ kàn sí wa lórí ojú òpó wa tàbí kí ẹ pè wá láti bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò.

Tí ilé-ìwé ọmọbìnrin yín kò bá tíì pèsè ìtìlẹ́yìn ìlera nǹkan oṣù, ẹ jà fún un. Ẹ lọ sí ìpàdé PTA, kí ẹ sì gbé ọ̀rọ̀ yìí dìde gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ ìdọ́gba nínú ẹ̀kọ́ tí ó ń kan ìṣesí àti wíwá sí ilé-ìwé àwọn ọmọbìnrin. Ẹ pín ìsọfúnni nípa pádì tí a lè fọ̀ àti bí owó rẹ̀ ṣe kéré ní ìfiwéra pẹ̀lú rírà pádì tí a ń jù nù léraléra. Ẹ fi ara yín sílẹ̀ láti dara pọ̀ mọ́ ìgbìmọ̀ tí ń ṣiṣẹ́ lórí ìmúṣẹ rẹ̀. Ilé-ìwé máa ń dáhùn sí ìjàfẹ́tọ̀ọ́ òbí, pàápàá nígbà tí òbí bá ń fúnni ní àjọṣepọ̀ dípò ìṣelámèyítọ́ nìkan.

Àwọn àjọ àwùjọ, ṣọ́ọ̀ṣì, àti NGO lè ṣe onígbọ̀wọ́ ètò ilé-ìwé gẹ́gẹ́ bí apá kan iṣẹ́ ẹ̀kọ́ tàbí ìlera wọn. Ẹ bá ilé-ìwé kan ṣiṣẹ́ pọ̀ láti pèsè pádì tí a lè fọ̀ fún akẹ́kọ̀ọ́, láti san owó àtúnṣe WASH, tàbí láti fúnni ní ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù. Àwọn ètò wọ̀nyí ń ní ipa tí a lè díwọ̀n, wọ́n sì ń mú ìtàn tí ó wọni lọ́kàn wá fún àwọn olùfúnni àti alátìlẹ́yìn. Àwọn àjọ tí ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin, ìlera gbogbo ènìyàn, tàbí ìdàgbàsókè àwùjọ yóò rí i pé ètò ìlera nǹkan oṣù bá iṣẹ́ àfojúsùn wọn mu gan-an.

Ìdílé kọ̀ọ̀kan lè bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin tiwọn bí wọ́n ṣe ń jà fún ètò jákèjádò ilé-ìwé. Fífi pádì tí a lè fọ̀ han ọmọbìnrin yín nílé ń kọ́ ìgboyà àti ọgbọ́n rẹ̀ kí ó tó gbà á ní ilé-ìwé. Ọ̀pọ̀ ìyá sọ pé pádì tí a lè fọ̀ ń ṣí ìjíròrò pàtàkì sílẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin wọn nípa ara, ìlera, àti ìtọ́jú ara ẹni. Ìjíròrò wọ̀nyí ń mú àjọṣe ìyá àti ọmọbìnrin lágbára sí i, wọ́n sì ń múra àwọn ọmọbìnrin sílẹ̀ láti bójú tó nǹkan oṣù fúnra wọn pẹ̀lú ìgboyà.

Nàìjíríà. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó máa ń pa ilé-ìwé jẹ déédéé tẹ́lẹ̀ ti ń wá déédéé báyìí, wọ́n ń kópa pẹ̀lú ìgboyà, wọ́n sì ń dé ibi tí agbára ẹ̀kọ́ wọn lè dé. Àwọn olùkọ́ sọ pé ipò kíláàsì ti dára sí i nígbà tí gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ lè fọkàn sí ẹ̀kọ́ dípò àníyàn nípa nǹkan oṣù. Àwọn òbí ń rí ìtura owó, wọ́n sì ń yangàn bí wọ́n ṣe ń rí àwọn ọmọbìnrin wọn tí ó ń ṣàṣeyọrí. Àwọn ilé-ìwé ń jèrè wíwá sí ilé-ìwé tí ó dára sí i, àbájáde ìdánwò tí ó sunwọ̀n sí i, àti ìdámọ̀ gẹ́gẹ́ bí aṣáájú nínú ìdọ́gba ẹ̀kọ́.

Àyípadà náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìdámọ̀ rírọrùn kan: ìlera nǹkan oṣù kì í ṣe ìṣòro ìkọ̀kọ̀ tí ìdílé kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ dá yanjú. Ọ̀rọ̀ ìlera gbogbo ènìyàn àti ìdọ́gba ẹ̀kọ́ ni, ó sì nílò ìdáhùn láti ọ̀dọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ àti àjọ. Nígbà tí ilé-ìwé bá pèsè pádì tí a lè fọ̀ pẹ̀lú ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù kíkún àti ohun èlò WASH ìpìlẹ̀, wọ́n ń mú ìdènà ńlá kan kúrò tí ó ń dí àwọn ọmọbìnrin lọ́wọ́ láti rí ẹ̀kọ́ bákan náà pẹ̀lú àwọn ọmọkùnrin. Èyí kì í ṣe àánú – ìdájọ́ òdodo ni, àti ìlànà ẹ̀kọ́ tó yè kooro.

Ẹgbẹẹgbẹ̀rún akẹ́kọ̀ọ́ Nàìjíríà ti ń jèrè nínú ètò pádì tí a lè fọ̀ ní ilé-ìwé. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún mìíràn ń dúró de ilé-ìwé, àwùjọ, àti aṣáájú wọn láti mọ̀ nípa àìní yìí, kí wọ́n sì gbé ìgbésẹ̀. Yálà olùkọ́ ni yín, olùdarí, òbí, tàbí ará ìlú tí ọ̀rọ̀ yìí kàn, ẹ lè kó ipa nínú fífẹ àǹfààní sí ohun èlò ìlera nǹkan oṣù lójú fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́.

Ẹ kàn sí Sana Pads lónìí láti bẹ̀rẹ̀ ìṣètò ètò kan fún ilé-ìwé tàbí àwùjọ yín. Pẹ̀lú ara wa, a lè rí i dájú pé gbogbo ọmọbìnrin Nàìjíríà ní ohun tí ó nílò láti kẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú iyì, láti máa wá sí ilé-ìwé déédéé, àti láti kọ́ ọjọ́ iwájú tí ó tọ́ sí i. Nítorí kò yẹ kí ọmọbìnrin kankan pa ẹ̀kọ́ jẹ nítorí pé ó ń ṣe nǹkan oṣù. Ẹ kà sí i níbí nípa gbogbo oríṣi pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò tí a ní, àti bí wọ́n ṣe ń ṣètìlẹ́yìn fún ìdọ́gba ẹ̀kọ́ káàkiri Nàìjíríà.