Nlekọta Ịdị Ọcha Nsọ Nwaanyị Maka Ndị Nwaanyị Nwere Nkwarụ na Naịjirịa

Nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ chọrọ ụzọ a haziri nke na-asọpụrụ ma mkpa anụ ahụ ma nsọpụrụ onwe onye. Ntuziaka a na-enye ngwọta dị mfe, nke Naịjirịa lekwasịrị anya, nke na-arụ ọrụ n'ụlọ, n'ụlọ akwụkwọ na n'obodo n'ofe obodo anyị.

Isi Ihe Ndị Ị Ga-ejide:

• Ndị nwaanyị nwere nkwarụ na Naịjirịa na-eche ihe ịma aka MHM pụrụ iche gụnyere ụlọ mposi ndị a na-apụghị iru na ngwaahịa ndị chọrọ nkà aka dị nro.
  
  
• Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ nwere ike ịdị 60-75% ala karịa pad a na-atụfu kwa afọ ebe ha na-enyekwa ijikwa dị mfe maka nkwarụ dị iche iche.
  
  
• Ụzọ ndị a na-ahazi dị ka ngọngọ ndị ogologo, njikọ Velcro, na ụzọ ịgbanwe ịnọdụ ala na-eweghachi nnwere onwe n'oge nsọ nwaanyị.
  
  
• Ebe WASH nwere ike iru nwere ihe a na-ejide aka, ọnụ ụzọ sara mbara, na ebe ịgbanwe ịnọdụ ala bụ ihe iwu chọrọ ma a na-emezukarị ya.
  
  
• Ndị nlekọta chọrọ ọzụzụ nkwado nwere nsọpụrụ nke na-ebute nzuzo, nhọrọ, na nnwere onwe nwaanyị n'ime nlekọta nsọ nwaanyị ya.
• Òtù Naịjirịa na-akọ na nkwado MHM kwesịrị ekwesị na-abawanye ịga ụlọ akwụkwọ site na 40% n'etiti ụmụ agbọghọ nwere nkwarụ.
  
  
• Mgbanwe dị mfe na-efu n'okpuru ₦5,000 nwere ike ime ka ụlọ ịsa ahụ n'ụlọ bụrụ ebe nlekọta nsọ nwaanyị a pụrụ iru.

Ka anyị lee etu ndị nwaanyị nwere nkwarụ, ezinụlọ ha, na ndị ha na-akwado ha nwere ike isi mepụta usoro nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị dị irè, nwere nsọpụrụ nke na-arụ ọrụ n'ime eziokwu Naịjirịa.

Chioma nọdụrụ n'oche ya nwere wiil n'èzí ụlọ ezinụlọ ya na Enugu, na-ekiri ụmụnne ya ndị nta ka ha na-akwado maka ụlọ akwụkwọ. Mgbe ọ dị afọ 22, ọ kwụsịrị ịga mahadum afọ atọ gara aga – ọ bụghị n'ihi nsogbu njem ya, kama n'ihi na ijikwa nsọ nwaanyị ya ghọrọ ihe na-agaghị ekwe omume n'ụlọ mposi mahadum ndị a na-apụghị iru. Nne ya ka na-ebute ya pad a na-atụfu site n'ahịa, ma ịgbanwe ha chọrọ enyemaka, enweghị nzuzo na-eme ka ọ chee na ọ bụ ibu. Akụkọ Chioma bụ nke ọtụtụ puku ndị nwaanyị Naịjirịa nwere nkwarụ na-eche mgbochi abụọ ihu: ihere ahụ dị adị gbasara nsọ nwaanyị, jikọtara na ebe anụ ahụ na ngwaahịa a haziriri na-ekwekọghị mkpa ha. Ma nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị ekwesịghị ịtụpụ onye ọ bụla. Site na ngwa ziri ezi, ozi, na nkwado, nwaanyị ọ bụla nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị ya n'ụzọ nsọpụrụ na nnwere onwe.

Ndị nwaanyị nwere nkwarụ bụ ihe dị ka 7% nke ndị nwaanyị Naịjirịa – ihe karịrị nde 7 ndị nwaanyị na ụmụ agbọghọ na-enwe nsọ nwaanyị. Ma mmemme ahụike nsọ nwaanyị nke mba anaghị emekarị ihe ha chọrọ pụrụ iche. Ihe si na ya pụta bụ nsogbu zoro ezo ebe ndị nwaanyị nwere ike, nwere ọgụgụ isi na-apụ site n'agụmakwụkwọ, ọrụ, na isonye n'ọha mmadụ naanị n'ihi na ijikwa nsọ nwaanyị ha na-esiwanye ike ma ọ bụ na-eme ihere.

Ọtụtụ ụlọ mposi Naịjirịa ahazighị ha n'echiche ndị na-eji oche nwere wiil, ndị nwaanyị na-ahụ ụzọ nke ọma, ma ọ bụ ndị nwere njem mmachi. Ụlọ mposi nke ụlọ ezinụlọ nkịtị bụ obere ebe nwere ọnụ ụzọ dị warara, enweghị ihe a na-ejide aka, ma ọtụtụ mgbe ọ bụ oghere a na-ana n'ala kama ụlọ mposi ịnọdụ. Ihe ụlọ akwụkwọ ka njọ. N'ime nnyocha 2024 nke ụlọ akwụkwọ sekọndrị Lagos 200, naanị 12% nwere ụlọ mposi sara mbara zuru ezu maka oche nwere wiil, ma ọ dịghị nke nwere oche ịgbanwe ma ọ bụ bin a na-awụpụ ihe n'ịdị elu a pụrụ iru.

Maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ njem, nke a pụtara na ijikwa nsọ nwaanyị na-aghọ ọrụ dị mgbagwoju anya chọrọ enyemaka, atụmatụ n'ihu, ma ọ bụ izere ebe ọha na eze kpamkpam n'oge nsọ nwaanyị. Nwaanyị na-eji crutch enweghị ike ịdị n'otu ebe ọ na-agbanwe pad. Onye na-eji oche nwere wiil enweghị ike ịkwaga n'ụzọ dị nchebe n'ebe a haziri maka ịguzo. Ihe ndị a abụghị mkpagbu pere mpe – ha bụ mgbochi na-ezighị ụzọ na-egbochi nnwere onwe na isonye n'ndụ kwa ụbọchị.

Ihu igwe na-eme ka ihe ịma aka ndị a sie ike. Ọkụ Naịjirịa pụtara na ọ dị mkpa ịgbanwe ugboro ugboro iji gbochie ahụ ọkụ na ọrịa na-efe efe, ma ịnweta ebe ndị a ọtụtụ ugboro kwa ụbọchị na-agwụ ike mgbe ebe ndị ahụ chọrọ ịgafe steepụ, ụzọ dị warara, ma ọ bụ ndị ezinụlọ na-adịghị akwado ndị na-ele enyemaka anya dị ka ibu.

Pad a na-atụfu nkịtị na-eche na ike anụ ahụ ụfọdụ dị: ike aka dị nro iji wepụ eriri akwa gum, ike aka iji pịa ha nke ọma n'akwa ime, ntụgharị iji ruo n'etiti ụkwụ gị mgbe ị na-eguzo ma ọ bụ na-anọdụ ala, na ọhụhụ iji hụ na etinyere ya nke ọma. Ndị nwaanyị nwere cerebral palsy, arthritis, nkwarụ ọhụhụ, ma ọ bụ ike aka dị nta na-esikarị ike n'ọrụ ndị a dị ka ndị dị mfe.

Ihe dị gịrịgịrị, na-ana ana nke pad a na-atụfu na-agbanwe ngwa ngwa, na-akpata ịgbapụ maka ndị nwaanyị na-enweghị ike ịgbanwe ọnọdụ n'ụbọchị niile. Gum ahụ na-efunahụ ike ya n'ihu igwe mmiri mmiri Naịjirịa. Ọdịdị warara ahụ anaghị enye mkpuchi zuru ezu maka ndị nwaanyị na-anọdụ ala ọtụtụ n'ụbọchị. Ma ngwaahịa ndị a na-achị ahịa n'ihi na ndị na-emepụta ha na-eme maka nwaanyị “nkịtị” – na-eleghara nde mmadụ ndị na-adabaghị n'ụdị ahụ anya.

Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enye uru dị iche. Akwa ahụ na-enye mmetụta aka nke na-enyere ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọhụhụ aka ịkwado ebe a tinyere ya. Ihe ka ọkpụrụkpụ na-anọ n'ọnọdụ ya nke ọma maka ndị na-anọdụ ala. Ngọngọ ndị ahụ nwere ike ịgbanwe site na ụzọ njikọ dị mfe. Ike ịsa ma jiri ya ọzọ pụtara njem ole na ole gaa n'ahịa ndị nwere ike ịbụ ndị a na-apụghị iru. Ma, pad ndị a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ nkịtị ka chọrọ mgbanwe iji jee ozi n'ezie ndị nwaanyị nwere nkwarụ dị iche iche.

Ọtụtụ ezinụlọ Naịjirịa anaghị ekwu maka nsọ nwaanyị n'ihu ọha, nkwarụ na-agbakwunyekwa akwa nkịtị ọzọ. Ndị nne nwere ike ghara ịmara etu esi akọwara ụmụ ha nwaanyị nwere nkwarụ ọgụgụ isi banyere nsọ nwaanyị. Ndị nlekọta nwere ike were ọrụ ahụ kpamkpam kama ikuzi ụzọ a na-ahazi nke na-echebe nnwere onwe. Ndị ọrụ ahụike na-enweta obere ọzụzụ banyere nlekọta nsọ nwaanyị gụnyere nkwarụ.

Oghere ozi a pụtara na ndị nwaanyị nwere nkwarụ na-efu ihe ọmụma dị mkpa banyere ahụ ha, ọnọdụ ịdị ọcha, na ngwọta dị. Nnyocha 2025 na Kano chọpụtara na 63% nke ndị nne nke ụmụ agbọghọ nwere nkwarụ anataghị nduzi ọ bụla na ịkụzi ịdị ọcha nsọ nwaanyị, 41% kwenyekwara na ụmụ ha nwaanyị “agaghị aghọta” ijikwa nsọ nwaanyị – echiche na-ajụ ikike na ike ha.

Imepụta nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị a pụrụ iru na-amalite site n'ịghọta na “nkwarụ” gụnyere ahụmahụ na mkpa dị iche iche. Ngwọta ga-abụ nke a na-eme n'onwe onye, ma mgbanwe ụfọdụ na-arụ ọrụ n'ọtụtụ ọnọdụ.

Ndị nwaanyị na-eji oche nwere wiil, crutch, ma ọ bụ nwere njem mmachi na-erite uru site na usoro na-ebelata ịkwaga na ọnọdụ ndị na-adịghị mma. Usoro ịgbanwe ịnọdụ ala na-arụ ọrụ nke ọma: nọdụ n'ụlọ mposi ma ọ bụ n'oche siri ike ya na akwa ime na pad etinyere n'ọnọdụ n'akụkụ, wepụ pad ejiri mgbe ị na-anọdụ ala, jiri akwa a gbara mmiri na-ehicha (nke dị mfe karịa akwụkwọ mposi mgbe iru ya sie ike), mgbe ahụ tinye pad ọhụrụ n'akwa ime tupu ị dọgharịa ya.

Ụdị ngọngọ a gbatịrị na-enyere aka nke ukwuu. Ngọngọ pad nkịtị dị mkpụmkpụ ma chọrọ ntinye ziri ezi. Ngọngọ ndị ogologo (nke a pụrụ ịkwa n'ihe ma ọ bụ gbanwee site na pad ndị dị) dị mfe ijide, na-achọ obere ntụgharị iji kegide, ma na-ejide nke ọma. Ụfọdụ ndị nwaanyị na-agbakwunye obere eriri akwa na isi ngọngọ maka ijikwa dị mfe.

Njikọ Velcro na-edochi bọtịnụ ma ọ bụ snap n'akwa ime pụrụ iche maka nsọ nwaanyị. Ụda ahụ na-enye nzaghachi maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọhụhụ, ike ijide chọrọ dịkwa obere karịa maka gum ma ọ bụ njikọ ọla. Na Abuja, ọtụtụ ndị na-ede akwa na-emepụta akwa ime nsọ nwaanyị a pụrụ iche nwere akpa pad nke Velcro na-echekwa mgbe ndị na-akwado nkwarụ kesaara ụdị n'obodo ha.

Ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọhụhụ chọrọ usoro nke aka na ihe a na-eme mgbe niile. Pad akwa a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enye mmetụta aka ka mma karịa ndị a na-atụfu dị gịrịgịrị. Ọkpụrụkpụ, ọdịdị, na akụkụ niile na-ebu ọdịiche site na aka, na-eme ka ntinye ziri ezi kwe omume n'enweghị ọhụhụ. Ịkọwa agba (nke ndị ezinụlọ na-ahụ ụzọ nwere ike inyere aka na mbụ) site n'iji ọdịdị akwa dị iche iche na-enyere aka ịmata pad maka ụbọchị ọbara dị ntakịrị na nke ọbara dị ukwuu.

Usoro nchekwa nwere ebe a kọwapụtara na-arụ ọrụ nke ọma karịa bin agwakọtara. Shelf dị mfe nwere akụkụ atọ – pad dị ọcha, bọket ịtinye mmiri, pad na-akpọ nkụ – na-emepụta usoro na-adịghị achọ ịchọ. Akara aka (agba akwa ebili ma ọ bụ bọtịnụ e kwara) n'ikpo ụlọ ịsa ahụ na-egosi ebe a na-edebe ihe.

Usoro ịsa na-erite uru site na usoro a tụrụ atụ. Kama ịchepụta ole ncha, jiri iko pụrụ iche nke a na-edebe mgbe niile na ihe ịsa. Gụọ ịsa mmiri (ịsa mmiri nke ọma ugboro atọ na-ewepụ ncha na ọbara nke ọma). Họrọ ebe ịkpọ nkụ pụrụ iche nke a na-eji mgbe niile, na-egbochi mgbagwoju anya “ebee ka m tinyere ha?”

Ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọgụgụ isi nwere ike ịmụta ijikwa nsọ nwaanyị ha n'onwe ha ma ọ bụ site na nkwado dị ntakịrị, ma ụzọ ọzụzụ ga-abụ nke a gbanwere. Mmemme anya nwere foto na-arụ ọrụ nke ọma karịa ntuziaka ọnụ naanị. Kewaa usoro ahụ n'obere nzọụkwụ, kụziere otu n'otu, ma lee mmeri nke ọ bụla tupu ị gbakwunye nke ọzọ.

Kalenda nsọ nwaanyị nke eji stika ma ọ bụ stampụ na-enyere aka soro usoro. Nke a na-ewu ịmara ahụ ma na-ekwe ka a kwadebe. Ụfọdụ ndị nkụzi pụrụ iche na Lagos na-eji ụdị nke ọnwa (nke a na-ahụ anya ma na-agaghachi) iji nyere ụmụ akwụkwọ aka ịghọta usoro kwa ọnwa, na-ejikọta ihe ha nwere ike ịhụ na ihe na-eme n'ahụ ha.

Nhọrọ na ịchịkwa dị mkpa nke ukwuu maka nsọpụrụ. Ọbụlagodi mgbe a chọrọ enyemaka, jụọ: “Kedu pad ị chọrọ iji?” “Ị chọrọ ịgbanwe ugbu a ka ọ bụ mgbe nri ehihie?” “Ka m na-eche n'èzí ka ị chọrọ ka m nọrọ?” Ajụjụ ndị a na-ekwusi ike na nke a bụ ahụ ya na usoro ya, ọ bụghị ihe a na-eme ya.

Mgbanwe ụlọ na-eme ọdịiche kachasị ogologo oge n'ịdị ọcha nsọ nwaanyị maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ. Ọtụtụ mgbanwe dị ọnụ ala n'ụzọ na-eju anya mgbe a haziri ha nke ọma.

Imeziwanye ohere bụ isi na-efu n'etiti ₦3,500 na ₦15,000 dabere n'ọnọdụ dị adị. Malite site n'ihe a na-ejide aka – ụzọ siri ike e kegidere n'akụkụ ụlọ mposi na nso ebe ịsa. Ndị a ga-abụ ndị a kegidere nke ọma n'ime mgbidi, ọ bụghị naanị n'elu, ebe ha ga-akwado ibu ahụ. Ụlọ ahịa ngwa na Lagos, Kano, na Port Harcourt na-ere ụzọ kwesịrị ekwesị, ma ọ bụ ndị na-agbaji ígwè n'obodo nwere ike ime ngwọta e mere.

Mee ka ọnụ ụzọ sara mbara ma o kwe omume. Ọnụ ụzọ nkịtị 60cm dị warara nke ukwuu maka ọtụtụ oche nwere wiil. Ọnụ ụzọ 80cm na-enye ohere dị mma. Ọ bụrụ na mgbanwe nhazi enweghị ike ime, tụgharịa ọnụ ụzọ ka ọ meghee n'èzí, nke na-emepụta ohere ịmegharị n'ime ozugbo.

Gbakwunye oche ịsa ahụ ma ọ bụ oche plastik. Nke a na-eje ozi n'ọtụtụ ụzọ: ebe ịsa ịnọdụ ala maka pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ, ebe ịkwaga maka ndị na-eji oche nwere wiil, na ebe ịgbanwe kwụsiri ike. Tinye ya nso ma ụlọ mposi ma isi mmiri. N'ụlọ na-enweghị mmiri na-agba, debe bọket na iko pụrụ iche nso maka ịsa.

Meziwanye ọkụ, nke na-enyere onye ọ bụla aka mana karịsịa na-erite uru maka ndị nwaanyị nwere ọhụhụ dị ala. Nsogbu ike eletrik Naịjirịa pụtara na eriri LED nwere batrị (nke dị n'ọtụtụ ahịa maka ₦1,200-2,500) na-arụ ọrụ nke ọma karịa ịdabere na NEPA. Tinye ọkụ n'ọnọdụ iji kpochapụ onyinyo n'ebe ịgbanwe.

Nigerian Discrimination Against Persons with Disabilities Act (2018) chọrọ ebe a pụrụ iru, ma mmejuputa ya dị nnọọ n'azụ. Ụlọ akwụkwọ na ụlọ ọha na eze kwesịrị inye opekata mpe otu ụlọ mposi a pụrụ iru kwa ọkwa na akụkụ kwesịrị ekwesị (opekata mpe 150cm x 150cm n'ime), ihe a na-ejide aka n'akụkụ abụọ nke ụlọ mposi, oche ịgbanwe a pụrụ ịpịkọta, na bin ahịhịa n'ịdị elu a pụrụ iru (ọ bụghị karịa 90cm site n'ala).

Ọnụ ụzọ ga-enwe ọdụ aka lever, ọ bụghị knob, nke chọrọ obere ike ijide ma nwee ike iji aka nkwonkwo ma ọ bụ nkwonkwo aka mgbe aka na-arụsi ọrụ. Bin nke ngwaahịa nsọ nwaanyị chọrọ imeghe site na nzọụkwụ ụkwụ, ọ bụghị mkpuchi chọrọ ọrụ aka. Enyo kwesịrị ịkpụ ma ọ bụ tinye ya n'ọnọdụ ka a hụ ya site n'ọnọdụ ịnọdụ ala.

Isi mmiri ga-abụ nke a pụrụ iru n'enweghị ịguzo. Mmiri tap nke etinyere 85cm site n'ala nwere lever na-arụ ọrụ maka ndị na-eji oche nwere wiil na ndị na-eguzo. N'ebe na-enweghị mmiri e ji paịpụ, nye ebe kwụsiri ike n'ịdị elu kwesịrị ekwesị maka basin na akpa mmiri.

N'ụlọ ezinụlọ nwere ọgbọ dị iche iche ebe mgbanwe ụlọ ịsa ahụ siri ike, obodo nwere ike imepụta ebe a na-ekekọrịta nke a pụrụ iru. Ọtụtụ ógbè Lagos emepụtala ụlọ mposi obodo a pụrụ iru site n'iji nkwado gọọmentị ime obodo jikọtara na onyinye obodo. Otu ebe e mere nke ọma nke na-ejere ezinụlọ 20-30 ozi na-efu obere kwa ezinụlọ karịa mgbanwe n'onwe onye.

Ndị otu ndị nwaanyị nwere ike idebe ebe ndị a, na-ahụ na ha nwere mmiri, ncha, na nhọrọ ịtụfu ihe. Akụkụ ọha mmadụ na-ebelata iche iche – ndị nwaanyị nwere nkwarụ anaghịzi ejikwa naanị ha kamakwa bụ akụkụ nke usoro nkwado obodo. Ụdị yiri nke a na-arụ ọrụ na Kaduna na Enugu, ebe òtù ndị na-akwado nkwarụ nyeere obodo aka ịhazi na imejuputa ebe WASH a na-ekekọrịta nke a pụrụ iru.

Itinye oge na akụrụngwa n'ime nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị a pụrụ iru na-emepụta uru dị anya karịa nsọ nwaanyị n'onwe ya. Ndị a na-agbasa n'èzí, na-emetụta agụmakwụkwọ, ahụike, isonye n'akụ na ụba, na ịgụnye n'ọha mmadụ.

Mgbe ijikwa nsọ nwaanyị na-aghọ ihe a pụrụ ime, ụkpụrụ ịga ụlọ akwụkwọ na ọrụ na-agbanwe nke ukwuu. Association of Women with Disabilities na Kano soro ụmụ agbọghọ sekọndrị 85 nwere nkwarụ dị iche iche n'ime ọnwa 18 mgbe e mejuputara nkwado MHM a pụrụ iru. Ịga ụlọ akwụkwọ n'oge nsọ nwaanyị bawanyere site na 43%, arụmọrụ ule dịkwa mma n'ụzọ a pụrụ ịtụ n'ihi na ụmụ agbọghọ anaghịzi efu ụbọchị klaasị dị mkpa.

Isonye n'akụ na ụba na-eso ịnweta agụmakwụkwọ. Ndị nwaanyị na-ezu sekọndrị na-enweta ọtụtụ karịa n'ime ndụ ha. Ha nwere ike ibido azụmahịa, isonye n'ọrụ nkà, na iru nnwere onwe ego. Ijikwa nsọ nwaanyị yiri ihe pere mpe, ma ọ bụkarị mgbochi na-egbochi ndị nwaanyị nwere ike iru ohere ndị a.

Mmetụta uche dịkwa mkpa otu ahụ. Ndị nwaanyị na-akọwa na ha na-enwe mmetụta “nkịtị,” “nwere ike,” na “n'ịchịkwa” mgbe ha nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị ha n'onwe ha. Obi ike a na-agbatị gafere nsọ nwaanyị – ndị nwaanyị na-akọ na ha na-enwe obi ụtọ karị n'ikwuru maka mkpa ha n'ebe ndị ọzọ, isonye n'emume ọha, na ime mkpebi banyere ahụ na ndụ ha.

Ijikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị nke ọma na-ebelata ihe ize ndụ ọrịa na-efe efe, karịsịa dị mkpa maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ ụfọdụ nwere ike inwe ọgụ ahụ adịghị ike ma ọ bụ njem nta iji chọọ ọgwụgwọ. Ịgbanwe mgbe niile, ịsachapụ zuru ezu, na idebe pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ n'ebe kọrọ nkụ na-egbochi uto nje nke na-eduga n'ọrịa ụzọ mmiri mmiri, ọrịa ụzọ ịmụ nwa, na mgbakasị akpụkpọ ahụ.

Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ nke e mere n'akwa na-eku ume na-ebelata ahụ ọkụ na mgbakasị a na-ahụkarị na pad a na-atụfu nwere plastik n'azụ, karịsịa maka ndị nwaanyị na-anọdụ ala ogologo oge. Ike ịsa nke ọma na ncha na mmiri (kama ịdabere n'ihicha kọrọ nkụ) na-eme ka ịdị ọcha na ahụ efe zuru oke ka mma.

Ndị nwaanyị nwere nkwarụ na-enwekarị mkpa ahụike mgbagwoju anya chọrọ nlekọta ahụike mgbe niile. Mgbe ijikwa nsọ nwaanyị anaghịzi abụ nsogbu chọrọ idozi mberede, ezinụlọ na ndị na-enye ọrụ ahụike nwere ike ilekwasị anya na nlekọta mgbochi, idebe ahụike n'ozuzu, na ịgbaso mkpa ndị ọzọ. Ume uche a tọhapụrụ site na nchegbu nsọ nwaanyị na-adịrị maka nlekọta ahụike, usoro ọgwụ, na isonye n'ọgwụgwọ.

Ikekwe uru kachasị omimi bụ nsọpụrụ e weghachiri. Ndị nwaanyị nwere nkwarụ na-akọwa mgbe niile ihe ịma aka ijikwa nsọ nwaanyị dị ka ihe na-eme ihere nke ukwuu – na-akpata nsogbu karịa nkwarụ n'onwe ya. Ịdabere, enweghị nzuzo, mmetụta ịbụ ibu na-ebibi uru onwe onye na obi ike n'ọha mmadụ.

Mgbe ịdị ọcha nsọ nwaanyị na-aghọ ihe a pụrụ ijikwa, ndị nwaanyị na-alọghachi n'ndụ obodo. Ha na-aga ofufe, na-eleta ndị enyi, na-esonye n'ụbọchị ahịa, ma na-abanye n'òtù obodo. Iche iche n'ọha na-ebelata. Na Port Harcourt, otu ndị nwaanyị kọrọ na mgbe e mejuputara nkwado MHM a pụrụ iru, ịga nzukọ nke ndị otu nwere nkwarụ si n'oge ụfọdụ ghọọ mgbe niile, ndị nwaanyị atọ weghaara ọkwa ndu ha jụbụrụ mbụ.

Ọnọdụ ezinụlọ na-ebelatakwa ka mma. Mgbe ụmụ nwaanyị nwere ike ijikwa n'onwe ha (ma ọ bụ site na nkwado nta nwere nsọpụrụ), ndị nne na ụmụnne nwaanyị a gbadapụrụ n'ịlekọta mgbe niile. A na-ahụ nwaanyị nwere nkwarụ dị ka onye nwere ike kama ịdabere. Mmekọrịta na-agbanwe site na onye nlekọta-onye ọrịa gaa n'inyere ibe aka nke na-egosi njikọ ezinụlọ dị mma.

Ezinụlọ, ndị nlekọta, na ndị nwaanyị nwere nkwarụ n'onwe ha na-enwekarị ajụjụ na nchegbu banyere nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị a pụrụ iru. Nchegbu ndị a kwesịrị azịza eziokwu, dị mfe.

Ịsa pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-enye ntụgharị karịa nsogbu ịtụfu. Usoro ahụ na-agbanwe maka ike dị iche iche. Ndị nwaanyị nwere ike aka dị nta nwere ike iji ịsa site n'ike ụkwụ – tinye pad n'ime basin, gbakwunye ncha na mmiri, ma ziga ya site n'ụkwụ kama aka. Usoro a bụ ihe a na-ahụkarị n'ụlọ Naịjirịa maka ịsa uwe n'ozuzu ma na-arụ ọrụ nke ọma maka pad nsọ nwaanyị.

Usoro ịtinye n'ime mmiri na-ebelata mbọ ịsa. Mgbe ị wepụrụ pad ejiri, tinye ya ozugbo n'ime bọket mmiri oyi. Ọbara na-apụta n'onwe ya n'ime awa 2-3. Ịsa ngwa ngwa (nke a ga-eme mgbe ị nọdụrụ ala na iko na basin) soro ịsa ncha (ọzọ, ike ụkwụ na-arụ ọrụ nke ọma) na ịkpọ nkụ n'anyanwụ na-agwụcha usoro ahụ. Oge niile a na-arụ ọrụ bụ n'okpuru nkeji ise maka pad ọ bụla.

Maka ndị nwaanyị na-enweghị ike ịsa n'onwe ha, usoro nkwado ezinụlọ na-agbanwe. N'ọtụtụ ụlọ, ịsa uwe bụ ọrụ a na-ekekọrịta. Ịgbakwunye pad nsọ nwaanyị n'usoro ịsa ezinụlọ na-eme ka nsọ nwaanyị bụrụ ihe nkịtị ma na-ebelata mmetụta na nsọ nwaanyị bụ ibu pụrụ iche. Isi ihe bụ ịmepụta usoro na-asọpụrụ nzuzo – bọket a kọwapụtara, ijikwa nke nwere nsọpụrụ, na ịmata na nke a bụ nkwado na-enyere aka, ọ bụghị ịsa na-eme ihere.

Ọtụtụ òtù Naịjirịa na-elekọta ndị nwere nkwarụ na-enyekwa ugbu a ogbako nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị na-akụzi ụzọ ịsa a gbanwere. Ndị nwaanyị na-ekekọrịta ihe ọhụrụ ha mepụtara – bọket nwere ibu na-adịghị ata maka ndị nwaanyị na-ama jijiji, usoro agba maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọhụhụ, na ebe ịsa ịnọdụ ala. Ngwọta ndị ndị otu ha mepụtara na-arụkarị ọrụ nke ọma karịa ndụmọdụ ndị ọkachamara n'ihi na a nwara ha n'ụlọ Naịjirịa n'ezie.

Nchegbu a na-egosi echiche ezighi ezi karịa eziokwu. Ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọgụgụ isi nwere ike ịmụta ijikwa nsọ nwaanyị – ụzọ ọzụzụ ga-adaba n'ụdị mmụta ha. Ịkewa usoro ahụ n'obere nzọụkwụ, iji ihe nkwado anya, ime ya n'oge nsọ nwaanyị anaghị eme, na ịmata ọganihu na-emepụta ihe ịga nke ọma.

Malite site n'ịmara ahụ. Jiri okwu ziri ezi (uterus, vagina, ọbara) kama okwu ndị ọzọ. Kọwaa na nsọ nwaanyị bụ ihe nkịtị, dị mma, ma na-eme ndị nwaanyị niile. Akwụkwọ foto ndị ndị nkụzi pụrụ iche Naịjirịa mepụtara na-egosi nke a nke ọma. Òtù Inclusive Education Lagos emepụtala ihe agụmakwụkwọ nsọ nwaanyị dabara n'omenala maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọgụgụ isi pụrụ iche.

Kụziere nkà nzọụkwụ site n'nzọụkwụ. Nke mbụ, ịmata ọbara (ilele akwa ime, ịmara ihe ọbara nsọ nwaanyị dị ka). Mgbe ahụ, ịgwa mmadụ mgbe ọ na-eme. Ọzọ, ịhọrọ pad. Mgbe ahụ, itinye ya n'ọnọdụ site na nkwado. Nwayọọ nwayọọ belata nkwado ka ike na-abawanye. Ụfọdụ ndị nwaanyị na-eru nnwere onwe zuru oke. Ndị ọzọ na-ejikwa site n'ihe ncheta dị ntakịrị. Nsonaazụ abụọ a na-anọchi anya ihe ịga nke ọma ma kwesịrị ememe.

Maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ ọgụgụ isi dị ukwuu chọrọ nkwado zuru oke, mkpa na-agbanwe gaa na nlekọta nwere nsọpụrụ. Onye nkwado kwesịrị ịkọwa ihe na-eme (“M ga-enyere gị aka ịgbanwe pad gị ugbu a”), nye nhọrọ ebe o kwere omume (“Pad uhie ka ọ bụ nke acha anụnụ anụnụ?”), jigide nzuzo (nkwado site n'aka ndị ezinụlọ ndị nwaanyị, imechi ọnụ ụzọ, imetụ aka nke nwere nsọpụrụ), ma mata ikike nwaanyị ahụ nke onwe ahụ ya ọbụlagodi mgbe ọ chọrọ enyemaka.

Imeziwanye ohere anaghị achọ akụ na ụba, kama ọ chọrọ ọgụgụ isi na ịkọwa ihe mbụ. Malite site na mgbanwe ndị nwere mmetụta kachasị maka ọnụ ahịa kacha pere mpe. Ihe a na-ejide aka (₦2,500-4,000 maka ụzọ abụọ siri ike) na-eme ọdịiche ozugbo. Oche plastik (₦800-1,500) na-emepụta ebe ịsa ihe ịnọdụ ala. Ọkụ ka mma (₦1,200 maka eriri LED) na-eme ka ojiji dị mma maka onye ọ bụla.

Pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ na-anọchi anya ego a chekwara nke ukwuu n'ichikota na pad a na-atụfu. Nwaanyị na-eji pad a na-atụfu na-efu ihe dị ka ₦800-1,200 kwa ọnwa, ma ọ bụ ₦9,600-14,400 kwa afọ. Usoro zuru oke a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ (pad 8-10 na-enye ihe zuru ezu maka ụbọchị ole na ole) na-efu ₦4,000-6,000 mbụ ma na-adịru afọ 2-3 site na nlekọta kwesịrị ekwesị. Ọnụ ahịa kwa afọ na-ada n'okpuru ₦2,000 – na-echekwa 60-75% ma e jiri ya tụnyere pad a na-atụfu. Maka ezinụlọ ndị ego nkwarụ na-emebiwo, nke a na-eme ọdịiche n'ezie.

Nkwado obodo na òtù dị. Ọtụtụ òtù Naịjirịa na-elekọta ndị nwere nkwarụ na-enye ngwaahịa ịdị ọcha nsọ nwaanyị dị ka akụkụ nke mmemme ha. Ụlọ akwụkwọ na-enweta nkwado site n'aka NGO mba ụwa na-enwekarị mmefu ego maka ahụike nsọ nwaanyị nke nwere ike ịgụnye ngwaahịa ndị a na-enweta. Kansụl gọọmentị ime obodo na-emekarị mmemme na-akwado ndị nwaanyị nwere nkwarụ mgbe ụfọdụ – ịjụ onye nnọchi anya kansụl gị adịghị efu ihe ma mgbe ụfọdụ na-eweta akụrụngwa.

Ịnakọta ego site n'ezinụlọ na obodo na-arụ ọrụ n'ọtụtụ ebe. Mgbe ndị agbata obi ghọtara mkpa ahụ pụrụ iche – “Anyị na-akpakọrọ ₦8,000 iji mee ka ụlọ ịsa ahụ anyị dị mfe iru ka nwa anyị nwaanyị nwee ike ijikwa nsọ nwaanyị ya n'onwe ya” – ọtụtụ na-enye obere ego. Ọnụ ahịa omenala etinyere n'ịkwado ndị otu obodo nwere nkwarụ pụtara na mbọ ndị a na-aga nke ọma ọtụtụ mgbe.

Sana Pads pụtara site n'ịghọta na ndị nwaanyị Naịjirịa chọrọ ngwọta nsọ nwaanyị a haziri maka ihu igwe anyị, eziokwu ụlọ anyị, na mkpa dị iche iche anyị – gụnyere ndị nwaanyị nwere nkwarụ. Ịrụpụta n'obodo pụtara na anyị na-ahazi site na ahụ Naịjirịa, ụlọ ịsa ahụ Naịjirịa, na ihe ịma aka Naịjirịa n'uche.

Pad anyị na-enye uru pụrụ iche maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ. Akwa ọkpụrụkpụ, nwere ọtụtụ akwa na-enye mmetụta aka maka ntinye ziri ezi. Ngọngọ ndị a gbatịrị dị mfe ijide ma jikwaa karịa ụdị nkịtị. Ịdịgide ya na-eguzogide ịsa siri ike nke ịdị ọcha chọrọ n'ihu igwe anyị. Owu na-eku ume na-ebelata ahụ ọkụ maka ndị nwaanyị na-anọdụ ala ogologo oge.

Anyị arụkọtala ọrụ na ndị na-akwado nkwarụ na Lagos, Abuja, na Kano iji ghọta mkpa pụrụ iche. Echiche azịza a na-ewu ngwaahịa anyị. Anyị akwadoola ihe karịrị ndị nwaanyị 10,000 kpọmkwem ma kesaa ihe karịrị pad 30,000 site n'ịbụ ndị mmekọ na ụlọ akwụkwọ, ụlọ ọgwụ obodo, na òtù nkwarụ. Ọtụtụ n'ime mmekọrịta ndị a na-elekwasị anya pụrụ iche n'ebe ndị nwaanyị nwere nkwarụ nọ bụ ndị a gbapụrụ n'ime mmemme ahụike nsọ nwaanyị ndị ọzọ.

Ọrụ anyị agbatịkwa gafere ngwaahịa. Anyị kwere na nwaanyị Naịjirịa ọ bụla kwesịrị ijikwa nsọ nwaanyị ya n'nsọpụrụ, nnwere onwe, na ahụ efe – n'agbanyeghị ike anụ ahụ, ọnọdụ akụ na ụba, ma ọ bụ ebe obibi. Anyị na-enye agụmakwụkwọ yana ngwaahịa, na-akụzi ụzọ a gbanwere ma jikọọ ndị nwaanyị nwere nkwarụ na netwọk nkwado ndị otu.

Uru nrụpụta n'obodo pụtara na anyị ghọtara na ọdịda NEPA na-emetụta oge ịkpọ nkụ, na ụkọ mmiri chọrọ ụzọ ịsa na-ebelata iji mmiri, na na ọtụtụ ndị nwaanyị Naịjirịa enweghị ụlọ ihi ụra nzuzo maka nchekwa. Anyị na-ahazi ngwọta na-arụ ọrụ n'ụlọ Naịjirịa n'ezie, ọ bụghị ọnọdụ Ọdịda Anyanwụ a chọrọ n'echiche. Maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ na-eche ihe ịma aka ọzọ, ụzọ a dabere n'eziokwu, dị mfe a na-eme ọdịiche n'etiti ngwọta echiche na iji ya n'ezie.

Ma ị bụ nwaanyị nwere nkwarụ na-achọ nnwere onwe, onye ezinụlọ chọrọ inye nkwado ka mma, ma ọ bụ òtù na-ejere ndị nwaanyị nwere nkwarụ ozi, nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị a pụrụ iru dị mfe iru site n'ụzọ ziri ezi na akụrụngwa.

Malite site n'ịlele ihe ịma aka ndị dị ugbu a. Kedu akụkụ ijikwa nsọ nwaanyị siri ike? Ọ bụ ịnweta ụlọ mposi, ịgbanwe pad, ịsa ngwa, ka ọ bụ nchekwa? Ịchọpụta isi mgbochi na-eme ka ọchụchọ ngwọta gị lekwasị anya nke ọma. Kparịta okwu na nwaanyị na-enwe nsọ nwaanyị – ọ maara ihe kacha sie ike na ihe ga-enyere aka kachasị.

Nwaa pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ site n'usoro ịmalite. Starter Kit anyị nwere Premium Pad 3 (nke ọ bụla nwere akwa 1 nke anaghị agbapụ na akwa 3 na-amịkọrọ mmiri, kwesịrị maka ọbara nkịtị) tinyere akpa nchekwa. Nke a na-enye pad zuru ezu iji nwaa usoro ahụ maka usoro zuru oke ebe ị na-amụta usoro ịsa na ịkpọ nkụ. Itinye ego ₦3,500 dị obere karịa ọnwa abụọ nke pad a na-atụfu mana ọ na-enye nnwale nwere ike ime.

Maka ụbọchị ọbara dị ntakịrị ma ọ bụ ndị nwaanyị chọrọ ijikwa kachasị mfe, No Wahala Pad (akwa 1 nke anaghị agbapụ tinyere akwa 1 na-amịkọrọ mmiri) dị gịrịgịrị ma dị mfe itinye ebe ha na-enyekwa nchebe a pụrụ ịtụkwasị obi. Maka ọbara dị ukwuu ma ọ bụ iji n'abalị, Maxi Pad (akwa 1 nke anaghị agbapụ tinyere akwa 5 na-amịkọrọ mmiri) na-enye nchebe ogologo, na-ebelata ọnụọgụ mgbanwe kwa ụbọchị – nke dị mkpa mgbe ịnweta ebe ịgbanwe siri ike.

Nwaa ụzọ a gbanwere. Lelee vidiyo site n'òtù nkwarụ na-egosi ụzọ ịgbanwe ịnọdụ ala, ụzọ aka otu, na ụzọ ịsa a gbanwere. Mee ya n'oge nsọ nwaanyị anaghị eme ka mmegharị ndị ahụ bụrụ ndị a maara tupu ịchọrọ ha n'okpuru nrụgide. Kekọrịta ihe na-arụ ọrụ na ezinụlọ ndị ọzọ – ihe ọhụrụ gị nwere ike inyere onye ọzọ aka.

Mee otu mgbanwe ohere n'ụlọ. Ọbụlagodi ma ịpụghị ime ihe niile, ihe a na-ejide aka ma ọ bụ oche ịsa ahụ na-eme ka ọnọdụ ka mma ozugbo. Rịọ ndị ezinụlọ ka ha nyere aka n'itinye ya – nke a na-ejikọta ha n'ngwọta ma na-ewu nghọta nke ihe ịma aka a na-eche ihu.

Mee nyocha ohere nke ebe WASH ndị dị adị. Tụọ ọnụ ụzọ, lelee ihe a na-ejide aka, tụlee ma ịgbanwe na ịsa ọ ga-ekwe omume maka nkwarụ dị iche iche. Chọpụta otu mgbanwe nke ga-enyere ọtụtụ ụmụ akwụkwọ ma ọ bụ ndị ahịa aka kachasị, ma buru ụzọ mezie nke ahụ.

Soro òtù nkwarụ nọ n'ógbè gị. Ha na-enye ọkachamara, na-enwekarị ohere ego maka mmezi ohere, ma nwee ike ijikọ gị na ndị nwaanyị nwere nkwarụ ga-anwale ngwọta gị ma nye echiche azịza eziokwu. Joint National Association of Persons with Disabilities nwere alaka n'ofe Naịjirịa ma na-anabata ajụjụ mmekọ.

Mejuputa agụmakwụkwọ ịdị ọcha nsọ nwaanyị nke gụnyere nlebara anya nkwarụ. Zụọ ndị nkụzi, ndị ọrụ ahụike, na ndị ọrụ n'ụzọ nkwado nwere nsọpụrụ. Mepụta ihe agụmakwụkwọ anya. Guzobe usoro nkwado ndị otu ebe ụmụ akwụkwọ ndị okenye ma ọ bụ ndị ahịa nwere ahụmahụ na-ezi ndị ọhụrụ.

Sana Pads na-enye ụlọ akwụkwọ, NGO na mmemme obodo n'ogo ọ bụla n'otu ọnụahịa kwụsiri ike maka ngwugwu ọ bụla. Nke a na-eme ka mmemme pad a na-asa ma jiri ya mee ihe ọzọ kwe omume n'ego ọbụlagodi maka ụlọ akwụkwọ na NGO nwere obere ego. Anyị na-enye nkwado mmejuputa, na-enyere gị aka ịhazi usoro nkesa, ụzọ ịkụzi, na ụzọ nlele nke na-arụ ọrụ n'ezie n'ọnọdụ Naịjirịa.

Kpọtụrụ anyị ka anyị kparịta ọnọdụ gị pụrụ iche. Anyị arụkọtala ọrụ na òtù na-eje ozi ụmụ agbọghọ nwere nkwarụ ọhụhụ na Kano, nkwarụ njem na Lagos, na nkwarụ agwakọtara na Abuja. Mmemme ọ bụla chọrọ mgbanwe pụrụ iche, anyị amụtakwara site na mmekọ ọ bụla. Ihe ịma aka gị nwere ike ịdị iche, ma ime ihe ọnụ na-edozi nsogbu na-emepụta ngwọta.

Nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị maka ndị nwaanyị nwere nkwarụ abụghị banyere ọgwụgwọ pụrụ iche – ọ bụ banyere iwepụ mgbochi ndị na-ekwesịghị ịdị. Mgbe ụlọ ịsa ahụ dị mfe iru, ngwaahịa dị mfe iji, na nkwado nwere nsọpụrụ, ndị nwaanyị nwere nkwarụ na-ejikwa nsọ nwaanyị ha dị ka onye ọ bụla ọzọ. Ọdịiche dị n'nhazi, ọ bụghị n'ike.

Ọtụtụ puku ndị nwaanyị Naịjirịa nwere nkwarụ na-egosi nke a ugbu a. Ha na-aga mahadum, na-arụ ọrụ n'ọfịs na n'ahịa, na-eduzi òtù obodo, na-azụlitekwa ezinụlọ – na-ejikwa nsọ nwaanyị ha yana ihe niile ọzọ. Ngwọta dị. Ngwaahịa na-arụ ọrụ. Ụzọ ndị ahụ pụrụ ịkụziri. Ihe a chọrọ ugbu a bụ nraranye – site n'aka ezinụlọ ịbụ ndị buru ụzọ ohere, site n'aka ụlọ ọrụ imejuputa nhazi gụnyere, site n'aka ndị na-emepụta ngwaahịa ịtụle ahụ dị iche iche, na site n'aka ọha mmadụ ịmata na nsọpụrụ nsọ nwaanyị bụ ikike nke nwaanyị ọ bụla nwere.

Ma ị na-amalite site n'otu ihe a na-ejide aka n'ụlọ ịsa ahụ gị ma ọ bụ na-emejuputa mmemme MHM zuru oke a pụrụ iru n'ọtụtụ ụlọ akwụkwọ, ị bụ akụkụ nke ịgbanwe eziokwu maka ndị nwaanyị Naịjirịa nwere nkwarụ. Mbọ gị dị mkpa. Nwa gị nwaanyị, nwa akwụkwọ gị, onye ahịa gị, nwanne gị nwaanyị – ọ kwesịrị ijikwa nsọ nwaanyị ya n'nsọpụrụ, nzuzo, na nnwere onwe.

Maka ozi ndị ọzọ banyere imepụta usoro nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị a pụrụ iru, ma ọ bụ ịchọpụta etu Sana Pads nwere ike isi kwado mkpa gị pụrụ iche, gaa na weebụsaịtị anyị ma ọ bụ kpọtụrụ otu anyị. Anyị nọ ebe a iji nyere aka ịchọta ngwọta na-arụ ọrụ maka ọnọdụ gị pụrụ iche. Ọnụ, anyị na-ewu Naịjirịa ebe nwaanyị ọ bụla – n'agbanyeghị ike – nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị ya n'obi ike na nsọpụrụ. Mụta ọzọ banyere ụzọ zuru oke maka nlekọta ịdị ọcha nsọ nwaanyị na-ejere ndị nwaanyị Naịjirịa niile ozi.