Bí nǹkan oṣù ṣe ń mú ọmọbìnrin Nàìjíríà kúrò ní ilé-ìwé: Ìṣòro ẹ̀kọ́ tó farasin

Pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ọmọbìnrin bá pa ilé-ìwé jẹ ní pàtó nítorí nǹkan oṣù àti àìsí ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù tó péye. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ àìsàn – ọ̀rọ̀ iyì, ohun èlò, àti ohun amáyédẹrùn ni.

Àwọn kókó pàtàkì:

• Ọmọbìnrin Nàìjíríà ń pa ọjọ́ 4-5 ilé-ìwé jẹ lóṣooṣù ní àròpọ̀ nítorí ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí kò péye àti ibi ìmọ́tótó tí kò dára.
• Ọjọ́ tí wọ́n ń pa jẹ lọ́dún nítorí nǹkan oṣù jẹ́ 20-25% ọdún ẹ̀kọ́ tí ó sọnù, èyí sì ń ní ipa ńlá lórí èsì ẹ̀kọ́ àti ìtẹ̀síwájú wọn.
• Ọmọbìnrin tí kò rí ohun èlò nǹkan oṣù ṣeé ṣe ní 70% jù láti fi ilé-ìwé sílẹ̀ títí láé kí wọ́n tó dé SSS 2.
• Pádì tí a lè tún lò ń ná owó tó fi 60-75% dín ju rírà pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo lóṣooṣù, ó sì ń dín owó oṣooṣù kù láti ₦800-1,200 sí ìsàlẹ̀ ₦300.
• Àwọn ilé-ìwé tí ó ní ètò ìmọ́tótó nǹkan oṣù kíkún sọ pé pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù dín kù ní 95% láàárín sáà àkọ́kọ́ tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ ètò náà.
• Ojútùú wà níbí ní Nàìjíríà nípasẹ̀ ohun èlò tí a lè tún lò tí a ṣe ní àdúgbò ní pàtó fún ojú ọjọ́ wa àti ìṣòro ohun amáyédẹrùn wa.

Ẹ jẹ́ ká wo ìdí tí ìṣòro yìí fi wà gan-an àti ohun tí a lè ṣe sí i.

Aisha jẹ́ ọmọ ọdún 14, ó sì wà lára àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó dára jù ní kíláàsì JSS 3 rẹ̀ ní Kaduna. Gbogbo olùkọ́ mọ̀ pé ó ń lọ sí girama àgbà pẹ̀lú èsì tó dára gan-an. Ṣùgbọ́n ìwé wíwá sí ilé-ìwé rẹ̀ sọ ìtàn míì: ọjọ́ mẹ́rin sí márùn-ún tí kò wá lóṣooṣù, ní àkókò kan náà ṣáá. Olùkọ́ kíláàsì rẹ̀ pè é sí ẹ̀gbẹ́ níkẹyìn. “Ṣé ara rẹ kò yá ni, Aisha? Èsì ẹ̀kọ́ rẹ ń lọ sílẹ̀.” Aisha wo ilẹ̀, kò lè wo olùkọ́ rẹ̀ lójú. Kò lówó láti ra pádì nǹkan oṣù, ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ilé-ìwé rẹ̀ kò sì ní ilẹ̀kùn. Nítorí náà, lóṣooṣù nígbà tí nǹkan oṣù rẹ̀ bá dé, ó máa ń dúró sílé.

Ìtàn Aisha kì í ṣe òun nìkan. Káàkiri Nàìjíríà, ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọmọbìnrin ọlọ́gbọ́n ń pàdánù ẹ̀kọ́ wọn ní nǹkan oṣù kan lẹ́yìn òmíràn, kì í ṣe nítorí pé wọn kò ní ọpọlọ tàbí ìfẹ́ ọkàn, bí kò ṣe nítorí pé wọn kò rí ohun èlò nǹkan oṣù ìpìlẹ̀ àti ibi ìmọ́tótó tó ní iyì.

Ohun pàtàkì tí ń fa pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ní Nàìjíríà ni òṣì, ohun amáyédẹrùn, àti àbùkù – gbogbo wọn jẹ́ ìṣòro tí a lè yanjú pẹ̀lú ọ̀nà tó tọ́.

Páálí pádì mẹ́jọ tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo ń ná láàárín ₦400-600 ní ọ̀pọ̀ ọjà Nàìjíríà. Ọmọbìnrin kan ní àròpọ̀ nílò nǹkan bí pádì 20 ní nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan, èyí túmọ̀ sí ₦1,000-1,500 lóṣooṣù. Fún ìdílé tí owó oṣù wọn lè jẹ́ ₦30,000-50,000 pẹ̀lú ọmọ púpọ̀ láti bọ́ àti láti rán lọ sí ilé-ìwé, pádì nǹkan oṣù di ohun afẹ́.

Ọ̀pọ̀ ìdílé ń dojú kọ yíyàn tí kò ṣeé ṣe. Ṣé kí a ra pádì fún ọmọbìnrin wa, tàbí ìwé fún ọmọkùnrin wa? Ṣé kí a ra ohun èlò nǹkan oṣù, tàbí kí a san owó NEPA? Nígbà tí owó kò bá tó, ìmọ́tótó nǹkan oṣù sábà máa ń pàdánù. Ìfúnpá owó yìí le jù ní ìgbèríko àti àdúgbò tálákà ní ìlú ńlá ní àyíká Kano, Kaduna, àti àwọn apá kan Lagos. Àwọn ọmọbìnrin ń dẹ́kun bíbéèrè ìrànlọ́wọ́ lọ́wọ́ òbí wọn, wọ́n ń yàn láti farapamọ́ sílé fún ọ̀sẹ̀ kan lóṣooṣù.

Kódà nígbà tí ọmọbìnrin bá ní pádì, ohun amáyédẹrùn ilé-ìwé Nàìjíríà sábà máa ń já wọn kulẹ̀. Àyẹ̀wò UNICEF ọdún 2024 rí i pé 32% péré nínú ilé-ìwé ní ìpínlẹ̀ mẹ́fà ní Nàìjíríà ló ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́, tí a yà sọ́tọ̀ fún ọkùnrin àti obìnrin, pẹ̀lú omi ẹ̀rọ. Ní ìgbèríko, ó dín sí 18%.

Ẹ fojú inú wo pípààrọ̀ pádì nǹkan oṣù nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí kò ní ilẹ̀kùn nígbà tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ọkùnrin ń kọjá. Ẹ fojú inú wo fífọ ọwọ́ nígbà tí ẹ̀rọ omi kò tíì ṣiṣẹ́ fún ọdún mẹ́ta. Ẹ ronú nípa dída pádì tí a ti lò nù láìsí agbọ̀n ìdalẹ̀sí. Àwọn wọ̀nyí kì í ṣe ìnira kékeré – wọ́n jẹ́ ìtàpá sí iyì ìpìlẹ̀, èyí tó ń mú kí lílọ sí ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé ṣe.

Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé kò ní ibi ìkọ̀kọ̀ níbi tí ọmọbìnrin tí ẹ̀jẹ̀ ti jò sí aṣọ rẹ̀ ti lè tún ara ṣe. Kò sí nọ́ọ̀sì ilé-ìwé, kò sí ohun èlò pàjáwìrì, kò sí àgbàlagbà tí wọ́n lè bá sọ̀rọ̀ láìsí ìtìjú. Nígbà tí wọ́n bá ní láti yàn láàárín ìtìjú lójú gbogbo ènìyàn àti dídúró sílé, ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin ń dúró sílé.

Ní ọ̀pọ̀ àwùjọ Nàìjíríà, nǹkan oṣù ṣì jẹ́ èèwọ̀, tí ìtìjú àti ìsọfúnni òdì bò mọ́lẹ̀. Àwọn ọmọbìnrin ń kọ́ láti fi nǹkan oṣù wọn pamọ́, láti ka iṣẹ́ ara àdánidá yìí sí ohun ẹ̀gbin tàbí ohun ìtìjú.

Àwọn olùkọ́ sábà máa ń ṣaláìní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Ọ̀rọ̀ náà lè kó ìdààmú bá àwọn olùkọ́ ọkùnrin pàápàá. Àwọn ọmọ kíláàsì ń fi ọmọbìnrin tí ẹ̀jẹ̀ jò sí aṣọ rẹ̀ ṣe yẹ̀yẹ́, èyí sì ń mú ìṣòro àjọṣepọ̀ wá tí ó lè pẹ́ fún ọdún púpọ̀. Àbùkù yìí túmọ̀ sí pé àwọn ọmọbìnrin ń jìyà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ dípò kí wọ́n béèrè ìrànlọ́wọ́. Jíja ìdákẹ́jẹ́ẹ́ yìí ṣe pàtàkì bí pípèsè pádì.

Pípa ọjọ́ 4-5 ilé-ìwé jẹ lóṣooṣù ń mú àbájáde wá tí ó ju àwọn ọjọ́ tí wọn kò wá yẹn lọ. Ẹ̀kọ́ máa ń kó jọ díẹ̀díẹ̀ ni – àlàfo nínú wíwá sí ilé-ìwé ń mú àlàfo wá nínú ìmọ̀, tí ó ń pọ̀ sí i bí àkókò ti ń lọ.

Nígbà tí ọmọbìnrin bá pa ọ̀sẹ̀ kan ilé-ìwé jẹ, ó ń padà sí kíláàsì níbi tí gbogbo àwọn yòókù ti tẹ̀síwájú. Wọ́n ti kọ́ ẹ̀kọ́ tuntun, wọ́n sì ti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ ẹgbẹ́ láìsí òun. Ó ń lo ọ̀sẹ̀ tó tẹ̀lé e láti gbìyànjú láti lé àwọn yòókù bá nígbà tí ó ń bá ẹ̀kọ́ ọjọ́ náà lọ – ìwọ̀ntúnwọ̀nsì tí kò fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣeé ṣe.

Ìṣirò àti sáyẹ́ǹsì ló ń jìyà jù nítorí pé àwọn ẹ̀kọ́ yìí ń kọ́ ara wọn lé ara wọn ní tẹ̀léntẹ̀lé. Ìwádìí láti ọ̀dọ̀ Nigerian Educational Research and Development Council fi hàn pé ọmọbìnrin tí ń pa ọjọ́ ilé-ìwé jẹ déédéé nítorí nǹkan oṣù ń gba máàkì tó fi 15-20% dín sí ohun tí wọ́n lè ṣe bí wọ́n bá ń wá déédéé. Ní kíláàsì tí ó ní akẹ́kọ̀ọ́ 50-60, àwọn olùkọ́ kò ní àkókò láti kọ́ ẹnìkọ̀ọ̀kan ní ẹ̀kọ́ àfikún.

Ilé-ìwé ń pèsè ìbáṣepọ̀ àti ìmọ̀lára pé a jẹ́ ara ẹgbẹ́ ní àwọn ọdún ìdàgbàsókè pàtàkì. Nígbà tí ọmọbìnrin bá ń pa ilé-ìwé jẹ léraléra, wọ́n á máa dá wà. Ọ̀rẹ́ ń wáyé láìsí wọn. Ìwádìí ní Lagos àti Abuja rí i pé ọmọbìnrin tí ń pa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ní àníyàn, ìsoríkọ́, àti àìgbẹ́kẹ̀lé ara ẹni ju àwọn yòókù lọ gidigidi.

Pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ń yọrí sí fífi ilé-ìwé sílẹ̀ títí láé. Ọ̀nà rẹ̀ ṣeé sọ tẹ́lẹ̀: wíwá láìdéédéé ń mú kí máàkì lọ sílẹ̀, èyí sì ń mú kí wọ́n rò pé àwọn ti jìnnà sẹ́yìn jù. Lẹ́yìn náà, àwọn òbí, tí wọ́n rí èsì búburú tí owó sì ń fún wọn pa, á pinnu pé títẹ̀síwájú ní ilé-ìwé kò wúlò. Ìsọfúnni láti Federal Ministry of Education ní Nàìjíríà fi hàn pé ọmọbìnrin tí ń pa ilé-ìwé jẹ déédéé nítorí nǹkan oṣù ṣeé ṣe ní 70% jù láti fi ilé-ìwé sílẹ̀ kí wọ́n tó parí girama.

Gbogbo ọmọbìnrin tí ó fi ilé-ìwé sílẹ̀ dúró fún àǹfààní tí ó sọnù. Obìnrin tí ó kàwé ń rí owó púpọ̀ sí i, àwọn ọmọ wọn ní ìlera jù, wọ́n ń ná owó púpọ̀ sí i sí àwùjọ, wọ́n sì ń já ìyípo òṣì. Nígbà tí nǹkan oṣù bá lé ọmọbìnrin kúrò ní ilé-ìwé, gbogbo ènìyàn ló ń pàdánù.

A lè dènà pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù pátápátá. Àwọn ilé-ìwé, ìdílé, àti àwùjọ káàkiri Nàìjíríà ń ṣe ojútùú tí ó ń ṣiṣẹ́.

Àwọn ilé-ìwé lè kojú ìṣòro yìí nípasẹ̀ ìdásí tí kò fi bẹ́ẹ̀ ṣòro. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn nǹkan ìpìlẹ̀: ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ìkọ̀kọ̀ tó ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú omi, ọṣẹ, àti agbọ̀n ìdalẹ̀sí. Kódà nígbà tí omi ẹ̀rọ kò bá ṣeé gbára lé, àwọn ilé-ìwé lè ní ibi ìfọwọ́ pẹ̀lú omi tí a pọn pamọ́.

Ẹ ṣètò ìpèsè pàjáwìrì. Ẹ yan olùkọ́bìnrin kan gẹ́gẹ́ bí alábòójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí yóò máa tọ́jú pádì, ṣòkòtò péńpé tó mọ́, àti aṣọ ilé-ìwé àfikún tí àwọn ọmọbìnrin lè gbà ní ìkọ̀kọ̀. Ẹ kọ́ ẹni yìí láti máa dáhùn ìbéèrè láìdá ẹnikẹ́ni lẹ́jọ́ rárá.

Ẹ kọ́ gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ ní ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù – ọmọkùnrin àti ọmọbìnrin. Nígbà tí gbogbo ènìyàn bá mọ̀ pé nǹkan oṣù jẹ́ ohun àdánidá, ìfiṣẹ̀sín á dúró, àbùkù á sì pòórá. Àwọn ilé-ìwé kan ní Abuja sọ pé ìfiṣẹ̀sín nítorí nǹkan oṣù dópin pátápátá láàárín sáà kan lẹ́yìn ẹ̀kọ́ kíkún.

Àwọn òbí ní ipa pàtàkì. Ẹ bá àwọn ọmọbìnrin yín sọ̀rọ̀ ní gbangba nípa nǹkan oṣù kí nǹkan oṣù àkọ́kọ́ wọn tó dé. Ọmọbìnrin tí ó mọ ohun tí yóò retí ń ṣe nǹkan oṣù pẹ̀lú ìgboyà tó pọ̀ jù.

Owó ohun èlò nǹkan oṣù kò ṣeé yọ kúrò nínú ìnáwó ilé, gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ àti owó ilé-ìwé. Ẹ yan àṣàyàn tí a lè tún lò tí owó rẹ̀ kéré bí àkókò ti ń lọ. Pádì márùn-ún tí a lè tún lò ń ná ₦1,500-2,000, wọ́n sì ń wà fún ọdún méjì, ní ìfiwéra pẹ̀lú ₦12,000-18,000 lórí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo ní àkókò kan náà. Ìṣirò fi hàn kedere pé pádì tí a lè tún lò dára jù, ó ń dín owó oṣooṣù kù ní 65-75%.

Àwọn ìyá àti ẹ̀gbọ́n obìnrin lè dá ẹgbẹ́ ìtìlẹ́yìn sílẹ̀ níbi tí àwọn ọmọbìnrin ti ń kọ́ bí wọ́n ṣe ń ṣe nǹkan oṣù – títọpa nǹkan oṣù wọn, mímúra sílẹ̀ ṣáájú, fífi ọkàn balẹ̀ nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá jò, fífọ̀ àti sísá pádì tí a lè tún lò gbẹ dáadáa.

Ìjọba ìpínlẹ̀ mélòó kan, bíi Lagos, Kaduna, àti Cross River, ní ètò tí ń pèsè ohun èlò nǹkan oṣù lọ́fẹ̀ẹ́ fún akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé ìjọba. Bí ìmúṣẹ rẹ̀ kò tilẹ̀ dúró déédéé, àwọn ètò yìí fi hàn pé àwọn ènìyàn ń mọ̀ sí i pé ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù jẹ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́.

Àwọn NGO ń dí àlàfo nípasẹ̀ ètò pínpín àti ìpolongo ìmọ̀. Àwọn àwùjọ lè jà fún ibi ìmọ́tótó tó dára jù nípasẹ̀ ìpàdé PTA. Nígbà tí àwọn òbí bá jọ béèrè fún ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́ àti omi, àwọn aláṣẹ sábà máa ń dáhùn.

Kíkojú pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù dáadáa ń mú àǹfààní wá tí ó kọjá akẹ́kọ̀ọ́ kọ̀ọ̀kan dé ìdílé, àwùjọ, àti ọjọ́ iwájú Nàìjíríà.

Ọmọbìnrin tí ń wá sí ilé-ìwé déédéé nígbà nǹkan oṣù ń pa èsì ẹ̀kọ́ wọn mọ́, wọ́n ń parí ẹ̀kọ́, wọ́n sì ń rí àǹfààní tí obìnrin tí ó kàwé ń gbádùn. Obìnrin tí ó parí girama ń rí owó tó fi 25% ju ti àwọn tó fi ilé-ìwé sílẹ̀ lọ, wọ́n sì ń rí iṣẹ́ ìlànà (formal employment) ní ìrọ̀rùn jù.

Fún ìdílé, mímú kí àwọn ọmọbìnrin wà ní ilé-ìwé jẹ́ ìdókòwò tí èrè rẹ̀ pọ̀ gidigidi. Ọmọbìnrin tí ó kàwé ń dá owó púpọ̀ sí i sí owó ilé, wọ́n ń ti ẹ̀kọ́ àbúrò wọn lẹ́yìn, wọ́n sì ń tọ́jú òbí tí ń dàgbà dáadáa jù. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ pé ìgboyà wọn pọ̀ sí i, ìlera ọkàn wọn dára sí i, ìbáṣepọ̀ wọn pẹ̀lú ẹgbẹ́ sì lágbára sí i nígbà tí wọ́n bá ń wá déédéé.

Wíwá sí ilé-ìwé déédéé nígbà nǹkan oṣù ń sọ iṣẹ́ ara yìí di ohun déédéé, ó sì ń dín ìtìjú kù. Nígbà tí ọmọbìnrin bá ń ṣe nǹkan oṣù dáadáa ní ilé-ìwé, wọ́n ń kọ́ pé nǹkan oṣù kò dí wọn lọ́wọ́, kò sì pinnu ibi tí agbára wọn lè dé.

Ilé-ìwé ń pèsè ẹ̀kọ́ ìlera lórí oúnjẹ, ìmọ́tótó, ìlera ìbímọ, àti ìdènà àrùn. Ọmọbìnrin tí ń wá déédéé ń gba ìsọfúnni yìí nígbà ọ̀dọ́ tí ìwà ìlera ń fìdí múlẹ̀. Ní ti àjọṣepọ̀, ọmọbìnrin tí ó wà ní ilé-ìwé ń pa ọ̀rẹ́ wọn mọ́, wọ́n sì ń kọ́ ìbáṣepọ̀ tí yóò wúlò fún wọn títí wọ́n fi dàgbà.

Obìnrin tí ó kàwé ń yí àwùjọ padà. Wọ́n ń kópa jù nínú ìpinnu àwùjọ, wọ́n ń jà fún àwọn ọmọ wọn dáadáa jù, wọ́n sì ń kojú àṣà àtijọ́ tí ń pani lára. Nígbà tí a bá mú kí ọmọbìnrin wà ní ilé-ìwé, à ń ná owó sí aṣáájú àwùjọ fún ìran tó ń bọ̀.

Ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò tún ṣe àyíká láǹfààní. Obìnrin tí ń lo pádì tí a lè tún lò dípò èyí tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo ń dènà nǹkan bí pádì 11,000 láti dé ibi ìkó-ìdọ̀tí Nàìjíríà ní gbogbo ọdún tí wọ́n fi ń ṣe nǹkan oṣù. Ẹ fi èyí lọ ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọmọbìnrin, ipa lórí àyíká á di ńlá.

Láìka àǹfààní tó hàn kedere sí, àwọn kan ń lọ́ra láti sọ̀rọ̀ nípa pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ní gbangba. Ẹ jẹ́ ká kojú àwọn àníyàn tó wọ́pọ̀ ní tààrà.

Ọ̀pọ̀ òbí àti aṣáájú ń bẹ̀rù pé sísọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù lòdì sí ìlànà àṣà tàbí ẹ̀sìn. Àníyàn yìí yẹ fún ọ̀wọ̀, kì í ṣe ìkọ̀sílẹ̀. Ṣùgbọ́n bíbọ̀wọ̀ fún àṣà kò nílò ìdákẹ́jẹ́ẹ́ – ó nílò ọ̀nà ìsọ̀rọ̀ tó yẹ.

Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù lè bọ̀wọ̀ fún ìlànà àṣà nígbà tí ó ń pèsè ìsọfúnni pàtàkì. Àwọn ètò tí ó kó òbí, aṣáájú ẹ̀sìn, àti àgbàlagbà mọ́ ṣíṣe ẹ̀kọ́ ń ṣe àkóónú tó bá ìlànà àdúgbò mu. Ní àwọn agbègbè Kano àti Sokoto tí ọ̀pọ̀ jẹ́ Mùsùlùmí, àwọn ètò tó yọrí sí rere ti bá àwọn onímọ̀ Ìsìlámù ṣiṣẹ́ láti ṣe ohun èlò ẹ̀kọ́ tí ó tọ́ka sí ẹ̀kọ́ Kùránì lórí ìmọ́tótó.

Ìpàdé ọ̀tọ̀ fún ọkùnrin àti obìnrin tún ń yanjú àníyàn. Àwọn ọmọbìnrin ń gba ẹ̀kọ́ kíkún láti ọ̀dọ̀ olùkọ́bìnrin, nígbà tí àwọn ọmọkùnrin ń gba ìsọfúnni tó yẹ tí ó dá lórí ìbánikẹ́dùn àti ọ̀wọ̀. Èyí ń bọ̀wọ̀ fún ìlànà ìpamọ́ra nígbà tí ó ń rí i dájú pé gbogbo ènìyàn gba ẹ̀kọ́ tó yẹ.

Àwọn òbí kan ń bẹ̀rù pé pádì tí a lè tún lò ń gbé kòkòrò àrùn tàbí pé ó ń fa àkóràn. Àwọn àníyàn yìí sábà máa ń wá láti ìsọfúnni òdì, ṣùgbọ́n wọ́n jẹ́ ìdènà gidi tí ó nílò ìdáhùn tó dá lórí òtítọ́.

Pádì tí a lè tún lò tí a fọ̀ tí a sì sá gbẹ dáadáa kò léwu rárá. Kókó ibẹ̀ ni títẹ̀lé ìtọ́jú tó rọrùn: ẹ ṣan án nínú omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn lílò, ẹ fi ọṣẹ fọ̀ ọ́ dáadáa, ẹ sá a gbẹ pátápátá nínú oòrùn bí ó bá ṣeé ṣe. Oòrùn ń pa kòkòrò àrùn lọ́nà àdánidá, ó ń pa bakitéríà àti àwọn kòkòrò kékeré tí ń fa òórùn.

Ìwádìí tí ó fi iye àkóràn wéra fi hàn pé kò sí ìyàtọ̀ pàtàkì nígbà tí a bá tọ́jú pádì tí a lè tún lò dáadáa. Dídára ṣe pàtàkì gidigidi. Ohun èlò tí a ṣe ní àdúgbò fún ipò Nàìjíríà – pádì tí ó ń tètè gbẹ nínú ojú ọjọ́ ọ̀rinrin, tí a fi aṣọ tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá ṣe fún ooru wa – ń ṣiṣẹ́ dáadáa ju ohun èlò tí a kó wọlé lọ fíìfíì.

Àwọn alákòóso sábà máa ń rò pé kíkojú pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù nílò owó tí wọn kò ní. Bí owó tilẹ̀ ń ṣèrànwọ́, ọ̀pọ̀ ìdásí tó múná dóko kò ná owó púpọ̀. Owó àìṣe nǹkan kan – àǹfààní akẹ́kọ̀ọ́ tí ó sọnù, èsì tí ó lọ sílẹ̀, fífi ilé-ìwé sílẹ̀ tí ó pọ̀ sí i – ju owó ojútùú lọ fíìfíì.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àyípadà òfin tí kò ná owó kankan: gbígbà kí ọmọbìnrin lọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ nígbàkígbà tí wọ́n bá nílò, kíkọ́ olùkọ́ láti dáhùn pẹ̀lú ìfòyemọ̀, yíyọ ìjìyà kúrò fún pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù. Ìwọ̀nyí nílò ìpinnu àti ìbánisọ̀rọ̀ nìkan.

Àtúnṣe ohun amáyédẹrùn lè ṣẹlẹ̀ díẹ̀díẹ̀. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú fífi àgádágodo sí ilẹ̀kùn, ṣíṣe ètò ìmọ́tótó, pípèsè bọ́kẹ́ẹ̀tì omi àti ọṣẹ. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ń bá PTA tàbí ilé-iṣẹ́ àdúgbò ṣiṣẹ́ pọ̀ láti san owó àtúnṣe bí àkókò ti ń lọ. Kódà níní pádì pàjáwìrì 10-20 nílẹ̀ ń dènà pípa ilé-ìwé jẹ pẹ̀lú owó díẹ̀.

Ní Sana Pads, a ka pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù sí ìṣòro tí ó nílò ojútùú kíkún. Iṣẹ́ àfojúsùn wa ju ṣíṣe ọjà lọ – à ń ṣiṣẹ́ láti mú kí ọmọbìnrin Nàìjíríà wà ní ilé-ìwé nípasẹ̀ ohun èlò tí owó rẹ̀ kò wọ́n, ètò ẹ̀kọ́, àti àjọṣepọ̀.

A ń ṣe gbogbo pádì wa ní Nàìjíríà, a sì mọ ohun tí ọmọbìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ gan-an. A ń ṣe é fún ojú ọjọ́ wa – pádì tí ó ń tètè gbẹ nínú ọ̀rinrin, tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá nínú ooru, tí ó sì ń ṣiṣẹ́ nígbà tí ohun amáyédẹrùn bá kùnà. A ń fi iye owó wa sí ìwọ̀n tí ìdílé Nàìjíríà lè san, a ń pa dídára mọ́, a sì ń jẹ́ kí owó má wọ́n, nítorí pé owó tí kò wọ́n ló ń pinnu bóyá ọmọbìnrin yóò wà ní ilé-ìwé.

Nípasẹ̀ àjọṣepọ̀, a ti dé ọ̀dọ̀ obìnrin àti ọmọbìnrin tó ju 10,000 lọ, a sì ti pín pádì tó ju 30,000 lọ fún akẹ́kọ̀ọ́, ilé-ìwé, àti àjọ. A ti rí ohun tí ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ọmọbìnrin bá gba ohun èlò àti ẹ̀kọ́ pọ̀ – wíwá sí ilé-ìwé ń dára sí i, èsì ẹ̀kọ́ ń ga, ìgboyà ń pọ̀ sí i, ọjọ́ iwájú sì ń ṣí sílẹ̀.

A ń bá oríṣiríṣi ẹgbẹ́ ṣiṣẹ́ lọ́nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Fún akẹ́kọ̀ọ́ àti ìdílé, a ń pèsè àṣàyàn tí owó rẹ̀ kò wọ́n ní iye owó tí ó fi 60-75% dín ju rírà pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo lóṣooṣù lọ. Fún ilé-ìwé àti NGO, a ń pèsè ohun èlò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìrànlọ́wọ́ ìmúṣẹ.

Yálà ẹ jẹ́ òbí, olùkọ́, tàbí aṣáájú àwùjọ, ẹ lè gbé ìgbésẹ̀ lónìí láti kojú pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìjíròrò ní gbangba. Ẹ bi ọmọbìnrin yín bóyá nǹkan oṣù ń dí i lọ́wọ́ láti wá sí ilé-ìwé. Ẹ gbọ́ ọ láìdá a lẹ́jọ́. Ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin ti fi ìṣòro pamọ́ fún ọdún púpọ̀, wọ́n ń dúró de ẹnìkan tí yóò béèrè tí yóò sì bìkítà.

Ẹ ná owó sí ohun èlò tí a lè tún lò tí ó bọ́gbọ́n mu ní ti owó fún ìgbà pípẹ́. No Wahala Pad wa (ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 1 tí ń fa omi) ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún ẹ̀jẹ̀ tí kò pọ̀. Premium Pad (ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 3 tí ń fa omi) ń gba ẹ̀jẹ̀ déédéé dáadáa fún wíwọ ní ilé-ìwé ní gbogbo ọjọ́. Maxi Pad (ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 5 tí ń fa omi) ń pèsè ààbò tó ga jù fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀.

Ẹ ronú nípa Starter Kit wa – Premium Pad mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìpamọ́ kan – tí ó tó fún pípààrọ̀ nígbà tí ẹ bá ń fọ̀ tí ẹ sì ń sá pádì tí a ti lò gbẹ. Ní nǹkan bí ₦1,500-2,000, owó rẹ̀ kò tó ti pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo fún oṣù méjì, ṣùgbọ́n ó ń wà fún ọdún púpọ̀, ó sì ń dín owó oṣooṣù kù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ní 65-75%.

Ẹ ṣàyẹ̀wò ipò yín lọ́wọ́lọ́wọ́ ní òtítọ́. Ẹ bi àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní ìkọ̀kọ̀ nípa pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù. Ẹ yẹ ibi ìmọ́tótó wò bí ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù ṣe máa rí i. Ẹ wá àlàfo tí ó wà láàárín ohun tí akẹ́kọ̀ọ́ nílò àti ohun tí ẹ ń pèsè báyìí.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ ètò ìdánwò pẹ̀lú kíláàsì kan kí ẹ tó fẹ̀ ẹ́ lójú. Ẹ pèsè ohun èlò pàjáwìrì, ẹ bẹ̀rẹ̀ ẹ̀kọ́ ìpìlẹ̀, ẹ kọ́ àwọn olùkọ́, kí ẹ sì máa ṣàkọsílẹ̀ wíwá sí ilé-ìwé. Ẹ díwọ̀n èsì fún sáà kan, ẹ wá ohun tí ń ṣiṣẹ́, lẹ́yìn náà ẹ fẹ̀ ẹ́ lójú.

Sana Pads ń pèsè fún ilé-ìwé, NGO àti ètò àwùjọ oníwọ̀n gbogbo ní iye owó kan náà tí kò yípadà fún páálí kọ̀ọ̀kan. A ń bá ilé-ìwé àti NGO ṣiṣẹ́ láti ṣe ètò ìsanwó, ọ̀nà ìmúṣẹ, àti àwòṣe ìtẹ̀síwájú. Ẹgbẹ́ wa ń pèsè ìdánilẹ́kọ̀ọ́ fún olùkọ́, ohun èlò ẹ̀kọ́ fún akẹ́kọ̀ọ́, àti ìrànlọ́wọ́ tí kò dáwọ́ dúró.

Ẹ bá àwọn òbí àti ará àwùjọ ṣiṣẹ́ pọ̀ dípò ṣíṣe ètò ní ìdánìkan. Nígbà tí ìdílé bá mọ ìdí tí ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù fi ṣe pàtàkì fún ẹ̀kọ́, wọ́n á di alágbàwí.

Pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ń jí ọjọ́ iwájú àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà tí ó yẹ fún gbogbo àǹfààní ẹ̀kọ́. Ọjọ́ mẹ́rin sí márùn-ún tí wọn kò wá lóṣooṣù di 20-25% ọdún ẹ̀kọ́ tí ó sọnù. Àkókò ẹ̀kọ́ tí ó sọnù di máàkì tí ó ń lọ sílẹ̀. Máàkì tí ó ń lọ sílẹ̀ di ìrẹ̀wẹ̀sì, ìrẹ̀wẹ̀sì sì di fífi ilé-ìwé sílẹ̀ – kì í ṣe nítorí pé ọmọbìnrin kò ní agbára, bí kò ṣe nítorí pé wọn kò rí ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù ìpìlẹ̀. A lè dènà ìṣòro yìí pátápátá.

Ojútùú wà, ohun èlò ń ṣiṣẹ́, ètò sì ń yọrí sí rere. Ọmọbìnrin Nàìjíríà lè lọ sí ilé-ìwé ní gbogbo ọjọ́ oṣù nígbà tí wọ́n bá rí ohun èlò nǹkan oṣù tí owó rẹ̀ kò wọ́n, ibi ìmọ́tótó tó ń ṣiṣẹ́, àti àwùjọ tí ń ṣe ìtìlẹ́yìn. Gbogbo ọmọbìnrin yẹ láti kàwé láìsí ìdíwọ́, láti dé ibi agbára rẹ̀ ní kíkún láìsí pé òṣì nǹkan oṣù dí i lọ́nà.

Bí ẹ bá ti ṣetán láti gbé ìgbésẹ̀ lòdì sí pípa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù ní ilé-ìwé tàbí àwùjọ yín, ẹ kàn sí Sana Pads lónìí. Papọ̀, a lè rí i dájú pé kò sí ọmọbìnrin Nàìjíríà tí yóò pa ọjọ́ ilé-ìwé kankan jẹ mọ́ nítorí pé ó ń ṣe nǹkan oṣù. Ẹ ṣèbẹ̀wò sí àwọn ohun èlò ìsọfúnni wa lórí kíkojú òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà láti mọ̀ sí i nípa ojútùú kíkún tí ń mú àyípadà tó lè pẹ́ wá.