Otu Ịda Ogbenye Nsọ Nwaanyị Si Emetụta Ọrụ Ụmụ Nwaanyị na Naịjirịa

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-eke ihe mgbochi n'usoro nke na-egbochi ụmụ nwaanyị ịbanye, ịnọgide, na ịrị elu n'ọrụ. Mgbe ụmụ nwaanyị na-enweghị ike ijikwa nsọ nwaanyị ha n'nsọpụrụ, itinye aka ha n'akụ na ụba na-ata ahụhụ n'ụzọ a pụrụ ịtụ.

Isi Ihe Ndị Dị Mkpa:

• Ụmụ nwaanyị na-eche ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-efu ụbọchị ọrụ 5-7 n'ozuzu kwa ọnwa, na-ebelata ego ha kwa afọ ruo 20%.
• Enweghị ngwaahịa nsọ nwaanyị na-efu ụmụ nwaanyị Naịjirịa ihe dị ka ₦15,000-₦25,000 kwa ọnwa n'ụgwọ ọrụ na ohere ndị furu efu.
• 68% nke ụmụ nwaanyị n'ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị na-ekwu na ha na-ezere ọrụ n'oge nsọ nwaanyị n'ihi ụlọ mposi na-adịghị zuru oke.
• Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-emetụta nzukọ ajụjụ ọnụ ọrụ, ntụkwasị obi n'ebe ọrụ, ohere ịrị elu n'ọrụ, na ọrụ azụmahịa n'ofe Naịjirịa.
• Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ nwere ike ibelata ịhapụ ọrụ metụtara nsọ nwaanyị ruo 80% ebe ọ na-efu 60-75% pere mpe karịa ịzụta ngwaahịa a na-atụfu kwa ọnwa.
• Ụmụ nwaanyị na Lagos, Kano na Port Harcourt na-ekwu na ijikwa nsọ nwaanyị bụ otu n'ime ihe mgbochi atọ kachasị n'ọrụ na-adịgide.
• Ịchọpụta ịda ogbenye nsọ nwaanyị nwere ike ịgbakwunye ọtụtụ ijeri naira na GDP Naịjirịa site n'ịbawanye itinye aka ụmụ nwaanyị n'ọrụ.

Ka anyị lee nke ọma otu ịda ogbenye nsọ nwaanyị si emebi ọrụ ụmụ nwaanyị na ngwọta bara uru nwere ike ịkwụsị okirikiri a.

Chioma nọdụrụ n'èzí ụlọ ajụjụ ọnụ n'otu ụlọ ọrụ njem ngwongwo dị na Ikeja, Lagos, ka ọ na-ele ọrụ ọchịchọ ya ka ọ na-ahapụ ya. O kwadebere izu ole na ole, gbaziri ego njem n'aka onye agbata obi ya, ma dọkaa uwe ya kachasị mma. Ma n'ụtụtụ ahụ, nsọ nwaanyị ya bịara na mberede. N'enweghị ego maka pad a na-atụfu na otu pad ya a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ ka dị mmiri n'ihi ịsa ya n'abalị gara aga, ọ tụbara akwụkwọ tishu n'ime uwe ime ya ma kpee ekpere ka ọ guzosie ike. N'etiti ajụjụ ọnụ, ọ nwere mmetụta ọkụ ahụ nke ịsọpụta ọbara. Ntụkwasị obi ya dara. Ọ gbagoro n'azịza ya, jụ ịga leta ụlọ ọrụ, ma pụọ tupu onye ọ bụla ahụ ntụpọ na-etolite n'uwe ya. Onye njikwa HR kpọrọ ya “enweghị mmasị.” Chioma maara eziokwu: ịda ogbenye nsọ nwaanyị efuola ya karịa nsọpụrụ n'ụbọchị ahụ. O furu ya ohere akụ na ụba.

N'ofe Naịjirịa, ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị na-eche otu ihe mgbochi a. Ịda ogbenye nsọ nwaanyị – enweghị ohere inweta ngwaahịa nsọ nwaanyị, agụmakwụkwọ, na ụlọ mposi – na-eke nsogbu ọrụ a na-adịghị ahụ anya nke na-ejide ụmụ nwaanyị n'okirikiri ịda ogbenye ma na-egbochi ike akụ na ụba Naịjirịa.

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-arụ ọrụ dị ka ụtụ isi a na-adịghị ahụ anya n'itinye aka ụmụ nwaanyị n'akụ na ụba. Ọ bụ ezie na mkparịta ụka gbasara ihe mgbochi ọrụ na-elekwasịkarị anya n'agụmakwụkwọ, nlekọta ụmụaka, ma ọ bụ ịkpa oke, ihe ịma aka kwa ọnwa nke ijikwa nsọ nwaanyị na-eke ihe mgbochi na-adịgide nke na-emetụta ụmụ nwaanyị n'ọkwa akụ na ụba niile.

Mgbakọ nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị dị mfe ma na-ebibi. Nwaanyị na-ahụ nsọ n'ozuzu na-enwe nsọ ya ụbọchị 5-7 n'ọnwa ọ bụla. N'enweghị ngwaahịa nsọ nwaanyị zuru oke, ọtụtụ ụmụ nwaanyị enweghị ike ịrụ ọrụ n'oge a.

Chee banyere Blessing, onye na-eme isi na Surulere nke na-arụ ọrụ n'ụlọ ahịa ntụ ntụ na-adị mgbe niile. N'ụbọchị nsọ nwaanyị ya n'enweghị nchebe ziri ezi, ọ na-anọ n'ụlọ. Ụbọchị ọ bụla ọ hapụrụ na-efu ya ₦3,000-₦5,000 n'ego a na-enweta na ụgwọ ọrụ. N'ime otu afọ, nke ahụ ruru ₦180,000-₦300,000 – ego zuru oke ịkwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ maka ụmụ abụọ ma ọ bụ ịmalite obere azụmahịa ọzọ. Ọnọdụ ya abụghị nke naanị ya.

Nnyocha sitere na African Population and Health Research Center na-egosi na ụmụ nwaanyị n'ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị – nke na-eweta ihe karịrị 80% nke ndị ọrụ nwaanyị na Naịjirịa – na-efu n'agbata ụbọchị ọrụ 5-7 kwa ọnwa n'ihi ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Nke a pụtara ịhapụ ụbọchị ọrụ 60-84 kwa afọ. Maka ndị na-enweta ụgwọ kwa ụbọchị, ndị ahịa, ndị na-arụ ọrụ n'ụlọ ndị ọzọ, na ndị na-enye ọrụ, ịhapụ ndị a na-ebelata ego ezinụlọ ozugbo ma na-abawanye enweghị nkwụsi ike ego.

Mmetụta ahụ na-agbasa karịa ụgwọ furu efu. Ịhapụ ọrụ ugboro ugboro na-emebi aha ọrụ na mmekọrịta ndị ahịa. Onye na-ere nri na Kano nke na-emechi ụlọ ahịa ya n'oge nsọ nwaanyị ya na-atụfu ndị ahịa nye ndị asọmpi. Onye na-arụ ọrụ n'ụlọ na Abuja nke na-ahapụ ọrụ kwa ọnwa na-eche ihe ize ndụ nke ịtụfu ọrụ n'ahịa ọrụ nwere asọmpi.

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-emetụta ọrụ tupu ọrụ amalite. Usoro ịchọ ọrụ chọrọ ntụkwasị obi, ohere ịga ebe ọ bụla, na ike igosipụta onwe gị n'ụzọ ọkachamara. Mgbe ụmụ nwaanyị na-enweghị ike ijikwa nsọ nwaanyị ha n'nsọpụrụ, ihe ndị a na-aghọ ihe mgbochi enweghị ike imeri.

Funmilayo, onye gụsịrị akwụkwọ n'oge na-adịbeghị anya na Ibadan, haziri ajụjụ ọnụ ọrụ nke ọma gburugburu usoro nsọ nwaanyị ya ruo ọnwa isii. Mgbe ajụjụ ọnụ na-atụghị anya bilitere n'oge nsọ nwaanyị ya, ọ jụrụ ha, na-ekwu “mberede ezinụlọ.” N'ikpeazụ, ọ nwetara aha ịbụ onye a na-apụghị ịtụkwasị obi tupu ọ nweta ọkwa ọ bụla. Ahụmahụ ya na-egosi otu ịda ogbenye nsọ nwaanyị si eme ka oghere ohere dị warara nke ụmụ nwaanyị na-achọ ọrụ dịkwuo warara.

N'oge ajụjụ ọnụ, ụmụ nwaanyị na-enweghị nchebe nsọ nwaanyị zuru oke na-eche nhọrọ siri ike. Ha nwere ike ịga ma tụọ egwu ọbara ịsọpụta ọ ga-ahụ anya, isi na enweghị ahụ iru ala nke na-emebi arụmọrụ ha. Ma ọ bụ ha nwere ike ịtụgharị oge ma tụọ egwu ịdị ka ndị na-adịghị ntụkwasị obi. Ọtụtụ ndị nwere ike ịnye ọrụ, karịsịa n'ebe asọmpi dị, agaghị enye oge nke abụọ.

Nsogbu ahụ na-ewusi ike maka ọkwa ndị chọrọ nyocha ụbọchị dum, nnwale n'ọrụ, ma ọ bụ ngosi anụ ahụ. Nwaanyị na-etinye akwụkwọ maka ọrụ nkuzi nke ga-eme ihe nkuzi ngosi, ma ọ bụ onye nọọsụ na-eche nyocha nka n'ọrụ, enweghị ike iketu nsogbu na nchekasị nke nchebe nsọ nwaanyị na-adịghị zuru oke.

Ọbụna ụmụ nwaanyị ndị gafere ịnye ọrụ nke ọma na-eche ihe ịma aka na-aga n'ihu sitere n'ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Arụmọrụ n'ebe ọrụ chọrọ ilekwasị anya, ahụ iru ala, na ntụkwasị obi. Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-emebi atọ ha niile.

N'ụlọ ọrụ na-enweghị ụlọ mposi zuru oke – nke na-ahụkarị n'ebe ọrụ Naịjirịa, karịsịa n'ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị – ụmụ nwaanyị enweghị ike ịgbanwe ihe ha jiri n'okpuru ọkụ n'ụzọ nzuzo. N'ahịa, n'ebe owuwu, na n'ebe ọrụ ọkụkụ, enweghị ebe nzuzo, dị ọcha na-eke nsogbu dị egwu. Nnyocha sitere na WaterAid Nigeria chọpụtara na 72% nke ụmụ nwaanyị n'ebe ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị na-akọwa ụlọ mposi ebe ọrụ ha dị ka nke na-adịghị zuru oke maka ijikwa nsọ nwaanyị.

Nchegbu na-adịgide gbasara ịsọpụta ọbara, isi, na ịhụ anya na-eke ike ọgwụgwụ uche nke na-ebelata mmepụta na ogo mkpebi. Grace, onye akaụntụ na Port Harcourt, na-akọwa ịnọ ụbọchị nsọ nwaanyị ya ka ọ na-amara ahụ ya nke ukwuu kama ilekwasị anya n'ọrụ ya. Ọ na-ezere ngosi, jụ nzukọ, ma debe oche ya ka ọ zobe ntụpọ nwere ike ịpụta. Ndị nlekọta ya ahụla mbelata arụmọrụ ya kwa ọnwa, ọ bụ ezie na ọ gwabeghị ha ihe kpatara ya.

Usoro a nke mbelata ịhụ anya na itinye aka n'oge nsọ nwaanyị na-emetụta ohere ịrị elu ozugbo. Ụmụ nwaanyị na-ajụ ngosi mgbe niile, na-ezere nzukọ ndị ahịa, ma ọ bụ na-ahapụ ihe ndị na-ejikọta ndị ọrụ n'oge nsọ nwaanyị ha na-adị obere ndị mkpebi na-ahụ anya. N'echiche gbasara ịrị elu, a na-agafe ha ọtụtụ mgbe maka ndị ọrụ ibe ha na-egosi itinye aka na-adịgide adịgide.

Njikọ dị n'etiti ijikwa nsọ nwaanyị na itinye aka n'akụ na ụba na-arụ ọrụ site n'ọtụtụ usoro jikọrọ ọnụ. Ịghọta ụzọ ndị a na-enyere aka ịchọpụta ebe mbọ nwere ike ịkpata mmetụta kachasị ukwuu.

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-amanye ụmụ nwaanyị iji ihe na-adịghị mma kama ngwaahịa nsọ nwaanyị ziri ezi. Akwụkwọ tishu, akwa ochie, akwụkwọ akụkọ, ma ọbụna akwụkwọ osisi na-eke ihe mgbochi anụ ahụ ozugbo n'ọrụ. Ihe ndị a anaghị amịkọrọ mmiri nke ọma, na-asọpụta ugboro ugboro, ma chọọ nlebara anya na mgbanwe mgbe niile.

Adanna, onye na-arụ ọrụ n'ụlọ ọrụ mmepụta ihe na Aba, na-akọwa enweghị ike anụ ahụ nke ọnọdụ ya. Ọrụ ya chọrọ ịguzo n'oge ọrụ awa 8 na-arụ igwe. N'enweghị nchebe nsọ nwaanyị ziri ezi, ọ pụghị ilekwasị anya n'ọrụ ya n'ụzọ nchebe. Ọ nwere nso ihe mberede mgbe ọ na-eche banyere ijikwa ịsọpụta ọbara. N'ikpeazụ, ọ malitere ịkpọ onwe ya na ọ na-arịa ọrịa n'oge nsọ nwaanyị ya, na-etinye ọrụ ya n'ihe ize ndụ.

Karịa mmetụta anụ ahụ ozugbo, ihe nsọ nwaanyị na-adịghị zuru oke na-eke nsogbu ahụike nke na-egbochi ọrụ ọzọ. Ọrịa ụzọ ọmụmụ na-ahụkarị nke ukwuu n'etiti ụmụ nwaanyị na-eji ihe na-adịghị ọcha. Ọrịa ndị a na-akpata mgbu, ahụ ọkụ, na nsogbu chọrọ ọgwụgwọ na oge ịhapụ ọrụ.

Nnyocha e bipụtara na BMC Women's Health na-egosi na ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-eche ịda ogbenye nsọ nwaanyị nwere okpukpu abụọ nke ọnụego nsogbu ahụike ọmụmụ tụnyere ụmụ nwaanyị nwere ohere inweta ngwaahịa nsọ nwaanyị ziri ezi. Ụgwọ ọgwụ na ụbọchị ọrịa na-esi na ya pụta na-agbakwunye n'ibu akụ na ụba, na-eke okirikiri ebe ịda ogbenye na-egbochi nlekọta nsọ nwaanyị zuru oke, nke na-akpata nsogbu ahụike, nke na-eme ka ịda ogbenye dịkwuo omimi.

Ibu arọ uche nke ijikwa nsọ nwaanyị n'enweghị akụrụngwa zuru oke na-emetụta nke ukwuu ohere ọrụ ụmụ nwaanyị na àgwà ebe ọrụ. Ihere, nchegbu, na egwu ịkpọasị na-aghọ ndị enyi mgbe niile nke na-ewu mkpebi ọkachamara n'ụzọ na-egbochi.

N'ọtụtụ obodo Naịjirịa, nsọ nwaanyị ka bụ ihe a na-akpọasị nke ukwuu. A na-atụ anya ka ụmụ nwaanyị zoo ihe àmà niile nke nsọ nwaanyị ha. Atụmanya omenala a na-agbanwe ịda ogbenye nsọ nwaanyị site n'ihe ịma aka bara uru ghọọ isi iyi ihere dị omimi. Ụmụ nwaanyị na-akọwa ịnọ n'ọnọdụ “adịghị ọcha,” “ekpughere,” na “pere mpe karịa mmadụ” mgbe ha na-enweghị ike ijikwa nsọ nwaanyị ha n'nzuzo na n'ụzọ dị irè.

Ihere a na-emetụta omume ọrụ ozugbo. Ụmụ nwaanyị na-ajụ ịrị elu nke chọrọ ịhụ anya ọzọ. Ha na-ezere ọrụ n'ọkwa ebe a na-ahụ ndị ahịa ebe ihere ga-abụ nke ọha. Ha na-ajụ ohere ndị chọrọ njem n'abalị ma ọ bụ ụbọchị ọrụ ogologo. Mkpebi ọ bụla, nke e mere n'otu n'otu maka nchebe onwe ya, na-egbochi ọganihu akụ na ụba ụmụ nwaanyị n'ozuzu.

Fatima, onye na-akwa uwe nwere nkà na Kaduna, nwetara ohere ịrụ ọrụ n'ụlọ ọrụ ejiji dị elu na-ejere ndị ọgaranya ozi. Ọ jụrụ n'ihi na ọkwa ahụ chọrọ ịrụ ọrụ n'ebe a na-ahụ ihe niile ebe ihe mberede ọ bụla ga-ahụ ndị ahịa na ndị ọrụ ibe ya. Ọ na-aga n'ihu ịrụ ọrụ site n'obere ụlọ ya, na-enweta ntakịrị nke ihe ọkwa ahụ ga-enye, n'ihi na ọ na-enyere ya aka ijikwa nsọ nwaanyị ya n'nzuzo.

Egwu nke ịchọpụta na-egbochikwa ụmụ nwaanyị iwulite mmekọrịta nkwado n'ebe ọrụ. Kama ikwupụta ihe mere ha ji hapụ ma ọ bụ ịrịọ mgbanwe, ụmụ nwaanyị na-eme ihe ndị a na-adịghị eziokwu, na-edebe ebe dị anya, ma na-ezere ịdị adịghị ike. Ịnọ naanị a na-egbochi ohere ndụmọdụ, netwọk ebe ọrụ, na usoro nkwado na-abụghị nke iwu nke na-eme ka ọganihu ọrụ dị mfe.

Ọbụna mgbe ụmụ nwaanyị nwere ohere inweta ngwaahịa nsọ nwaanyị, akụrụngwa ebe ọrụ na-adịghị zuru oke na-eke ihe mgbochi ọrụ. N'ofe Naịjirịa, ụlọ mposi ebe ọrụ na-enweghị ike ịmezu ihe ndị bụ isi chọrọ maka ijikwa nsọ nwaanyị n'nsọpụrụ.

Ọtụtụ ebe ọrụ enweghị ụlọ mposi nzuzo, dị ọcha nwere mmiri maka ịsa na ịgbanwe ihe nsọ nwaanyị. N'ebe ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị – ahịa, ụlọ ahịa n'akụkụ ụzọ, ebe ọrụ ọkụkụ, ebe owuwu – ụlọ mposi na-adịkarị n'ụzọ zuru oke. Ụmụ nwaanyị ga-ahapụ ebe ọrụ ha kpamkpam iji jikwaa nsọ nwaanyị, na-eke ọgba aghara nke na-emetụta mmepụta na ego.

Ihe ịma aka akụrụngwa dị egwu karịsịa n'ebe nsogbu ọkụ NEPA na-emetụta usoro ịchụ mmiri. Onye ọrụ ụlọ ọrụ na Onitsha na-akọwa ịbịarute n'ọrụ ịhụ ụlọ mposi na-enweghị mmiri na-agba n'ihi ọkụ gbasiri n'abalị. N'ụbọchị nsọ nwaanyị ya, nke a pụtara na ọ pụghị ịsa onwe ya nke ọma mgbe ọ gbanwechara nchebe, na-eke enweghị ahụ iru ala na ihe ize ndụ ahụike n'ụbọchị ọrụ niile.

Maka ụmụ nwaanyị na-eji ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ, akụrụngwa ebe ọrụ na-aghọkwu ihe dị mkpa. N'enweghị mmiri dị ọcha, ebe nzuzo, na ebe nchekwa nchebe, idebe pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ n'ọrụ na-esi ike. Oghere akụrụngwa a na-egbochi ọtụtụ ụmụ nwaanyị inweta uru ọnụ ala ogologo oge nke nhọrọ a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ, na-ejide ha n'okirikiri ọnụ ahịa dị elu nke ngwaahịa a na-atụfu ma ọ bụ nhọrọ ndị ọzọ dị ize ndụ.

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị anaghị emetụta ọrụ niile otu aka ahụ. Ịghọta ngalaba ndị na-eche ihe ịma aka kachasị siri ike na-enyere aka ilekwasị anya n'enyemaka n'ụzọ dị irè.

Akụ na ụba na-abụghị nke ọchịchị nke Naịjirịa na-enye ọrụ ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-arụ ọrụ, ma ngalaba a na-eche ihe ịma aka kachasị njọ nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ndị ahịa, ndị na-ere nri, ndị na-arụ ọrụ n'ụlọ, ndị na-eme isi, na ndị mmanye aka na-enwekarị enweghị nchebe ebe ọrụ, enweghị ikike ịhapụ n'ihi ọrịa, na enweghị ụlọ mposi.

Ngozi na-arụ obere ụlọ ahịa ngwongwo n'ahịa Enugu. Ụlọ ahịa ya enweghị ụlọ mposi. Ụlọ mposi ahịa a na-ekerịta anaghị edebe nke ọma, na-enweghị mmiri mgbe ụfọdụ, ma chọọ ịga ije nkeji ole na ole site n'ụlọ ahịa ya – nke pụtara na ọ na-eche ihe ize ndụ nke ohi ma ọ bụrụ na ọ hapụ ngwongwo ya n'enweghị onye lekọta. N'oge nsọ nwaanyị ya n'enweghị nchebe ziri ezi, ọ na-ebelata awa ọrụ ya nke ukwuu, na-emechi ụlọ ahịa ya tupu ehihie ọgwụgwụ. Nke a na-efu ya azụmahịa mberede anyasị mgbe ndị ọrụ na-alaghachi n'ụlọ, na-ebelata ego ya kwa ụbọchị site na ọkara.

Akụ na ụba na-abụghị nke ọchịchị gụnyekwara akụ na ụba gig na-eto eto na ọrụ ndị dabere na ngwa. Ụmụ nwaanyị na-anya ụgbọ ala ịkekọrịta, ndị na-ebu ngwongwo, na ndị na-enye ọrụ na-agagharị na-eche ihe ịma aka pụrụ iche. Ọrụ ha chọrọ ogologo oge ịnọ n'ebe dị anya n'ụlọ na akụrụngwa, na-eme ka ijikwa nsọ nwaanyị sie ike karịsịa. Ọtụtụ naanị na-ewere ụbọchị nsọ nwaanyị ha dị ka ụbọchị izu ike, na-efu ego n'ahịa nwere asọmpi ebe ịdị adị mgbe niile na-ekpebi ego a na-enweta.

Ọrụ ọkụkụ na-enye ọrụ ihe dị ka 36% nke ndị ọrụ nwaanyị Naịjirịa, nke ukwuu n'ọrụ ọkụkụ obere ubi na ọrụ ndị ọrụ ubi. Ngalaba a na-eche ihe ịma aka ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-agbakọta n'ihi ebe ọrụ dị anya, ihe anụ ahụ chọrọ, na enweghị akụrụngwa ụlọ mposi kpamkpam.

Ụmụ nwaanyị ndị na-akọ ubi na-arụ ala nke ha ma ọ bụ ndị na-arụ ọrụ n'ubi ndị ọzọ na-eche ụbọchị ọrụ dum n'ubi dị anya site n'akụrụngwa ọ bụla. Ihe anụ ahụ chọrọ nke ịkọ, iwepụ ahịhịa, na ịghọrọ ihe ubi na-aghọ nke siri ike karịa n'oge nsọ nwaanyị, karịsịa n'enweghị nchebe ziri ezi. Nnyocha sitere na Food and Agriculture Organization na-egosi na arụmọrụ ụmụ nwaanyị ndị na-akọ ubi na-adalata 30-40% n'oge nsọ nwaanyị mgbe ha na-enweghị ngwaahịa nsọ nwaanyị zuru oke.

Hauwa, onye na-akọ ahụekere na ọka mịlet n'èzí Katsina, na-akọwa ịrụ ọrụ n'oge nsọ nwaanyị ya dị ka “ibu ibu abụọ.” Ọrụ anụ ahụ n'onwe ya siri ike. Ịgbakwunye ahụ iru ala adịghị, nchegbu, na mkpa ugboro ugboro ịchọta ebe nzuzo iji dozie nchebe na-adịghị zuru oke na-eme ka ọrụ ahụ fọrọ nke nta ka ọ ghara ime. Ọ na-ewe ndị ọrụ ụmụ nwoke ọtụtụ ugboro n'oge nsọ nwaanyị ya, na-akwụ ego ọ chọrọ maka mkpa ezinụlọ.

N'oge owuwe ihe ubi, mgbe ịhapụ ụbọchị ọrụ pụtara ịtụfu ego ma ọ bụ ihe ubi, ụmụ nwaanyị na-arụ ọrụ n'ahụ iru ala dị egwu na ihe ize ndụ ahụike. Nsonaazụ ahụike ogologo oge, gụnyere ọrịa ụzọ ọmụmụ na nsogbu sitere n'ịrụ ọrụ karịrị oke n'oge nsọ nwaanyị, na-egbochi afọ ọrụ ha na arụmọrụ ha ọzọ.

N'ụzọ na-akpali ọchị, ọbụna ụmụ nwaanyị na-arụ ọrụ n'ahụike na agụmakwụkwọ – ngalaba ndị lekwasịrị anya n'ọdịmma – na-eche ihe ịma aka dị ukwuu nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ọtụtụ ụlọ akwụkwọ na ụlọ ahụike, karịsịa n'ime obodo, enweghị ụlọ mposi zuru oke maka ndị ọrụ.

Ndị nkụzi nwaanyị n'ụlọ akwụkwọ gọọmenti na-ekerịta ụlọ mposi na ụmụ akwụkwọ ọtụtụ ugboro, ụlọ mposi nke na-enweghị mmiri, nzuzo, ma ọ bụ ịdị ọcha. N'ụlọ akwụkwọ ndị na-enweghị mmiri a pụrụ ịtụkwasị obi, ndị nkụzi enweghị ike ịsa ngwaahịa a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ ma ọ bụ idebe ịdị ọcha n'oge nsọ nwaanyị. Ọtụtụ ndị nkụzi nwaanyị na-ekwu na ha na-efu ụbọchị ọrụ n'oge ọbara na-asọ nke ukwuu, na-enye aka n'oghere agụmakwụkwọ n'obodo ndị na-eche enweghị ndị nkụzi.

Ndị ọrụ ahụike, gụnyere ndị nọọsụ na ndị ọrụ afọ ofufo ahụike obodo, na-eche ihe ịma aka akụrụngwa yiri nke ahụ. Klinik n'ime obodo na-enwekarị ụlọ mposi pere mpe ọbụna maka ndị ọrịa, na-ahapụ ndị ọrụ n'enweghị ebe kwesịrị ekwesị maka ijikwa nsọ nwaanyị. Ndị ọrụ ahụike nwaanyị na-akọwa ọchị ilu nke ịkụziri ndị ọrịa gbasara ahụike nsọ nwaanyị ebe ha na-enweghị ihe ndị bụ isi maka mkpa nke ha.

Ịchọpụta mmetụta ọrụ nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị chọrọ enyemaka n'ọkwa dị iche iche. Ngwọta bara uru dị nke nwere ike ibelata ihe mgbochi ozugbo ebe mgbanwe nhazi ogologo oge na-etolite.

Ịgbanwe site na ngwaahịa a na-atụfu ma ọ bụ nhọrọ na-adịghị zuru oke gaa na pad nsọ nwaanyị ndị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ dị mma na-eke uru akụ na ụba ozugbo nke na-akwado ọrụ. Mgbakọ ahụ na-adọrọ mmasị maka ụmụ nwaanyị n'ọkwa ego niile.

Nwaanyị na-eji pad a na-atụfu n'ozuzu na-etinye ₦800-₦1,500 kwa ọnwa – ruo ₦18,000 kwa afọ. N'ụzọ dị iche, ntọala pad ndị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ dị mma atọ na-efu ihe dị ka ₦4,000-₦6,000 ma na-adịru afọ 2-3. Ịchekwa ₦30,000-₦50,000 n'ime ndụ ngwaahịa na-anọchi ego dị mkpa nke ụmụ nwaanyị nwere ike iduga gaa n'ego azụmahịa, agụmakwụkwọ, ma ọ bụ mkpa ezinụlọ.

Maka Amina, onye na-akwa uwe na Jos, ịgbanwe gaa na pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ gbanwere ụzọ azụmahịa ya. ₦1,200 ọ na-etinye kwa ọnwa na ngwaahịa a na-atụfu ugbu a na-aga n'ịzụta akwa. N'ime ọnwa isii, ego ndị a echekwara mere ka ọ gbasaa ọnụ ọgụgụ ngwaahịa ya ma were ndị ahịa ọzọ. Ntụkwasị obi nke nchebe a pụrụ ịtụkwasị obi pụtakwara na ọ kwụsịrị ịjụ ntụle ndị ahịa n'oge nsọ nwaanyị ya, na-abawanye ego ọ na-enweta ozugbo.

Ogo dị mkpa nke ukwuu. Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ e mere nke ọma na-adịghị mma nke na-asọpụta ma ọ bụ na-adịghị ahụ iru ala na-eke otu ihe mgbochi ọrụ dị ka enweghị nchebe ọ bụla. Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ dị irè ga-enwerịrị ike ịmịkọrọ mmiri zuru oke maka ụbọchị ọbara na-asọ nke ukwuu, azụ na-egbochi ịsọpụta a pụrụ ịtụkwasị obi, akwa ndị na-adị ahụ iru ala dabara n'ihu igwe ọkụ nke Naịjirịa, na ọdịdị ndị na-asa ma na-akọ nkụ ngwa ngwa n'ọnọdụ dị iche iche.

Ndị na-enye ọrụ na-aga n'ihu na-amata na ịkwado ahụike nsọ nwaanyị na-erite uru azụmahịa ozugbo site n'ibelata ịhapụ ọrụ, ịkwalite mmepụta, na idebe ndị ọrụ ka mma. Ọtụtụ mbọ ebe ọrụ bara uru na-eke mmetụta dị ukwuu.

Inye ngwaahịa nsọ nwaanyị n'efu ma ọ bụ nke a kwụpụtara akụkụ ya n'ụlọ mposi ebe ọrụ na-ewepụ ihe mgbochi ego ozugbo. Ụfọdụ ụlọ ọrụ Naịjirịa amalitela itinye ngwa ntinye n'ụlọ mposi ụmụ nwaanyị, na-eme ka ndị ọrụ ghara ịhụ ụbọchị ọrụ n'enweghị nchebe. Obere itinye ego a na-eweta uru site n'ibelata ikike ịhapụ n'ihi ọrịa na ịbawanye mmepụta.

Imeziwanye akụrụngwa ụlọ mposi bụ itinye ego karịa nke nwere mmetụta sara mbara. Ịhụ na ụlọ mposi dị ọcha, nzuzo nwere mmiri a pụrụ ịtụkwasị obi, ihe ntụpụ, na ebe ịsa aka na-enye ụmụ nwaanyị ohere ijikwa nsọ nwaanyị n'nsọpụrụ. Maka ụlọ ọrụ nwere ndị ọrụ nwaanyị ọtụtụ, itinye ego akụrụngwa a na-emetụta ọgwụgwụ ego ozugbo.

Atụmatụ ọrụ na-agbanwe agbanwe n'oge nsọ nwaanyị nwere ike inye ụmụ nwaanyị ebe obibi ma na-edebe mmepụta. Nhọrọ dị ka ịrụ ọrụ site n'ụlọ n'ụbọchị ọbara na-asọ nke ukwuu, awa ndị na-agbanwe agbanwe na-enye izu ike n'etiti ehihie iji gbanwee nchebe, ma ọ bụ ebe izu ike nzuzo maka ụmụ nwaanyị na-enweta mgbu afọ siri ike na-anabata eziokwu nke nsọ nwaanyị n'enweghị ịta ọrụ ụmụ nwaanyị ahụhụ.

Agụmakwụkwọ na mgbanwe omenala dị mkpa otu aka ahụ. Ịzụ ndị njikwa ịghọta mmetụta ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-ebelata ịkpọasị na ịkpa oke. Ịmepụta omenala ebe ọrụ ebe a na-ewere nsọ nwaanyị dị ka ihe ahụike nkịtị kama ihe nzuzo na-eme ihere na-enye ụmụ nwaanyị ohere ịrịọ ebe obibi n'enweghị egwu.

Mgbanwe nhazi chọrọ atụmatụ iwu na-ekwu okwu gbasara ihe kpatara ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ọtụtụ ụzọ iwu na-egosi olileanya maka ịkwado ọrụ ụmụ nwaanyị site n'ịkwalite ohere inweta ahụike nsọ nwaanyị.

Iwepụ ụtụ isi na ụtụ ndị ọzọ n'ihe ngwaahịa nsọ nwaanyị na-ebelata ụgwọ, na-eme ka nchebe zuru oke dịkwuo mfe inweta. Ọtụtụ mba Africa ewepụla Value Added Tax n'ihe ngwaahịa nsọ nwaanyị, na-ewere ha dị ka ihe ahụike dị mkpa kama ngwaahịa ụba. Naịjirịa nwere ike iji usoro yiri nke ahụ belata ihe mgbochi ụgwọ.

Ụkpụrụ ebe ọrụ chọrọ ụlọ mposi zuru oke maka ijikwa nsọ nwaanyị ga-echebe ụmụ nwaanyị n'ofe ngalaba ọrụ. Iwu ahụike ọrụ dị ugbu a anaghị ekwu maka mkpa nsọ nwaanyị pụrụ iche, na-enye ndị na-enye ọrụ ohere inye ụlọ mposi na-adịghị zuru oke. Ụkpụrụ emelitere ga-eme ka ihe achọrọ kacha nta maka ebe nzuzo, dị ọcha nwere mmiri na nhọrọ ntụpụ.

Mmemme ịzụta ihe ọha nke na-enye ngwaahịa nsọ nwaanyị nye ụlọ akwụkwọ, ụlọ ahụike, na ebe ọrụ gọọmenti ga-akwado ụmụ akwụkwọ nwaanyị, ndị ọrụ, na ndị na-eji ọrụ ma na-eke ahịa kwụsiri ike maka ndị na-emepụta n'ime obodo. Mmemme ndị a na-egosi ntinye aka gọọmenti n'ịha nhatanha nsọ nwaanyị ma na-ewulite ike mmepụta n'ime obodo.

Mmemme nkesa dabere n'obodo na-eru ụmụ nwaanyị n'ọrụ ndị na-abụghị nke ọchịchị na n'ime obodo ndị na-eche ihe ịma aka kachasị njọ. NGO, otu ụmụ nwaanyị, na mmemme ahụike obodo nwere ike inye ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ ya na agụmakwụkwọ gbasara ojiji na nlekọta, na-eke ngwọta na-adịgide adabara n'ọnọdụ ebe a.

Mgbe ụmụ nwaanyị na-enweta ngwaahịa nsọ nwaanyị zuru oke na akụrụngwa nkwado, uru ọrụ na-agbasa karịa ndị ọrụ n'otu n'otu gaa n'ezinụlọ, obodo, na mmepe akụ na ụba mba.

Ụmụ nwaanyị nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị ha n'nsọpụrụ na-akọ mgbe niile ego ha na-abawanye, arụmọrụ ọrụ ka mma, na ọganihu ọrụ dị ukwuu. Usoro ahụ dị mfe – ịdị adị mgbe niile na itinye aka zuru oke n'ọrụ na-eduga n'nsonaazụ ka mma.

Nnyocha sitere n'òtù na-emejuputa mmemme nkesa ngwaahịa nsọ nwaanyị na-edekọ mbawanye ego nke 15-25% n'etiti ndị erite uru. Ụmụ nwaanyị na-efu ụbọchị ọrụ ole na ole, na-ewere ndị ahịa ma ọ bụ ọrụ ọzọ, ma na-achụso ohere ndị ha zerela na mbụ. Uru uche – ntụkwasị obi ọhụrụ, nchegbu belatara, nnwere onwe site n'ihere – na-agbanwe ozugbo ghọọ ntụkwasị obi ọkachamara na ịhụ anya.

Oluchi, onye nwetara pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ site n'otu ụmụ nwaanyị na Owerri, kọwara mgbanwe ahụ n'ụzọ dị mfe: “Akwụsịrị m izo onwe m.” Ọ malitere ịga nzukọ òtù ndị ahịa nke ọ zerela n'oge nsọ nwaanyị ya na mbụ. Ọ gbara onwe ya afọ ofufo maka kọmitii na-ahazi ahịa nke mpaghara. Ọ nabatara ohere ịga Onitsha izute ndị na-enye ngwongwo. N'ime otu afọ, ego ya abawanyela 30%, ma a họpụtara ya n'ọkwa ndu n'òtù ya.

Mmetụta na-agbasa na ezinụlọ. Mgbe ego ụmụ nwaanyị na-abawanye ma na-kwụsie ike, ọdịmma ezinụlọ na-ewelite. Ụmụaka na-anọgide n'ụlọ akwụkwọ, nri na-adị mma, nchekwa na-agbakọta, ma ịdị adị mfe n'ihe mberede na-ebelata. Nnyocha na-egosi mgbe niile na ego n'aka ụmụ nwaanyị nwere mmetụta nke na-abawanye ọdịmma ezinụlọ karịa ego ụmụ nwoke na-achịkwa.

Ohere inweta ngwaahịa nsọ nwaanyị zuru oke na-eme ka ahụike anụ ahụ na uche ụmụ nwaanyị ka mma ozugbo, nke na-akwado ọrụ na-adịgide na àgwà ndụ. Ụmụ nwaanyị na-eji nchebe nsọ nwaanyị ziri ezi na-enwe ọnụego ọrịa ụzọ ọmụmụ dị ala nke ukwuu, na-ebelata ụgwọ ọgwụ na ụbọchị ọrịa.

Uru ahụike uche dị mkpa otu aka ahụ. Ụmụ nwaanyị na-akọwa ahụ iru ala site na nchegbu na-adịgide, ntụkwasị obi onwe ya ka ukwuu, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya ka mma mgbe ha na-enwe ike ijikwa nsọ nwaanyị n'nsọpụrụ. Mmelite uche ndị a na-akwado ọ bụghị naanị ọrụ kamakwa àgwà ndụ n'ozuzu na itinye aka n'obodo.

N'ụzọ mmekọrịta, ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-ebelata enweghị nhatanha nwoke na nwaanyị ma na-agbagha ịkpọasị na-emerụ ahụ. Mgbe nsọ nwaanyị ghọrọ okwu ahụike enwere ike ijikwa kama isi iyi ihere na mmachi, ụmụ nwaanyị na-enweta ọnọdụ hà nhatanha n'ebe ụmụ nwoke na ụmụ nwaanyị nọ. Ha na-etinye aka nke ọma n'ndu obodo, mkpọsa, na mkpebi – ọrụ ndị na-ewepụla ụmụ nwaanyị n'ọdịnala n'akụkụ n'ihi ịkpọasị nsọ nwaanyị.

Uru n'etiti ọgbọ dị mkpa nke ukwuu. Ndị nne nwere ngwaahịa nsọ nwaanyị zuru oke nwere ike ịrụ ọrụ mgbe niile iji kwado agụmakwụkwọ ụmụ ha nwaanyị. Ha na-egosi ntụkwasị obi na àgwà ịchọ ahụike. Ha na-enyefe ozi ziri ezi kama ihere na ozi ụgha. Nke a na-agbaji okirikiri ịda ogbenye nsọ nwaanyị nke gbochiri ike ụmụ nwaanyị n'ofe ọgbọ.

N'ọkwa mba, ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị bụ ohere dị ukwuu maka mmepe akụ na ụba. Mgbe a na-ewepụ ihe mgbochi na-egbochi ọkara nke ndị bi n'ịnye aka zuru oke n'ndụ akụ na ụba, GDP na-abawanye ma mmepe na-aga ngwa ngwa.

Ihe a tụrụ atụ n'ụzọ nchekwa na-egosi na ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-efu Naịjirịa ọtụtụ ijeri naira kwa afọ n'ịhapụ mmepụta, ụgwọ ọgwụ, na ike akụ na ụba a na-emezughị. African Development Bank achọpụtala ahụike nsọ nwaanyị dị ka ihe dị mkpa n'ịkwalite ike akụ na ụba ụmụ nwaanyị na uto nke gụnyere onye ọ bụla n'ofe kọntinent.

Ịkwado mmepụta ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ime obodo, karịsịa nhọrọ ndị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ, na-eke ọrụ ma na-ewu ike ụlọ ọrụ. Kama ịbubata ngwaahịa a na-atụfu, itinye ego na mmepụta Naịjirịa na-edebe uru n'ime akụ na ụba ma na-eme ka ngwaahịa dabara n'ihe ndị mkpa, ihu igwe, na mmasị ebe a.

Uru mmepe na-agbasa karịa akụ na ụba. Obodo ebe ụmụ nwaanyị na-etinye aka zuru oke n'ọrụ na ndu na-eme nhọrọ iwu dị iche, na-etinye ego n'ahụike na agụmakwụkwọ n'ụzọ dị iche, ma na-enweta nsonaazụ mmepe ka mma n'ofe ọtụtụ ihe ngosi. Nhatanha nwoke na nwaanyị na ịkwalite ụmụ nwaanyị abụghị naanị ihe ọdịnala ọma ga-eme kamakwa ihe bara uru dị mkpa maka mmepe na-adịgide.

Ụmụ nwaanyị, ndị na-enye ọrụ, na ndị na-eme iwu na-ebuli ajụjụ na nchegbu dị mkpa ọtụtụ ugboro gbasara ikwu okwu banyere ịda ogbenye nsọ nwaanyị n'ọnọdụ ọrụ. Ịghọta na ịkọwa nchegbu ndị a na-enyere aka iwu ngwọta dị irè.

Ndị na-enwe obi abụọ na-ajụ mgbe ụfọdụ ma ohere inweta ngwaahịa nsọ nwaanyị naanị nwere ike imetụta nsonaazụ ọrụ nke ukwuu, ebe a ga-ele ọtụtụ ihe mgbochi ụmụ nwaanyị na-eche n'ahịa ọrụ Naịjirịa. Nchegbu a kwesịrị nkwurịta okwu dị oke mkpa n'ihi na ịda ogbenye nsọ nwaanyị adịrị n'ezie n'akụkụ ịkpa oke, enweghị nlekọta ụmụaka, ohere agụmakwụkwọ dị nta, na ihe mgbochi nhazi ndị ọzọ.

Ihe àmà, otu ọ dị, na-akwado nke ukwuu ngwaahịa nsọ nwaanyị dị ka mbọ dị oke mkpa nwere mmetụta a pụrụ ịtụ. Nnyocha sitere na Kenya, Uganda, na Ghana – ọnọdụ yiri Naịjirịa – na-edekọ mgbe niile na inye ngwaahịa nsọ nwaanyị na-ebelata ịhapụ ọrụ site na 60-80% n'etiti ụmụ nwaanyị nke na-enweghị nchebe zuru oke na mbụ. Nnyocha ego na-egosi mbawanye ọ dabara adaba.

Ihe ọmụma dị mkpa bụ na ịda ogbenye nsọ nwaanyị bụ ọnọdụ dị mkpa, ọ bụ ezie na ọ naghị ezuru, maka itinye aka zuru oke nke ụmụ nwaanyị n'ọrụ. Ụmụ nwaanyị enweghị ike ịrụ ọrụ n'ejighị mkpa nlekọta ụmụaka na-edozi, ma ha enweghịkwa ike ịrụ ọrụ n'enweghị nchebe nsọ nwaanyị. Ebumnuche abụghị ịsị na ngwaahịa nsọ nwaanyị na-edozi ihe mgbochi ọrụ niile, kama ịmata ha dị ka otu akụkụ dị oke mkpa a leghaara anya n'usoro.

Ọzọkwa, mbọ ngwaahịa nsọ nwaanyị na-abụkarị ọnụ ụzọ maka nkwado sara mbara. Òtù na-ekesa pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enyekwa agụmakwụkwọ ahụike, ọzụzụ ịmara ego, na nkwado mmepe azụmahịa. Ngwaahịa nsọ nwaanyị na-eke ịdị adị mgbe niile na ntụkwasị obi nke na-enye ụmụ nwaanyị ohere irite uru site na mmemme ndị a na-agbakwunye.

Maka ndị na-enye ọrụ, nlọghachi nke itinye ego doro anya. Inye ngwaahịa nsọ nwaanyị na-efu ihe dị ntakịrị karịa mmepụta furu efu n'ihi ịhapụ ọrụ metụtara nsọ nwaanyị na arụmọrụ belatara. Ụlọ ọrụ na-emejuputa mmemme ahụike nsọ nwaanyị na-akọ nlọghachi dị ukwuu site n'ibelata ikike ịhapụ n'ihi ọrịa na afọ ojuju ndị ọrụ ka mma.

Nchegbu gbasara mmetụta omenala na okpukpe bụ ihe kwesịrị ekwesị ma dị mkpa. N'ezie, nsọ nwaanyị gbara mmachi, ọdịnala, na ozizi okpukpe gburugburu n'ofe obodo Naịjirịa. Ụfọdụ na-echegbu onwe ha na ikwu okwu gbasara ịda ogbenye nsọ nwaanyị n'ihu ọha ga-akpasu ụkpụrụ omenala ma ọ bụ nkwenye okpukpe iwe.

Eziokwu ahụ, otu ọ dị, dị omimi karịa. Ọ bụ ezie na omume omenala gbasara nsọ nwaanyị dịgasị iche n'ofe obodo dị iche iche nke Naịjirịa, ihe ịma aka bụ isi nke ịchọ ngwaahịa zuru oke na-agafe omenala. Obodo ndị Alakụba, ndị Kraịst, na ndị okpukpe ọdịnala niile na-amata ijikwa nsọ nwaanyị dị ka akụkụ dị mkpa nke ịdị ọcha na nsọpụrụ.

Ọtụtụ ndị isi okpukpe na omenala, mgbe a na-ekwurịta okwu na ha n'nsọpụrụ, na-aghọ ndị nkwado siri ike maka ohere inweta ahụike nsọ nwaanyị. Ha na-amata na ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-egbochi ụmụ nwaanyị imezu ike ha na inye aka n'obodo ha – ebumnuche dabara na ọtụtụ usoro ụkpụrụ. Òtù okpukpe na-enye ngwaahịa nsọ nwaanyị ọtụtụ ugboro site n'ọrụ ahụike, otu ụmụ nwaanyị, na mmemme ndị ntorobịa.

Isi ihe bụ nkwurịta okwu dabara adaba n'omenala. Kama ibubata usoro Western nke na-ewere nsọ nwaanyị mgbe ụfọdụ dị ka mmemme ma ọ bụ ihe ngosi, ụzọ Africa na-emesi nsọpụrụ, nzuzo, na idozi nsogbu bara uru ike. A na-ewepụta ngwaahịa nsọ nwaanyị dị ka ngwa maka ịdị ọcha, ahụike, na nsọpụrụ – ụkpụrụ ndị a na-anabata n'ofe omenala.

N'omume, ụmụ nwaanyị sitere n'azụ niile na-egosi ahụ iru ala na ekele mgbe a na-ekwu okwu banyere ịda ogbenye nsọ nwaanyị. Ihere ha na-enwe abụghị n'ihi na omenala ha na-ebuli ọhụhụ kamakwa n'ihi na ha enweghị ike imezu ụkpụrụ omenala nke ịdị ọcha na nzuzo n'enweghị akụrụngwa zuru oke. Inye akụrụngwa ndị ahụ na-akwado, kama ịgbagha, ụkpụrụ omenala.

Ka ịmara ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-eto, nchegbu gbasara mmetụta gburugburu ebe obibi apụtala, karịsịa gbasara ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-atụfu. Nchegbu a na-egosi mmata gburugburu ebe obibi dị mkpa ma kwesị azịza bara uru.

Ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-atụfu na-eke ihe mkpofu dị ukwuu n'ezie. Otu nwaanyị na-eji pad a na-atụfu nwere ike ịmepụta kilogram 5-8 nke ihe mkpofu na-adịghị ere ere kwa afọ. N'ofe ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị, nke a bụ ibu gburugburu ebe obibi dị ukwuu, karịsịa n'ọnọdụ ebe akụrụngwa njikwa ihe mkpofu na-adịghị zuru oke.

Ihe ịma aka gburugburu ebe obibi a na-eme ka ihe ndị na-akwado ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ sikwuo ike. Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ dị mma na-emepụta ihe mkpofu pere mpe – naanị mmiri mkpofu site n'ịsa – ma na-adịru ọtụtụ afọ. Site n'echiche gburugburu ebe obibi, ịkwalite nhọrọ a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-ekwu okwu banyere ịda ogbenye nsọ nwaanyị na nkwụsi ike gburugburu ebe obibi n'otu oge.

N'ọnọdụ Naịjirịa, ebe njikwa ihe mkpofu ka na-esi ike n'ọtụtụ obodo, ngwaahịa a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enye uru pụrụ iche. Ha na-ewepụ nsogbu ntụpụ nke na-eme ka ọtụtụ ụlọ akwụkwọ na ebe ọrụ ghara ịchọ ịkwado mkpa nsọ nwaanyị. Ha anaghị agbakwunye n'ihe mkpofu a na-ahụ anya nke na-agbakọta n'agbata obodo n'enweghị ọrụ nchịkọta zuru oke.

Ihe ndị gburugburu ebe obibi na-eme ka ọ bụrụ ihe ọzọ kpatara ịkwado ngwaahịa a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ nke e mere n'ime obodo. Ha na-ebelata ịdabere n'ibubata, na-ebelata ikuku ikuku njem, na-eke ọrụ akwụkwọ ndụ, ma na-enye ngwọta na-adịgide adabara n'ọnọdụ gburugburu ebe obibi na mgbochi ebe a.

Na Sana Pads, anyị ghọtara na ngwaahịa nsọ nwaanyị abụghị naanị ihe ịdị ọcha kamakwa ngwa akụ na ụba na-enyere ụmụ nwaanyị aka itinye aka zuru oke n'ọrụ na azụmahịa. Ọrụ anyị na-agbasa karịa imepụta pad iji na-ekwu okwu n'ụzọ na-arụ ọrụ banyere ịda ogbenye nsọ nwaanyị dị ka ihe mgbochi n'ike akụ na ụba ụmụ nwaanyị.

Anyị akwadoola ụmụ nwaanyị karịrị 10,000 ozugbo n'ofe Naịjirịa ma kesaa pad karịrị 30,000 site n'mmekọrịta na NGO, ụlọ akwụkwọ, na òtù ụmụ nwaanyị. Nkesa ọ bụla gụnyere agụmakwụkwọ gbasara ahụike nsọ nwaanyị, nlekọta pad ziri ezi, na ikike ebe ọrụ – n'ihi na ngwaahịa naanị adịghị zuru oke n'enweghị ihe ọmụma na ike.

Mmepụta anyị na Naịjirịa na-enye ọtụtụ uru dị mkpa. Anyị ghọtara ihu igwe Naịjirịa ma na-eme pad nke na-asa ngwa ngwa n'ọnọdụ ikuku mmiri ma na-adịgide ahụ iru ala n'ọkụ. Anyị maara eziokwu akụrụngwa – ọkụ na-akwụsị akwụsị, mmiri dị nta n'ebe ụfọdụ – ma na-eke ngwaahịa na-arụ ọrụ n'ime mmachi ndị a. Anyị ghọtara nrụgide akụ na ụba ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-eche ma na-ahazi ọnụahịa ngwaahịa anyị iji nye ọnụ ala n'ezie.

Anyị na-enye ahịrị ngwaahịa atọ e mere maka mkpa na mmefu dị iche iche. No Wahala Pads anyị na-enye nchebe a pụrụ ịtụkwasị obi maka ụbọchị ọbara dị nta nwere otu akwa na-egbochi ịsọpụta na otu akwa na-amịkọrọ mmiri. Premium Pads, nwere akwa atọ na-amịkọrọ mmiri na azụ na-egbochi ịsọpụta, na-ejikwa ọbara nkịtị ma bụrụ ntọala nke Starter Kit anyị. Maka ụbọchị ọbara na-asọ nke ukwuu, Maxi Pads anyị nwere akwa ise na-amịkọrọ mmiri nke na-enye ntụkwasị obi maka ụbọchị ọrụ kachasị ogologo.

Karịa ngwaahịa, anyị na-ekwu okwu maka atụmatụ ebe ọrụ na-akwado ahụike nsọ nwaanyị. Anyị na-arụkọ ọrụ na ndị na-enye ọrụ iji meziwanye ụlọ mposi ma mejuputa atụmatụ nkwado. Anyị na-arụkọ ọrụ na òtù ụmụ nwaanyị iji kwurịta ịda ogbenye nsọ nwaanyị n'usoro. Anyị kwenyere na ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị chọrọ ọ bụghị naanị ire ngwaahịa kamakwa iwu mmegharị maka nhatanha nsọ nwaanyị.

Nkwa anyị bụ ịhụ na nwaanyị Naịjirịa ọ bụla anaghị ahapụ ọrụ, atụfu ego, ma ọ bụ hapụ ohere n'ihi na ọ nweghị nchebe nsọ nwaanyị zuru oke. Pad ọ bụla anyị na-emepụta na-anọchi obere akụkụ nke ikpe ziri ezi akụ na ụba na ịkwalite ụmụ nwaanyị.

Ma ị bụ nwaanyị na-eche mmetụta ọrụ nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị, onye na-enye ọrụ na-achọ ịkwado ndị ọrụ gị, ma ọ bụ òtù na-arụ ọrụ maka nhatanha nwoke na nwaanyị, nzọụkwụ bara uru nwere ike ịkpata mgbanwe ozugbo.

Ọ bụrụ na ịda ogbenye nsọ nwaanyị emetụtala ọrụ gị, mara na ngwọta dị ma ị kwesịrị ihe ka mma. Itinye ego n'pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ dị mma bụ otu n'ime nzọụkwụ kachasị irè maka nchekwa ọrụ na ego ka ukwuu.

Malite site n'ịgbakọ ihe ị na-etinye kwa ọnwa n'ngwaahịa nsọ nwaanyị ma ọ bụ ihe ị na-atụfu n'ụbọchị ọrụ ahapụrụ. Tụnyere nke ahụ na itinye ego otu ugboro n'pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ. Maka ọtụtụ ụmụ nwaanyị, nlọghachi nke itinye ego na-eme n'ime ọnwa 2-3, ya na ịchekwa ego na uru ego na-aga n'ihu mgbe nke ahụ gasịrị.

Pack 3 nke Premium Pads anyị na-enye ntọala dị mma maka ₦4,000. Pad atọ na-enye gị ohere ịtụgharị ha site n'ịsa na ịkọ nkụ ebe ị na-enwe nchebe dị ọcha mgbe niile. Akwa atọ na-amịkọrọ mmiri nke Premium Pads na-ejikwa ọtụtụ ọkwa ọbara, ọ bụ ezie na ụmụ nwaanyị nwere ọbara na-asọ nke ukwuu kpọmkwem nwere ike ịchọ ịgbakwunye otu ma ọ bụ abụọ Maxi Pads n'ọgbakọ ha.

Ọ bụrụ na ụgwọ mbụ na-adị ka ihe siri ike, chee gbasara ịhazi otu nchekwa ego na ụmụ nwaanyị ndị ọzọ iji zụta ọnụ n'ọtụtụ. Ụfọdụ òtù ụmụ nwaanyị na NGO na-enye ego ma ọ bụ ohere a kwụpụtara akụkụ ya n'ngwaahịa a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ – jụọ n'obodo gị gbasara mmemme dị.

Karịa ngwaahịa, tụrụ aka maka onwe gị n'ọnọdụ ọrụ. Ị nwere ikike ịnweta ụlọ mposi ebe ọrụ zuru oke. Ọ bụrụ na ebe ọrụ gị enweghị ihe ndị bụ isi maka ijikwa nsọ nwaanyị, kpọkọta ụmụ nwaanyị ndị ọzọ ma gaa n'ihu njikwa n'ọnụ. Chọpụta arịrịọ gburugburu mmepụta na ọdịmma ndị ọrụ kama mkpesa nke onwe.

Ọ bụrụ na ị na-enye ụmụ nwaanyị ọrụ ma ọ bụ na-eduzi mmemme na-ejere ụmụ nwaanyị ozi, ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị bụ mbọ dị irè nke ukwuu, nke na-efu obere, nke na-akwado ndị ọrụ gị na ebumnuche gị.

Maka obere azụmahịa, ịhụ naanị na ụlọ mposi dị ọcha, nzuzo nwere mmiri, ncha, na ihe ntụpụ na-eke ntọala maka nsọpụrụ nsọ nwaanyị. Chee gbasara idebe ngwaahịa nsọ nwaanyị mberede n'ụlọ mposi – ọnụ ahịa dị obere tụnyere ezi ọchịchọ na nchebe mmepụta nke nke a na-enye.

Ụlọ ọrụ ndị buru ibu kwesịrị ichebara mmemme ahụike nsọ nwaanyị zuru oke echiche. Inye pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ n'efu ma ọ bụ nke a kwụpụtara akụkụ ya nye ndị ọrụ nwaanyị na-eke uru ozugbo site n'ibelata ịhapụ ọrụ. Otu ụlọ ọrụ na Lagos gbakọrọ na itinye ego ₦200,000 ha n'inye pad nye ndị ọrụ nwaanyị 100 zọpụtara ha ₦1.2 nde kwa afọ n'ibelata ikike ịhapụ n'ihi ọrịa na ịkwalite mmepụta.

Òtù nwere ike ịtụ iwu pack ole ha chọrọ n'ọnụahịa anyị kwụsiri ike maka pack, ya na nnyefe gaa steeti ọ bụla na Naịjirịa. Anyị na-enyekwa oge agụmakwụkwọ maka ndị ọrụ, na-enyere aka imepụta omenala ebe ọrụ ebe a na-ewere ahụike nsọ nwaanyị dị ka okwu ahụike ọrụ nkịtị.

NGO na òtù obodo nwere ike itinye ahụike nsọ nwaanyị n'ime mmemme ịkwalite ụmụ nwaanyị, ahụike, ma ọ bụ mmepe akụ na ụba ndị dị adị. Njikọ dị n'etiti ịda ogbenye nsọ nwaanyị na ọrụ na-eme ka ngwaahịa nsọ nwaanyị dabara n'okike na mmemme ndụ, ọzụzụ ọrụ aka, na mbọ nkwado obere ụlọ ọrụ.

Ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-efu ụmụ nwaanyị Naịjirịa nsọpụrụ ha, ahụike ha, na ike akụ na ụba ha. Kwa ọnwa, ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị na-ahapụ ụbọchị ọrụ, na-ezere ohere ọrụ, ma na-ele ọchịchọ ha ka a na-egbu oge n'ihi na ha enweghị nchebe nsọ nwaanyị zuru oke. Mmetụta agbakọtara na-anọchi ọtụtụ ijeri naira n'ego furu efu na onyinye akụ na ụba a na-emezughị.

Ngwọta dị ma a pụrụ inweta ha. Ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enye nchebe ọnụ ala, na-adịgide nke na-enyere ụmụ nwaanyị aka itinye aka mgbe niile n'ọrụ. Mmelite ebe ọrụ na-eke ọnọdụ ebe ụmụ nwaanyị nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị n'nsọpụrụ. Mgbanwe iwu nwere ike iwepụ ihe mgbochi nhazi n'usoro.

Mmetụta ọrụ nke ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-agbasa karịa ụmụ nwaanyị n'otu n'otu iji gbanwee ezinụlọ, kwalite obodo, ma mee ka mmepe mba gaa ngwa ngwa. Mgbe ụmụ nwaanyị na-arụ ọrụ mgbe niile, na-enweta ego a pụrụ ịtụkwasị obi, ma na-aga n'ihu n'ọrụ, onye ọ bụla na-erite uru.

Ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị abụghị naanị ihe ọdịnala ọma ma ọ bụ okwu ụmụ nwaanyị. Ọ bụ atụmatụ mmepe akụ na ụba bara uru nwere nlọghachi egosipụtara. Itinye ego ọ bụla n'ahụike nsọ nwaanyị ụmụ nwaanyị na-abawanye site n'ịbawanye mmepụta, ọdịmma ezinụlọ ka mma, na itinye aka akụ na ụba karịrị.

Anyị na-akpọ gị ka ị sonyere n'ọgụ a. Ma ị chọrọ ngwaahịa maka onwe gị, chọrọ ịkwado ndị ọrụ gị, ma ọ bụ na-achọ ịkwụsị ịda ogbenye nsọ nwaanyị site na mmemme òtù, Sana Pads kwadebere ịrụkọ ọrụ na gị. Ọnụ, anyị nwere ike ịhụ na enweghị ike akụ na ụba nwaanyị Naịjirịa ọ bụla nke ịda ogbenye nsọ nwaanyị na-egbochi. Kpọtụrụ anyị ka ị mụta ọzọ gbasara ngwaahịa, iwu, na ohere mmekọrịta, ma ọ bụ gaa akụrụngwa anyị gbasara ịda ogbenye nsọ nwaanyị na Naịjirịa iji mee ka nghọta gị gbasara okwu dị mkpa a na-emetụta ọtụtụ nde n'ofe mba anyị dịkwuo omimi.