Ụzọ Dị Mma Esi Atụfu Ngwaahịa Nsọ Nwaanyị na Naịjirịa: Nduzi Zuru Ezu

Ịtụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụzọ dị mma na-echebe ahụike gị, na-egbochi mmebi gburugburu ebe obibi, ma na-ebelata ihere na nkọcha nke na-eme ka nsọ nwaanyị bụrụ ihe ihere. Lee ihe ị kwesịrị ịghọta:

Isi Ihe Ndị Dị Mkpa:

• Ịtụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụzọ na-ezighị ezi na-akpata mgbochi ụlọ mposi, na-agbasa ọrịa ndị na-efe efe, ma na-emerụ mmiri na obodo Naịjirịa.
  
  
• Ịtụba pad ma ọ bụ tampon n'ụlọ mposi ka mmiri kwọpụ ya na-eweta nsogbu ọkpọ mmiri dị ọnụ ma na-emebi ihe ndị e wuru maka mmiri nke dị ọtụtụ nsogbu n'ofe Naịjirịa.
  
  
• Pad a na-asa na-ewepụ 90-95% nke ihe ịma aka ịtụfu ihe ma na-echekwa ụmụ nwaanyị Naịjirịa ₦15,000-₦30,000 kwa afọ n'ngwaahịa nsọ nwaanyị.
  
  
• Ụzọ ịtụfu dị mfe dị ka ịkechi, ịkpuchi n'akpa akwụkwọ, na iji igbe pụrụ iche na-arụ ọrụ nke ọma n'ụlọ, n'ụlọ akwụkwọ na n'ebe ọrụ.
  
  
• Ịkpọ pad a na-atụfu ọkụ na-ewepụta kemịkal na-egbu egbu gụnyere dioxins nke na-emerụ ngụgụ gị na gburugburu ogige gị.
  
  
• Ụlọ akwụkwọ na òtù chọrọ usoro ịtụfu ihe nwere nsọpụrụ nwere igbe nwere mkpuchi, akpa e tinye n'ime, na nchịkọta mgbe niile iji kwado ahụike nsọ nwaanyị.
  
  
• Ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma jikọtara na ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa na-edozi mkpa ịdị ọcha ozugbo na ịdịgide adịgide gburugburu ebe obibi n'ogologo oge na Naịjirịa.

Ịghọta ụzọ kwesịrị ekwesị ịtụfu ihe na-eme ka ịdị ọcha n'oge nsọ nwaanyị ghọọ akụkụ a pụrụ ijikwa nke ndụ kwa ụbọchị kama ịbụ ọgụ ihere. Ka anyị chọpụta kpọmkwem etu esi atụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị dị iche iche n'ụzọ dị mma, dị ọnụ ala, na nsọpụrụ.

Blessing, onye nkụzi ụlọ akwụkwọ sekọndrị na Kaduna, chọpụtara ihe na-eche ya echiche. Kwa ụtụtụ, ụlọ mposi ole na ole nke ụlọ akwụkwọ ahụ na-ejupụta na pad e jirila nke e kechiri n'akpa polythene ojii. Ọwa mmiri na-esi ísì ojoo, ụmụ agbọghọ na-ejikwa ihere mgbe ha chọrọ ịgbanwe n'oge ụlọ akwụkwọ. Ụfọdụ kwụsịrị ịbịa ụlọ akwụkwọ kpam kpam n'oge nsọ nwaanyị ha.

Mgbe ọ jụrụ ụmụ agbọghọ ahụ ihe mere ha ji atụba pad n'ụlọ mposi n'agbanyeghị akara “Atụbala Ihe Ebe A”, otu nwa akwụkwọ gwara ya n'olu dị ala, “Ma, ọ dịghị igbe ihe mkpofu. Achọghị m kwa ka onye ọ bụla hụ pad m e jirila n'igbe ihe mkpofu mepere emepe. Ọ bụ ihe ihere.”

Blessing ghọtara na nsogbu ahụ abụghị naanị banyere inwe ngwaahịa nsọ nwaanyị. Ọbụna mgbe ụmụ agbọghọ nwere pad, ịghara ịmara etu esi atụfu ha n'ụzọ dị mma kpatara ihe ize ndụ ahụike, mmebi gburugburu ebe obibi, ma mee ka ihere gbara nsọ nwaanyị gburugburu sie ike.

Nke a bụ ihe ịma aka ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ Naịjirịa na-eche ihu. Ma ị na-eji pad a na-atụfu, pad a na-asa, ma ọ bụ tampon, ịmara etu esi atụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụzọ dị mma na-echebe ahụike gị, na-asọpụrụ gburugburu ebe obibi, ma na-edebe nsọpụrụ. Ozi ọma? Site n'ihe ọmụma kwesịrị ekwesị na ngwọta dị mfe, ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma kwere omume n'ebe ọ bụla na Naịjirịa.

Naịjirịa na-eche ihe ịma aka pụrụ iche n'ihe banyere ịtụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị. N'adịghị ka mba ndị nwere usoro ijikwa ihe mkpofu dị elu, ọtụtụ obodo Naịjirịa enweghị ihe ndị e wuru maka ịdị ọcha a haziri. Ịghọta ihe ịma aka ndị a na-enyere gị aka ịchọta ngwọta bara uru nke na-arụ ọrụ n'ọnọdụ gị pụrụ iche.

Naịjirịa na-emepụta ihe dị ka nde tọn 32 nke ihe mkpofu siri ike kwa afọ, mana ọ na-anakọta naanị ihe dị ka 20-30% nke ya, dị ka Federal Ministry of Environment si kwuo. N'ọtụtụ ebe, karịsịa n'èzí obodo ukwu dị ka Lagos na Abuja, nchịkọta ihe mkpofu na-eme n'enweghị usoro ma ọ bụ ọ dịghị eme ma ọlị.

Nke a pụtara na ngwaahịa nsọ nwaanyị na-agwụkarị n'ọwa mmiri mepere emepe, a na-ere ya ọkụ n'azụ ụlọ, ma ọ bụ a na-atụfu ya n'ime ụlọ mposi olulu ebe ha na-adịghị ere ere. N'oge mmiri ozuzo, pad a tụfuru n'ụzọ na-ezighị ezi na-asọda n'okporo ụzọ na mmiri. Otu pad a na-atụfu nwere ike were afọ 500-800 ere ere n'ebe a na-awụnye ihe mkpofu. Mgbe ị were nke a bawanye ya site n'ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ na-enwe nsọ nwaanyị n'ofe Naịjirịa, mmetụta gburugburu ebe obibi na-aghọ ihe na-eju anya.

Enweghị nchịkọta ihe mkpofu kwesịrị ekwesị pụtakwara na ọtụtụ ezinụlọ na-emepụta ụzọ nke ha n'ịtụfu ihe. Ụfọdụ na-ere ihe mkpofu ọkụ n'ogige ha, na-ewepụta kemịkal na-emerụ. Ndị ọzọ na-ele ihe mkpofu n'olulu na-adịghị omimi, nke nwere ike imerụ mmiri dị n'okpuru ala. Ịghọta ọnọdụ ndị a na-enyere anyị aka ịmepụta ụzọ ịtụfu ihe nke na-arụ ọrụ n'ezie n'ime ihe ndị e wuru na Naịjirịa.

Ngwaahịa nsọ nwaanyị e jirila nwere ọbara na mmiri ahụ nke nwere ike ịnwe bacteria na ihe na-akpata ọrịa ma ọ bụrụ na a jikwaghị ha nke ọma. Mgbe a na-atụfu pad n'igbe mepere emepe n'ekechighị ya nke ọma, ijiji na ahụhụ ndị ọzọ nwere ike ibu bacteria sitere n'ọbara gaa nri na ihe dị n'ụlọ gị.

N'ụlọ mposi ndị a na-eji ọnụ nke a na-ahụkarị n'ụlọ ebe ụmụ akwụkwọ Naịjirịa bi, n'ụlọ ebe a na-abanye ibi, na ụlọ ndị ọnụ ahịa dị ala, ngwaahịa a tụfuru n'ụzọ na-ezighị ezi na-eweta ihe ize ndụ ịdị ọcha dị oke njọ. Ihe ndị na-akpata ọrịa nke ọbara na-ebu gụnyere virus hepatitis B nwere ike ịlanarị n'elu ihe ruo ụbọchị asaa. Mgbe a hapụrụ ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ihu ma ọ bụ a kwọpụrụ ya n'ụlọ mposi na-ejupụta, onye ọ bụla na-eji ebe ahụ na-eche ihe ize ndụ ọrịa ka dị elu.

Ọwa mmiri e gbochiri site na pad a kwọpụrụ na-emepụta mmiri guzo nke na-amụpụta mosquito, na-eme ka ihe ize ndụ ọrịa ịba (malaria) bawanye. Isi ísì ojoo nke ngwaahịa nsọ nwaanyị na-ere ere n'ime ọkpọ na-egbochi na-eme ka ụlọ mposi ghara iji ya, na-amanye ndị mmadụ iji ụzọ ndị ọzọ na-adịghị ọcha. Maka ụlọ akwụkwọ na ebe ọrụ nwere ụlọ mposi dị ntakịrị, otu ụlọ mposi e gbochiri nwere ike imetụta narị mmadụ kwa ụbọchị.

Karịa ahụike na gburugburu ebe obibi, ihe ịma aka ịtụfu ihe jikọtara ozugbo na ihere na nkọcha nsọ nwaanyị n'omenala Naịjirịa. Ọtụtụ ụmụ agbọghọ na ụmụ nwaanyị na-enwe ihere dị ukwuu ka ndị ọzọ hụ nsọ nwaanyị ha. Ihere a na-eme ka ha na-eme ihe dị ka ịkwọpụ pad n'ụlọ mposi iji zoo ihe àmà ma ọ bụ ịkechi ha n'ọtụtụ akwa polythene.

N'ezinụlọ nwere ọgbọ dị iche iche ebe nzuzo dị ntakịrị, ụmụ agbọghọ na-ewe ụjọ na nna, ụmụnne ndị nwoke ma ọ bụ ndị nwoke na-abịa ileta ga-ahụ pad ha e jirila n'igbe ndị a na-eji ọnụ. Ụfọdụ ụmụ nwaanyị na-ebili n'isi ụtụtụ ịtụfu ngwaahịa tupu ndị ọzọ ebilie. Nchegbu a na-adịgide adịgide gbasara ịtụfu ihe na-agbakwunye nrụgide na-adịghị mkpa n'oge ọ na-esiri ike.

Nkwenye okpukpe na omenala na-emetụtakwa omume ịtụfu ihe. Ụfọdụ obodo nwere mmachibido iwu pụrụ iche banyere ọbara nsọ nwaanyị imetụ ebe ụfọdụ aka ma ọ bụ ụfọdụ mmadụ ijikwa ya. Ịghọta nchegbu ndị a na-enyere aka imepụta ngwọta ịtụfu ihe nke na-asọpụrụ ụkpụrụ omenala ma na-edebe nchekwa na ịdị ọcha.

Ngwaahịa nsọ nwaanyị dị iche iche chọrọ ụzọ ịtụfu ihe dị iche iche. Ịhọrọ ụzọ kwesịrị ekwesị na-adabere n'ihe ị na-eji, ebe ị nọ, na ihe ndị e wuru dị gị.

Ọ bụrụ na ị na-eji pad nsọ nwaanyị a na-atụfu, ịtụfu ya n'ụzọ kwesịrị ekwesị na-agbaso usoro dị mfe: kechie, mechie, tụba n'igbe. Mgbe ị wepụrụ pad gị e jirila, kechie ya n'akwụkwọ e ji kechie pad ọhụrụ gị, akwụkwọ ụlọ mposi, ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ. Ịkechi ya na-egbochi isi ísì ma na-egbochi ịhụ ọbara.

Tinye pad e kechiri n'obere akpa akwụkwọ ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ ochie maka imechi ya ọzọ. Ejila akpa polythene ma ọ bụ plastik ọtụtụ, n'ihi na nke a na-emepụta ihe mkpofu gburugburu ebe obibi ọzọ. N'ụlọ gị, tụfuo pad ndị e kechiri n'igbe pụrụ iche nwere mkpuchi na akpa e tinye n'ime. Tụfuo ihe dị n'igbe a kwa ụbọchị 1-2 n'ime ihe mkpofu ụlọ gị bụ isi.

Maka ịtụfu ihe mgbe ị nọ n'èzí ụlọ gị, buru obere akpa akwụkwọ ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ ochie n'akpa aka gị. Ọtụtụ ụlọ mposi ọha na eze n'ụlọ ahịa na ụlọ ọrụ Naịjirịa nwere igbe maka pad ugbu a, mana ọ bụrụ na ọ dịghị, kechie pad gị nke ọma ma tụfuo ya n'igbe ihe mkpofu nwere mkpuchi. Atụbala pad n'ime ụlọ mposi ka mmiri kwọpụ ya, ọbụna ma ngwugwu ya na-ekwu na a pụrụ ịkwọpụ ya. Usoro ọkpọ mmiri Naịjirịa enweghị ike ijikwa ngwaahịa ndị a.

Pad nsọ nwaanyị a na-asa dị ka nke Sana na-edozi 90% nke nsogbu ịtụfu ihe n'ihi na ị na-asa ma jiri ha ọzọ kama ịtụfu ha. Nke a na-ebelata ihe mkpofu nke ukwuu ma na-echekwa ego. Agbanyeghị, nlekọta kwesịrị ekwesị dị mkpa maka ịdị ọcha na ogologo ndụ ya.

Mgbe ị wepụrụ pad a na-asa nke e jirila, saa ya na mmiri oyi ozugbo ma ọ bụrụ na ọ kwere omume. Mmiri oyi na-egbochi ọbara ịkpọọ nkụ n'akwa. Ọ bụrụ na ị pụghị ịsa ya ozugbo, chekwaa pad e jirila n'obere wet bag ma ọ bụ akpa na-egbochi mmiri ruo mgbe ị ga-eru n'ụlọ. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-edebe obere akpa na-adịghị ahụ anya n'akpa ha maka nke a.

Saa pad ndị a na-asa na ncha ịsa akwa nkịtị na mmiri. Ị nwere ike iji aka sa ha ma ọ bụ tinye ha n'ime akwa ị na-asa nkịtị. Fịa ebe ntụpọ dị nwayọọ na ncha. Saa ha nke ọma ruo mgbe mmiri na-adị ọcha. Kpoo ha nkụ n'ihu anwụ mgbe ọ kwere omume, n'ihi na anwụ na-egbu nje n'ụzọ okike ma na-ewepụ ntụpọ. N'ebe nzuzo adịghị maka ịkpọ ihe nkụ, ị nwere ike ikpo pad nkụ n'ime ụlọ, jikọta n'etiti akwa ndị ọzọ.

Site n'nlekọta kwesịrị ekwesị, pad a na-asa dị mma na-adịru afọ 2-3. N'oge a, otu pad a na-asa na-edochi ihe dị ka pad 150-200 a na-atụfu, na-ewepụ nnukwu ọnụọgụ ihe mkpofu n'ebe a na-awụnye ihe mkpofu na mmiri Naịjirịa.

Ekwesịghị ịkwọpụ tampon n'ụlọ mposi, ọ bụ ezie na ha dị ntakịrị karịa pad. Ha na-agbatị mgbe mmiri metụrụ ha ma na-akpata otu nsogbu mgbochi ahụ. Kechie tampon e jirila n'akwụkwọ ụlọ mposi ma tụfuo ya n'igbe nwere mkpuchi dị ka pad.

Cup nsọ nwaanyị bụ ngwa a na-eji ọtụtụ oge nke ị na-awụpụ kama ịtụfu. Wụpụ ihe dị n'ime cup n'ụlọ mposi, saa ya na mmiri dị ọcha, ma tinyeghachi ya. N'ikpeazụ nsọ nwaanyị gị, sie cup ahụ n'ime mmiri na-esi ruo nkeji 5-10 ka ọ ghara ịnwe nje. Otu cup nsọ nwaanyị nwere ike ịdịru ruo afọ 10, na-emepụta ihe mkpofu dị ka ọ dịghị. Agbanyeghị, cup chọrọ ohere ịnweta mmiri dị ọcha maka ịsa, nke nwere ike isi ike n'ebe ihe ndị e wuru maka mmiri, ụlọ mposi na ịdị ọcha (WASH) dị ntakịrị.

Ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma abụghị naanị banyere omume otu onye. Ọ chọrọ usoro n'ụlọ, n'ụlọ akwụkwọ, na n'ebe ọrụ nke na-eme ka ịtụfu ihe n'ụzọ kwesịrị ekwesị dị mfe ma nwee nsọpụrụ.

N'ụlọ gị, mepụta usoro ịtụfu ihe pụrụ iche nke na-edozi ịdị ọcha, nzuzo na ịba uru. Tinye obere igbe nwere mkpuchi n'ụlọ mposi gị ma ọ bụ n'ọnụ ụlọ. Tinye akwụkwọ akụkọ ma ọ bụ akpa nke na-ere ere n'ime ya. Igbe a bụ naanị maka ngwaahịa nsọ nwaanyị, na-ekewapụ ha n'ihe mkpofu ndị ọzọ.

Tụfuo ihe dị n'igbe a kwa ụbọchị 1-2 n'ime ihe mkpofu ụlọ gị bụ isi. N'ebe e nweghị nchịkọta ihe mkpofu mgbe niile, tụlee ime compost n'ihe mkpofu ndị ọzọ sitere n'ihe ndụ iche ma debe akpa e mechiri emechi maka ihe mkpofu nsọ nwaanyị na ihe mkpofu ndị ọzọ na-enweghị ike ime compost ruo ụbọchị nchịkọta ma ọ bụ ruo mgbe ị nwere ike iburu ya gaa ebe a na-atụfu ihe.

Ọ bụrụ na ị na ndị ezinụlọ nwoke bi n'otu ụlọ, ndị na-adịghị ahụ ụtọ ịhụ ihe mkpofu nsọ nwaanyị, kọwaara ha na ịtụfu ya n'igbe nwere mkpuchi dị ọcha karịa ụzọ ndị ọzọ. Agụmakwụkwọ na-ebelatakarị enweghị ahụ iru ala. Ị nwekwara ike idebe igbe ịtụfu ihe nsọ nwaanyị gị n'ọnụ ụlọ gị kama ụlọ mposi a na-eji ọnụ iji debe nzuzo.

Maka ezinụlọ na-agbanwe gaa na pad a na-asa, tọọ ebe ịsa dị mfe. Debe bọket ma ọ bụ efere pụrụ iche maka itinye pad n'mmiri. Ị nwere ike ịgbakwunye obere nnu n'mmiri ahụ iji nyere aka wepụ ntụpọ. Guzosie ike usoro ịsa – ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-asa pad ha a na-asa kwa anyasị n'oge nsọ nwaanyị ha.

Ụlọ akwụkwọ n'ofe Naịjirịa na-agbasi mbọ ike na ihe ndị e wuru maka ịtụfu ihe nsọ nwaanyị. Ọtụtụ enweghị igbe pụrụ iche maka pad n'ụlọ mposi ọ bụla, na-amanye ụmụ agbọghọ iburu pad e jirila n'ebe ọha na eze ma ọ bụ ime nhọrọ ịtụfu ihe na-enweghị nchekwa. Ndị isi ụlọ akwụkwọ nwere ike idozi nke a site n'itinye igbe nwere mkpuchi na akpa n'ime ụlọ mposi ọ bụla nke ụmụ agbọghọ.

Nye ndị ọrụ ịdị ọcha ọrụ ịtụfu ihe dị n'igbe ndị a kwa ụbọchị. Nye ha uwe aka na usoro doro anya. A ga-etinye akpa na-ere ere ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ n'ime igbe ndị ahụ, a ga-emechikwa ihe dị n'ime tupu ha abanye n'ihe mkpofu ụlọ akwụkwọ bụ isi. Ịtụfu ihe mgbe niile na-egbochi isi ísì na ịjupụta nke na-eme ka ụmụ agbọghọ zere iji ụlọ mposi.

Ebe ọrụ kwesịrị ịmejuputa usoro yiri nke ahụ. Ụlọ mposi ụmụ nwaanyị chọrọ igbe maka pad nwere mkpuchi n'ụlọ mposi ọ bụla, usoro ịtụfu ihe mgbe niile, na akara doro anya na-echetara ndị na-eji ya ka ha ghara ịkwọpụ ngwaahịa nsọ nwaanyị. Òtù nwere ndị isi bụ ndị nwoke ọtụtụ mgbe na-eleghara mkpa ndị a anya, ya mere ndị ọrụ nwaanyị nwere ike ịchọ ịrịọ maka ụlọ kwesịrị ekwesị.

Maka òtù na-eje ozi nye ndị na-adịghị ike, inye ma ihe ndị e wuru maka ịtụfu ihe ma ngwaahịa nsọ nwaanyị a na-asa na-edozi mkpa ozugbo na ndị ogologo oge. Ụlọ akwụkwọ na-ekesa pad a na-asa na-ebelata nke ukwuu ihe mkpofu ịtụfu ma na-ahụ na ụmụ agbọghọ nwere ngwaahịa ha pụrụ ịzụta ogologo oge.

N'ahịa, ebe ndị ụgbọala na-ebuli, na ebe ọha na eze ndị ọzọ, ihe ndị e wuru maka ịtụfu ihe nsọ nwaanyị adịchaghị. Ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ kwesịrị ịmeghe atụmatụ ọdịnihu mgbe ha na-anọ n'ebe ndị a. Buru ihe ịtụfu ihe (akpa akwụkwọ ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ) n'akpa aka gị. Chọpụta ụlọ mposi ọha na eze nwere igbe tupu ị chọọ ya ngwa ngwa.

Ndị isi obodo nwere ike imeziwanye ịdị ọcha nsọ nwaanyị n'ihu ọha site n'ịhụ na ụlọ mposi ahịa na ebe ọha na eze nwere igbe nwere mkpuchi dị mfe. Itinye ego dị nta a na-echebe ahụike ọha site n'igbochi ọwa mmiri ịgbochi ma na-ebelata ịtụfu ihe n'ụzọ na-adịghị ọcha n'ebe mepere emepe. Ebe okpukpe dị ka mọsk na ụka ebe ụmụ nwaanyị na-anọ ogologo oge kwesịrị inyekwa ebe ịtụfu ihe nwere nsọpụrụ.

N'oge emume dị ka agbamakwụkwọ, olili ozu na mmemme ebe ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-ezukọ, ụlọ mposi nwa oge kwesịrị ịgụnye nkwado maka ịtụfu ihe nsọ nwaanyị. Ndị na-ahazi emume na-echefukarị nke a, na-eme ka ọ sie ike na-enweghị isi maka ndị ọbịa nwaanyị.

Ịmejuputa ụzọ ịtụfu ihe dị mma na ịhọrọ ngwaahịa a na-asa na-eweta uru agbatịrị karịa ịdị mfe nke otu onye. Omume ndị a na-emetụta ahụike, ego na gburugburu ebe obibi n'obodo Naịjirịa niile.

Nwaanyị Naịjirịa nọ n'ọkara na-eji ₦500-₦1,000 kwa ọnwa n'ịzụta pad nsọ nwaanyị a na-atụfu, na-eme ngụkọta ₦6,000-₦12,000 kwa afọ. N'ime ndụ ọmụmụ dị ihe dị ka afọ 35-40, nke a bụ ₦210,000-₦480,000 e ji zụta ngwaahịa a na-atụfu mgbe a jisịrị otu ugboro.

Ịgbanwe gaa na pad a na-asa chọrọ itinye ego mbụ dị ihe dị ka ₦3,000-₦5,000 maka ngwugwu mbido. Pad ndị a na-adịru afọ 2-3, na-ebelata ọnụ ahịa ngwaahịa nsọ nwaanyị site na 85-95%. Maka ezinụlọ nwere ọtụtụ ụmụ nwaanyị, ego a na-echekwa na-ebi ụba. Nne na-agbanwe onwe ya na ụmụ ya ndị nwaanyị atọ gaa na pad a na-asa na-echekwa ihe dị ka ₦40,000-₦60,000 kwa afọ – ego nwere ike ịkwụ ụgwọ ụlọ akwụkwọ, zụta nri, ma ọ bụ itinye n'obere azụmahịa.

N'ọkwa obodo, ibelata ihe mkpofu pad a na-atụfu na-ebelata ọnụ ahịa ijikwa ihe mkpofu nke gọọmentị obodo. Ọwa mmiri na usoro mmiri ọgwụgwọ e gbochiri chọrọ mmezi dị ọnụ. Lagos State na-eji ọtụtụ nde kwa afọ ihicha ọwa mmiri e gbochiri, ebe ngwaahịa nsọ nwaanyị na-enye aka nke ukwuu n'ịgbochi. Iji ngwaahịa a na-asa n'ebe niile na ịtụfu ndị a na-atụfu n'ụzọ dị mma ga-ebelata ụgwọ ihe ndị e wuru a.

Usoro ịtụfu ihe nwere nsọpụrụ na-ebelata ihe ize ndụ ọrịa n'ụlọ, n'ụlọ akwụkwọ na n'obodo. Mgbe a na-ejikwa ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụzọ dị ọcha ma tụfuo ya n'igbe nwere mkpuchi nke a na-awụpụ mgbe niile, mgbasa bacteria na-ebelata. Nke a na-echebe onye ọ bụla n'ezinụlọ ma ọ bụ ụlọ, ọ bụghị naanị ndị na-enwe nsọ nwaanyị.

Pad a na-asa nke e ji owu na-ahapụ ikuku ịga mee na-ebelata nsogbu ahụike nsọ nwaanyị a na-ahụkarị. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-enwe ọkụ ọkụ, ahụ na-akọ na enweghị ahụ iru ala site na pad a na-atụfu, karịsịa n'ihu igwe anyị na-ekpo ọkụ ma nwee mmiri n'ikuku. Azụ plastik nke ndị a na-atụfu na-ejide ọkụ na mmiri, na-emepụta ọnọdụ kacha mma maka uto bacteria na fungus. Pad akwa na-ahapụ ikuku ịga, na-ebelata nsogbu ndị a.

Usoro ịtụfu ihe na ngwaahịa nwere nsọpụrụ na-eme ka ụmụ agbọghọ na-aga ụlọ akwụkwọ mgbe niile. Nnyocha nke African Population and Health Research Center na-egosi na ijikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị na-ezughị ezi na-eme ka nwa agbọghọ 1 n'ime 10 n'Afrịka na-anọghị n'ụlọ akwụkwọ n'oge nsọ nwaanyị ha. Mgbe ụlọ akwụkwọ na-enye ma ngwaahịa a na-asa ma ebe ịtụfu ihe dị mma, ịga ụlọ akwụkwọ na-aka mma nke ukwuu. Ụmụ agbọghọ na-aga ụlọ akwụkwọ mgbe niile na-enweta nsonaazụ agụmakwụkwọ ka mma, nke na-eduga na ohere ka mma n'ime ndụ ha niile.

Ihe ịma aka gburugburu ebe obibi Naịjirịa gụnyere mmetọ plastik, ịgba mbọ ijikwa ihe mkpofu, na ihe ndị e wuru maka ịmeghachi ihe dị ntakịrị. Ngwaahịa nsọ nwaanyị na-enye aka nke ukwuu n'ihe mkpofu plastik. Pad a na-atụfu ọ bụla nwere ihe yiri akpa plastik anọ. Ya na ọtụtụ nde ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-enwe nsọ nwaanyị kwa ọnwa, nke a na-emepụta ihe mkpofu dị ukwuu.

Pad a na-asa na-ewepụ usoro ihe mkpofu a ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kpam kpam. Otu nwaanyị na-agbanwe gaa na ngwaahịa a na-asa na-egbochi ihe dị ka pad 2,000-2,500 a na-atụfu ịbanye n'usoro ihe mkpofu Naịjirịa n'ime afọ ise. N'ọkwa obodo, mmetụta a na-agbanwe ihe niile. Ụlọ akwụkwọ nwere ụmụ agbọghọ 500 na-eji pad a na-asa kama ndị a na-atụfu na-egbochi ihe dị ka pad 250,000-300,000 a na-atụfu ịghọ ihe mkpofu kwa afọ.

Ịtụfu ngwaahịa a na-atụfu n'ụzọ dị mma, mgbe a na-eji ha, na-egbochi mmetọ gburugburu ebe obibi. Pad e tụbara n'ọwa mmiri mepere emepe na-asọda n'osimiri ma n'ikpeazụ na-eru oké osimiri, na-enye aka n'mmetọ plastik n'mmiri ụsọ oké osimiri Naịjirịa. Pad e kpọrọ ọkụ n'ọkụ mepere emepe na-ewepụta dioxins na furans, kemịkal na-egbu egbu nke na-akpata nsogbu iku ume na mmebi gburugburu ebe obibi. Ịtụfu ihe e mechiri emechi n'igbe ndị e kenyere, sochiri ijikwa ihe mkpofu kwesịrị ekwesị, na-ebelata mmerụ ndị a.

Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ Naịjirịa nwere ajụjụ na nchegbu ziri ezi banyere ụzọ dị mma ịtụfu ihe na ịgbanwe gaa na ngwaahịa a na-asa. Ịkọwa nchegbu ndị a n'ụzọ ziri ezi na-enyere gị aka ime mkpebi nke ọma.

Nke a bụ nchegbu a na-ahụkarị banyere pad a na-asa, ọ bụkwa site n'echiche dị omimi na ọbara nsọ nwaanyị bụ ihe merụrụ emerụ ma ọ bụ ihe ihere. Ka anyị kwuo nke a ozugbo: ọbara nsọ nwaanyị bụ mmiri ahụ nkịtị, ọ dịghị adị ọcha n'obere karịa ọsụsọ, mmiri ọnụ, ma ọ bụ mmiri ndị ọzọ ị na-asa mgbe niile.

Ịsa pad a na-asa dị ka ịsa akwa ime nke merụrụ. Ị na-asa ya na mmiri oyi, jiri ncha sachaa ya, ma kpọọ ya nkụ nke ọma. Usoro ahụ na-ewe oge dị ka ịsa akwa ime n'aka. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-ahụ n'ezie na ọ dị ọcha karịa ịtụfu pad jupụtara n'ọbara nke na-anọ n'igbe ọtụtụ ụbọchị na-eme isi ísì.

Ịsa nke ọma na-ewepụ ihe ize ndụ ahụike. Ịsa na mmiri oyi na-ewepụ ọtụtụ ọbara ozugbo. Ncha na mmiri na-egbu bacteria nke ọma. Ịkpọ nkụ n'anwụ na-egbu nje n'ụzọ okike – ụzarị UV na-egbu ihe ndụ fọdụrụ. Nnyocha na-egosi na pad a na-asa nke e sachara nke ọma dị ọcha dị ka ngwaahịa a na-atụfu, ma n'ọnọdụ ụfọdụ karịa n'ihi na e mere ha n'akwa na-ahapụ ikuku ịga nke na-ebelata uto bacteria.

Ọ bụrụ na imetụ ọbara nsọ nwaanyị aka na-echegbu gị nke ukwuu, yi uwe aka a na-atụfu mgbe ị na-asa pad. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-achọpụta na mgbe ha gbara okirikiri nsọ nwaanyị otu ma ọ bụ abụọ na pad a na-asa, enweghị ahụ iru ala mbụ na-apụ ma ịsa ya na-aghọ ihe a na-eme mgbe niile, ọ dịghị iche n'ọrụ ịsa akwa ndị ọzọ.

Nchegbu a bara uru karịsịa n'ọnọdụ Naịjirịa ebe ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-ekekọrịta ebe obibi na ezinụlọ buru ibu, bi n'ụlọ ụmụ akwụkwọ, ma ọ bụ nwere obere ohere mmiri. Ihe ịma aka ndị a bụ ihe n'ezie, mana a pụrụ ijikwa ha site n'atụmatụ.

Maka nzuzo, ọ dịghị mkpa ka ị saa pad n'anya ọha. Tinye pad ndị e jirila n'bọket nwere mkpuchi n'ụlọ gị ma ọ bụ n'ụlọ mposi. Saa ha ya na akwa ndị ọzọ n'oge ịsa akwa nkịtị gị. Mgbe ị na-akpọ nkụ, jikọta pad n'etiti akwa ndị ọzọ n'elu eriri, ma ọ bụ kpoo ha n'ime ụlọ. Ọ dịghị onye kwesịrị ịmara ihe ị na-asa.

N'ụlọ ụmụ akwụkwọ ma ọ bụ ụlọ a na-ekekọrịta, mepụta mmekọrịta na ndị ha na gị bi ndị na-enwe nsọ nwaanyị. Unu nwere ike ịkwado ibe unu n'ijikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-ahụ na mkparịta ụka ziri ezi na-ebelata ihere – onye ọ bụla na-enwe nsọ nwaanyị, ọtụtụ na-eche otu ihe ịma aka.

Ụkọ mmiri bụ nsogbu n'ezie. Pad a na-asa chọrọ mmiri maka ịsa, nke nwere ike ịghara ịdị mgbe niile. N'ọnọdụ a, debe usoro agwakọtara. Jiri pad a na-asa n'ụlọ mgbe ị nwere ohere mmiri, ma debe ole na ole nke a na-atụfu maka oge ịsa agaghị ekwe omume. Nke a ka na-ebelata ihe mkpofu na ọnụ ahịa nke ukwuu ma na-ebu ihe bara uru.

Ụfọdụ ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-anakọta ma na-echekwa mmiri kpọmkwem maka ịdị ọcha nsọ nwaanyị n'oge ụkọ mmiri. Obere bọket mmiri zuru ezu iji saa pad maka nsọ nwaanyị niile. Atụmatụ a n'ihu na-eme ka ị nwee ike idebe ịdị ọcha ọbụna mgbe NEPA anaghị ekwe nkwa ma ọ bụ mmiri kwụsịrị.

Ihe ndị Naịjirịa e wuru maka ọha na eze na-enweghị ebe ịtụfu ihe nsọ nwaanyị zuru ezu. Nke a na-eweta ihe isi ike n'ezie mgbe ị nọ n'ọrụ, n'ụlọ akwụkwọ, n'ahịa, ma ọ bụ na-eme njem. Agbanyeghị, ị nwere ike ijikwa ọnọdụ ndị a site na nkwadebe.

Buru ihe ịtụfu ihe mgbe niile n'akpa gị – obere akpa akwụkwọ, akwụkwọ akụkọ ochie, ma ọ bụ ọbụna akpa plastik ahịa ị chekwara. Mgbe ị na-agbanwe pad gị n'ụlọ mposi ọha na eze na-enweghị igbe, kechie pad e jirila nke ọma ma tinye ya n'akpa gị nwa oge. Tụfuo ya n'ụzọ kwesịrị ekwesị mgbe ị rutere n'ebe nwere igbe kwesịrị ekwesị.

Nke a nwere ike ịdị ka ihe na-adịghị mma na mbụ, mana ọtụtụ puku ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-eme nke a kwa ụbọchị. Pad gị e kechiri, e mechiri n'akpa aka gị anaghị eweta ihe ize ndụ ahụike ma ọ dịghị isi ísì ma ọ bụrụ na e mechiri ya nke ọma. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-edebe obere akpa na-egbochi mmiri na-adịghị ahụ anya kpọmkwem maka nke a.

Maka ebe ọrụ na ụlọ akwụkwọ enweghị ebe ịtụfu ihe kwesịrị ekwesị, gbaa ume maka mgbanwe. Gwa ndị isi, ndị nchịkwa, ma ọ bụ ndị isi ụmụ akwụkwọ banyere itinye igbe nwere mkpuchi. Kọwaa ya dị ka ihe bụ isi gbasara nsọpụrụ na ahụike na-emetụta ọkara nke ndị mmadụ. Ọtụtụ ụlọ ọrụ naanị echeghị ihe ndị a n'ihi na ndị na-eme mkpebi bụ ọtụtụ ndị nwoke.

Pad a na-asa na-ebelata ihe ịma aka a nke ukwuu. Kama iburu pad a na-atụfu e jirila, ị na-ebu pad a na-asa e jirila n'wet bag iji saa ya n'ụlọ. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-ahụ nke a dị nsọpụrụ ma dị ntakịrị nrụgide karịa ijikwa ịtụfu pad a na-atụfu n'ụbọchị niile.

Na Sana Pads, anyị ghọtara na inye ngwaahịa nsọ nwaanyị dị mma bụ naanị akụkụ nke idozi ịda ogbenye n'ihi nsọ nwaanyị na Naịjirịa. Ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma, nwere nsọpụrụ dị mkpa n'otu aka maka ahụike nsọ nwaanyị na ịdị adịgide gburugburu ebe obibi.

Anyị na-emepụta pad nsọ nwaanyị anyị a na-asa n'ime obodo na Naịjirịa kpọmkwem n'ihi na anyị ghọtara ihe ịma aka ụmụ nwaanyị Naịjirịa na-eche ihu. Ihu igwe anyị na-ekpo ọkụ ma nwee mmiri n'ikuku. Mmiri anyị anaghị abịa mgbe niile. Usoro ijikwa ihe mkpofu anyị dị oke ntakịrị. Nzuzo n'ezinụlọ nwere ọgbọ dị iche iche dị obere. Ihe ndị a na-ahazi etu anyị si emepụta ngwaahịa na ịkụziri ndị na-eji ya.

Pad anyị nwere ọtụtụ ọkwa na-amịkọrọ nke na-asa ọcha n'ụzọ dị mfe, ọbụna site n'ịsa n'aka na mmiri oyi. Ọkwa dị n'èzí nke na-egbochi mmiri na-egbochi ịgbapụ mgbe a na-eyi ya ma na-akpọ nkụ ngwa ngwa mgbe a sachara ya, ọbụna n'ebe mmiri dị n'ikuku nke ukwuu. Anyị nwalela pad anyị nke ukwuu n'ọnọdụ Naịjirịa, ọ bụghị n'ụlọ nnwale ndị mba ọzọ nwere ihu igwe na ihe ndị e wuru dị iche.

Karịa ngwaahịa, anyị akwadola ihe karịrị ụmụ nwaanyị na ụmụ agbọghọ 10,000 ozugbo site na mmemme agụmakwụkwọ na nkesa. Anyị kesara karịa pad 30,000 n'ụlọ akwụkwọ, NGO na obodo n'ofe Naịjirịa. N'mmemme ọ bụla, anyị na-agụnye agụmakwụkwọ banyere nlekọta kwesịrị ekwesị, ịsa, na – maka òtù ndị ka na-eji ndị a na-atụfu – ụzọ dị mma ịtụfu ihe.

Anyị na-ekekọrịta ọrụ na ụlọ akwụkwọ iji mejuputa usoro zuru ezu maka ijikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị. Nke a gụnyere inye pad a na-asa, itinye igbe ịtụfu ihe kwesịrị ekwesị maka iji pad a na-atụfu fọdụrụ, ịzụ ndị nkụzi na ụmụ akwụkwọ, na ịmepụta gburugburu nkwado ebe ụmụ agbọghọ na-enwe ahụ iru ala ijikwa nsọ nwaanyị ha. Ụzọ ndị a nwere akụkụ dị iche iche na-edozi ihe ịma aka n'ezie, nke dị mgbagwoju anya ụmụ agbọghọ na-eche ihu.

Nkwa anyị agbasaghị naanị n'ire ngwaahịa. Anyị na-ewu mmegharị gaa na nha anya nsọ nwaanyị na Naịjirịa. Nke a pụtara ngwaahịa dị ọnụ ala, ee, mana agụmakwụkwọ, nkwado maka ihe ndị e wuru, na mgbanwe omenala nke na-ewepụ ihere n'nsọ nwaanyị. Ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma bụ isi n'ebumnuche a – mgbe a na-ejikwa ihe mkpofu n'ụzọ dị ọcha na nke na-adịgide adịgide, nsọ nwaanyị na-aghọ akụkụ nkịtị nke ndụ kama nsogbu ihere a ga-ezo.

Ị nwere ike imejuputa omume ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma ozugbo, n'agbanyeghị ngwaahịa nsọ nwaanyị ị na-eji ugbu a. Malite site na mgbanwe dị nta kwesịrị ọnọdụ gị, wee wuo site ebe ahụ.

Malite site n'ịlele ụzọ ị na-atụfu ihe ugbu a n'ụzọ ziri ezi. Ị na-ekwọpụ pad n'ụlọ mposi? Ị na-atụfu ha n'igbe na-enweghị mkpuchi? Ị na-ere ihe mkpofu ọkụ n'ogige gị? Chọpụta ihe ize ndụ pụrụ iche dị n'ụzọ gị ugbu a, wee mee otu mmelite n'otu oge.

Nzọụkwụ mbụ: kwụsị ịkwọpụ ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụlọ mposi ozugbo. Otu mgbanwe a na-echebe ọkpọ mmiri na usoro mmiri ọgwụgwọ gị n'mgbochi dị ọnụ. Kama, kechie ngwaahịa e jirila n'akwụkwọ ụlọ mposi ma ọ bụ akwụkwọ akụkọ tupu ị tụba ya n'igbe.

Nzọụkwụ nke abụọ: nweta igbe nwere mkpuchi maka ụlọ mposi gị ma ọ bụ ọnụ ụlọ gị kpọmkwem maka ihe mkpofu nsọ nwaanyị. Tinye akwụkwọ akụkọ ma ọ bụ ihe na-ere ere n'ime ya. Tụfuo ya kwa ụbọchị 1-2 n'ime ihe mkpofu ezinụlọ gị. Usoro dị mfe a na-ejikwa ngwaahịa a na-atụfu n'ụzọ dị ọcha.

Nzọụkwụ nke atọ: tụlee ịgbanwe gaa na pad a na-asa. Malite na 3-pack nke Premium Pads anyị maka ₦4,000. Nke a na-enye gị pad zuru ezu iji nwalee usoro maka okirikiri zuru ezu. Premium Pads nwere ọkwa 1 nke anaghị agbapụ yana ọkwa 3 na-amịkọrọ, kwesịrị maka ụbọchị ọbara nkịtị.

Ọ bụrụ na ị nwere ọbara dị ọtụtụ, karịsịa n'ụbọchị 2-3 mbụ nke nsọ nwaanyị gị, nwaa Maxi Pads anyị nwere ọkwa 1 nke anaghị agbapụ yana ọkwa 5 na-amịkọrọ. Maka ụbọchị ọbara dị ntakịrị, No Wahala Pads nwere ọkwa 1 nke anaghị agbapụ yana ọkwa 1 na-amịkọrọ na-enye nchedo dị mfe, dị ọnụ ala. Ọtụtụ ụmụ nwaanyị na-eji ngwakọta – Maxi maka ụbọchị ọbara dị ọtụtụ, Premium maka ụbọchị nkịtị, na No Wahala maka ụbọchị ọbara dị ntakịrị.

Ọ bụrụ na ị na-ejikwa mmemme ịdị ọcha nsọ nwaanyị maka ụlọ akwụkwọ, ụlọ ọrụ ahụike, ma ọ bụ òtù obodo, usoro ịtụfu ihe zuru ezu kwesịrị ịbụ isi n'atụmatụ gị. Ịkesa ngwaahịa na-enweghị ihe ndị e wuru maka ịtụfu ihe na-emepụta nsogbu ọhụrụ.

Malite site n'ilele ihe ndị dị ugbu a. Ụlọ mposi ole na-eje ozi nye ụmụ agbọghọ? Ha nwere igbe maka pad nwere mkpuchi? Nchịkọta ihe mkpofu mgbe niile ọ dị? Usoro ịtụfu ihe ọ doro anya nye ụmụ akwụkwọ na ndị ọrụ? Chọpụta oghere n'usoro.

Mejuputa ihe ndị e wuru dị mfe: igbe nwere mkpuchi n'ụlọ mposi ụmụ agbọghọ ọ bụla, akara doro anya banyere ịghara ịkwọpụ ngwaahịa, na ịkenye onye ga-atụfu ihe dị n'igbe kwa ụbọchị. Zụọ ndị ọrụ ịdị ọcha ijikwa ihe mkpofu nsọ nwaanyị n'ụzọ dị ọcha site n'iji uwe aka na akpa e mechiri.

Maka òtù na-eje ozi nye ụmụ agbọghọ na ụmụ nwaanyị 50 ma ọ bụ karịa, tụlee inye pad a na-asa. Sana Pads na-enye ụlọ akwụkwọ, NGO na mmemme obodo nke nha ọ bụla n'otu ọnụahịa a kara aka kwa ngwugwu. Ngwaahịa a na-asa na-ebelata nke ukwuu ihe ịma aka ịtụfu ihe na-aga n'ihu ma na-eme ka ndị na-erite uru nwee ohere na-adịgide adịgide ịnweta ngwaahịa nsọ nwaanyị.

Gụnye agụmakwụkwọ ịdị ọcha nsọ nwaanyị n'mmemme gị. Ụmụ agbọghọ kwesịrị ịghọta ihe mere ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma ji dị mkpa, etu esi elekọta pad a na-asa, na etu esi ejikwa nsọ nwaanyị ha n'nsọpụrụ. Agụmakwụkwọ na-agbanwe ngwaahịa site n'ihe ịtụrụ ebere gaa n'ngwa maka ike. Kpọtụrụ anyị ka anyị kwurịta ohere mmekorita na nkwado mmejuputa e mere maka mkpa na ihe ịma aka pụrụ iche nke òtù gị.

Ịtụfu ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụzọ dị mma na-echebe ahụike gị site n'ibelata ihe ize ndụ ọrịa. Ọ na-echekwa ihe ndị e wuru na Naịjirịa site n'igbochi mgbochi dị ọnụ n'ụlọ mposi na ọwa mmiri. Ọ na-echebe gburugburu ebe obibi site n'ibelata mmetọ plastik na ịkpọ ihe ọkụ na-egbu egbu. Karịsịa, ọ na-akwado nsọpụrụ site n'ịmepụta usoro ebe a na-ejikwa nsọ nwaanyị n'ụzọ dị ọcha na nke nkịtị, na-enweghị ihere.

Ngwọta ndị ahụ dị mfe n'ụzọ na-eju anya. Kechie ngwaahịa a na-atụfu nke ọma, jiri igbe nwere mkpuchi, ma tụfuo ihe dị n'ime mgbe niile. Atụbala ngwaahịa nsọ nwaanyị n'ụlọ mposi ka mmiri kwọpụ ya. Maka ngwọta na-adịgide adịgide n'ogologo oge, gbanwee gaa na pad a na-asa nke na-ewepụ 90-95% nke ihe mkpofu ịtụfu ihe ma na-echekwa ọtụtụ iri puku naira n'ime oge.

Ma ị na-ejikwa nsọ nwaanyị n'ụlọ, na-akwado ụmụ agbọghọ n'ụlọ akwụkwọ, ma ọ bụ na-edu mmemme ahụike obodo, ị nwere ike imejuputa omume ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma malite taa. Pad ọ bụla a tụfuru n'ụzọ kwesịrị ekwesị kama ịkwọpụ ya na-egbochi mmebi ọkpọ mmiri. Nwaanyị ọ bụla na-agbanwe gaa na ngwaahịa a na-asa na-ewepụ ọtụtụ puku pad a na-atụfu n'usoro ihe mkpofu Naịjirịa.

Nsọ nwaanyị gị ekwesịghị ịbụ isi ihe ihere, mmebi gburugburu ebe obibi, ma ọ bụ ụgwọ na-adịghị mkpa. Site n'ihe ọmụma ịtụfu ihe n'ụzọ dị mma na ngwaahịa nsọ nwaanyị na-adịgide adịgide, ị nwere ike ijikwa nsọ nwaanyị gị n'nsọpụrụ, obi ike, na nlekọta maka obodo gị. Mụta karịa banyere ụzọ zuru ezu ijikwa ịdị ọcha nsọ nwaanyị nke na-ejikọta ngwaahịa dị mma, ịtụfu ihe kwesịrị ekwesị, na agụmakwụkwọ na-enye ike iji kwụsị ịda ogbenye n'ihi nsọ nwaanyị n'ofe Naịjirịa.