Pádì Tí A Lè Fọ̀ àti Pádì Ìlò Ẹ̀ẹ̀kan ní Nàìjíríà: Ìyàn Ọlọ́gbọ́n fún Ìlera, Owó àti Ọjọ́ Iwájú Yín

Ìtọ́sọ́nà yìí ṣàfihàn ìyàtọ̀ gidi láàárín pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ní Nàìjíríà – ju ohun tí àwọn olùpèsè ń sọ fún yín lọ.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń ná àwọn ìdílé Nàìjíríà ní ₦60,000-₦120,000 lọ́dọọdún, nígbà tí pádì tí a lè fọ̀ ń ná nǹkan bí 80-90% kéré jù ní gbogbo ìgbà ayé rẹ̀, ní ₦5,000-₦15,000 péré fún ààbò ọdún 2-3.

• Pádì kan tí a lè fọ̀ ń rọ́pò nǹkan bí 150-200 pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní gbogbo ìgbà ayé rẹ̀, ó sì ń dènà ọ̀pọ̀ tọ́ọ̀nù ìdọ̀tí ọ̀rá (plastic) tí ì bá dí àwọn ọ̀nà omi Nàìjíríà, tí ì bá sì ba omi jẹ́ ní Lagos, Abuja, Kano àti àwọn ibòmíràn.

• Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní òórùn atọwọ́dá, kẹ́míkà ìfọ̀funfun (bleach) àti àwọn polima tí ń fa omi gidigidi, tí ó lè fa ìrunra ara, àkóràn àti àìdọ́gba pH, nígbà tí pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń lo àwọn ohun àdáyébá bí oparun (bamboo) àti òwú.

• Ju 50% àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé ní Nàìjíríà ló ń pa kíláàsì jẹ lóṣooṣù nítorí pé wọn kò lè ra ohun èlò nǹkan oṣù, ṣùgbọ́n pádì tí a lè fọ̀ ń mú ìdènà ìnáwó oṣooṣù yìí kúrò.

• Pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣe ní Nàìjíríà (bí èyí tí ó bá ìlànà NAFDAC mu) ń ṣàtìlẹ́yìn iṣẹ́ àdúgbò, ó sì ń dín ìgbẹ́kẹ̀lé ọjà ilẹ̀ òkèèrè kù.

• Ìtọ́jú pádì tí a lè fọ̀ rọrùn: ṣíṣan rẹ̀ nínú omi tútù, fífọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọṣẹ tí kò le, àti sísá a nínú oòrùn – kò sí ohun èlò pàtàkì kankan tí ẹ nílò.

• Fún àwọn NGO àti ilé-ìwé tí ń ṣiṣẹ́ fún ọmọbìnrin 100, rírà pádì tí a lè fọ̀ ń ná ₦500,000-₦1,500,000 lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo dípò ₦180,000 lóṣooṣù fún pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan.

Ẹ jẹ́ ká wo bí àwọn ọ̀nà méjèèjì yìí ṣe yàtọ̀ síra gan-an, àti èwo nínú wọn ló ṣe àwọn obìnrin Nàìjíríà láǹfààní jù.

Lóṣooṣù, nǹkan bí mílíọ̀nù 40 obìnrin àti ọmọbìnrin ní Nàìjíríà ló ń ṣe nǹkan oṣù. Síbẹ̀, ohun tí ó wà nínú pádì tí wọ́n ń lò jẹ́ àdììtú fún ọ̀pọ̀ jù lọ wọn. Mímọ ìyàtọ̀ pàtàkì láàárín pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti èyí tí a lè fọ̀ ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣe ìpinnu tó yè kooro fún ìlera yín, àpò owó yín àti àwùjọ yín.

Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ló pọ̀ jù lórí àwọn pẹpẹ ilé oògùn ní Nàìjíríà. Àwọn orúkọ bí Always, Molped, Sure Care àti Softcare ti di orúkọ tí gbogbo ilé mọ̀ láti Calabar dé Sokoto. Ṣùgbọ́n kí ló wà nínú àwọn ọjà ìlò ẹ̀ẹ̀kan yìí?

Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan sábà máa ń ní ìpele pàtàkì mẹ́ta tí ń ṣiṣẹ́ papọ̀. Ìpele òkè ni ó kan ara yín, a sábà máa ń fi polypropylene tàbí polyethylene ṣe é – ọ̀rá (plastic) láti inú epo rọ̀bì, tí a ṣe láti fa omi kíákíá. Àárín tí ń fa omi ní èèpo igi tí a lọ̀ (wood pulp) tí a dà pọ̀ mọ́ polima tí ń fa omi gidigidi (SAPs), tí ń sọ omi di jẹ́lì. Ìpele ìsàlẹ̀ ń lo ẹ̀yìn ọ̀rá polyethylene láti dènà jíjò sí aṣọ yín.

Láàárín àwọn ìpele wọ̀nyí, àwọn olùpèsè sábà máa ń fi òórùn atọwọ́dá kún un láti bo òórùn mọ́lẹ̀, kẹ́míkà ìfọ̀funfun láti jẹ́ kí ó funfun bí ẹni pé ó “mọ́”, gọ́ọ̀mù láti so pádì pọ̀, àti oríṣiríṣi ìtọ́jú kẹ́míkà mìíràn. Ẹ ronú rẹ̀ bí sándúìṣì ọ̀rá kékeré kan, níbi tí èròjà kọ̀ọ̀kan ti ní iṣẹ́ tirẹ̀ ṣùgbọ́n tí ó lè mú àbájáde wá.

Àwọn pádì wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún ìlò ẹ̀ẹ̀kan tí a ṣe wọ́n fún. Àárín tí ń fa omi lè gba omi púpọ̀, ẹ̀yìn ọ̀rá sì ń dènà jíjò tí ń dójú tini. Ṣùgbọ́n ọ̀rá kan náà yìí ń dá àyíká tí a tì pa mọ́ ara yín, tí afẹ́fẹ́ kò lè gbà kọjá. Nínú ojú ọjọ́ gbígbóná àti ọ̀rinrin Nàìjíríà – bóyá ẹ wà ní Port Harcourt tí ooru àti ọ̀rinrin pọ̀ sí tàbí nínú ooru gbígbẹ Maiduguri – àìsí afẹ́fẹ́ yìí máa ń fa ìnira gan-an.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò jẹ́ ọ̀nà tí ó yàtọ̀ pátápátá sí ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Dípò lílo ọ̀rá láti inú epo rọ̀bì àti kẹ́míkà atọwọ́dá, pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń lo àwọn ohun àdáyébá tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá, tí a ṣe fún lílò léraléra fún ọ̀pọ̀ ọdún.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣe dáadáa sábà máa ń ní ìpele mẹ́rin tí ọ̀kọ̀ọ̀kan ní iṣẹ́ tirẹ̀. Ìpele òkè tí ó kan ara yín ń lo òwú rírọ̀ tàbí okùn oparun – àwọn ohun tí ń fa omi lọ́nà àdáyébá, tí ó rọ̀ lára, tí afẹ́fẹ́ sì ń gbà kọjá. Àwọn ìpele àárín tí ń fa omi ní okùn oparun mìíràn tàbí aṣọ òwú terry tí ń fa ọ̀rinrin kúrò lára yín, tí ó sì ń tì í mọ́ inú pádì. Ìpele tí omi kò lè wọ̀ tí ó farapamọ́ (tí a sábà máa ń fi PUL tí ó yẹ fún oúnjẹ ṣe – polyurethane laminate) ń dènà jíjò, síbẹ̀ ó ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ díẹ̀ kọjá. Ìpele ẹ̀yìn òde ń fún pádì ní ìrísí, ó sì sábà máa ń ní bọ́tìnnì ìtẹ̀ (snap) láti so pádì mọ́ ṣòkòtò péńpé yín.

Ìrísí yìí jọ ọ̀nà aṣọ ìbílẹ̀ tí àwọn obìnrin ti ń lò fún ìrandíran káàkiri Áfíríkà, ṣùgbọ́n pẹ̀lú àtúnṣe ìgbàlódé. Okùn oparun nínú pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń dènà kòkòrò àrùn (bacteria) àti òórùn lọ́nà àdáyébá láìsí kẹ́míkà. Ìpele-ìpele tí a fi ṣe é túmọ̀ sí pé ọ̀rinrin ń kúrò lára yín dípò kí ó dúró mọ́ ọn, èyí sì ń mú ìtura púpọ̀ wá nígbà òjò tí ọ̀rinrin pọ̀ ní Nàìjíríà tàbí nígbà ẹ̀ẹ̀rùn gbígbóná.

Ìyàtọ̀ tó wà nínú lílò kọjá ohun tí a fi ṣe wọ́n. Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń tẹ̀lé ọ̀nà kan tààrà: ẹ rà á, ẹ lò ó fún wákàtí 4-8, ẹ wé e, ẹ jù ú nù, ẹ tún ṣe bẹ́ẹ̀. Pádì tí a lè fọ̀ ń tẹ̀lé àyípo: ẹ lò ó fún wákàtí 8-12, ẹ ṣan án nínú omi tútù, ẹ fọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọṣẹ tí kò le, ẹ sá a sínú oòrùn, ẹ fi pamọ́ sínú àpò pádì yín, ẹ tún ṣe bẹ́ẹ̀ fún ọdún 2-3.

Ìgbésẹ̀ sísá nínú oòrùn yìí ṣe pàtàkì ju bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe rò lọ. Nínú oòrùn líle Nàìjíríà – bóyá ní Lagos, Kano tàbí ní ìgbèríko – ìtànṣán ultraviolet ń pa kòkòrò àrùn lára pádì lọ́nà àdáyébá, ó sì ń mú kí ó tura láìsí kẹ́míkà. Ọ̀nà ìpakòkòrò ọ̀fẹ́ yìí ti ń dáàbò bo aṣọ nínú ilé àwọn ọmọ Áfíríkà fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún.

Àwọn nọ́ńbà ń sọ ìtàn tí ìpolówó ń fi pamọ́. Nígbà tí ẹ bá ṣírò iye tí ohun èlò nǹkan oṣù ń ná ìdílé Nàìjíríà gan-an, ìyàtọ̀ láàárín pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti èyí tí a lè fọ̀ kò ṣeé fojú fò mọ́.

Ẹ wọ ilé oògùn èyíkéyìí ní Ikeja, Wuse tàbí Sabon Gari kí ẹ wo iye owó fúnra yín. Páálí kan pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan tí ó dára (8-14 pádì) ti di ₦700 sí ₦1,800 báyìí, ó dá lórí orúkọ ọjà àti bí ó ṣe ń fa omi tó. Obìnrin Nàìjíríà kan sábà máa ń nílò pádì 10-20 fún nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan, ìyẹn páálí 1-2 lóṣù.

Ẹ jẹ́ ká ṣírò ohun tí èyí túmọ̀ sí fún obìnrin kan ní oríṣiríṣi àkókò. Ìnáwó oṣù kan: ₦1,200 ní àròpín fún páálí kan ní ìlọ́po páálí 1.5 jẹ́ ₦1,800. Ìnáwó ọdún kan: ₦1,800 lóṣù ní ìlọ́po oṣù 12 jẹ́ ₦21,600. Fún ọdún mẹ́ta: ₦21,600 lọ́dún ní ìlọ́po ọdún 3 jẹ́ ₦64,800. Ní gbogbo ìgbà ayé rẹ̀ (nǹkan bí ọdún 35 tí ó fi ń ṣe nǹkan oṣù): ₦21,600 ní ìlọ́po 35 jẹ́ ₦756,000.

Ẹ wá ṣe ìlọ́po èyí pẹ̀lú iye ènìyàn nínú ìdílé. Fatima láti Ilorin, tí a mẹ́nu bà tẹ́lẹ̀, ní ọmọbìnrin mẹ́ta. Ìdílé rẹ̀ ń ná ₦7,200 lóṣooṣù lórí nǹkan oṣù nìkan – ìyẹn ₦86,400 lọ́dún. Fún ìdílé tí ń gba ₦45,000 lóṣù, ó fẹ́rẹ̀ tó 16% owó tí ń wọlé tí ń lọ sórí ohun èlò nǹkan oṣù nìkan. Ìpín yìí tún ga jù bẹ́ẹ̀ lọ fún àwọn ìdílé ní ìgbèríko tàbí àwọn tí ń ṣe iṣẹ́ àgbẹ̀, òwò tàbí iṣẹ́ ọwọ́, níbi tí owó oṣooṣù kò ti dúró sójú kan.

Ìṣirò wọ̀nyí lo iye owó ọdún 2026 tí ó wà báyìí, ṣùgbọ́n ẹ wo bí owó pádì ṣe ti gòkè. Ní ọdún márùn-ún sẹ́yìn, páálí kan jẹ́ ₦400-₦600. Iye owó ti ju ìlọ́po méjì lọ, nígbà tí owó tí ìdílé ń gbà kò fi bẹ́ẹ̀ yí padà. Nígbà tí NEPA bá gba iná tí ẹ ní láti tan ẹ̀rọ amúnáwá, nígbà tí owó ilé-ìwé bá tó sísan, nígbà tí ìṣòro àìsàn pàjáwìrì bá dé, owó pádì ni wọ́n sábà máa ń kọ́kọ́ fi rúbọ.

Èyí ń fa ohun tí àwọn òṣìṣẹ́ ìlera ń pè ní “òṣì nǹkan oṣù” (period poverty) – nígbà tí àìrówó bá dí obìnrin lọ́wọ́ láti rí ohun èlò ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó yẹ. Ìwádìí kan ní ọdún 2024 láàárín àwọn àwùjọ tí owó wọn kéré ní Lagos rí i pé 50% àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin ń kojú òṣì nǹkan oṣù, èyí sì ń mú wọn lo ìwé ìròyìn, àjákù aṣọ àtijọ́, tíṣù ilé ìgbọ̀nsẹ̀, tàbí ewé pàápàá. Àwọn ohun ìfirọ́pò eléwu wọ̀nyí ń mú kí ewu àkóràn àti ìdààmú ọkàn pọ̀ sí i.

Pádì tí a lè fọ̀ ń béèrè owó ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ó ń mú ìnáwó tí kò dáwọ́ dúró kúrò. Àkójọ ìbẹ̀rẹ̀ pípé fún ẹnì kan sábà máa ń ní pádì 6-8 (fún ẹ̀jẹ̀ díẹ̀, àárín àti púpọ̀) pẹ̀lú àpò tí omi kò lè wọ̀ láti gbé wọn. Ní Nàìjíríà, àkójọ pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń lọ láàárín ₦5,000 sí ₦15,000, ó dá lórí orúkọ ọjà, ohun tí a fi ṣe é, àti ibi tí a ti ṣe é.

Ẹ jẹ́ ká lo ₦10,000 gẹ́gẹ́ bí àròpín fún ìṣirò yìí. Owó ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo yẹn ń fún yín ní ààbò nǹkan oṣù pípé fún ọdún 2-3 tí ẹ bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa. Ìnáwó ọdún kan: ₦10,000 tí a pín sí ọdún 2.5 jẹ́ ₦4,000 lọ́dún. Àròpọ̀ ọdún mẹ́ta: ₦10,000. Ìnáwó gbogbo ìgbà ayé (rírà àkójọ tuntun ní gbogbo ọdún 2.5 fún ọdún 35): àkójọ 14 ní ìlọ́po ₦10,000 jẹ́ ₦140,000.

Ẹ fi àwọn iye gbogbo ìgbà ayé yìí wé ara wọn: ₦756,000 fún pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan, ₦140,000 fún pádì tí a lè fọ̀. Owó tí a fi pamọ́ jẹ́ ₦616,000 fún obìnrin kọ̀ọ̀kan – ó tó láti bẹ̀rẹ̀ òwò kékeré, láti san owó ilé-ìwé girama, tàbí láti kọ́ yàrá kan kún ilé yín.

Fún àwọn ìdílé, NGO àti ilé-ìwé, àwọn nọ́ńbà yìí ń pọ̀ sí i gidigidi. Àjọ kan tí ń ṣiṣẹ́ fún ọmọbìnrin 100 yóò ná ₦180,000 lóṣooṣù lórí pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan (₦2,160,000 lọ́dún), ní ìfiwéra pẹ̀lú ₦1,000,000 lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo fún pádì tí a lè fọ̀ tí ó ń pẹ́ fún ọdún púpọ̀. Èrè lórí owó tí a fi sílẹ̀ (ROI – return on investment) máa ń hàn kedere láàárín oṣù mẹ́fà.

Ìfiwéra owó gidi kọjá iye owó tí a kọ sára pádì. Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń mú ìdọ̀tí wá tí ẹnì kan gbọ́dọ̀ bójú tó. Ní àwọn agbègbè tí wọ́n ti ń kó ìdọ̀tí lọ́nà tí a ṣètò, ẹ ń sanwó fún iṣẹ́ yẹn. Ní àwọn àwùjọ tí kò ní ètò ìdànù tí ó yẹ, àwọn olùgbé ń ná àkókò àti owó láti sun ìdọ̀tí (pẹ̀lú igi ìdáná tàbí epo) tàbí láti kojú àwọn gọ́tà tí ó dí nígbà òjò.

Owó ọkọ̀ náà ṣe pàtàkì. Lílọ sí ilé oògùn lóṣooṣù – bóyá ẹ ń san owó ọ̀kadà, kẹ̀kẹ́ tàbí bọ́ọ̀sì – ń pọ̀ sí i. Àwọn tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ máa ń rin ìrìn àjò yìí lẹ́ẹ̀kan ní ọdún díẹ̀ dípò lóṣooṣù.

Owó ìlera jẹ́ ìnáwó mìíràn tí a kò rí. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ń lo àwọn ohun ìfirọ́pò tí kò mọ́ nítorí pé ìdílé kò lè ra pádì, àkóràn tí ó ń tẹ̀yìn rẹ̀ wá ń béèrè ìtọ́jú dókítà. Ìtọ́jú àkóràn ọ̀nà ìbímọ lè ná ₦5,000-₦15,000 ní ilé ìwòsàn ìjọba, ó sì ju bẹ́ẹ̀ lọ ní ilé ìwòsàn aládàáni. Dídènà rẹ̀ nípa ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó yẹ kò wọ́n rárá bí ìtọ́jú.

Ìyàn tí ẹ ń ṣe lóṣooṣù kan ju àpò owó yín lọ – ó kan ìlera ara yín tààrà. Àwọn ohun tí ó ń kan ara yín tí ó rọ̀ jù lọ fún ọjọ́ púpọ̀ lóṣooṣù ṣe pàtàkì gidigidi.

Ikùn yín ń sẹ́ májèlé kúrò nínú oúnjẹ kí ó tó wọ inú ẹ̀jẹ̀ yín. Awọ ara yín kò ní irú ààbò bẹ́ẹ̀. Kẹ́míkà tí ó bá wọ inú ara láti ojú ara obìnrin (vagina) máa ń wọ inú ara yín tààrà, èyí ló mú kí àwọn èròjà inú ohun èlò nǹkan oṣù ṣe pàtàkì gan-an.

Ọ̀pọ̀ jù lọ pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní oríṣiríṣi kẹ́míkà tí ó ń kọni lóminú. Polima tí ń fa omi gidigidi (SAPs) ń sọ omi di jẹ́lì, ṣùgbọ́n ó lè run awọ ara tí ó rọ̀, ó sì lè da ìwọ̀ntúnwọ̀nsì pH àdáyébá rú. Òórùn atọwọ́dá ń bo òórùn mọ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń fa ẹ̀hun (allergy), tí ń fa yíyún, ìjóná àti èéyọ ara. Kẹ́míkà ìfọ̀funfun ń mú àwọ̀ funfun “mímọ́” yẹn wá nípa lílo àwọn èròjà chlorine tí ó lè fi ìyókù dioxin sílẹ̀. Gọ́ọ̀mù tí ó so àwọn ìpele pọ̀ ní àwọn èròjà tí ń fò sínú afẹ́fẹ́ (volatile organic compounds) tí ó lè run ọ̀nà èémí.

Ṣé ẹ rántí ìpolongo #MyAlwaysExperience lórí ìkànnì àjọlò tí ó tàn káàkiri Nàìjíríà àti Áfíríkà? Ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin ló sọ ìrírí wọn nípa ìjóná, èéyọ ara, ìléròrò àti àkóràn láti ọwọ́ àwọn orúkọ pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan tí ó gbajúmọ̀. Ìwọ̀nyí kì í ṣe ìṣẹ̀lẹ̀ àdádó; àmì ìṣòro tí ó wà nínú ètò ohun èlò nǹkan oṣù tí kẹ́míkà pọ̀ nínú wọn ni.

Ìwádìí láti inú àwọn ẹ̀kọ́ ìlera àyíká fi hàn pé fífarakan àwọn kẹ́míkà wọ̀nyí fún ìgbà pípẹ́ lè kan ìlera ìbímọ, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé òfin kò mú àwọn olùpèsè láti ṣàfihàn gbogbo èròjà wọn, nítorí pé a ka ohun èlò nǹkan oṣù sí ohun èlò ìṣègùn. Àìsí ìṣípayá yìí kò jẹ́ kí àwọn oníbàárà lè ṣe ìpinnu tí ó kún fún ìmọ̀.

Ojú ọjọ́ gbígbóná àti ọ̀rinrin Nàìjíríà ń mú àwọn ìṣòro wọ̀nyí burú sí i. Nígbà tí ooru ní Lagos bá dé 35°C pẹ̀lú ọ̀rinrin púpọ̀, pádì tí ó ní ẹ̀yìn ọ̀rá yẹn ń dá àyíká tí a tì pa, tí ó gbóná mọ́ ara yín – ibi tí ó dára jù lọ fún kòkòrò àrùn àti olú (yeast) láti pọ̀ sí i. Ọ̀pọ̀ obìnrin sọ pé ìnira, òórùn àti àkóràn máa ń pọ̀ sí i nígbà òjò, nígbà tí lílo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan máa ń ni wọ́n lára gan-an.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a fi ohun àdáyébá ṣe jẹ́ ọ̀nà mìíràn tí ó rọ̀ lára. Òwú àdáyébá (organic cotton) àti okùn oparun kì í sábà fa ẹ̀hun (hypoallergenic). Afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá nínú wọn lọ́nà àdáyébá, èyí sì ń jẹ́ kí awọ ara yín gbẹ, kí ó sì tutù. Oparun ní agbára àdáyébá láti dènà kòkòrò àrùn àti olú láìsí kẹ́míkà. Àìsí òórùn atọwọ́dá àti aró ń mú àwọn ohun tí ó sábà máa ń run ara kúrò.

Blessing, akẹ́kọ̀ọ́ ní University of Lagos, sọ ìrírí rẹ̀ pé: “Mo máa ń ní èéyọ ara lóṣooṣù láti ọ̀dọ̀ pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Ní ọjọ́ kẹta nǹkan oṣù mi, yíyún á bẹ̀rẹ̀. Láti ìgbà tí mo ti bẹ̀rẹ̀ sí í lo pádì tí a lè fọ̀, mi ò tíì ní àkóràn kankan. Mo tilẹ̀ máa ń gbàgbé pé mo wà nínú nǹkan oṣù nítorí pé wọ́n rọ̀ lára gan-an.”

Pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára tún ń bójú tó ọ̀rinrin dáadáa ju pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ. Dípò kí ó tì omi mọ́ ara yín bí ẹ̀yìn ọ̀rá ti ń ṣe, ètò aṣọ ìpele-ìpele ń fa ọ̀rinrin kúrò lára yín sínú àárín tí ń fa omi. Èyí ń jẹ́ kí ara yín tura fún ìgbà pípẹ́, ó sì ń dín ipò gbígbóná àti ọ̀rinrin tí ń mú kí kòkòrò àrùn pọ̀ sí i kù.

Àwọn kan ń ṣàníyàn nípa ìmọ́tótó pádì tí a lè fọ̀, ṣùgbọ́n ìtọ́jú tí ó yẹ ń jẹ́ kí wọ́n láàbò gidigidi. Àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì ni ṣíṣan wọ́n nínú omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn lílò (omi gbígbóná ń jẹ́ kí àbàwọ́n ẹ̀jẹ̀ wọnú aṣọ), fífọ̀ wọ́n pẹ̀lú ọṣẹ tí kò le (kò sí ohun pàtàkì kan tí ẹ nílò), àti sísá wọn sínú oòrùn tààrà.

Ìgbésẹ̀ sísá nínú oòrùn yìí ń pa kòkòrò lọ́nà àdáyébá, ó sì ṣe pàtàkì gan-an. Oòrùn púpọ̀ Nàìjíríà ń fúnni ní ìpakòkòrò ọ̀fẹ́ nípasẹ̀ ìtànṣán UV tí ń pa kòkòrò àrùn (bacteria), fáírọ́ọ̀sì àti olú. Ìṣe ìbílẹ̀ Áfíríkà yìí ti ń dáàbò bo aṣọ fún ìrandíran, ó sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún pádì nǹkan oṣù.

Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan náà lè di ibùgbé kòkòrò àrùn tí a kò bá ń pààrọ̀ rẹ̀ lóòrèkóòrè. Ìmọ̀ràn ni láti pààrọ̀ rẹ̀ ní gbogbo wákàtí 4-6 láìka bí ẹ̀jẹ̀ ṣe ń ṣàn tó, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà – pàápàá àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé – ń lò ó pẹ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ láti dín owó kù. Pádì tí a lò fún wákàtí 8-10 ń di ibi tí kòkòrò àrùn ti ń pọ̀ sí i, láìka ìpolówó “ìmọ̀ ẹ̀rọ ìgbàlódé” rẹ̀ sí.

Àwọn oríṣi méjèèjì ń béèrè ọwọ́ mímọ́ ṣáájú àti lẹ́yìn pípààrọ̀, omi fún fífọ̀ (ara yín àti pádì tí a lè fọ̀), àti ibi ìpamọ́ tí ó yẹ. Ìyàtọ̀ pàtàkì ni pé pádì tí a lè fọ̀ ń béèrè àfiyèsí díẹ̀ sí i fún ìtọ́jú, nígbà tí pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń béèrè ètò ìdànù ìdọ̀tí tí ó yẹ – ohun tí ọ̀pọ̀ àwùjọ ní Nàìjíríà kò ní.

Ìyàn ẹnì kọ̀ọ̀kan ń mú àbájáde wá fún gbogbo wa. Nígbà tí ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà bá yan ohun èlò nǹkan oṣù wọn, ìpinnu wọ̀nyẹn yálà ń pa àyíká tí gbogbo wa jọ ń lò lára tàbí ń ràn án lọ́wọ́.

Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan kọ̀ọ̀kan ń gba ọdún 500-800 kí ó tó jẹrà. Ẹ ronú lé e lórí – pádì tí a lò fún wákàtí mẹ́jọ ní ọdún 2026 yóò ṣì wà ní ọdún 2826. Obìnrin kan ń lo nǹkan bí 11,000 pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní gbogbo ọdún tí ó fi ń ṣe nǹkan oṣù. Ẹ ṣe ìlọ́po èyí pẹ̀lú nǹkan bí mílíọ̀nù 40 obìnrin àti ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù ní Nàìjíríà, a ó sì rí bílíọ̀nù 440 pádì tí ń wọ inú àyíká wa láàárín ìran kan.

Ibo ni àwọn pádì wọ̀nyí ń lọ? Ní àwọn ìlú bí Lagos, Abuja àti Port Harcourt tí wọ́n ní ètò ìkólọ ìdọ̀tí díẹ̀, wọ́n ń darapọ̀ mọ́ òkìtì ìdọ̀tí ní àwọn ibi ìdalẹ̀ tí ó ti kún àkúnwọ́sílẹ̀. Ní àwọn àwùjọ tí kò ní ètò ìkólọ, wọ́n ń kó jọ sínú gọ́tà, ààtàn gbangba àti odò. Nígbà òjò, pádì ń dí àwọn ọ̀nà omi, èyí sì ń dá kún ìkún omi tí ń ba àdúgbò jẹ́ láti Ikeja dé Minna.

Àwọn ọjà ọ̀rá wọ̀nyí kì í kàn dúró láìṣe ìpalára. Bí wọ́n ṣe ń fọ́ díẹ̀díẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún, wọ́n ń tú àwọn ẹ̀wẹ́ ọ̀rá kéékèèké (microplastics) sínú ilẹ̀ àti omi. Àwọn odò tí àwùjọ gbára lé fún ẹja pípa, aṣọ fífọ̀, àti nígbà mìíràn omi mímu, ń di aláìmọ́ pẹ̀lú ìdọ̀tí nǹkan oṣù. Sísun ìdọ̀tí ní gbangba – ọ̀nà ìdànù tí ó wọ́pọ̀ ní àwọn agbègbè tí kò ní ètò ìkólọ – ń tú kẹ́míkà olóró láti inú pádì ọ̀rá tí ń jó sínú afẹ́fẹ́ tí àwọn ènìyàn ń mí.

Ìpolongo #MyAlwaysExperience tún ṣàfihàn ìṣòro ìdànù mìíràn. Nígbà tí pádì bá fa àìlera ara, àwọn obìnrin máa ń yí orúkọ ọjà padà dípò oríṣi ọjà, èyí sì ń mú ìdọ̀tí wá láti ọ̀pọ̀ ọjà tí kò ṣiṣẹ́. Pádì kọ̀ọ̀kan tí a dán wò tí a sì pa tì ń fi kún ẹrù àyíká.

Ẹ tún ronú nípa àwọn ohun àmúṣọrọ̀ tí a nílò láti ṣe pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Gígé igi fún èèpo igi ń dá kún pípa igbó run. Ṣíṣe ọ̀rá ń béèrè epo rọ̀bì. Ìṣiṣẹ́ kẹ́míkà ń béèrè agbára iná àti omi. Ìpapọ̀ ọjà ń lo ọ̀rá sí i. Gbígbé ọjà láti ilé iṣẹ́ (tí ó sábà máa ń wà lẹ́yìn òde Nàìjíríà) lọ sí ibùdó ìpínkiri, lẹ́yìn náà sí àwọn oníṣòwò, ń jó epo. Gbogbo owó tí àyíká ń san kọjá pádì tí a jù nù fúnra rẹ̀ lọ gidigidi.

Obìnrin kọ̀ọ̀kan tí ó bá yí padà sí pádì tí a lè fọ̀ ń dènà ẹgbẹẹgbẹ̀rún pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan láti ba àyíká Nàìjíríà jẹ́. Pádì kan tí a lè fọ̀ ń rọ́pò nǹkan bí 150-200 pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní ìgbà ayé rẹ̀ tí ó jẹ́ ọdún 2-3. Fún obìnrin kan ní gbogbo ìgbà ayé rẹ̀, yíyípadà ń dènà 11,000 pádì ọ̀rá láti wọ àwọn ibi ìdalẹ̀ ìdọ̀tí àti odò.

Sana Pads sọ pé àwọn ti dènà ju 122,000 pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ láti ba Nàìjíríà jẹ́ láti ìgbà tí wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ṣíṣe. Bí àwọn tí ń lò ó ṣe ń pọ̀ sí i, ipa yìí ń pọ̀ sí i lọ́nà àrà. Ẹ ronú pé bí ó bá jẹ́ pé 10% péré nínú àwọn obìnrin Nàìjíríà tí ń ṣe nǹkan oṣù ló yí padà – ìyẹn ni bílíọ̀nù 44 pádì ọ̀rá tí kò ní kó jọ sínú àyíká wa ní ìran kọ̀ọ̀kan.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣe ní Nàìjíríà ní àǹfààní àyíká mìíràn. Iṣẹ́ ṣíṣe ń wáyé nínú orílẹ̀-èdè, èyí sì ń mú ìrìn àjò gígùn kúrò. Iṣẹ́ ṣíṣe ń lo àwọn ohun àdáyébá tí ó ṣeé tún gbìn dípò ọjà epo rọ̀bì. Ìdọ̀tí láti inú iṣẹ́ ṣíṣe (àjákù aṣọ) ṣeé tún lò tàbí sọ di ajílẹ̀ dípò kí ó wà nínú ibi ìdalẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún.

Fífọ̀ ń béèrè omi, ṣùgbọ́n ó kéré gan-an sí omi tí a ń lò láti ṣe pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Sísá nínú oòrùn ń lo agbára oòrùn ọ̀fẹ́ tí ó pọ̀ ní Nàìjíríà dípò ẹ̀rọ ìsáṣọ ilé iṣẹ́ tí ń jó epo púpọ̀. Nígbà tí pádì tí a lè fọ̀ tí a fi okùn àdáyébá ṣe bá dé òpin lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún iṣẹ́, ó ń jẹrà láàárín oṣù díẹ̀ dípò ọgọ́rùn-ún ọdún.

Iṣẹ́ ṣíṣe ní àdúgbò tún ń dá iṣẹ́ sílẹ̀ fún àwọn ọmọ Nàìjíríà, ó sì ń jẹ́ kí owó máa yípo nínú ọrọ̀ ajé orílẹ̀-èdè dípò kí ó lọ sí ilẹ̀ òkèèrè fún àwọn ilé iṣẹ́ ńlá àgbáyé. Ìdúróṣinṣin ọrọ̀ ajé yìí ń bá àǹfààní àyíká rìn, ó ń fún àwùjọ lókun, ó sì ń dáàbò bo ohun àmúṣọrọ̀ àdáyébá.

Ipa lórí àyíká kọjá ìyàn ẹnì kọ̀ọ̀kan, ó kan gbogbo àwùjọ. Àwọn ilé-ìwé tí ń pèsè pádì tí a lè fọ̀ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin ń dín ẹrù ìdọ̀tí kù gidigidi. NGO kan tí ń ṣiṣẹ́ fún ọmọbìnrin 500 ń dènà nǹkan bí 120,000 pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ́dọọdún láti wọ inú ìdọ̀tí – ìyẹn ni ọ̀pọ̀ tọ́ọ̀nù ìdọ̀tí ọ̀rá àti kẹ́míkà tí a mú kúrò.

Àwọn àwùjọ tí ó ní ọ̀nà ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó dára ń rí àyíká tí ó mọ́ jù. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin kò bá nílò láti fi pádì tí wọ́n ti lò pamọ́ tàbí jù ú sínú igbó, gọ́tà tàbí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ nítorí àìsí ibi ìdànù, àwọn ibi gbangba ń wà ní mímọ́ àti ní ìlera. Èyí ṣe pàtàkì pàápàá ní àwọn agbègbè tí ètò WASH (omi, ìmọ́tótó àyíká àti ìmọ́tótó ara) kò pọ̀.

Àyípadà èrò náà ṣe pàtàkì. Àwọn obìnrin tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ máa ń túbọ̀ kíyèsí ìdọ̀tí ní gbogbo gbòò, wọ́n sì sábà máa ń gba àwọn ìṣe mìíràn tí ó ń dáàbò bo àyíká. Ìmọ̀ yìí ń tàn káàkiri ìdílé àti àwùjọ, ó sì ń mú ojúṣe sí àyíká gbòòrò sí i.

Bí ọjà ṣe ń ṣiṣẹ́ ní àbá kò ṣe pàtàkì tó bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú ìgbésí ayé yín ojoojúmọ́ – ní ilé-ìwé, ní ibi iṣẹ́, ní ọjà àti nílé, káàkiri oríṣiríṣi àyíká Nàìjíríà.

Lílo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń tẹ̀lé ìlànà tí ó rọrùn tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà mọ̀ dáadáa. Ẹ ń ra pádì lóṣooṣù ní ilé oògùn, ilé ìtajà ńlá tàbí lọ́wọ́ àwọn oníṣòwò ọjà. Ẹ ń gbé àfikún sínú àpò yín nítorí pé tí ó bá tán lójijì, ẹ ní láti sáré lọ rà á. Ẹ ń pààrọ̀ pádì ní gbogbo wákàtí 4-8 ní ìbámu pẹ̀lú bí ẹ̀jẹ̀ ṣe ń ṣàn, ẹ sì ń wá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó ní àṣírí díẹ̀. Ẹ ń fi ìwé rẹ̀ tàbí ìwé ìròyìn wé pádì tí ẹ ti lò, lẹ́yìn náà ẹ ń jù ú sínú àpótí ìdọ̀tí – tàbí, ní àwọn ibi tí kò ní àpótí ìdọ̀tí, ẹ ń fi pamọ́ sínú àpò yín títí ẹ ó fi rí ibi ìdànù tí ó yẹ.

Ìlànà yìí ń lọ dáadáa nígbà tí gbogbo nǹkan bá wà ní ipò rẹ̀. Ẹ ní owó nígbà tí ẹ nílò láti ra pádì. Àwọn ṣọ́ọ̀bù ṣí, ọjà sì wà nígbà tí ẹ fẹ́ rà. Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ wà tí ó ní àṣírí, omi ẹ̀rọ àti àpótí ìdọ̀tí. Ẹ ní ibi tí ẹ ti lè jù pádì tí ẹ ti lò nù dáadáa.

Ṣùgbọ́n ipò gidi ní Nàìjíríà sábà máa ń da ipò tí ó dára yìí rú. Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ilé-ìwé sábà máa ń jẹ́ aláìní ilẹ̀kùn, àṣírí, omi tàbí àpótí ìdọ̀tí. Pádì tí ẹ fẹ́ràn máa ń tán ní ilé oògùn àdúgbò yín. Ìdádúró ọkọ̀ máa ń jẹ́ kí ẹ má lè dé ṣọ́ọ̀bù kí wọ́n tó tì. Owó máa ń há ní ọ̀sẹ̀ tí ẹ nílò pádì. Nínú àwọn ipò tí ó wọ́pọ̀ wọ̀nyí, àwọn tí ń lo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń kojú àníyàn, ọgbọ́n àtinúdá ojú ẹsẹ̀, àti ìmọ́tótó tí ó dínkù.

Ẹrù ọkàn náà ṣe pàtàkì. Àníyàn ìgbà gbogbo pé pádì yóò tán, ìṣirò bóyá ẹ ó lè ra ti oṣù tó ń bọ̀, àti ṣíṣètò ní ìbámu pẹ̀lú bóyá ọjà wà, ń mú ẹrù ọkàn wá tí àwọn tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ kò ní.

Pádì tí a lè fọ̀ ń béèrè ìlànà mìíràn, ṣùgbọ́n ó ń fúnni ní òmìnira mìíràn. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkójọ yín tí ó pé – bóyá pádì mẹ́jọ tí ó tó láti máa yí wọn padà. Láràárọ̀, ẹ ó mú pádì kan tí ó mọ́ tí ó sì gbẹ láti inú àpò ìpamọ́ yín, ẹ ó sì tẹ̀ ẹ́ mọ́ ṣòkòtò péńpé yín dáadáa. Lẹ́yìn wákàtí 8-12 (wọ́n sábà máa ń pẹ́ ju pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ), ẹ ó pààrọ̀ rẹ̀ sí pádì tuntun, ẹ ó sì fi èyí tí ẹ ti lò sínú àpò tí omi kò lè wọ̀.

Nílé, ẹ ó ṣan pádì tí ẹ ti lò nínú omi tútù – ìgbésẹ̀ yìí gba ìṣẹ́jú méjì. Ẹ lè ṣe èyí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tàbí kí ẹ rẹ wọ́n sínú omi fún ìgbà díẹ̀ tí ó bá yẹ. Lẹ́yìn náà ẹ fọ̀ wọ́n pẹ̀lú ọṣẹ lásán (ọṣẹ ìwẹ̀ kan náà tí ẹ fi ń wẹ̀ ń ṣiṣẹ́ dáadáa). Níkẹyìn, ẹ sá wọn sínú oòrùn. Nínú oòrùn líle Nàìjíríà, pádì máa ń gbẹ pátápátá láàárín wákàtí díẹ̀, kódà nígbà òjò.

Ìlànà yìí máa ń mọ́ni lára láàárín nǹkan oṣù kan péré. Ní ìbẹ̀rẹ̀, ó lè ṣàjèjì, ṣùgbọ́n àwọn tí ń lò ó sọ pé ètò náà yára di èyí tí ó rọrùn ju ti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ. “Ẹ̀rù bà mí ní ìbẹ̀rẹ̀,” ni Chioma láti Enugu jẹ́wọ́. “Ṣùgbọ́n lẹ́yìn oṣù àkọ́kọ́ mi, mo rí i pé ó rọrùn jù ni. Mi ò ṣàníyàn nípa níní pádì mọ́ rárá. Wọ́n kàn wà nínú drọ́ọ̀wà mi nígbà gbogbo.”

Òmìnira kúrò lọ́wọ́ rírajà lóṣooṣù àti kíka ọjà tí ó kù nígbà gbogbo ń gba àwọn tí ń lò ó lọ́wọ́ ẹrù ọkàn ńlá. Ẹ kò ní bẹ̀rù láé pé nǹkan oṣù dé lójijì láìsí pádì lọ́wọ́. Àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé kò ní pa kíláàsì jẹ mọ́ nítorí pé ìyá wọn kò ní owó pádì ní ọ̀sẹ̀ yẹn. Àwọn obìnrin oníṣẹ́ kò ní dá iṣẹ́ wọn dúró mọ́ láti sáré lọ ra pádì.

Ìtọ́jú tí ó yẹ ń jẹ́ kí pádì tí a lè fọ̀ ṣiṣẹ́ dáadáa fún ọ̀pọ̀ ọdún. Àwọn ìgbésẹ̀ pàtàkì ni: ṣíṣan wọ́n nínú omi tútù láti mú ẹ̀jẹ̀ kúrò kí ó tó wọnú aṣọ, fífọ̀ wọ́n pẹ̀lú ọṣẹ tí kò le (ọṣẹ ìfọṣọ líle lè ba okùn jẹ́), yíyẹra fún bleach tàbí ohun ìrọ aṣọ (fabric softener) tí ń ba aṣọ jẹ́, sísá wọn sínú oòrùn fún ìpakòkòrò àdáyébá àti ìtura, àti fífi pádì tí ó ti gbẹ pátápátá pamọ́ sínú àpò tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá.

Àwọn àṣìṣe tí ó wọ́pọ̀ tí ẹ gbọ́dọ̀ yẹra fún ni: lílo omi gbígbóná tí ń mú àbàwọ́n wọnú aṣọ títí láé, fífọ̀ wọ́n nínú ẹ̀rọ ìfọṣọ lórí ìwọ̀n ooru gbígbóná tí ń ba ìpele tí omi kò lè wọ̀ jẹ́, lílo kẹ́míkà líle tí yóò run ara yín lẹ́yìn náà, àti fífi pádì tí ó ṣì tutù pamọ́, tí ó lè hu èérí (mildew).

Pẹ̀lú ìtọ́jú tí ó yẹ, pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún ọdún 2-3 ti lílò déédéé. Àwọn kan sọ pé pádì wọn pẹ́ jù bẹ́ẹ̀ lọ pẹ̀lú ìtọ́jú tí ó dára gan-an. Nígbà tí pádì bá dé òpin rẹ̀, ẹ ó ríi pé kò fa omi dáadáa mọ́, aṣọ rẹ̀ ti gbó, tàbí bọ́tìnnì rẹ̀ ti tú – àmì tí ó hàn kedere pé ó tó àkókò láti rọ́pò wọn.

Ìtọ́jú yìí ń béèrè omi mímọ́ – ohun pàtàkì láti ronú lé ní àwọn àwùjọ Nàìjíríà tí àìtó omi ti ń kan ìgbésí ayé ojoojúmọ́. Àwọn obìnrin ní àwọn agbègbè tí omi kò ti tó gbọ́dọ̀ ronú nípa èyí nígbà tí wọ́n bá ń yan ọjà. Ṣùgbọ́n omi tí a nílò láti fọ̀ pádì tí a lè fọ̀ kéré gan-an sí omi tí a ń lò láti ṣe pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan, nítorí náà, ní àpapọ̀, pádì tí a lè fọ̀ ṣì ni ó dára jù fún omi.

Ìyàn láàárín pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti pádì tí a lè fọ̀ ń mú àbájáde wá tí ó kọjá ìrọ̀rùn ẹnì kọ̀ọ̀kan; ó ń kan ìlera ẹnì kọ̀ọ̀kan, owó ìdílé, àǹfààní ẹ̀kọ́ àti àlàáfíà àwùjọ.

Àǹfààní àkọ́kọ́ tí pádì tí a lè fọ̀ ń mú wá ń hàn nínú ìnáwó ilé. Nígbà tí Fatima láti Ilorin yí ìdílé rẹ̀ padà sí pádì tí a lè fọ̀, ó fi ₦86,000 pamọ́ lọ́dọọdún – owó tí ó yí sí ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ àti òwò kékeré rẹ̀ tí ń dàgbà. “Ìdààmú náà kúrò pátápátá,” ni ó ṣàlàyé. “Mi ò bẹ̀rù ọ̀sẹ̀ nǹkan oṣù mọ́ nítorí pé mi ò ní láti yan láàárín pádì àti oúnjẹ mọ́.”

Ìtura owó yìí ń pọ̀ sí i káàkiri àwọn ìdílé Nàìjíríà. Àwọn ìyá ń rí ààyè díẹ̀ nínú ìnáwó tí ó há. Àwọn ọmọbìnrin lè máa lọ sí ilé-ìwé déédéé dípò kí wọ́n máa pa ọjọ́ jẹ lóṣooṣù. Àwọn obìnrin ń yí owó tí wọ́n fi pamọ́ sí òwò, ẹ̀kọ́ síwájú sí i, ilé tí ó dára jù, tàbí owó ìpamọ́ fún pàjáwìrì.

Fún 40% àwọn ọmọ Nàìjíríà tí ń gbé ní ìsàlẹ̀ ìlà òṣì, owó tí a fi pamọ́ yìí jẹ́ iye tí ó lè yí ayé padà. ₦100,000 tí a fi pamọ́ díẹ̀díẹ̀ lè jẹ́ ìyàtọ̀ láàárín títẹ̀síwájú nínú ẹ̀kọ́ tàbí fífi ilé-ìwé sílẹ̀, bíbẹ̀rẹ̀ òwò kékeré tàbí gbígbára lé ẹlòmíràn fún owó, tàbí níní owó ìtọ́jú pàjáwìrì tàbí kíkojú ìṣòro ìlera láìní nǹkankan.

Àwọn ọ̀dọ́bìnrin tí ń yí padà láti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan sí pádì tí a lè fọ̀ sọ pé wọ́n ń rí àǹfààní ọkàn tí ó kọjá owó tí wọ́n fi pamọ́. Àníyàn ìnáwó oṣooṣù tí ó kúrò, òmìnira kúrò lọ́wọ́ bóyá ọjà wà ní ọjà, àti ìmọ̀lára ojúṣe sí àyíká, gbogbo rẹ̀ ń mú àlàáfíà wá. “Mo ní ìmọ̀lára pé mo ń darí ayé mi jù,” ni Grace láti Kaduna sọ. “Ohun kan ti dín kù nínú ohun tí mo ń gbára lé àwọn ẹlòmíràn fún.”

Àwọn obìnrin tí ń yí padà láti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan sí pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń sọ léraléra pé ìlera wọn ti dára sí i. Ìrunra ara àti èéyọ ń dín kù fẹ́rẹ̀ẹ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àkóràn olú (yeast infection) àti àkóràn ọ̀nà ìtọ̀ (UTI) ń dín kù láàárín oṣù díẹ̀. pH tí ó dọ́gba jù àti òórùn tí ó dín kù ń hàn láàárín nǹkan oṣù díẹ̀.

Àwọn àtúnṣe wọ̀nyí wá láti inú ìyàtọ̀ pàtàkì nínú ohun tí a fi ṣe wọ́n. Afẹ́fẹ́ ń gba inú okùn àdáyébá kọjá ju ọ̀rá lọ, èyí sì ń dá àyíká tí kò rọrùn fún kòkòrò àrùn àti olú tí ń pani lára. Àìsí kẹ́míkà atọwọ́dá ń mú ohun tí ń run ara kúrò. Bíbójútó ọ̀rinrin dáadáa ń jẹ́ kí awọ ara gbẹ, kí ó sì ní ìlera.

Fún àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin tí ń jìyà àkóràn tí ó ní í ṣe pẹ̀lú nǹkan oṣù, yíyípadà sí pádì tí a lè fọ̀ lè fòpin sí àkóràn tí ń padà wá lóṣooṣù. Dípò títọ́jú àkóràn tí ń padà wá pẹ̀lú oògùn, kíkojú ohun tí ó ń fà á nípa ohun èlò ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó dára jù ń dènà àkóràn láti bẹ̀rẹ̀.

Àǹfààní ìlera ọkàn yẹ fún àfiyèsí kan náà. Òṣì nǹkan oṣù ń fa ìtìjú, àníyàn àti ìdààmú tí ń kan ìlera ọkàn. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ń pa ilé-ìwé jẹ lóṣooṣù nítorí àìní pádì, wọ́n ń kẹ́yìn nínú ẹ̀kọ́ àti láàárín ẹgbẹ́. Ìdánìkanwà, ìtìjú àti ẹ̀kọ́ tí ó dá dúró ń dá kún ìsoríkọ́ àti iyì ara ẹni tí ó dín kù. Rírí ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ń mú ẹrù ọkàn wọ̀nyí kúrò, ó sì ń jẹ́ kí àwọn ọmọbìnrin fojú sí ẹ̀kọ́ àti ìdàgbàsókè láàárín ẹgbẹ́.

Ìsopọ̀ láàárín ìmọ́tótó nǹkan oṣù àti ẹ̀kọ́ jẹ́ tààrà, ó sì lágbára. Àwọn ìwádìí fi hàn pé ọ̀kan nínú ọmọbìnrin mẹ́wàá ní Áfíríkà ń pa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù. Ní Nàìjíríà, níbi tí nǹkan bí mílíọ̀nù 10 ọmọdé kò ti sí ní ilé-ìwé (tí ọ̀pọ̀ jù lọ wọn jẹ́ ọmọbìnrin), ìdènà ìmọ́tótó nǹkan oṣù ń kó ipa ńlá.

Nígbà tí ilé-ìwé bá pèsè pádì tí a lè fọ̀, tàbí tí ìdílé bá lè rà á, àwọn ọmọbìnrin ń lọ sí kíláàsì déédéé. Wọ́n ń kópa ní kíkún nínú eré ìdárayá, ìjíròrò kíláàsì àti àwọn ìṣe ilé-ìwé láìsí ìdádúró lóṣooṣù. Iṣẹ́ ẹ̀kọ́ wọn ń dára sí i nígbà tí wọn kò bá pa ọjọ́ 3-5 jẹ lóṣooṣù. Ìgbẹ́kẹ̀lé ara wọn ń pọ̀ sí i nígbà tí bíbójútó nǹkan oṣù kò bá fa àníyàn tàbí ìtìjú mọ́.

Sa’adatu láti Kano, tí ó ti parí yunifásítì báyìí tí ó sì jẹ́ alágbàwí fún àwọn ọ̀dọ́, sọ pé pádì tí a lè fọ̀ ló gba ẹ̀kọ́ òun là. “Àwọn pádì yẹn kò kàn ràn mí lọ́wọ́ láti parí ilé-ìwé girama,” ni ó rántí. “Wọ́n dá iyì mi àti ọjọ́ iwájú mi padà fún mi. Mo lè fojú sí ẹ̀kọ́ dípò àníyàn pé ẹ̀jẹ̀ yóò ba aṣọ ilé-ìwé mi jẹ́.”

Àwọn àjọ tí ń ṣiṣẹ́ nínú ẹ̀kọ́ ń túbọ̀ mọ̀ pé ìmọ́tótó nǹkan oṣù jẹ́ ohun amáyédẹrùn pàtàkì. Àwọn ilé-ìwé tí ń kọ́ ohun èlò WASH tí ó yẹ tí wọ́n sì ń pèsè ohun èlò nǹkan oṣù ń rí ìlọsíwájú nínú bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin ṣe ń wá sí ilé-ìwé, bí wọ́n ṣe ń ṣe dáadáa, àti bí wọ́n ṣe ń dúró sí ilé-ìwé. Owó tí a fi sí bíbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù ń so èso nínú àbájáde ẹ̀kọ́.

Ìfún lágbára yìí kọjá ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan, ó ń mú àyípadà wá fún gbogbo àwùjọ. Nígbà tí àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin bá kọ́ ọgbọ́n láti ṣe pádì tí a lè fọ̀ fúnra wọn, wọ́n ń rí ọ̀nà ìgbọ́bùkátà. Àwọn ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí ń kọ́ni bí a ṣe ń ṣe pádì tí a lè fọ̀ ń dá iṣẹ́ tí ń mówó wọlé sílẹ̀ fún àwọn obìnrin, wọ́n sì ń ṣàtìlẹ́yìn òmìnira owó àti ìdàgbàsókè àwùjọ.

Láti mọ òtítọ́ nípa àwọn ọjà méjèèjì, a ní láti dáhùn àwọn àníyàn àti èrò òdì tí ó ń dí ìpinnu tó yè kooro lọ́wọ́.

Àníyàn yìí ló gbajúmọ̀ jù láàárín àwọn obìnrin tí ń ronú láti yí padà. Àníyàn náà ní ìtumọ̀ – wọ́n ti kọ́ wa láti máa wo nǹkan oṣù bí ohun ẹlẹ́gbin, kí a sì máa wo ohun ìlò ẹ̀ẹ̀kan bí ohun tí ó mọ́.

Òtítọ́ ni pé àwọn oríṣi méjèèjì lè mọ́ tàbí kí wọ́n má mọ́, ó dá lórí bí a ṣe ń lò wọ́n. Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan tí a lò pẹ́ jù ń di ibi tí kòkòrò àrùn ti ń pọ̀ sí i, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé “ìlò ẹ̀ẹ̀kan” ni. Pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣan, tí a fọ̀, tí a sì sá nínú oòrùn dáadáa mọ́ tónítóní gan-an.

Kókó ìmọ́tótó pádì tí a lè fọ̀ wà nínú ìtọ́jú rẹ̀. Ṣíṣan nínú omi tútù ń mú ẹ̀jẹ̀ kúrò dáadáa. Fífọ̀ pẹ̀lú ọṣẹ ń mú kòkòrò àrùn àti omi ara kúrò. Sísá nínú oòrùn ń fúnni ní ìpakòkòrò UV àdáyébá tí ń pa àwọn kòkòrò tí ó kù. Tí ẹ bá tẹ̀lé àwọn ìgbésẹ̀ rírọrùn wọ̀nyí, pádì yín mọ́ bí aṣọ mìíràn tí a fọ̀ tí ẹ ń wọ̀ mọ́ ara yín.

Ẹ wò ó báyìí: ẹ ń fọ ṣòkòtò péńpé yín, ẹ sì ń tún un wọ̀ láìsí àníyàn nípa ìmọ́tótó. Pádì tí a lè fọ̀ ń gba ìfọ̀ tí ó jinlẹ̀ ju aṣọ lásán lọ – omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, fífọ̀ ní òun nìkan, àti ìpakòkòrò oòrùn tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe. Ìlànà yìí mọ́ ju ìtọ́jú aṣọ lásán lọ.

Ìwádìí lórí bíbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù fi ìdí èyí múlẹ̀. Àwọn ìwádìí tí ó fi iye àkóràn wé láàárín àwọn tí ń lo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti àwọn tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ kò rí ìyàtọ̀ pàtàkì kankan nígbà tí a bá tọ́jú pádì tí a lè fọ̀ dáadáa. Ohun tí ó ń pinnu kì í ṣe oríṣi ọjà, bí kò ṣe ìmọ́tótó tí ó yẹ, èyíkéyìí tí ẹ bá yàn.

Fún àwọn obìnrin tí ń ṣàníyàn nípa àwọn ipò ìmọ́tótó kan pàtó, pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń yanjú wọn nípasẹ̀ bí a ṣe ṣe é. Ìpele tí omi kò lè wọ̀ ń dènà omi láti kan aṣọ yín gẹ́gẹ́ bí ẹ̀yìn pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ti ń ṣe. Àárín tí ń fa omi ń tì omi kúrò lára yín gẹ́gẹ́ bí ti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Bọ́tìnnì ìtẹ̀ ń mú pádì dúró dáadáa láìsí gọ́ọ̀mù.

Ẹ̀rù jíjò ń kan ìyàn ọjà gidigidi, pàápàá fún àwọn obìnrin tí wọ́n ti rí ìtìjú àbàwọ́n tí ó hàn síta rí. Àníyàn yìí yẹ fún ìdáhùn òtítọ́.

Pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára, nígbà tí ìwọ̀n rẹ̀ bá tọ́ tí a sì gbé e sí ipò rẹ̀ dáadáa, ń dáàbò boni bákan náà tàbí ju pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ. Ìpele púpọ̀ pẹ̀lú ẹ̀yìn tí omi kò lè wọ̀ ń dènà jíjò dáadáa. Bọ́tìnnì ìtẹ̀ ń di pádì mú ṣinṣin ju gọ́ọ̀mù pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ, èyí tí ó lè yẹ̀ tàbí kùnà nínú ọ̀rinrin tí ó wọ́pọ̀ káàkiri Nàìjíríà.

Ọ̀rọ̀ pàtàkì ni “pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára”. Kì í ṣe gbogbo pádì tí a lè fọ̀ ló ń ṣiṣẹ́ bákan náà. Pádì tí a kò ṣe dáadáa, tí ìpele ìfamu rẹ̀ kò tó, tí ẹ̀yìn rẹ̀ tí omi kò lè wọ̀ fẹ́lẹ́, tàbí tí bọ́tìnnì rẹ̀ kò lágbára, yóò jò, yóò sì kùnà. Èyí ló mú kí yíyan olùpèsè tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ṣe pàtàkì.

Àwọn tí ń lò ó sọ pé pádì tí a lè fọ̀ kì í jò tó pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan nígbà tí wọ́n bá ti mọ ìwọ̀n tí ó tọ́. Ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ ń béèrè pádì fún ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ – gẹ́gẹ́ bí ti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Òru ń béèrè pádì gígùn tí ó bo ibi púpọ̀ – lẹ́ẹ̀kan sí i, gẹ́gẹ́ bí ti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Ìlànà kò yí padà; ọjà nìkan ló yí padà.

Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé pádì tí a lè fọ̀ ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ju pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan lọ, pàápàá nínú ojú ọjọ́ Nàìjíríà. Gọ́ọ̀mù pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan sábà máa ń kùnà nínú ọ̀rinrin tàbí nígbà tí a bá ń làágùn, èyí sì ń mú kí pádì yẹ̀, kí ó sì jò. Bọ́tìnnì ìtẹ̀ lára pádì tí a lè fọ̀ ń mú un dúró ṣinṣin láìka ooru tàbí ọ̀rinrin sí.

Bí ẹ ṣe ń pààrọ̀ pádì lóòrèkóòrè ṣe pàtàkì fún àwọn oríṣi méjèèjì. Pádì tí a lè fọ̀ sábà máa ń pẹ́ wákàtí 8-12 ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ ń ṣàn bí ó ti máa ń ṣe, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìmọ̀ràn wákàtí 4-6 fún pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀, àwọn oríṣi méjèèjì ń béèrè pípààrọ̀ lóòrèkóòrè ju bẹ́ẹ̀ lọ. Mímọ bí ẹ̀jẹ̀ yín ṣe ń ṣàn àti ṣíṣe àtúnṣe ní ìbámu pẹ̀lú rẹ̀ ń dènà jíjò pẹ̀lú èyíkéyìí nínú wọn.

Fún ààbò àfikún ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ gan-an tàbí nígbà oorun, àwọn obìnrin kan máa ń lo pádì tí a lè fọ̀ pẹ̀lú ṣòkòtò péńpé nǹkan oṣù (period underwear), tàbí kí wọ́n lo pádì méjì lórí ara wọn. Ìyàn ara ẹni ni ìwọ̀nyí, ní ìbámu pẹ̀lú bí ẹ̀jẹ̀ ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń ṣàn àti bí ọkàn wọn ṣe balẹ̀ tó.

Àníyàn tí ó tọ́ yìí kan àwọn obìnrin ní àwọn agbègbè tí omi kò pọ̀ sí, àwọn tí kò ní ibi àṣírí láti fọṣọ, àwọn obìnrin tí ń gbé ní ilé àjọgbé, tàbí àwọn tí ń rìnrìn àjò lóòrèkóòrè.

Rírí omi jẹ́ ìṣòro gidi ní ọ̀pọ̀ àwùjọ Nàìjíríà. Nígbà tí ìdílé bá ń tiraka láti rí omi tó fún mímu àti oúnjẹ sísè, yíya omi sọ́tọ̀ fún fífọ̀ pádì ń fa ìṣòro gidi. Òtítọ́ yìí túmọ̀ sí pé pádì tí a lè fọ̀ kò bá gbogbo ipò mu.

Ṣùgbọ́n àwọn ọ̀nà àtinúdá wà. Àwọn obìnrin ní àwọn agbègbè tí omi kò ti tó sọ pé rírẹ pádì sínú garawa ti ṣiṣẹ́ fún wọn, èyí sì ń dín omi tí wọ́n ń lò kù. Àwọn àwùjọ kan ń ṣètò ibi ìfọṣọ àjọlò níbi tí àwọn obìnrin ti lè jọ fọ̀ pádì wọn, èyí ń jẹ́ kí ìṣe náà di ohun tí ó wọ́pọ̀, ó sì ń jẹ́ kí wọ́n pín ohun èlò. Àwọn àjọ tí ń pín pádì tí a lè fọ̀ ń túbọ̀ fi ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí ọ̀nà ìtọ́jú tí kò ná omi púpọ̀ kún un.

Àwọn àníyàn nípa àṣírí náà ní ojútùú. Àpò tí omi kò lè wọ̀ tí ó sábà máa ń wà pẹ̀lú àkójọ pádì tí a lè fọ̀ ń jẹ́ kí ẹ lè gbé pádì tí ẹ ti lò, kí ẹ sì fi pamọ́ ní àṣírí títí ìgbà tí ó bá rọrùn láti fọ̀ ọ́. Àwọn obìnrin lè yára ṣan pádì nínú ilé ìwẹ̀ àṣírí, kí wọ́n sì fọ̀ ọ́ dáadáa lẹ́yìn náà. Bí pádì tí a ká ṣe kéré túmọ̀ sí pé ó máa ń yára gbẹ kódà nínú oòrùn tí kò tààrà, èyí sì ń yanjú àníyàn nípa fífi hàn ní gbangba.

Fún àwọn obìnrin tí ń rìnrìn àjò tàbí tí wọ́n wà ní ipò ìgbà díẹ̀ (bíbẹ ẹbí wò, gbígbé ní ilé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ilé-ìwé, ṣíṣiṣẹ́ jìnnà sí ilé), gbígbé pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan dání fún pàjáwìrì bọ́gbọ́n mu. Ète kì í ṣe láti rọ̀ mọ́ oríṣi ọjà kan ṣoṣo láìyẹsẹ̀, bí kò ṣe láti ṣe ìyàn tí a ronú lé ní ìbámu pẹ̀lú ipò. Lílo pádì tí a lè fọ̀ nílé àti pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan nígbà ìrìn àjò ṣì ń fi owó púpọ̀ pamọ́, ó sì ń ṣe àyíká láǹfààní, ní ìfiwéra pẹ̀lú lílo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ní gbogbo ìgbà.

Ibi iṣẹ́ àti ilé-ìwé lè ṣàtìlẹ́yìn àwọn tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ nípa pípèsè ohun èlò WASH tí ó tó – ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àṣírí tí ó ní ilẹ̀kùn, omi ẹ̀rọ, ọṣẹ, àti àpótí fún fífi àpò pádì tí ó tutù pamọ́ fún ìgbà díẹ̀. Àwọn ohun èlò ìpìlẹ̀ wọ̀nyí ṣe gbogbo ènìyàn láǹfààní, wọ́n sì ń jẹ́ kí bíbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù ṣeé ṣe ní pàtàkì.

Mímọ àwọn ọjà tí ó wà ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n mímọ ibi tí ẹ ti lè rí pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ni ìyàtọ̀ láàárín èrò àti ìṣe.

Sana Pads ń ṣe pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò níhìn-ín ní Nàìjíríà, tí a ṣe pàtó fún àìní àwọn obìnrin Nàìjíríà àti ipò Nàìjíríà. Yàtọ̀ sí àwọn ọjà ilẹ̀ òkèèrè tí a ṣe fún ojú ọjọ́ tí kò gbóná púpọ̀, Sana Pads mọ ìṣòro bíbójútó nǹkan oṣù nínú ọ̀rinrin Lagos, ooru Kano tàbí òjò Benin.

Ìfaramọ́ ilé iṣẹ́ náà kọjá títa ọjà, ó jẹ́ láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù káàkiri Nàìjíríà. Láti ìgbà tí ó ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́, Sana Pads ti ṣàtìlẹ́yìn ju obìnrin 10,000 lọ tààrà, ó sì ti pín ju pádì 30,000 lọ fún ilé-ìwé, NGO àti ẹnì kọ̀ọ̀kan. Ìwọ̀nyí kì í ṣe nọ́ńbà ọjà títà lásán – wọ́n dúró fún àwọn ọmọbìnrin gidi tí ń dúró ní ilé-ìwé, àwọn ìyá gidi tí ń yí owó pádì sí àìní ìdílé, àti àwọn àwùjọ gidi tí ìmọ́tótó nǹkan oṣù wọn ti dára sí i.

Àǹfààní ṣíṣe ọjà ní ilẹ̀ wa ṣe pàtàkì gan-an. Sana Pads tẹ̀lé àwọn ìlànà NAFDAC (National Agency for Food and Drug Administration and Control), èyí sì ń rí i dájú pé ààbò àti dídára ọjà bá ìlànà Nàìjíríà mu. Ilé iṣẹ́ náà mọ àwọn ìṣòro Nàìjíríà – láti àìtó omi tí ń kan bí a ṣe ń fọ̀ pádì, dé àwọn ọ̀ràn àṣà tí ó rọ̀ mọ́ nǹkan oṣù tí ó gbọ́dọ̀ darí bí a ṣe ń kọ́ni.

Dídára iṣẹ́ wọn fi òye yìí hàn. Ẹgbẹ́ olùṣàyẹ̀wò dídára ń yẹ Sana Pad kọ̀ọ̀kan wò kí wọ́n tó pa kòkòrò rẹ̀ kí wọ́n sì dì í. Àwọn ohun tí a fi ṣe é – okùn oparun fún ìfamu tí ó ga àti dídènà òórùn, ìpele tí kì í jò fún ààbò tí ó ga jù, aṣọ rírọ̀ tí ó tura nínú ojú ọjọ́ Nàìjíríà – ni a yàn pẹ̀lú ìṣọ́ra fún bí wọ́n ṣe ń ṣiṣẹ́ nínú ipò gidi tí àwọn obìnrin Nàìjíríà ń kojú lójoojúmọ́.

Àwọn oríṣi ọjà wà fún oríṣiríṣi ìṣàn ẹ̀jẹ̀. No Wahala Pads, tí ó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele ìfamu kan, bá ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀ mu. Premium Pads, tí ó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele ìfamu mẹ́ta, ń bójú tó ìṣàn déédéé. Maxi Pads, tí ó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele ìfamu márùn-ún, ń dáàbò boni nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀. Oríṣiríṣi yìí ń rí i dájú pé ẹ rí ààbò tí ó yẹ, láìka àìní yín sí.

Iṣẹ́ àkànṣe Sana Pads kọjá àṣeyọrí òwò, ó dé ipa lórí àwùjọ. Ilé iṣẹ́ náà ń bá ilé-ìwé àti NGO ṣiṣẹ́ pọ̀ láti mú ohun èlò ìmọ́tótó nǹkan oṣù dé ọ̀dọ̀ àwọn tí kò rí i gbà tó. Sana Pads ń pèsè fún ilé-ìwé, NGO àti ètò àwùjọ ti ìwọ̀n èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan. Àfiyèsí sí ẹ̀kọ́ – kíkọ́ni nípa lílò tí ó yẹ, ìtọ́jú àti ìlera nǹkan oṣù – ń rí i dájú pé àwọn ọjà náà ṣe àǹfààní wọn ní kíkún láti mú ayé dára sí i.

Yíyan ọjà tí a ṣe ní ilẹ̀ wa bí Sana Pads tún ń ṣàtìlẹ́yìn ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé Nàìjíríà. Owó tí a ná ń dúró nínú orílẹ̀-èdè dípò kí ó sọ àwọn ilé iṣẹ́ ilẹ̀ òkèèrè di ọlọ́rọ̀. Iṣẹ́ tí a dá sílẹ̀ nípasẹ̀ ṣíṣe ọjà, pínpín rẹ̀ àti ètò ẹ̀kọ́ ń ṣe àwọn òṣìṣẹ́ Nàìjíríà àti ìdílé wọn láǹfààní. Ọrọ̀ àwùjọ ń pọ̀ sí i nígbà tí owó bá ń yípo ní àdúgbò.

Ìfaramọ́ ilé iṣẹ́ náà sí ìdúróṣinṣin àyíká bá iṣẹ́ àkànṣe rẹ̀ fún àwùjọ mu. Sana Pad kọ̀ọ̀kan tí ó dènà lílo pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń dá kún mímú àwùjọ Nàìjíríà mọ́ tónítóní. Àfiyèsí sí ọjà tí ó lágbára tí ó sì pẹ́, dípò ọjà tí a mọ̀ọ́mọ̀ ṣe kí ó tètè bàjẹ́, fi ọ̀wọ̀ hàn fún àwọn oníbàárà àti àyíká.

Mímọ àǹfààní pádì tí a lè fọ̀ kò wúlò púpọ̀ tí kò bá sí ọ̀nà gidi láti rí wọn, kí ẹ sì bẹ̀rẹ̀ sí í lò wọ́n nínú ipò yín pàtó.

Tí ẹ bá ń ronú láti yí padà sí pádì tí a lè fọ̀ fún ìlò ara yín, ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa wíwo ipò yín lọ́nà òtítọ́. Ẹ ronú nípa bí nǹkan oṣù yín ṣe máa ń ṣàn lóṣooṣù – ọjọ́ mélòó, ṣé díẹ̀ ni tàbí púpọ̀. Ẹ ronú nípa ibi tí ẹ ń gbé – ṣé ẹ ní omi fún fífọ̀ àti ààyè fún sísá. Ẹ wo àpò owó yín – ṣé ẹ lè ná ₦5,000-₦15,000 báyìí láti fi owó púpọ̀ pamọ́ lọ́jọ́ iwájú.

Starter Kit jẹ́ ọ̀nà ìbẹ̀rẹ̀ tí ó dára gan-an. Starter Kit Sana Pads ní Premium Pads mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìpamọ́ kan – ó tó láti dán ọjà náà wò, kí ẹ sì mọ ìlànà rẹ̀ láìsí ìfaramọ́ tí ó pọ̀ jù. Owó rẹ̀ kéré gan-an sí ti àkójọ pípé, síbẹ̀ ó ní pádì tó láti mọ̀ dájú bóyá pádì tí a lè fọ̀ bá yín mu.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀, dípò ọjọ́ tí ó pọ̀ jù. Èyí ń jẹ́ kí ẹ kọ́ ìlànà ìtọ́jú, kí ẹ sì ní ìgboyà láìdán ọjà wò ní ipò tí ó le jù. Ẹ kọ́kọ́ lò ó nílé kí ẹ tó gbẹ́kẹ̀lé e ní gbangba. Ìtẹ̀síwájú yìí ń jẹ́ kí ẹ mọ̀ ọ́n, kí ẹ sì ní ìgboyà lọ́nà àdáyébá.

Ẹ fi pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan díẹ̀ sílẹ̀ nígbà oṣù tí ẹ ń yí padà. Níní àfikún ń dín àníyàn kù, ó sì ń jẹ́ kí ẹ lè padà sí ohun tí ẹ mọ̀ tí ó bá pọndandan. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé wọn kò nílò pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan náà rárá, ṣùgbọ́n mímọ̀ pé ó wà ń fún wọn ní àlàáfíà ọkàn nígbà tí wọ́n ń mọ̀ ọ́n lára.

Ẹ kọ́ ìtọ́jú tí ó yẹ láti ìbẹ̀rẹ̀. Omi tútù fún ṣíṣan, ọṣẹ tí kò le fún fífọ̀, sísá dáadáa nínú oòrùn fún ìpakòkòrò. Àwọn ìgbésẹ̀ rírọrùn wọ̀nyí ń jẹ́ kí ọjà pẹ́, kí ìlò rẹ̀ sì mọ́. Ẹ má gbìyànjú láti fo ìgbésẹ̀ kankan tàbí lo omi gbígbóná dípò – ẹ tẹ̀lé ìlànà tí a dámọ̀ràn fún àbájáde tí ó dára jù.

Fún ìmọ̀ràn ọjà, ẹ yan pádì tí ó bá àìní yín mu. Ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀ àti àìní panty liner: No Wahala Pads ń dáàbò boni tó láìnípọn. Ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ ń ṣàn déédéé (ọ̀pọ̀ jù lọ nǹkan oṣù yín): Premium Pads ń fúnni ní ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ní gbogbo ọjọ́. Ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ àti òru: Maxi Pads ń fúnni ní ìfamu àti ìbòrí tí ó ga jù. Ọ̀pọ̀ obìnrin nílò àdàpọ̀ àwọn oríṣi láti bo gbogbo nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú ìtura.

Tí ẹ bá ń darí àwọn ètò tí ń ṣiṣẹ́ fún obìnrin àti ọmọbìnrin, fífi bíbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù kún un ń mú ipa tí a lè wọ̀n wá lórí ìlera, ẹ̀kọ́ àti ìfún lágbára.

Ẹ kọ́kọ́ wo àìní àwọn tí ẹ fẹ́ ṣiṣẹ́ fún. Ọmọbìnrin tàbí obìnrin mélòó ni ẹ ó ṣiṣẹ́ fún? Báwo ni ẹ̀jẹ̀ wọn ṣe máa ń ṣàn, irú ọjà wo sì ni wọ́n nílò? Ohun èlò WASH wo ló wà ní ibi ètò yín? Àwọn ohun àṣà wo ló ń kan ìmọ́tótó nǹkan oṣù ní àwùjọ yín?

Ẹ ṣètò owó fún ètò pípé, kì í ṣe fún pínpín ọjà nìkan. Bíbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó múná dóko ní: pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára tí ó bá àìní àwọn olùlò mu, ẹ̀kọ́ lórí lílò àti ìtọ́jú tí ó yẹ, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún òṣìṣẹ́ àti olùkọ́ lórí ìlera nǹkan oṣù, àtúnṣe ohun èlò WASH níbi tí ó bá yẹ, àti ètò ìtìlẹ́yìn àti ìpèsè àfikún tí kò dáwọ́ dúró.

Fún ilé-ìwé, ẹ ṣírò iye tí ẹ nílò ní ìbámu pẹ̀lú iye akẹ́kọ̀ọ́. Ilé-ìwé girama kan tí ó ní akẹ́kọ̀ọ́bìnrin 200 lè kọ́kọ́ fún ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan ní Starter Kit (pádì 3), kí ó sì fẹ̀ ẹ́ sí àkójọ pípé (pádì 6-8) bí owó bá ṣe gbà. Owó yìí jẹ́ ₦600,000-₦2,000,000 lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, ní ìfiwéra pẹ̀lú ètò pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan oṣooṣù tí ó ń ná ₦360,000 lóṣù tàbí ₦4,320,000 lọ́dún.

Ẹ kàn sí ilé iṣẹ́ náà láti jíròrò àǹfààní àjọṣepọ̀, ìtìlẹ́yìn ẹ̀kọ́, àti ìtọ́sọ́nà ìmúṣẹ tí ó bá àìní ètò yín pàtó mu.

Síso mọ́ àwọn ètò tí ó ti wà ń mú ipa pọ̀ sí i. Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù bá kíláàsì ìlera, ẹ̀kọ́ bàọ́lọ́jì, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ọgbọ́n ìgbésí ayé, àti ètò WASH mu dáadáa. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ olùkọ́ ń jẹ́ kí òṣìṣẹ́ lè ṣàtìlẹ́yìn akẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú ìrọ̀rùn àti ìmọ̀. Kíkó àwọn òbí wọlé ń mú ìdílé wá sínú ìjíròrò, ó sì ń mú ipa náà kọjá ògiri ilé-ìwé.

Ẹ máa ṣàkíyèsí àbájáde láti fi ìwúlò ètò náà hàn. Ẹ ṣàkọsílẹ̀ bí àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin ṣe ń wá sí ilé-ìwé ṣáájú àti lẹ́yìn ìbẹ̀rẹ̀ ètò. Ẹ kọ àbájáde ìlera sílẹ̀, bí àkóràn tí wọ́n ròyìn. Ẹ béèrè lọ́wọ́ àwọn olùlò nípa àyípadà nínú ìgboyà wọn àti bí wọ́n ṣe ń kópa ní ilé-ìwé. Ẹ kó ẹ̀rí àwọn ènìyàn jọ tí ó ṣàfihàn ipa lórí ayé wọn. Àwọn ìsọfúnni wọ̀nyí ń ṣàlàyé ìdí ètò náà, wọ́n sì ń jẹ́ kí a lè tún un ṣe níbòmíràn.

Ẹ kọ́ ìdúróṣinṣin sínú ètò náà láti ìbẹ̀rẹ̀. Pínpín àkọ́kọ́ jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ nìkan. Ètò fún rírọ́pò pádì tí ó ti gbó lẹ́yìn ọdún 2-3, ẹ̀kọ́ tí kò dáwọ́ dúró fún akẹ́kọ̀ọ́ tuntun, ìtọ́jú ohun èlò WASH, àti fífi ìmọ̀ lé òṣìṣẹ́ tuntun lọ́wọ́ ń jẹ́ kí àwọn ètò máa ṣe àǹfààní fún ìgbà pípẹ́.

Ẹ bá àwọn aṣáájú àdúgbò ṣiṣẹ́ pọ̀ láti kojú àwọn ìdènà àṣà. Àwọn olóyè, àwọn aṣáájú ẹ̀sìn, àti àwọn àgbààgbà tí a bọ̀wọ̀ fún ní àwùjọ lè fọwọ́ sí ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù àti lílo pádì tí a lè fọ̀. Ìfọwọ́sí wọn ń ràn wá lọ́wọ́ láti sọ ìjíròrò tí a sábà máa ń kà sí èèwọ̀ di ohun tí ó wọ́pọ̀, ó sì ń mú kí àwùjọ yára gbà á.

Ìyàn láàárín pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan àti pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ ń ṣe ìlera, owó àti ọjọ́ iwájú káàkiri Nàìjíríà. Pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan ń ná àwọn ìdílé Nàìjíríà ní ₦60,000-₦120,000 lọ́dọọdún, ó sì ń mú òkìtì ìdọ̀tí tí kì í jẹrà wá, tí ń ba àwùjọ wa jẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún. Pádì tí a lè fọ̀ ń béèrè owó díẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ó ń pẹ́ ọdún 2-3, ó ń fi ju ₦100,000 lọ pamọ́ fún ìdílé, ó sì ń mú ẹgbẹẹgbẹ̀rún pádì ọ̀rá kúrò nínú àyíká. Pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára tí a fi ohun àdáyébá ṣe ń dènà ìrunra ara, àkóràn àti fífarakan kẹ́míkà tí ó ní í ṣe pẹ̀lú pádì ìlò ẹ̀ẹ̀kan. Àwọn ilé-ìwé àti NGO tí ó yí padà sí pádì tí a lè fọ̀ ń jẹ́ kí àwọn ọmọbìnrin máa lọ sí kíláàsì déédéé dípò kí wọ́n máa pa ilé-ìwé jẹ lóṣooṣù nítorí àìní ohun èlò nǹkan oṣù.

Ṣé ẹ rántí Amina nínú ìtàn wa ní ìbẹ̀rẹ̀, tí ó ń ka owó náírà, tí ó sì ń ṣe ìyàn tí kò ṣeé ṣe? Ó dúró fún ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà tí ń kojú ìpinnu yìí lóṣooṣù. Ṣùgbọ́n ó tún dúró fún ojútùú náà – nígbà tí àwùjọ bá gba ọ̀nà ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó ń pẹ́ bí pádì tí a lè fọ̀, a ń gbé ẹrù òṣì nǹkan oṣù kúrò lórí ìdílé, a ń dáàbò bo àyíká wa, a sì ń fún ìran tó ń bọ̀ lágbára.

Sana Pads ti ṣetán láti ṣàtìlẹ́yìn ìrìn àjò yín sí ìlera nǹkan oṣù tí ó dára jù. Bóyá ẹ jẹ́ obìnrin tí ń wá ojútùú fún ara yín, ìyá tí ń dáàbò bo ọjọ́ iwájú àwọn ọmọbìnrin rẹ̀, tàbí àjọ tí ń sin àwùjọ, pádì tí a lè fọ̀ tí a ṣe ní ilẹ̀ wa ń fúnni ní ọ̀nà tí a ti fi hàn sí iyì, ìlera àti òmìnira kúrò lọ́wọ́ òṣì nǹkan oṣù.

Àkókò ìyàn yìí ni báyìí. Oṣù kọ̀ọ̀kan tí a fi falẹ̀ jẹ́ oṣù mìíràn ti ìnáwó tí kò pọndandan, ewu ìlera tí ó ṣeé ṣe, àti ìbàjẹ́ àyíká. Ẹ gbé ìgbésẹ̀ tí ó bá ìlànà yín mu, tí ó sì bá àìní yín mu. [Ẹ wo gbogbo ọjà Sana Pads] láti rí ojútùú tí ó bá ayé yín mu, kí ẹ sì mọ̀ pé ìyàn yín kò ṣe yín nìkan láǹfààní, ó ń dá kún àwùjọ tí ó mọ́, tí ó sì ní ìlera káàkiri Nàìjíríà.

Ẹ tẹ ibí yìí láti mọ̀ sí i.