Ngwọta MHM Nke Obodo Na-edu: Otú Obodo Naịjirịa Si Akwụsị Ịda Ogbenye Nsọ Nwaanyị

Mgbe obodo weere nnwe nke njikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị, ha na-emepụta mgbanwe na-adịgide nke na-eru ụmụ nwaanyị kacha chọọ ya. N'Naịjirịa niile, site na Lagos ruo Sokoto, atụmatụ sitere n'ala na-egosi na ha dị irè karịa mmemme sitere n'elu bịa n'ala n'ihi na ha aghọtara ọnọdụ obodo, mmetụta omenala, na ezi mgbochi ụmụ nwaanyị na-eche.

Isi Ihe Ndị Ị Ga-ejide:

• Ngwọta MHM nke obodo na-edu na-ebelata ịda ogbenye nsọ nwaanyị site na pasenti 60-80 n'obodo Naịjirịa na-esonye site n'ikpokọta akụ obodo na ikesa ihe ọmụma.
  
  
• Atụmatụ ndị a na-efu pasenti 70-85 pere mpe karịa pad a na-asa nke na-ere naira 3,500-5,000 kwa ngwugwu a na-atụfu kwa ọnwa mgbe obodo na-azụta ọnụ n'ọtụtụ.
  
  
• Otu ndị inyom, ụlọ ọrụ okpukpe, na otu ndị nne na nna ụlọ akwụkwọ na-emejuputa nke ọma mmemme MHM n'enweghị ego sitere n'èzí n'steeti 36 niile.
  
  
• Ụzọ obodo na-ekwu okwu banyere mmachibido omenala ka mma n'ihi na ndị ndu obodo a pụrụ ịtụkwasị obi na-enyere mkparịta ụka aka nke ndị si èzí na-enweghị ike ime.
  
  
• Mmemme MHM nke obodo Naịjirịa na-aga nke ọma gụnyere ịzụta ọnụ, netwọk ọzụzụ ndị ọgbọ, na ọrụ na-enweta ego nke na-akwado ịnweta na-aga n'ihu.
  • Ụlọ akwụkwọ nwere nkwado MHM nke obodo na-ahụ mbelata pasenti 40-50 n'ụmụ agbọghọ na-anọghị n'klaasị n'oge nsọ nwaanyị tụnyere ụlọ akwụkwọ na-enweghị mmemme.
  
  
• Ngwọta obodo na-adaba na ihe ịma aka pụrụ iche dị ka mmiri na-adịghị mgbe niile n'Abuja ma ọ bụ oke ọkụ n'Maiduguri ka mma karịa mmemme mba e mere otu n'ụdị.

Ka anyị lee otú obodo Naịjirịa si ewu ngwọta ndị a na otú obodo gị ga-esi malite ma ọ bụ mee ka atụmatụ yiri ha sie ike.

Grace Okoro nọ ọdụ n'okpuru osisi neem n'ogige ya na Enugu, ụmụ nwaanyị iri na ise sitere n'obodo ya gbara ya gburugburu. Ha anaghị ekwu banyere isiokwu nkịtị nke ọnụahịa osikapa ma ọ bụ mmemme ụka. Taa, ha na-ekwu maka ihe na-emetụta nwaanyị ọ bụla nọ ebe ahụ ma nke a na-ekwubeghị n'ihu ọha ruo ọnwa isii gara aga: ịdị ọcha nsọ nwaanyị. Grace malitere nzukọ ọnwa ọnwa a mgbe nwa ya nwaanyị kwụsịrị ụlọ akwụkwọ n'ihi na ọ pụghị ịzụta pad. Ugbu a, ụmụ nwaanyị ndị a na-ekpokọta akụ, na-ekekọrịta ihe ọmụma, ma na-akwado ibe ha n'ihe ha na-akpọ "Okirikiri Nsọpụrụ Ụmụ Nwaanyị." Ihe malitere n'ụmụ nwaanyị iri na ise etoola ruo ime ka ezinụlọ karịrị 200 n'obodo ha nwee mmetụta. Akụkọ Grace na-anọchi ihe dị ike na-eme n'Naịjirịa niile – obodo anaghịzi eche ngwọta si èzí maka ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ha na-emepụta nke nke ha.

Ngwọta MHM nke obodo na-edu na-atụgharị ụdị ọdịnala. Kama ichere mmemme gọọmenti ma ọ bụ nnyefe NGO, obodo na-achọpụta ihe ịma aka ahụike nsọ nwaanyị nke ha ma mepụta ngwọta dabara n'ọnọdụ ha. Ụzọ a na-arụ ọrụ n'ihi na ụmụ nwaanyị na-enwe ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-aghọ ndị na-eme atụmatụ ngwọta nke ha.

Mmemme MHM ọdịnala na-agbaso usoro: ụlọ ọrụ si èzí na-achọpụta mkpa, na-enye ngwaahịa ma ọ bụ agụmakwụkwọ maka oge dị mkpirikpi, mgbe ahụ ọ na-apụ. Obodo na-anata enyemaka ma ha adịghị ewu ikike idebe ngwọta. Mgbe mmemme ahụ kwụsịrị, ụmụ nwaanyị na-alọghachi n'otu ọgụ ahụ. Ụzọ obodo na-edu na-arụ ọrụ n'ụzọ dị iche. Ụmụ nwaanyị nọ na Kano na-ahazi otu nchekwa ego nke na-azụta pad a na-asa ọnụ. Ndị nne nọ na Port Harcourt na-akụziri ụmụ ha ndị nwaanyị ọnụ, na-agbawa ịkwa ọnụ gbasara nsọ nwaanyị. Ndị nkụzi nọ na Kaduna na-ejikọ aka na otu ndị nne na nna iji hụ na ụlọ mposi ụlọ akwụkwọ nwere mmiri na nzuzo. Ndị a abụghị mgbasa oge nta kama ọ bụ nhazi obodo na-adịgide.

Ike dị n'nweta. Mgbe Mrs. Adebayo nọ n'Ibadan na-azụ ụmụ nwaanyị ndị ọzọ banyere ahụike nsọ nwaanyị, ọ naghị ebute ozi onye ọzọ. Ọ na-ekekọrịta ihe ọmụma o nyochaara site n'ahụmahụ nke ya. Mgbe otu ndị inyom ụka nọ na Jos na-emepụta ọbá akwụkwọ ntinye pad maka ndị otu na-enwe ihe isi ike ego, ha maara kpọmkwem ndị inyom chọrọ nkwado na otu e si enye ya n'enweghị ihere. Ngwọta obodo na-agbanwe n'oge ahụ n'ihi na ndị na-ahụ maka ha na-enwe otu ihe ịma aka.

Mmemme MHM ọ bụla nke obodo na-edu nke na-aga nke ọma nwere ihe ụfọdụ ha na-ekekọrịta, ọ bụ ezie na ha dị iche dabere n'ọnọdụ obodo. Nke mbụ, e nwere agụmakwụkwọ karịrị ihe dị mfe banyere ahụ mmadụ. Ụmụ nwaanyị na-amụ banyere ahụike nsọ nwaanyị, nhọrọ ngwaahịa, na otu e si ekwu maka nsọ nwaanyị na ụmụ ha ndị nwaanyị na di ha. Agụmakwụkwọ a na-eme n'ebe ahụ efe – n'ụlọ nzukọ mmadụ, mgbe ekpere Fraịde gasịrị, n'oge nzukọ ụbọchị ahịa – ọ bụghị n'klaasị ọgbakọ nke na-eyi egwu.

Nke abụọ, e nwere akụkụ ego. Obodo na-ahụta na ihe ọmụma n'enweghị ịnweta anaghị agbanwe ihe ọ bụla. Ha na-emepụta usoro iji mee ka ngwaahịa dị ọnụ ala: otu ịzụta ọnụ n'ọtụtụ, atụmatụ ịkwụ ụgwọ n'iberibe, ma ọ bụ ọrụ na-enweta ego ebe uru na-akwụ ụgwọ nkesa pad. Otu ndị inyom nọ n'Abeokuta na-eme ma na-ere ncha, na-eji uru zụta pad a na-asa maka ndị otu. Otu ụlọ akwụkwọ nọ n'Calabar na-akwụ naira 200 ọzọ n'ụgwọ ụlọ akwụkwọ, na-emepụta ego na-enye pad n'nwa agbọghọ ọ bụla chọrọ ya, n'enweghị ajụjụ.

Nke atọ, mmemme na-aga nke ọma na-elebara akụrụngwa anya. Obodo na-eme ka ụlọ mposi ụlọ akwụkwọ dịkwuo mma, na-ahụ na mmiri dị, ma na-emepụta ebe nzuzo maka ịgbanwe pad. Ha na-eji ihe ha nwere kama ichere ọnọdụ zuru oke. Otu ụlọ akwụkwọ nọ n'Steeti Plateau na-enweghị mmiri na-asọ họpụtara ụmụ akwụkwọ abụọ kwa izu ịkpụta mmiri kpọmkwem maka ụlọ mposi ụmụ agbọghọ tupu ụlọ akwụkwọ amalite. Dị mfe, na-adịgide, obodo mere ya.

Ngwọta MHM nke obodo na-edu na-aga nke ọma ma ọ bụ daa dabere n'ndu. Mmemme kachasị irè bụ ndị mmadụ obodo na-atụkwasịrị obi na-eguzosi ike: ụmụ nwaanyị ndị okenye a na-asọpụrụ, ndị nkụzi a ma ama, ndị ọrụ ahụike, ma ọ bụ ndị ndu okpukpe. N'ugwu Naịjirịa, ebe mmetụta omenala gbasara nsọ nwaanyị miri emi, ụmụ nwaanyị ọkà mmụta Alakụba na-edu okirikiri agụmakwụkwọ ụmụ nwaanyị aghọwo ndị na-akwado MHM dị ike. Ha na-ekwu maka ahụike nsọ nwaanyị n'ime ozizi okpukpe banyere ịdị ọcha na nsọpụrụ, na-eme ka mkparịta ụka ahụ kwekọọ n'omenala.

Netwọk dịkwa mkpa dị ka ndị ndu otu otu. Mgbe otu obodo mepụtara ụzọ na-aga nke ọma, obodo ndị agbata obi na-agbanwe ya. Ụdị otu ndị inyom nke malitere n'otu agbata obi Enugu agbasaala n'obodo iri na abụọ ndị ọzọ site na njikọ nkeonwe. Otu mmemme ọzụzụ ndị nkụzi n'Steeti Oyo kwadoro ndị nkụzi ndị mgbe ahụ zụrụ ndị ọrụ ibe n'ụlọ akwụkwọ ndị ọzọ. Netwọk okike ndị a na-agbasa ngwọta ngwa ngwa ma na-adịgide karịa mmemme gọọmenti n'ihi na ha na-agbaso ụzọ ntụkwasị obi na ọwa nkwurịta okwu dị adị.

Ịmalite mmemme MHM obodo anaghị achọ ego buru ibu ma ọ bụ ndị mmekọ si èzí. Ọ chọrọ nraranye, mmetụta omenala, na atụmatụ nke ọma. Obodo n'Naịjirịa niile egosiwo na atụmatụ sitere n'ala nwere ike ime mmetụta dị ukwuu n'ihe ntakịrị.

Malite site n'ịchọpụta mmadụ 3-5 nwere ịnụ ọkụ n'obi na-anọchi akụkụ dị iche iche nke obodo. Tinye ụmụ nwaanyị nke afọ dị iche, okpukpe dị iche ma ọ bụrụ na ọ dị mkpa, na ọnọdụ ọha dị iche. N'Lagos, mmemme na-aga nke ọma na-agụnyekarị nwaanyị ahịa, onye nkụzi, onye ọrụ ahụike, na onye ndu okpukpe. N'ime ime obodo, itinye onye ndu ụmụ nwaanyị obodo ma ọ bụ nne nne a na-asọpụrụ na-agbakwunye ntụkwasị obi.

Ọrụ mbụ otu gị bụ ịghọta ihe ịma aka MHM pụrụ iche nke obodo gị. Echerela na ị maara. Mee mkparịta ụka na-adịghị n'usoro na ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ. Kedu ngwaahịa ha na-eji ugbu a? Gịnị na-egbochi ha ịnweta nhọrọ ka mma? Kedu ka nkwenye omenala si emetụta omume nsọ nwaanyị? Otu obodo nọ n'Borno chọpụtara na isi mgbochi ha abụghị ọnụ ego ngwaahịa kama ịtụfu – ụmụ nwaanyị na-atụ egwu ka mmadụ ghara ịhụ pad a ji ma jiri ha mee juju. Ngwọta ha lekwasịrị anya n'agụmakwụkwọ ịtụfu n'ụzọ nchekwa n'akụkụ ịnweta ngwaahịa, na-elebara nchegbu n'ezie anya kama nke a chere.

Dekọọ ihe ị mụtara: Ụmụ agbọghọ n'afọ ụlọ akwụkwọ ole bi n'obodo gị? Pasenti ole na-anọghị n'ụlọ akwụkwọ n'oge nsọ nwaanyị? Ebee ka ụmụ nwaanyị na-azụta ngwaahịa nsọ nwaanyị ugbu a? Kedu ọnụ ego nkezi kwa ọnwa? Ntọala a na-enyere gị aka tụọ mmetụta ma emesịa mepụta ngwọta lekwasịrị anya.

Mmemme MHM nke obodo na-eto eto mgbe ha na-akwado onwe ha n'ihe gbasara ego site na mmalite. Ụdị ịzụta ọnụ na-arụ ọrụ nke ọma n'Naịjirịa niile. Ụmụ nwaanyị na-atụnye obere ego kwa izu ma ọ bụ kwa ọnwa – naira 200 ruo 500 – n'ego ọnụ. Otu ahụ na-eji ego ejikọtara ịzụta pad a na-asa n'ọtụtụ. Nwaanyị ọ bụla na-anata pad dabere n'ihe ọ tụnyere, ma ike ịzụta ọnụ na-eme ka ngwaahịa dị mma dị ọnụ ala.

Ụdị ọzọ dị irè na-ejikọta MHM n'ọrụ ndị na-enweta ego ndị dị adị. Otu ndị inyom nọ n'Steeti Anambra bụ ndị na-emepụta ma na-ere mmanụ nkwụ gbakwunyere obere ego n'karama ọ bụla a rere. Ego ahụ na-akwụ ụgwọ pad maka ndị otu ahụ na ụmụ agbọghọ nọ n'ọnọdụ adịghị ike n'obodo. Ụzọ a na-arụ ọrụ n'ihi na ọ na-ewu n'ihe dị adị kama imepụta ihe ọhụrụ nke chọrọ njikwa dị iche.

Maka mmemme ụlọ akwụkwọ, itinye obere ụgwọ MHM n'ụgwọ ụlọ akwụkwọ na-eme ka ego dị mgbe niile. Ndị nne na nna na-akwụ naira 500-1,000 kwa afọ, na-emepụta ego nke kọmitii ndị nne na nna na ndị nkụzi na-achịkwa. Ego ahụ na-azụta pad a na-edebe n'ụlọ ọgwụ ụlọ akwụkwọ, nke nwa agbọghọ ọ bụla chọrọ nwere ike ịnweta. Ụlọ akwụkwọ nọ n'Steeti Ekiti na-eji ụdị a na-ekwu na ọbụlagodi ndị nne na nna na-adịghị achọ itinye aka na mbụ na-aghọ ndị na-akwado ya mgbe ha hụrụ ụmụ ha ndị nwaanyị na-aga ụlọ akwụkwọ n'obi ike n'ọnwa niile.

Nnyefe agụmakwụkwọ kwesịrị ịkwekọ n'usoro nkwurịta okwu obodo gị. N'obodo ebe ụmụ nwaanyị na-ezukọkarị maka ọrụ okpukpe, tinye mkparịta ụka ahụike nsọ nwaanyị n'nzukọ ndị dị adị. N'mpaghara ebe ụbọchị ahịa na-ezukọ ụmụ nwaanyị, hazie oge agụmakwụkwọ dị mkpirikpi n'ebe nzukọ a maara. Mee ka oge ndị a bụrụ nke ikwurịta okwu – ụmụ nwaanyị na-amụ ka mma site n'ikekọrịta ahụmahụ karịa ige ntị n'nkuzi.

Kpuchie isiokwu bara uru: ịghọta usoro nsọ nwaanyị, ịmata mgbaàmà na-adịghị mma nke chọrọ nlekọta ahụike, ịsa nke ọma na ikpo pad a na-asa n'ihu igwe Naịjirịa nwere iru mmiri, na imeri mmachibido omenala na-emerụ ahụike. Jiri ihe ịlele anya na ngosi. Otu nọọsụ n'Steeti Cross River na-eweta pad a na-asa n'ezie n'oge ya, na-egosi ụmụ nwaanyị kpọmkwem otú akwa ndị ahụ si arụ ọrụ na ihe mere ha anaghị agbapụ – na-azaghachi nchegbu mbụ kachasị.

Usoro nkesa ga-echebe nsọpụrụ. Zere inye ihe n'ihu ọha nke na-eme ndị na-anata ihere. Obodo na-aga nke ọma na-eji usoro nzuzo: onye a họpụtara ụmụ nwaanyị nwere ike ịbịaru n'nzuzo, ụlọ ọgwụ ụlọ akwụkwọ ebe ụmụ agbọghọ na-arịọ pad dị ka ngwa ahụike ọ bụla ọzọ, ma ọ bụ ọbá akwụkwọ ntinye ebe ụmụ nwaanyị na-"agbazinye" pad dị ka ha ga-agbazinye akwụkwọ. Otu ụka n'Abuja na-edebe pad n'ụlọ mposi ụmụ nwaanyị ya na obere ozi dị mfe: "Were ihe ị chọrọ. Dochie mgbe ị nwere ike. Ọ dịghị onye na-ele gị anya." Usoro ntụkwasị obi a na-arụ ọrụ n'ihi na ọ na-asọpụrụ nsọpụrụ.

Mgbe obodo weere nnwe nke ahụike nsọ nwaanyị, uru na-agbatị karịa ịnweta pad. Atụmatụ ndị a na-agbanwe nsonaazụ agụmakwụkwọ, itinye aka n'akụ na ụba, ihe ngosi ahụike, na mmekọrịta ọha n'ụzọ mmemme sitere n'elu bịa n'ala na-adịkarị anaghị enweta.

Data ịga ụlọ akwụkwọ na-akọ akụkọ dị ike. N'obodo ndị nwere mmemme MHM na-arụ ọrụ, ụmụ agbọghọ na-anọghị n'ụlọ akwụkwọ pasenti 40-50 ụbọchị pere mpe kwa afọ. Nke ahụ pụtara ụbọchị ụlọ akwụkwọ 15-20 ọzọ kwa afọ – ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ otu ọnwa zuru ezu nke agụmakwụkwọ tufuru n'ihi ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ndị nkụzi n'Steeti Ogun na-ekwu na ụmụ agbọghọ nwere ịnweta pad a pụrụ ịtụkwasị obi na-esonye n'klaasị nke ọma ọbụlagodi n'oge nsọ nwaanyị, na-anọdụghị n'azụ n'egwu mgbapụ.

Mmetụta akụ na ụba na-abawanye n'oge. Ụmụ agbọghọ na-anọghị n'ụlọ akwụkwọ na-eme nke ọma n'agụmakwụkwọ, na-emecha afọ agụmakwụkwọ karịa, ma na-enweta ohere akụ na ụba ka mma mgbe ha toro. Ma uru akụ na ụba na-amalite ozugbo maka ụmụ nwaanyị toro eto nakwa. Ụmụ nwaanyị ahịa n'Aba bụ ndị na-anọdụ n'ụlọ ụbọchị 2-3 kwa ọnwa n'oge ọbara dị ukwuu ugbu a na-arụ ọrụ ọnwa zuru ezu, na-abawanye ego ha n'pasenti 8-10. Ụmụ nwaanyị na-arụ ọrụ kwa ụbọchị n'obodo ọrụ ugbo anaghị atụfu ụgwọ ọrụ n'ihi enweghị n'ihi nsọ nwaanyị.

Mmemme MHM obodo na-emepụtakwa ọrụ akụ na ụba n'obodo. Mgbe obodo na-azụta pad a na-asa n'ọtụtụ site n'ndị na-emepụta ha n'Naịjirịa, ha na-akwado ọrụ n'obodo. Ụfọdụ obodo nwere ndị otu na-aghọ ndị na-ebu ngwaahịa, na-enweta ọkwa mgbe ha na-enyere ndị agbata obi aka inweta ngwaahịa dị ọnụ ala. Otu nwaanyị n'Steeti Plateau malitere dị ka onye sonyere n'mmemme MHM obodo ya ma ugbu a na-ahazi nkesa maka obodo ise gbara ya gburugburu, na-enweta ego ebe ọ na-ebuli nha anya nsọ nwaanyị.

Ịnweta ngwaahịa nsọ nwaanyị dị ọcha, kwesịrị ekwesị na-ebelata ihe ize ndụ ahụike ọmụmụ nke ukwuu. Ndị ọrụ ahụike n'obodo nwere mmemme MHM na-arụ ọrụ na-ekwu na e nwere ikpe ọrịa ụzọ ọmụmụ pere mpe nke ihe adịghị ọcha dị ka akwụkwọ akụkọ, akwa ochie, ma ọ bụ akwụkwọ osisi na-akpata. Ụmụ nwaanyị na-eji pad a na-asa nke a saara ma kpoo nke ọma na-enwe mgbakasị na ọrịa pere mpe karịa ndị na-eji akwa a na-ekekọrịta ma ọ bụ na-agbatị ojiji pad a na-atụfu karịa oge nchekwa n'ihi ọnụ ego.

Uru ahụike uche kwesịrị otu nlebara anya. Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-emepụta nrụgide mgbe niile – ichegbu onwe ma pad gị ga-adịru n'ụbọchị niile, ịtụ egwu ihere n'ihi mgbapụ, ịnwe ihere ịrịọ enyemaka. Mgbe obodo na-eme ka mkparịta ụka ahụike nsọ nwaanyị bụrụ ihe nkịtị ma hụ na ngwaahịa dị, ibu arọ uche a na-ebili. Ụmụ nwaanyị n'mmemme MHM obodo na-akọwa na ha na-enwe mmetụta "nnwere onwe" na "obi ike" – okwu ndị na-apụta ugboro ugboro n'nyocha mmemme n'steeti dị iche iche.

Mmekọrịta ọha na-agbanwe mgbe obodo na-ekwu maka nsọ nwaanyị n'ihu ọha. Nna ndị na-aga oge agụmakwụkwọ obodo na-aghọ ndị na-akwado kama ndị mgbochi. Ha na-aghọta ihe mere ụmụ ha ndị nwaanyị ji chọọ ngwaahịa nsọ nwaanyị dị mma ma na-akwado ndị nwunye ha ịzụta ha. Ndị di na-amụta banyere ahụike nsọ nwaanyị na-akwụsị iwere nsọ nwunye ha dị ka ihe nzuzo ihere. Otu onye ọrụ ahụike obodo n'Steeti Katsina na-ekwu na esemokwu ụlọ gbasara mmefu ego metụtara nsọ nwaanyị agbadala nke ukwuu n'obodo nwere agụmakwụkwọ MHM na-arụ ọrụ, ebe ezinụlọ na-eme atụmatụ ọnụ maka mkpa a na-adịkarị.

Ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa na-ebelata mkpofu nke ukwuu. Otu nwaanyị na-eji pad a na-atụfu na-emepụta mkpofu nke dị ka pad 120-150 kwa afọ – nke ahụ bụ pad 5,400-6,750 n'ogologo oge ọmụmụ ya. Mgbe obodo nke ụmụ nwaanyị 200 gbanwere gaa n'ngwaahịa a na-asa, ha na-egbochi karịa otu nde pad ịbanye n'usoro mkpofu ejuola ejuola. N'obodo na-enweghị njikwa mkpofu n'usoro, nke a dị mkpa nke ukwuu. Pad a na-atụfu a tụfuru na mbụ na-egbochi mmiri, na-adọta ụmụ ahụhụ, ma na-emepụta ihe ize ndụ ahụike.

Mmemme MHM obodo na-edu na-emepụta mmetụta gbasara karịa ndị sonyere ozugbo. Mgbe ndị obodo a na-asọpụrụ na-ekwu maka nsọ nwaanyị n'ihu ọha, ha na-enye ikike maka mkparịta ụka ka ukwuu. Ndị nne na-enweghị ike ikwu maka nsọ nwaanyị na ụmụ ha ndị nwaanyị na mbụ na-ahụ asụsụ na obi ike. Ụmụ agbọghọ na-enwe ahụ efe ịchọ enyemaka maka nsogbu nsọ nwaanyị kama ịta ahụhụ n'ịgbachi nkịtị. Obodo na-edozi otu mmachibido nke ọma na-edokarị ndị ọzọ – otu ndị inyom n'Steeti Rivers nke malitere n'MHM agbasaala ịlebara ime ihe ike n'ezinụlọ na ahụike nne anya.

Ikekwe ihe kacha pụta ìhè, ngwọta MHM obodo na-edu na-ewu ntụkwasị obi n'ikike obodo ịdozi nsogbu nke ha. Mgbe agbata obi ma ọ bụ obodo dozie ịda ogbenye nsọ nwaanyị nke ọma n'enweghị ichere gọọmenti ma ọ bụ nnyefe NGO, ha na-aghọta ike ha ọnụ. Obi ike a na-agbasa n'ịlụso ihe ịma aka ndị ọzọ – ịnweta mmiri, akụrụngwa ụlọ akwụkwọ, oghere nlekọta ahụike. MHM nke obodo na-edu na-aghọ ihe na-akpali mmepe obodo niile na nnwere onwe.

Ọtụtụ obodo na-atụ ụjọ ịmalite atụmatụ MHM n'ihi nchegbu ziri ezi. Ịghọta otú obodo Naịjirịa ndị ọzọ si zaa ihe ịma aka ndị a na-enyere atụmatụ ọhụrụ aka ịmalite n'obi ike.

Nchegbu a na-apụta n'obodo n'Naịjirịa niile, karịsịa n'mpaghara ebe ọdịnala ma ọ bụ okpukpe na-emesi nzuzo gbasara ọrụ ahụ ike. Ngwọta adịghị n'ịgbagide ọdịnala kama n'ịrụ ọrụ n'ime usoro omenala. Obodo na-agafe ihe ịma aka a nke ọma na-amalite mkparịta ụka site n'ndị na-eche ọnụ ụzọ omenala a pụrụ ịtụkwasị obi – ndị ndu okpukpe ụmụ nwaanyị, nne nne a na-asọpụrụ, ma ọ bụ ndị na-eme ọmụmụ ọdịnala.

Hazie mkparịta ụka site n'iji asụsụ na ọnọdụ kwesịrị ekwesị n'omenala. N'obodo ndị Alakụba, ijikọ ahụike nsọ nwaanyị n'ozizi Alakụba gbasara ịdị ọcha na ekpere na-eme ka isiokwu ahụ bụrụ nke okpukpe kwere kama imebi omenala. Otu obodo n'Steeti Zamfara nke yiri ka ọ dị ebe ọdịnala dị ukwuu ịkwuru nsọ nwaanyị ugbu a na-eme mmemme na-eto eto nke nwunye Imam na-edu, onye na-egosi ahụike nsọ nwaanyị dị ka akụkụ nke ọrụ okpukpe ụmụ nwaanyị ichekwa ịdị ọcha.

Malite n'obere nzukọ nzuzo nke ụmụ nwaanyị ndị na-atụkwasịrị ibe ha obi. Ejila nzukọ obodo nke nwoke na nwaanyị malite. Ka ụmụ nwaanyị bụrụ ndị na-enwe ahụ efe ịkparịta nsọ nwaanyị n'etiti onwe ha nke mbụ. Ka ha na-enweta obi ike na ihe ọmụma, ha na-agbasa mkparịta ụka n'okike gaa n'ụmụ ha ndị nwaanyị, ma nwayọ nwayọ gaa n'di ha na ụmụ ha ndị nwoke. Omenala na-agbanwe n'okike mgbe a na-eso ya n'nsọpụrụ, ọ bụghị n'ịgbagide.

Ihe mgbochi ego bụ ihe n'ezie, ma obodo Naịjirịa egosiwo na mmemme MHM dị irè chọrọ nraranye karịa ego buru ibu. Malite n'ihe ị nwere. Otu obodo n'Steeti Taraba malitere naanị n'naira 5,000 e nwetara site n'ụmụ nwaanyị iri nke ọ bụla tụnyere naira 500. Ha zụtara pad a na-asa maka ụmụ agbọghọ abụọ n'agbata obi ha nwere ihe ize ndụ kachasị nke ịhapụ ụlọ akwụkwọ. Ịga ụlọ akwụkwọ ụmụ agbọghọ ndị ahụ ka mma kpaliri ezinụlọ ndị ọzọ itinye aka, mmemme ahụ toro n'okike.

Jiri usoro obodo dị adị kama imepụta ndị ọhụrụ. Jiri nzukọ ụbọchị ahịa nkịtị maka oge agụmakwụkwọ kama ịkwụ ụgwọ ebe. Jikọọ aka na ụlọ ahụike obodo nwere ebe nzukọ na ndị ọrụ ahụike a pụrụ ịtụkwasị obi. Otu obodo n'Steeti Bauchi na-eme mkparịta ụka MHM n'ụbọchị nkwụghachi ọgwụ mgbochi nkịtị mgbe ndị nne na-ezukọ n'ụlọ ahụike, na-achọghị ọnụ ego mkpokọta ọzọ.

Ọtụtụ obodo na-achọpụta na igbochi otu nwa agbọghọ ịhapụ ụlọ akwụkwọ na-azọpụta ezinụlọ ego ha ga-etinye n'alụmdi na nwunye ya n'oge ma ọ bụ ịkwado nwa ha nwaanyị na-amụtaghị akwụkwọ n'ogologo oge. Iwere itinye ego MHM dị ka nchebe akụ na ụba kama ebere na-enyere ezinụlọ aka ịtụkwasị ya mkpa ọbụlagodi mgbe akụ dị ka ihe pere mpe. Ọzọkwa, ịzụta ọnụ n'ọtụtụ na-egosi nchekwa ego ngwa ngwa – mgbe ụmụ nwaanyị iri na-ekpokọta akụ ịzụta ọnụ, nke ọ bụla na-akwụ pasenti 30-40 pere mpe karịa ịzụta naanị ya n'ụlọ ahịa agbata obi.

Nchegbu gbasara ịnọgide bụ ndị ziri ezi. Ọtụtụ obodo ahụwo mmemme nwere ezi uche ka ọ daa mgbe ego si èzí kwụsịrị. Isi ihe maka ịnọgide n'ogologo oge dị n'iwu nkwado MHM n'usoro obodo na-adịgide kama imepụta mmemme dị iche nke chọrọ njikwa dị iche.

Tinye MHM n'ụlọ ọrụ obodo ndị dị adị. Ọ bụrụ na mpaghara gị nwere otu mmepe obodo, mee ka ahụike nsọ nwaanyị bụrụ otu n'ime mpaghara lekwasịrị anya na-adịgide nwere obere ego akpọpụtara. Ọ bụrụ na otu ụmụ nwaanyị ụka ma ọ bụ mosque na-anakọta ụgwọ maka ihe dị iche iche, gbakwunye MHM n'ndepụta ihe a na-akwado. Otu obodo n'Steeti Delta na-etinye MHM n'ụgwọ mmeziwanye obodo ha n'akụkụ nhicha okporo ụzọ na nchekwa, na-eme ya ihe nkịtị dị ka akụrụngwa obodo ọkọlọtọ.

Mepụta ndị ndu obodo miri emi ka mmemme ghara ịdabere n'otu onye. Zụọ ọtụtụ ndị obodo ka ha na-edu oge agụmakwụkwọ, na-ahazi ịzụta, ma na-ejikwa nkesa. Mgbe onye ndu hiwere ya wee kwaga ma ọ bụ bụrụ onye na-arụsi ọrụ ike, ndị ọzọ na-aga n'ihu n'enweghị nsogbu. Obodo nwere mmemme MHM n'ogologo oge na-aga nke ọma na-ekwu na ha nwere ndị ndu a zụrụ 5-8 na-agbanwe ọrụ, na-egbochi ike ịgwụ na ịhụ na ọ na-aga n'ihu.

Mepụta usoro nzaghachi ka mmemme na-agbanwe n'mkpa na-agbanwe. Mee nzukọ nyocha kwa nkeji afọ atọ ebe ndị sonyere na-ekekọrịta ihe na-arụ ọrụ na ihe chọrọ mgbanwe. Otu obodo n'Steeti Nasarawa chọpụtara site n'oge nzaghachi na ụdị nkesa mbụ ha mere ụmụ agbọghọ ndị dị obere ihere, yabụ ha gbanwere gaa n'usoro nzuzo karịa. Mmemme na-ege ntị ma na-agbanwe na-adịgide. Mmemme siri ike nke na-adịghị agbanwe n'nzaghachi obodo na-ada n'ikpeazụ ọbụlagodi ma ego zuru ezu.

Sana Pads dị n'ihi na anyị kwenyere na ọ bụ obodo Naịjirịa, ọ bụghị ndị ọzọ si na mpụta bịa zọpụta, ga-akwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Kemgbe e hiwere anyị, anyị akwadoworo karịa ụmụ nwaanyị 10,000 ozugbo ma kesaa karịa pad 30,000 site na mmekọrịta na otu obodo, ụlọ akwụkwọ, na ụlọ ọrụ obodo n'Naịjirịa niile. Anyị na-emepụta ngwaahịa n'obodo n'ihi na anyị aghọtara ezi ọnọdụ Naịjirịa – ihu igwe nke chọrọ akwa na-akpọ nkụ ngwa ngwa, ihe ịma aka akụrụngwa nke chọrọ ngwaahịa a pụrụ ịsa n'enweghị mmiri na-asọ n'ọkpọ, na nsogbu akụ na ụba nke chọrọ ngwọta dị ọnụ ala n'ezie.

Ụdị mmekọrịta anyị na-asọpụrụ ndu obodo. Anyị anaghị amanye mmemme. Kama nke ahụ, anyị na-akwado atụmatụ obodo n'onwe ha na-emepụta site n'inye ịzụta ọnụ, inye ihe nlele n'efu maka oge agụmakwụkwọ, na ikesa ihe e mụtara site na mmemme ndị gara nke ọma n'obodo ndị ọzọ. Mgbe otu ndị inyom nọ na Gombe kpọtụrụ anyị na-achọ ịmalite mmemme MHM ma ha amaghị ebe ha ga-esi malite, anyị jikọtara ha na otu yiri ha nọ na Bayelsa nke gafeworo ihe ịma aka yiri ya. Ikesa ihe ọmụma site n'obodo ruo n'obodo na-emepụta ngwọta siri ike karịa ndụmọdụ ndị ọkachamara nke anaghị ebi ezi ọnọdụ ahụ.

Anyị na-edebe ngwaahịa ndị a ọnụ ala n'ihi na ịnweta n'ihe gbasara ego na-ekpebi mmetụta. Ọnụahịa anyị na-egosi ebumnuche anyị – ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị, ọ bụghị ịbawanye uru kachasị. Ụlọ akwụkwọ, NGO na ụlọ ọrụ ndị ọzọ nwere ike ịtụ iwu ọnụ ọgụgụ ọ bụla n'otu ọnụahịa kwụ ọtọ kwa ngwugwu. Anyị abụghị naanị ndị na-emepụta ngwaahịa kama ndị mmekọ n'mmegharị maka nsọpụrụ nsọ nwaanyị n'Naịjirịa niile, na-akwado obodo na-edu mgbanwe nke ha.

Ma ị bụ nwaanyị otu onye, onye ndu obodo, onye nkụzi, ma ọ bụ onye ọrụ NGO, ị nwere ike itinye aka n'ngwọta MHM nke obodo na-edu n'mpaghara gị. Mgbanwe na-amalite n'otu onye kpebiri na ọnọdụ dị ugbu a anaghị anabata.

Malite site n'ikwu okwu. Kekọrịta ozi banyere ahụike nsọ nwaanyị na ngwaahịa a na-asa na ndị enyi atọ. Ndị atọ ahụ na-agwa atọ ọzọ. Ihe ọmụma na-agbasa site na netwọk dị adị ngwa ngwa karịa mmemme gọọmenti ọ bụla nwere ike. Mgbe ị na-eme ka mkparịta ụka gbasara nsọ nwaanyị bụrụ ihe nkịtị n'okirikiri nkeonwe gị, ị na-enye ndị ọzọ ikike ikwu okwu n'ihu ọha nakwa.

Ọ bụrụ na ị na-eji pad a na-asa ugbu a, bụrụ onye na-akwado a na-ahụ anya. Kekọrịta ahụmahụ gị n'eziokwu – mgbanwe mbụ, uru n'ogologo oge, ego ị chekwara. Ihe àmà nkeonwe na-eme ka mmadụ kwenye ka mma karịa ọnụ ọgụgụ. Nye ịgosi ndị agbata obi ma ọ bụ ndị ọrụ ibe gị pad gị, kọwaa otú ha si arụ ọrụ, ma zaa nchegbu site n'ahụmahụ gị. Otu onye nkụzi n'Steeti Ondo na-edebe pad ngosi n'akpa aka ya kpọmkwem maka oge agụmakwụkwọ na-enweghị atụmatụ ndị a.

Tụlee ịmalite n'obere n'okirikiri mmetụta gị kacha nso. Ọ bụrụ na ị bụ nne, hụ na ụmụ gị ndị nwaanyị nwere ngwaahịa nsọ nwaanyị dị mma na agụmakwụkwọ. Ọ bụrụ na ị bụ onye nkụzi, kwado mmemme MHM ụlọ akwụkwọ malite n'klaasị gị ma ọ bụ otu afọ gị. Ọ bụrụ na ị na-aga nzukọ okpukpe, tụọ aro mkparịta ụka otu ụmụ nwaanyị banyere ahụike nsọ nwaanyị. Obere omume na-emepụta ike. Maka iji nkeonwe, Starter Kit anyị (Premium Pads 3 na akpa nchekwa) na-enye ihe niile ọ bụla chọrọ iji malite iji ngwaahịa a na-asa n'obi ike. Premium Pads nwere akwa atọ na-amịkọrọ mmiri na-agbo ọbara nkịtị n'ụzọ a pụrụ ịtụkwasị obi, ebe No Wahala Pads anyị na-arụ ọrụ nke ọma maka ụbọchị ọbara dị nta na Maxi Pads anyị na-akwado mkpa ọbara dị ukwuu.

Ọ bụrụ na ị na-edu otu obodo, ụlọ akwụkwọ, otu okpukpe, ma ọ bụ NGO, ị nwere ike pụrụ iche iji kpalite ngwọta MHM nke obodo na-edu. Malite site n'ịkpọkọta mkparịta ụka. Kpọkọta ụmụ nwaanyị 10-15 na-anọchi anya ụdị dị iche iche nke obodo gị ma jụọ ha ihe ịma aka ahụike nsọ nwaanyị ha na-eche. Gee ntị karịa ka ị na-ekwu okwu. Ọrụ gị bụ inyere ngwọta obodo aka, ọ bụghị imanye mmemme e kpebiri tupu oge.

Ụlọ akwụkwọ nwere ike ịmalite mmemme MHM n'oge dị mkpirikpi. Mepụta kọmitii nke gụnyere ndị nkụzi, ndị otu ndị nne na nna, na ụmụ akwụkwọ nwaanyị ndị okenye. Nyochaa mkpa site n'nyocha nzuzo, mgbe ahụ mepụta nzaghachi akụkụ atọ: ime ka ụlọ mposi dịkwuo mma maka nzuzo na ịnweta mmiri, inye pad mberede site n'ụlọ ọgwụ ụlọ akwụkwọ, na itinye agụmakwụkwọ ahụike nsọ nwaanyị n'klaasị kwesịrị ekwesị. Ọtụtụ ụlọ akwụkwọ na-ahụ na obere mmefu ego kwa afọ nke naira 50,000-100,000 na-ekpuchi ngwa pad maka ụmụ akwụkwọ nọ n'ihe isi ike ego, na ego a na-enweta site n'ịgbakwunye obere ihe n'ụgwọ ụlọ akwụkwọ ma ọ bụ mmemme ịkpọ ego.

Maka ụlọ ọrụ chọrọ ịkwado ọtụtụ obodo ma ọ bụ ime mmemme ndị buru ibu, ịzụta ọtụtụ na-emepụta mmetụta dị ukwuu. Otu NGO nọ n'Steeti Benue na-eme mmemme ebe ha na-enye ngwugwu mbido n'ụmụ agbọghọ nọ n'afọ iri na ụma n'obodo ndị a na-eleghara anya ebe ha na-azụkwa ụmụ nwaanyị obodo ka ha gaa n'ihu na-akụziri ma kwado. Ụdị a na-enye ohere ozugbo ebe ọ na-ewu ikike obodo n'ogologo oge. Kpọtụrụ ndị otu anyị ka ịkparịta nhọrọ mmekọrịta dabara n'ebumnuche na ikike ụlọ ọrụ gị.

Ngwọta MHM nke obodo na-edu pụtara karịa ịnweta ngwaahịa nsọ nwaanyị. Ha gbasara nsọpụrụ, ikike ime ihe, na obodo na-ewere ike idozi ihe ịma aka nke ha. Mgbe ụmụ nwaanyị nọ na Kano na-ahazi otu ịzụta ọnụ, ha anaghị azụta pad naanị. Ha na-ekwupụta na ịda ogbenye nsọ nwaanyị anaghị anabata ma ha agaghị echere ikike iji lebara ya anya. Mgbe ndị nkụzi nọ na Calabar na-ahazi mmemme MHM ụlọ akwụkwọ, ha na-akwado na agụmakwụkwọ ụmụ agbọghọ dị mkpa zuru ezu iji wepụ mgbochi ọ bụla. Mgbe ndị ndu okpukpe nọ na Sokoto na-etinye ahụike nsọ nwaanyị n'agụmakwụkwọ okpukpe, ha na-ekwu na ahụ ụmụ nwaanyị kwesịrị nlebara anya nsọpụrụ, ọ bụghị nkịtị ihere.

Akụkụ kachasị ike nke ụzọ obodo na-edu bụ mmetụta ịmụba ya. Otu mmemme na-aga nke ọma na-akpali obodo ise agbata obi. Otu onye na-akwado n'obi ike na-azụ iri ndị ọzọ. Obodo na-edozi ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-enweta nkà na obi ike iji lụso ihe ịma aka ndị ọzọ ọgụ. Otu ụmụ nwaanyị na-amalite site n'ịzụta pad ọnụ na-achọpụta ike ha ọnụ ma jiri ya lebara ịnweta mmiri anya, meziwanye ebe ahịa, ma ọ bụ kwado nlekọta ahụike ka mma. Nha anya nsọ nwaanyị na-aghọ ọnụ ụzọ maka mgbanwe obodo niile.

Ihe ịma aka ịda ogbenye nsọ nwaanyị Naịjirịa dị ukwuu, ma ikike obodo Naịjirịa maka ịdozi nsogbu n'ụzọ okike na inyere ibe ha aka dịkwa ukwuu. Ịchọghị ichere ọnọdụ zuru oke, ego buru ibu, ma ọ bụ ndị mmekọ si èzí. Ị chọrọ nraranye, mmetụta omenala, na ọchịchọ ịmalite n'obere. Ma ị na-ahazi ndị agbata obi iri na ise n'okpuru osisi neem ma ọ bụ na-ahazi mmemme ụlọ akwụkwọ nke na-eru ụmụ agbọghọ 500, ị bụ akụkụ nke mmegharị na-eto eto na-agbanwe ahụike nsọ nwaanyị n'Naịjirịa niile, otu obodo n'otu oge. Mụta ọzọ banyere ịkwado njikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị n'obodo gị ma chọpụta otú ngwọta dị ọnụ ala, nke e mere n'obodo, si eme ka nsọpụrụ nsọ nwaanyị dị n'aka nwaanyị Naịjirịa ọ bụla.