Àwọn Okùnfà Òṣì Nǹkan Oṣù ní Nàìjíríà: Fífọ́ Àwọn Ìdínà sí Ìlera Nǹkan Oṣù

Òṣì nǹkan oṣù túmọ̀ sí àìní àǹfààní sí ohun èlò nǹkan oṣù, ẹ̀kọ́, àwọn ohun amáyédẹrùn ìmọ́tótó, tàbí ìṣàkóso ìdọ̀tí tí a nílò láti ṣàkóso nǹkan oṣù láìléwu àti pẹ̀lú iyì. Ní Nàìjíríà, ìṣòro yìí kan ìwọ̀n obìnrin àti ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù mílíọ̀nù 37 tí wọn kò lè rà tàbí rí àwọn ohun èlò nǹkan oṣù ìpìlẹ̀.

Ohun Tí Ẹ Nílò Láti Mọ̀:

• Pádì ìgbà-kan-ìgbà ọjà ń ná ₦150-₦400 kọ̀ọ̀kan, tí ó jẹ́ ₦900-₦2,400 lóṣooṣù nígbà tí owó oṣù tí ó kéré jù jẹ́ ₦30,000 péré.
• Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó 60% àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà tí wọ́n ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé tó márùn-ún lóṣooṣù nítorí àìní ohun èlò nǹkan oṣù àti àwọn ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́.
• 32% àwọn ilé-ìwé ìjọba ní Nàìjíríà nìkan ni wọ́n ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ń ṣiṣẹ́, tí a pín sí akọ àti abo pẹ̀lú omi fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù.
• Òṣì nǹkan oṣù ń mú àwọn ọmọbìnrin lo àwọn ohun èlò tí kò mọ́ bí bébà ìwé ìròyìn, ewé, àti aṣọ àtijọ́, tí ó ń fi wọ́n sínú ewu àkóràn tí ó burú.
• Ìdákẹ́ àṣà nípa nǹkan oṣù ń dá àwọn ìyá, olùkọ́, àti àwọn olórí àdúgbò dúró láti sọ̀rọ̀ ní gbangba nípa àìní ìlera nǹkan oṣù.
• Àìdúróṣinṣin ọrọ̀-ajé àti ìfowópọ̀ ti jẹ́ kí àwọn ọjà ìgbà-kan-ìgbà tí a kó wọlé ṣòro sí i láti rà fún àwọn ìdílé Nàìjíríà déédé.
• Àwọn àṣàyàn tí ó lè wà pẹ́ bí pádì tí a lè tún lò ń ná 70-85% kéré ní ọdún kan ní ìfiwéra pẹ̀lú rírà ọjà ìgbà-kan-ìgbà lóṣooṣù.

Ẹ jẹ́ kí á ṣàwárí ní pàtó ohun tí ó ń dá ìṣòro yìí àti ìdí tí ó fi ń wà káàkiri Lagos ìlú, Kano ìgbèríko, àti gbogbo ibi tí ó wà láàrín.

Hauwa, ọmọ ọdún 15 tí ó jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé girama ní Kaduna, ń dẹ́kun wíwá sí kíláàsì ní ọjọ́ márùn-ún lóṣooṣù. Ìyá rẹ̀ ń tà ewébẹ̀ ní ọjà àdúgbò, tí ó ń rí tó láti bọ́ ìdílé wọn tí ó ní ènìyàn mẹ́fà. Nígbà tí Hauwa kọ́kọ́ ní nǹkan oṣù ní ọdún méjì sẹ́yìn, ẹ̀gbọ́n rẹ̀ obìnrin fi hàn án bí a ṣe ń ká aṣọ àtijọ́ tí a sì ń fi abẹ́rẹ́ ààbò dì í. Ṣùgbọ́n aṣọ náà ń yẹ̀ ní kíláàsì, àti ní ọdún tó kọjá, ẹ̀jẹ̀ ṣẹ̀ ẹ̀wù ilé-ìwé rẹ̀ nígbà ẹ̀kọ́ ìṣirò. Àwọn ọmọkùnrin rẹ́rìn-ín. Àwọn ọmọbìnrin ń sọ̀rọ̀ ní kẹ́lẹ́. Láti ìgbà náà, Hauwa ń dúró nílé nígbà nǹkan oṣù rẹ̀, tí ó ń pàdánù nǹkan bí ọjọ́ ilé-ìwé 60 lọ́dún. Ìtàn rẹ̀ kì í ṣe ti òun nìkan. Káàkiri Nàìjíríà, ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin ń kojú àwọn àṣàyàn tí kò ṣeé ṣe láàrín rírà oúnjẹ tàbí ṣíṣàkóso nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú iyì. Èyí ni òṣì nǹkan oṣù, òye ìdí tí ó fi wà sì ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí pípa á run.

Òṣì nǹkan oṣù kò ní okùnfà kan ṣoṣo. Ó jẹ́ ìṣòro tí ó díjú tí ó ní gbòǹgbò nínú ọrọ̀-ajé, ohun amáyédẹrùn, àṣà, àti àlàfo ètò ìjọba. Nígbà tí a bá lóye àwọn nǹkan wọ̀nyí tí ó so mọ́ ara wọn, a lè yanjú wọn ní ètò dípò lílo àwọn àtúnṣe ìgbà díẹ̀ tí kì í pẹ́.

Obìnrin Nàìjíríà déédé nílò pádì ìgbà-kan-ìgbà 8-12 fún ìyípo kọ̀ọ̀kan, tí ó ń ná ₦1,200-₦4,800 lóṣooṣù. Fún àwọn ìdílé tí ń gbé lórí owó tí ó kéré sí ₦50,000 lóṣooṣù, èyí jẹ́ 2-10% owó tí ilé ń wọlé. Ìyẹn jẹ́ ìpín tí ó pọ̀ nígbà tí ó ń bá owó ilé, owó ilé-ìwé, ìrìnàjò, àti oúnjẹ díje.

Ẹ ronú ìyá ọmọbìnrin mẹ́ta ní Port Harcourt. Tí gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta bá ń ṣe nǹkan oṣù, ó nílò ₦3,600-₦14,400 lóṣooṣù fún ohun èlò nǹkan oṣù nìkan. Ìyẹn ju ohun tí ọ̀pọ̀ ìdílé ń ná lórí èròjà protein fún gbogbo oṣù lọ. Pẹ̀lú òtítọ́ yìí, nǹkan oṣù di ìnáwó àṣejù tí a kò fi sí iwájú. Àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin ń lo ohun yòówù tí wọ́n bá rí, nígbà púpọ̀ ní ìnáwó ìlera àti iyì wọn.

Ipò náà burú sí i pẹ̀lú ìdíyelé naira tí ó lọ sílẹ̀ àti ìfowópọ̀. Àwọn ọjà tí ó ń ná ₦100 ní ọdún márùn-ún sẹ́yìn ń ná ₦300 tàbí ju bẹ́ẹ̀ lọ báyìí. Owó oṣù kò tẹ̀lé e. Iye owó pádì ìgbà-kan-ìgbà tí ó gbáralé ìkówọlé ń yí padà pẹ̀lú ìwọ̀n pàṣípààrọ̀ owó òkèèrè, tí ó mú ṣíṣètò owó fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé ṣe fún àwọn ìdílé tí ó ti tó wọn. Nígbà tí ìfúnpá ọrọ̀-ajé bá pọ̀ sí i, àwọn ohun èlò nǹkan oṣù wà lára àwọn ìnáwó àkọ́kọ́ tí a ń gé.

Àní nígbà tí àwọn obìnrin bá lè ra ọjà, lílò wọn láìléwu nílò ohun amáyédẹrùn ìpìlẹ̀ tí ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù ará Nàìjíríà kò ní. Àwọn ohun amáyédẹrùn omi, ìmọ́tótó, àti ìlera (WASH) kò tó káàkiri orílẹ̀-èdè, pàápàá ní ìgbèríko àti àwọn àdúgbò ìlú tí kò ní ìpèsè tó.

Ìwádìí fi hàn pé 47% àwọn ará Nàìjíríà nìkan ni wọ́n ní àǹfààní sí àwọn ibi fífọ ọwọ́ ìpìlẹ̀ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi. Ní àwọn ilé-ìwé, ipò náà burú jù. Ìgbéléwọ̀n UNICEF ti 2023 rí i pé 68% àwọn ilé-ìwé ìjọba ní àríwá Nàìjíríà kò ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ń ṣiṣẹ́, àti láàrín àwọn tí wọ́n ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ìdajì nìkan ni wọ́n ní omi. Àwọn ọmọbìnrin kò lè pààrọ̀ ohun èlò nǹkan oṣù láìsí ìkọ̀kọ̀, omi ẹ̀rọ, àti ọṣẹ. Wọn kò lè fọ aṣọ tí a lè tún lò tàbí da àwọn ohun èlò nù láìléwu. Nígbà nǹkan oṣù wọn, ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin kàn ń dẹ́kun lílọ sí ilé-ìwé nítorí àwọn ohun amáyédẹrùn kò sí láti ṣàkóso nǹkan oṣù pẹ̀lú iyì.

Ní àwọn agbègbè ìlú bíi Lagos àti Abuja, ohun amáyédẹrùn dára jù ṣùgbọ́n kò tó síbẹ̀. Ọ̀pọ̀ ibi gbogbogbò, ọjà, àti ibùdó ìrìnàjò kò ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ obìnrin rárá. Ìpèsè omi tí kò dúró ṣinṣin, tí ó wọ́pọ̀ àní ní àwọn ìlú, túmọ̀ sí pé àwọn obìnrin kò lè fọ ara wọn tàbí fọ àwọn ohun èlò tí a lè tún lò ní ọ̀nà tí a lè gbẹ́kẹ̀lé. Ìpìlẹ̀ ohun amáyédẹrùn tí a nílò fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù ìpìlẹ̀ kàn kò sí fún ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà.

Bóyá okùnfà òṣì nǹkan oṣù tí ó tàn kálẹ̀ jù ni ìdákẹ́ àṣà tí ó yí nǹkan oṣù ká. Ní ọ̀pọ̀ àdúgbò Nàìjíríà, a kà nǹkan oṣù sí ohun ìtìjú, àìmọ́, tàbí ọ̀rọ̀ tí ó jẹ́ ti ara ẹni jù láti jíròrò ní gbangba. Àwọn ìyá ń sọ ìtọ́ni fún ọmọbìnrin wọn ní kẹ́lẹ́. Àwọn ilé-ìwé ń fo ẹ̀kọ́ ìlera ìbímọ. Àwọn olórí ẹ̀sìn àti àdúgbò ń yẹra fún ọ̀rọ̀ náà pátápátá.

Ìdákẹ́ yìí ní àbájáde burúkú. Àwọn ọmọbìnrin ń dé ìgbà nǹkan oṣù àkọ́kọ́ láìmúra, nígbà míràn wọ́n ń rò pé àwọn ń kú tàbí pé àwọn ṣàìsàn gidi nígbà tí wọ́n rí ẹ̀jẹ̀ fún ìgbà àkọ́kọ́. Láìsí ẹ̀kọ́ tí ó tọ́, wọn kò lóye pé nǹkan oṣù jẹ́ ìṣe àdánidá ti ara tí ó nílò àwọn ìṣe ìmọ́tótó pàtó. Wọ́n ń kọ́ láti fi nǹkan oṣù wọn pamọ́ dípò ṣíṣàkóso rẹ̀ dáadáa.

Ní àwọn àdúgbò onípamọ́ káàkiri àríwá Nàìjíríà, jíjíròrò nǹkan oṣù pẹ̀lú àwọn ọkùnrin ẹbí tàbí olùkọ́ ni a kà sí aláìbójúmu. Èyí túmọ̀ sí pé àwọn bàbá, àbúrò àti ẹ̀gbọ́n bàbá, àti àwọn alábòójútó ilé-ìwé ọkùnrin kò mọ àwọn ìpèníjà tí àwọn ọmọbìnrin ń kojú. Láìsí òye àti ìtìlẹ́yìn wọn, a kì í pín ohun èlò fún ìlera nǹkan oṣù. A kì í ṣe àwọn ètò. A kì í kọ́ àwọn ohun amáyédẹrùn. Ìyípo ìdákẹ́ ń mú ìṣòro náà wà láti ìran dé ìran, tí ó ń jẹ́ kí òṣì nǹkan oṣù má hàn sí àwọn tí wọ́n ní agbára láti yí ètò padà.

Òye àwọn gbòǹgbò okùnfà ń ràn wá lọ́wọ́ láti rí bí wọ́n ṣe ń darapọ̀ láti dá àwọn ipò tí kò ṣeé ṣe fún àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà. Àwọn ìṣòro ọ̀rọ̀ di àwọn ìdínà gidi tí ń kan ayé gidi ní gbogbo ọjọ́.

Nígbà tí Blessing ní Enugu bá ní nǹkan oṣù, ó ní àṣàyàn kan láti ṣe. Ó lè lọ sí ilé-ìwé kí ó sì wà nínú ewu ìdójútì tí ẹ̀jẹ̀ bá ta kọjá aṣọ àtijọ́ tí ó ń lò, tàbí ó lè dúró nílé kí ó sì pẹ́yìndà nínú ẹ̀kọ́ rẹ̀. Ní ọ̀pọ̀ oṣù, ó ń dúró nílé. Pípàdánù ọjọ́ márùn-ún lóṣooṣù túmọ̀ sí pípàdánù ọjọ́ 60 lọ́dún – ìyẹn jẹ́ oṣù mẹ́ta kíkún ti ẹ̀kọ́ tí a pàdánù ní ọdún kọ̀ọ̀kan.

Àwọn olùkọ́ ń tẹ̀síwájú pẹ̀lú ẹ̀kọ́ láìsí i. Ó ń padà ní ìdàrúdàpọ̀, tí ó wà lẹ́yìn àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀, tí kò lè bá wọn ṣáájú nǹkan oṣù tókàn tó dé. Àwọn máàkì rẹ̀ ń dín kù. Ó ń pàdánù ìgboyà. Ní ìparí, ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin ní ipò rẹ̀ ń fi ilé-ìwé sílẹ̀ pátápátá. Ìwádìí láti African Population and Health Research Center fi hàn pé òṣì nǹkan oṣù ń ṣètìlẹ́yìn fún títí dé 20% ìwọ̀n ìfi ilé-ìwé girama sílẹ̀ láàrín àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà. Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n ní agbára láti di dókítà, ẹ̀ńjíníà, olùkọ́, àti olórí kò ní àǹfààní náà nítorí wọn kò lè ṣàkóso nǹkan oṣù wọn ní ilé-ìwé.

Ipa ẹ̀kọ́ kọjá ọmọbìnrin kan ṣoṣo. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá fi ilé-ìwé sílẹ̀, àwọn àdúgbò ń pàdánù ìkópa wọn. Ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé ń lọ lọ́ra. Òṣì ìran ń tẹ̀síwájú. Gbogbo orílẹ̀-èdè ń san owó fún kíkùnà láti yanjú ohun tí ó ṣe pàtàkì bí àǹfààní sí ohun èlò nǹkan oṣù.

Nítorí wọn kò lè ra àwọn ọjà ọjà, àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin ń lo ohun yòówù tí ó wà. Ní ìgbèríko Borno, àwọn ọmọbìnrin ń lo ewé gbígbẹ tàbí ìkarahun àgbàdo. Ní àwọn àdúgbò ẹlẹ́gbin Lagos, wọ́n ń ká bébà ìwé ìròyìn tàbí páálí. Ní àwọn ọjà Kano, àwọn oníṣòwò ń lo aṣọ tí a ya láti inú ẹ̀wù àtijọ́. A kò ṣe àwọn ohun èlò wọ̀nyí fún fífa nǹkan oṣù, wọ́n sì ní àwọn ewu ìlera tí ó burú.

Àwọn ohun èlò tí kò mọ́ ń mú bakitéríà wọ àyíká ọ̀nà abẹ́, tí ó ń fa àkóràn láti àwọn tí kò rọrùn dé àwọn tí ó lè pa ènìyàn. Àkóràn ọ̀nà ìbímọ lè yọrí sí àìsàn ìgbóná ìdí, tí ó ń fa ìrora tí kò lọ àti àìlèbímọ. Toxic shock syndrome, bí ó tilẹ̀ ṣọ̀wọ́n, lè ṣẹlẹ̀ nígbà tí a bá fi àwọn ohun èlò sílẹ̀ pẹ́ jù láìpààrọ̀. Àwọn obìnrin ń jìyà ní ìdákẹ́, nígbà púpọ̀ wọn kò lè rí tàbí ra ìtọ́jú ìṣègùn nígbà tí àkóràn bá dé.

Àwọn ipa ìlera ń dá ìyípo burúkú. Àwọn àkóràn ń fa ìrora àti àìrọ̀rùn, tí ó mú kí ó ṣòro láti ṣiṣẹ́ tàbí lọ sí ilé-ìwé. Ìtọ́jú ìṣègùn ń ná owó tí àwọn ìdílé kò ní. Àwọn àkóràn tí ó pẹ́ lè yọrí sí àwọn ìṣòro ìlera ìbímọ tí ó pẹ́ tí ó ń kan agbára obìnrin láti ní oyún tí ó ní ìlera ní ìgbà tó kù ní ayé rẹ̀. Ohun tí ó bẹ̀rẹ̀ bí ìṣòro ọrọ̀-ajé di ìṣòro ìlera gbogbogbò tí ó burú tí ó ń kan ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà ní gbogbo ọdún ìbímọ wọn.

Òṣì nǹkan oṣù kì í kan ìlera ara àti ẹ̀kọ́ nìkan. Ó ń kan ìlera ọkàn, iyì ara ẹni, àti kíkópa láwùjọ gan-an. Àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin tí ń gbé pẹ̀lú òṣì nǹkan oṣù ń ṣàpèjúwe àníyàn tí kò dúró nígbà nǹkan oṣù. Wọ́n ń ṣàníyàn nípa jíjò, nípa òórùn, nípa àwọn ẹlòmíràn tí ó mọ̀ pé wọ́n ń ṣe nǹkan oṣù. Àníyàn yìí ń kan ìfọkànsí, iṣẹ́, àti àlàáfíà ìmọ̀lára.

Ìyàsọ́tọ̀ láwùjọ wọ́pọ̀. Àwọn ọmọbìnrin ń yẹra fún eré ìdárayá, àpéjọ, ìsìn ẹ̀sìn, àti ayẹyẹ ẹbí nígbà nǹkan oṣù wọn. Àwọn obìnrin tí ń ṣiṣẹ́ ń pàdánù ọjọ́ ní ọjà, oko, tàbí ọ́fíìsì, tí wọ́n ń pàdánù owó tí wọ́n nílò gidigidi. Àwọn obìnrin kan ṣàpèjúwe rírò pé àwọn “kò tó ènìyàn” nígbà nǹkan oṣù, bí ẹni pé ara wọn ti dà wọ́n nípa dídá àìní tí wọn kò lè pèsè fún.

Ìtìjú le gan-an fún àwọn ọmọbìnrin ọ̀dọ́ tí ń rìn kiri nínú àwọn ipò láwùjọ tí wọ́n sì ń kọ́ ìdánimọ̀ wọn. Àìlè rà ohun èlò nǹkan oṣù dà bí ìkùnà ti ara ẹni, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó jẹ́ àbájáde àwọn ìṣòro ètò tí ó kọjá agbára wọn. Ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin ń gba ìtìjú náà sínú, wọ́n ń rò pé nǹkan kan ṣì wà lára wọn dípò mímọ àìṣòdodo ètò tí ó ka nǹkan oṣù sí àṣejù dípò àìní ìlera ìpìlẹ̀.

Òṣì nǹkan oṣù lè dà bí ìṣòro ẹnìkọ̀ọ̀kan, ṣùgbọ́n àwọn ipa rẹ̀ ń tàn káàkiri àwọn ìdílé, àwọn àdúgbò, àti gbogbo ọrọ̀-ajé Nàìjíríà. Òye àwọn ipa gbígbòòrò wọ̀nyí fi hàn ìdí tí yíyanjú òṣì nǹkan oṣù fi yẹ kí ó jẹ́ ohun àkọ́kọ́ orílẹ̀-èdè.

Nígbà tí àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin kò lè kópa ní kíkún nínú ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ nítorí òṣì nǹkan oṣù, gbogbo ọrọ̀-ajé ń jìyà. World Bank ṣírò pé ṣíṣàkóso ìlera nǹkan oṣù tí kò tó ń ná àwọn ọrọ̀-ajé ìsàlẹ̀ Sàhárà Áfíríkà títí dé 1.2% GDP lọ́dún nípasẹ̀ ìṣẹ̀dá àti àǹfààní ẹ̀kọ́ tí a pàdánù.

Ní Nàìjíríà, èyí túmọ̀ sí ọ̀pọ̀ bílíọ̀nù naira ti agbára ọrọ̀-ajé tí a pàdánù. Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n fi ilé-ìwé sílẹ̀ nítorí òṣì nǹkan oṣù ń rí owó kéré ní gbogbo ayé wọn, wọ́n ń san owó orí kéré, wọ́n sì ń kópa kéré sí ìdàgbàsókè ọrọ̀-ajé. Àwọn obìnrin tí wọ́n ń pàdánù ọjọ́ iṣẹ́ nítorí ṣíṣàkóso nǹkan oṣù tí kò tó ń pàdánù owó àti àǹfààní ìlọsíwájú. Àwọn obìnrin ọjà ní Onitsha, àwọn àgbẹ̀ ní Sokoto, àwọn olùkọ́ ní Calabar – ní gbogbo ẹ̀ka, òṣì nǹkan oṣù ń dín ìṣẹ̀dá àti owó tí ń wọlé kù.

Ipa ọrọ̀-ajé kọjá sí ìnáwó ìlera. Àwọn àkóràn tí ń wá láti lílo àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí kò mọ́ nílò ìtọ́jú ìṣègùn. Àwọn ìṣòro lè yọrí sí dídùbúlẹ̀ ní ilé ìwòsàn. Àwọn obìnrin tí ń wá ìtọ́jú fún àwọn ìṣòro ìlera ìbímọ ń fi ẹrù kún ètò ìlera tí ó ti wúwo jù. Ìdènà nípasẹ̀ àǹfààní sí ohun èlò nǹkan oṣù tí ó láàbò tí kò wọ́n yóò ná kéré púpọ̀ ju títọ́jú àbájáde òṣì nǹkan oṣù lọ.

Òṣì nǹkan oṣù jẹ́ okùnfà àti àbájáde àìdọ́gba akọ àti abo. Ó wà nítorí a kò fi àwọn àìní ìlera obìnrin sí iwájú nínú ètò, ìṣúná owó, àti ọ̀rọ̀ gbogbogbò. Ó ń wà nítorí a kò gbọ́ ohùn obìnrin tó ní àwọn ibi ìpinnu níbi tí a ti ń pín ohun èlò.

Ní àkókò kan náà, òṣì nǹkan oṣù ń fún àìdọ́gba akọ àti abo lágbára nípa dídín àǹfààní obìnrin kù. Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n ń pàdánù ilé-ìwé ń pẹ́yìndà sí àwọn ọmọkùnrin nínú ẹ̀kọ́. Àwọn obìnrin tí wọn kò lè ṣiṣẹ́ nígbà nǹkan oṣù ń rí owó kéré ju àwọn ẹlẹgbẹ́ ọkùnrin lọ. Òtítọ́ àdánidá ti nǹkan oṣù di àléébù láwùjọ àti ọrọ̀-ajé nítorí àwùjọ kùnà láti pèsè ìtìlẹ́yìn tó nìkan.

Fífọ́ ìyípo yìí nílò mímọ òṣì nǹkan oṣù gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn ìdọ́gba akọ àti abo, kì í ṣe àníyàn ìlera nìkan. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ní àǹfààní dọ́gba sí ẹ̀kọ́ láìsí àwọn ìdínà tí ó jẹmọ́ nǹkan oṣù, wọ́n ń dàgbà ní òye àti ìmọ̀ tí ó ń gbógun ti àwọn ipa akọ àti abo àtijọ́. Nígbà tí àwọn obìnrin bá lè ṣiṣẹ́ déédé láìka ìyípo nǹkan oṣù wọn sí, wọ́n ń ní òmìnira ọrọ̀-ajé àti agbára ìpinnu nínú àwọn ilé àti àdúgbò. Yíyanjú òṣì nǹkan oṣù ń mú ìdọ́gba akọ àti abo tẹ̀síwájú ní gbogbo ọ̀nà ti àwùjọ Nàìjíríà.

Àwọn ohun èlò tí àwọn obìnrin ń lò nígbà tí wọn kò lè ra àwọn ọjà ọjà ń dá àwọn ìṣòro àyíká àti ìmọ́tótó. A sábà máa ń da aṣọ, ewé, àti àwọn ohun èlò àfirọ́pò tí a ti lò nù ní ọ̀nà tí kò tọ́ nítorí àìsí ohun amáyédẹrùn àti ìtìjú tí ó yí nǹkan oṣù ká. Èyí ń dá àwọn ewu ìmọ́tótó, pàápàá ní àwọn àdúgbò tí kò ní ètò ìṣàkóso ìdọ̀tí tí ó tọ́.

Àní àwọn ọjà ìgbà-kan-ìgbà ọjà, nígbà tí a bá lò wọ́n, ń ṣèrànwọ́ sí àwọn ìṣòro àyíká. Obìnrin kan ń lo nǹkan bí pádì ìgbà-kan-ìgbà 11,000 ní gbogbo ayé rẹ̀, tí ó ń dá ìdọ̀tí ike púpọ̀ tí ó ń dé àwọn ibi ìdọ̀tí, àwọn ọ̀nà omi, àti àwọn òpópónà káàkiri àwọn ìlú Nàìjíríà. Ní orílẹ̀-èdè tí ó ti ń jìjàkadì pẹ̀lú ìṣàkóso ìdọ̀tí, ẹrù àyíká ti ohun èlò nǹkan oṣù ìgbà-kan-ìgbà ń fi kún ìbàjẹ́ àti àwọn ewu ìlera.

Àwọn ojútùú tí ó lè wà pẹ́ tí ó ń yanjú òṣì nǹkan oṣù tún ń yanjú àwọn àníyàn àyíká wọ̀nyí. Àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń dín ìdọ̀tí kù nígbà tí wọ́n ń pèsè àǹfààní tí kò wọ́n. Ṣùgbọ́n, àwọn ojútùú wọ̀nyí nílò ohun amáyédẹrùn – pàápàá àǹfààní sí omi – tí ọ̀pọ̀ àdúgbò Nàìjíríà kò ní. Ìṣòro òṣì nǹkan oṣù àti àwọn ìpèníjà ìdúróṣinṣin àyíká so mọ́ ara wọn, tí ó nílò àwọn ojútùú tí a so pọ̀ tí ó ń yanjú méjèèjì ní àkókò kan náà.

Òye ohun tí ó ń fa òṣì nǹkan oṣù tún túmọ̀ sí yíyanjú àwọn èrò tí kò tọ́ tí ó ń dènà àwọn ojútùú tí ó múná dóko. Àwọn ìtàn èké wọ̀nyí ń tàn káàkiri, àní láàrín àwọn ènìyàn onínúrere tí ń gbìyànjú láti ṣèrànwọ́.

Èrò tí kò tọ́ yìí ń fi ẹrù lé àwọn obìnrin ẹnìkọ̀ọ̀kan lórí dípò gbígbà àwọn ìṣòro ètò. Òtítọ́ ni pé ọ̀pọ̀ ìdílé Nàìjíríà ti ń ṣe ìrúbọ tí ó yàtọ̀ tí wọ́n sì ń ṣètò owó dáadáa. Nígbà tí ẹ bá ń yan láàrín oúnjẹ àti owó ilé-ìwé, láàrín oògùn àti ìrìnàjò, fífi ohun èlò nǹkan oṣù kún ìṣirò tí kò ṣeé ṣe kò ṣiṣẹ́.

Dídámọ̀ràn ṣíṣètò owó dáadáa fojú fo ìṣirò. Obìnrin tí ń gba ₦25,000 lóṣooṣù tí ó ń ná ₦2,000 lórí ohun èlò nǹkan oṣù ń pín 8% owó rẹ̀ sí ṣíṣàkóso iṣẹ́ ara. Ìyẹn jẹ́ ẹrù tí kò lè wà pẹ́, láìka bí ó ṣe ń ṣètò owó dáadáa sí. Ìṣòro náà kì í ṣe ṣíṣàkóso owó ẹnìkọ̀ọ̀kan – ó jẹ́ pé iye owó ohun èlò nǹkan oṣù ga ju ohun tí ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà lè rà.

Lẹ́yìn náà, èrò tí kò tọ́ yìí fojú fo àìdánilójú tí ọ̀pọ̀ ìdílé Nàìjíríà ń kojú. Owó tí kò dúró ṣinṣin, àwọn ìnáwó tí a kò retí, àti àìdúróṣinṣin ọrọ̀-ajé túmọ̀ sí pé àní àwọn ìṣúná tí a ṣètò dáadáa ń wó. Nígbà tí ìṣòro bá dé, a ń rí ohun èlò nǹkan oṣù gẹ́gẹ́ bí ìnáwó tí a lè sún síwájú. Àwọn obìnrin kò lè “ṣètò owó” jáde kúrò nínú owó oṣù tí kò tó àti àwọn ètò ọrọ̀-ajé tí kò ka àwọn àìní ìlera obìnrin sí.

Ọ̀pọ̀ ètò onínúrere ń pín pádì ìgbà-kan-ìgbà lọ́fẹ̀ẹ́ fún àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin Nàìjíríà. Bí àwọn ètò wọ̀nyí ṣe ń pèsè ìrànlọ́wọ́ ìgbà díẹ̀, wọn kò yanjú àwọn gbòǹgbò okùnfà òṣì nǹkan oṣù. Nígbà tí pípín lọ́fẹ̀ẹ́ bá parí, àwọn obìnrin ń padà sí ipò tí kò ṣeé ṣe kan náà.

Àwọn ètò pádì ìgbà-kan-ìgbà ọ̀fẹ́ tún ń dá ìgbáralé dípò àwọn ojútùú tí ó lè wà pẹ́. Wọ́n nílò ìnáwó tí ń tẹ̀síwájú, ẹ̀wọ̀n ìpèsè tí ó dúró ṣinṣin, àti àwọn nẹ́tíwọ́kì pípín tí kò dúró. Ní orílẹ̀-èdè tí ohun amáyédẹrùn àti ètò ìgbékalẹ̀ ti ṣòro, àwọn ètò wọ̀nyí sábà máa ń dé iye àwọn obìnrin kéré nìkan, ní pàtàkì ní àwọn agbègbè ìlú, tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ láìdúró ṣinṣin.

Lẹ́yìn náà, pípín pádì ìgbà-kan-ìgbà kò yanjú ìdákẹ́ àṣà nípa nǹkan oṣù tàbí àwọn àlàfo ohun amáyédẹrùn tí ó mú ṣíṣàkóso nǹkan oṣù ṣòro. Ọmọbìnrin tí ó gba pádì ọ̀fẹ́ ṣùgbọ́n tí ó ń lọ sí ilé-ìwé tí kò ní omi tàbí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kò tíì lè ṣàkóso nǹkan oṣù rẹ̀ pẹ̀lú iyì. Àwọn ojútùú tí ó kún gbọ́dọ̀ yanjú àǹfààní sí ọjà pẹ̀lú ẹ̀kọ́, ohun amáyédẹrùn, ètò, àti ìyípadà àṣà.

Òṣì nǹkan oṣù ń kan àwọn agbègbè ìlú àti ìgbèríko, àwọn ìpele ẹ̀kọ́, àti àwọn ẹgbẹ́ láwùjọ. Bí òṣì ṣe jẹ́ okùnfà pàtàkì, àní àwọn ìdílé arin Nàìjíríà ń jìjàkadì pẹ̀lú ìnáwó tí ń tún ṣẹlẹ̀ ti ohun èlò nǹkan oṣù, pàápàá nígbà tí wọ́n bá ń ṣètìlẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ẹbí tí ń ṣe nǹkan oṣù.

Ní Lagos àti Abuja, àwọn obìnrin tí ń ṣiṣẹ́ ń kojú òṣì nǹkan oṣù nígbà tí pípàdánù iṣẹ́, àwọn pàjáwìrì ìṣègùn, tàbí àwọn ìgbọ̀nsẹ̀ ọrọ̀-ajé bá da ìṣúná ilé rú. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yunifásítì ń ṣàkóso owó ilé-ẹ̀kọ́, ibùgbé, àti ìnáwó gbígbé, tí wọ́n sábà máa ń gé ìṣúná ohun èlò nǹkan oṣù láti dé ìparí oṣù. Àwọn olùkọ́, nọ́ọ̀sì, àti òṣìṣẹ́ ọ́fíìsì – àwọn obìnrin tí wọ́n kàwé, tí wọ́n ní iṣẹ́ – nígbà míràn ń yan láàrín ìrìnàjò sí iṣẹ́ tàbí rírà pádì.

Èrò tí kò tọ́ pé òṣì nǹkan oṣù ń kan àwọn ẹgbẹ́ kan nìkan ń dènà àwọn ojútùú tí ó kún. Nígbà tí a bá rò pé àwọn obìnrin ìgbèríko, tálákà, tàbí àwọn tí kò kàwé nìkan ni wọ́n ń kojú ìpèníjà yìí, a ń ṣe àwọn ètò tí kò dé gbogbo àwọn tí wọ́n nílò wọn. A ń kùnà láti mọ òṣì nǹkan oṣù gẹ́gẹ́ bí ọ̀ràn ètò tí ó nílò àwọn ojútùú ètò tí ó ṣe àǹfààní fún gbogbo obìnrin Nàìjíríà láìka ipò wọn sí.

A dá Sana Pads ní pàtó láti yanjú àwọn gbòǹgbò okùnfà òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí olùṣe Nàìjíríà, a lóye àwọn ìfúnpá ọrọ̀-ajé, àyíká àṣà, àti àwọn ìpèníjà ohun amáyédẹrùn tí ó ń dá ìṣòro yìí. Ọ̀nà wa kọjá pípèsè àwọn ọjà nìkan – à ń ṣiṣẹ́ láti yí àwọn ètò tí ó jẹ́ kí òṣì nǹkan oṣù ṣeé ṣe padà.

A ṣe àwọn pádì wa tí a lè tún lò fún ipò Nàìjíríà. Ojú ọjọ́ gbígbóná, tí ó tutù nílò àwọn ohun èlò tí ń gbẹ kíákíá àní láìsí oòrùn tààrà tàbí iná mànàmáná tí ó dúró fún àwọn afẹ́fẹ́. Àǹfààní omi tí ó kéré túmọ̀ sí pé àwọn pádì wa gbọ́dọ̀ rọrùn láti fọ̀ pẹ̀lú omi díẹ̀. Àwọn ìfẹ́ àṣà fún àwọn ọjà ní ìkọ̀kọ̀ ní ipa lórí àwọn àṣàyàn àwòrán wa. Wọ̀nyí kì í ṣe àwọn ojútùú tí a kó wọlé tí a yí padà fún Nàìjíríà – wọ́n jẹ́ àwọn ojútùú Nàìjíríà tí a dá láti ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn àìní àwọn obìnrin Nàìjíríà lọ́kàn.

Ipa ọrọ̀-ajé ti pádì tí a lè tún lò ń yanjú àwọn ìdínà owó tí ń fa òṣì nǹkan oṣù taara. Bí obìnrin ṣe lè ná ₦1,500-₦3,000 lóṣooṣù lórí àwọn ọjà ìgbà-kan-ìgbà, àwọn pádì wa tí a lè tún lò ń wà fún ọdún 2-3. Ìyẹn jẹ́ ìfipamọ́ 70-85% ní gbogbo ìgbà ayé ọjà náà, tí ó mú ṣíṣàkóso nǹkan oṣù ṣeé rà fún àwọn ìdílé tí ń gbé lórí ìṣúná owó tí ó há. Àwọn obìnrin tí wọ́n yípadà sí pádì tí a lè tún lò ń darí àwọn ìfipamọ́ wọ̀nyí sí owó ilé-ìwé, oúnjẹ, oògùn, àti àwọn àìní pàtàkì míràn.

Yàtọ̀ sí àwọn ọjà, a pinnu láti ṣe ẹ̀kọ́ àti ìkópa àdúgbò. A ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ilé-ìwé, NGO, àti àwọn ẹgbẹ́ àdúgbò láti pèsè ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù pẹ̀lú àwọn ọjà. A ń kọ́ àwọn olùkọ́ àti òṣìṣẹ́ ìlera láti sọ̀rọ̀ ní gbangba nípa nǹkan oṣù, tí a ń fọ́ ìdákẹ́ àṣà tí ń mú òṣì nǹkan oṣù wà. A ń bá àwọn ẹgbẹ́ tí ń ṣiṣẹ́ láti mú ohun amáyédẹrùn WASH dára ní àwọn ilé-ìwé àti àdúgbò ṣiṣẹ́ pọ̀. Títí di ìsinsìnyí, a ti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn obìnrin tí ó ju 10,000 lọ taara a sì ti pín ju pádì 30,000 lọ nípasẹ̀ àwọn àjọṣepọ̀ káàkiri Nàìjíríà.

Òye àwọn okùnfà òṣì nǹkan oṣù fi àwọn ibi ìbẹ̀rẹ̀ púpọ̀ hàn fún àwọn ojútùú. Bóyá ẹ jẹ́ obìnrin ẹnìkọ̀ọ̀kan tí ń wá àwọn àṣàyàn tí ó lè wà pẹ́ tàbí ẹgbẹ́ tí ń ṣiṣẹ́ láti yanjú ìṣòro yìí ní ìwọ̀n gbòòrò, àwọn ọ̀nà tí ó wúlò wà.

Tí ẹ bá ti rẹ̀ yín láti yan láàrín ohun èlò nǹkan oṣù àti àwọn nǹkan pàtàkì míràn, pádì tí a lè tún lò ń pèsè ojútùú tí ó lè wà pẹ́ tí ó ń fọ́ ìyípo ìnáwó oṣooṣù. Starter Kit wa ní Premium Pad mẹ́ta (pẹ̀lú ìpele kan tí kì í jẹ́ kí omi jò àti ìpele mẹ́ta tí ń fa omi fún ìsun déédé) pẹ̀lú àpò ìfipamọ́, tí ó ń pèsè gbogbo ohun tí ẹ nílò láti bẹ̀rẹ̀.

Fún àwọn ọjọ́ tí ìsun kéré, No Wahala Pad wa (ìpele kan tí kì í jẹ́ kí omi jò àti ìpele kan tí ń fa omi) ń ṣiṣẹ́ dáadáa ní ìbẹ̀rẹ̀ àti ìparí ìyípo yín. Fún ìsun tí ó pọ̀ jù, Maxi Pad wa (ìpele kan tí kì í jẹ́ kí omi jò àti ìpele márùn-ún tí ń fa omi) ń pèsè ìgboyà àti ààbò. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé yíyípo pádì 6-8 ní gbogbo ìyípo wọn ń fún wọn ní ààbò pípé, pẹ̀lú àwọn àfikún láti lò nígbà tí àwọn míràn ń gbẹ lẹ́yìn fífọ̀.

Yíyípadà sí pádì tí a lè tún lò nílò ìyípadà, pàápàá tí ẹ bá ti lo ti ìgbà-kan-ìgbà ní gbogbo ayé yín. Ẹ fún ara yín ní ìyípo méjì tàbí mẹ́ta láti mọ̀ nípa fífọ̀ àti títọ́jú àwọn pádì. Ọ̀pọ̀ obìnrin ròyìn pé lẹ́yìn ìyípadà àkọ́kọ́, wọ́n fẹ́ pádì tí a lè tún lò nítorí wọ́n rọrùn jù lára, wọn kì í dá ariwo ike, wọ́n sì mú ìdààmú ti tí ó tán tàbí rírà púpọ̀ ní oṣooṣù kúrò.

Tí ẹ bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin ní Nàìjíríà, yíyanjú òṣì nǹkan oṣù ń mú ipa àwọn ètò yín míràn pọ̀ sí i. Àwọn ilé-ìwé kò lè mú wíwá àti iṣẹ́ ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin dára láìyanjú ìlera nǹkan oṣù. Àwọn ètò ìlera kò lè mú àlàáfíà àwọn obìnrin dára láìrí i dájú pé nǹkan oṣù láàbò. Àwọn ìgbésẹ̀ agbára ọrọ̀-ajé kò lè ṣàṣeyọrí nígbà tí àwọn obìnrin ń pàdánù owó nígbà nǹkan oṣù wọn.

Ṣíṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú Sana Pads ń fún àwọn tí ẹ ń ràn lọ́wọ́ ní àwọn ojútùú tí ó lè wà pẹ́ dípò ìrànlọ́wọ́ ìgbà díẹ̀. A lè ṣe àtúnṣe àwọn ọ̀nà ìmúṣẹ sí ipò yín pàtó, bóyá ẹ ń ṣiṣẹ́ ní àwọn ilé-ìwé, àwọn ilé ìlera, àwọn ibùdó àwọn tí a lé kúrò nílé wọn, tàbí àwọn ètò àdúgbò.

Àwọn ìdásí òṣì nǹkan oṣù tí ó ṣàṣeyọrí ń so ìpèsè ọjà pọ̀ mọ́ ẹ̀kọ́ àti ìlọsíwájú ohun amáyédẹrùn. Ẹ kọ́ àwọn olùkọ́, òṣìṣẹ́ ìlera, àti àwọn olùyọ̀ǹda ara ẹni àdúgbò láti pèsè ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù. Ẹ bẹ̀bẹ̀ pẹ̀lú ìjọba ìbílẹ̀ àti àwọn alábòójútó ilé-ìwé fún àwọn ohun amáyédẹrùn WASH tí ó dára jù. Ẹ ṣẹ̀dá àwọn ètò ìtìlẹ́yìn níbi tí àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin ti lè béèrè ìbéèrè kí wọ́n sì rí ìrànlọ́wọ́ láìsí ìtìjú. Nígbà tí ẹ bá yanjú àwọn okùnfà púpọ̀ ní àkókò kan náà, ẹ ń dá ìyípadà tí ó wà pẹ́ dípò àwọn àtúnṣe ìgbà díẹ̀.

Òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà jẹ́ àbájáde ìkùnà ọrọ̀-ajé, ohun amáyédẹrùn, àṣà, àti ètò ìjọba tí ó so mọ́ ara wọn tí ó fi ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin sílẹ̀ láìlè ṣàkóso nǹkan oṣù láìléwu àti pẹ̀lú iyì. Àwọn okùnfà jẹ́ ti ètò, kì í ṣe ti ẹnìkọ̀ọ̀kan. Àwọn ojútùú gbọ́dọ̀ jẹ́ ti ètò pẹ̀lú. Nígbà tí a bá lóye pé òṣì nǹkan oṣù wà nítorí àwọn ìdínà iye owó tí àwọn ọjà ìgbà-kan-ìgbà tí ó gbáralé ìkówọlé dá, àwọn àlàfo ohun amáyédẹrùn tí ó fi àwọn ilé-ìwé sílẹ̀ láìsí omi àti ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ìdákẹ́ àṣà tí ó ń dènà ìjíròrò ní gbangba, àti àwọn ìlànà ètò ìjọba tí kò fi ìlera nǹkan oṣù sí iwájú, a lè ṣe àwọn ìdásí tí ó yanjú àwọn gbòǹgbò okùnfà dípò àwọn àmì.

Gbogbo ọmọbìnrin Nàìjíríà yẹ láti lọ sí ilé-ìwé ní gbogbo ọjọ́ oṣù. Gbogbo obìnrin yẹ láti ṣiṣẹ́, jọ́sìn, àti kópa nínú ayé àdúgbò láìsí ìdíwọ́ tàbí ìtìjú nígbà nǹkan oṣù. Wọ̀nyí kì í ṣe àṣejù tàbí ìfẹ́ọkàn – wọ́n jẹ́ ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ìpìlẹ̀ tí òṣì nǹkan oṣù ń kọ̀ fún obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà mílíọ̀nù 37.

Àwọn ojútùú tí ó lè wà pẹ́, tí kò wọ́n wà ní ibí yìí gan-an ní Nàìjíríà. Bóyá ẹ nílò àwọn ọjà fún ara yín, àwọn ọmọbìnrin yín, tàbí àwọn obìnrin ní àdúgbò yín, Sana Pads ń pèsè àwọn àṣàyàn tí a ṣe ní pàtó fún àwọn àìní àti ipò Nàìjíríà. Ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú-òpó wa láti ṣàwárí ọ̀wọ́ pádì wa tí a lè tún lò, láti mọ̀ síwájú sí i nípa òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà, àti láti darapọ̀ mọ́ ìgbésẹ̀ láti dá iyì àti àǹfààní padà fún ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà. Ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú-ìwé orísun wa pàtàkì lórí òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà láti ṣàwárí bí a ṣe lè dá ìyípadà tí ó wà pẹ́ papọ̀.