Ọ̀nà Láti Da Ohun Èlò Nǹkan Oṣù Nù Láìléwu ní Nàìjíríà: Ìtọ́sọ́nà Kíkún
Àwọn tí ó ti sọ̀rọ̀ nípa wa
Ẹ má ṣe ṣan pádì sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láé: wọ́n ń dí ilé ìgbọ̀nsẹ̀, wọ́n sì ń ba odò àti ipa omi jẹ́. Ẹ fi bébà wé pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan tí ẹ ti lò, kí ẹ sì fi sínú àgbá ìdọ̀tí tí ó ní ìdérí. Níbi tí kò ti sí ìkó-ìdọ̀tí, sísin ín jìn sínú ilẹ̀ jìnnà sí orísun omi ló láàbò jù, sísun ún sì gbọ́dọ̀ jẹ́ ọ̀nà ìkẹyìn nítorí èéfín rẹ̀. Pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń mú ìṣòro yìí kúrò pátápátá.
Ohun Tí Ẹ Nílò Láti Mọ̀ Nípa Dída Ohun Èlò Nǹkan Oṣù Nù Láìléwu
Dída ohun èlò nǹkan oṣù nù láìléwu ń dáàbò bo ìlera yín, ó ń dènà ìbàjẹ́ àyíká, ó sì ń dín àbùkù tí ó ń mú kí nǹkan oṣù jẹ́ ohun ìtìjú kù. Èyí ni ohun tí ẹ nílò láti mọ̀:
Àwọn Kókó Pàtàkì:
- Dída ohun èlò nǹkan oṣù nù lọ́nà tí kò tọ́ ń dí ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ó ń tan àkóràn kálẹ̀, ó sì ń ba odò àti àdúgbò Nàìjíríà jẹ́.
- Ṣíṣan pádì tàbí tampon sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ń fa ìṣòro páìpù tí ó ń náni lówó púpọ̀, ó sì ń ba ètò omi tí ó ti ń jìyà tẹ́lẹ̀ káàkiri Nàìjíríà jẹ́.
- Pádì tí a lè tún lò ń mú 90-95% ìṣòro dída nù kúrò, ó sì ń gba àwọn obìnrin Nàìjíríà là ní ₦15,000-₦30,000 lọ́dún lórí ohun èlò nǹkan oṣù.
- Ọ̀nà tó rọrùn bíi wíwé, dídì sínú àpò bébà àti lílo àgbá ìdọ̀tí tí a yà sọ́tọ̀ ń ṣiṣẹ́ dáadáa nílé, ní ilé-ìwé àti ní ibi iṣẹ́.
- Sísun pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan ń tú kẹ́míkà olóró jáde, títí kan dioxins, tí ó ń pa ẹ̀dọ̀fóró yín lára àti àyíká agbo ilé yín.
- Ilé-ìwé àti àwọn àjọ nílò ètò dída nù tó bọ̀wọ̀ fúnni, pẹ̀lú àgbá tí ó ní ìdérí, ọ̀rá inú rẹ̀ àti kíkó ìdọ̀tí déédéé, láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera nǹkan oṣù.
- Dída nù láìléwu pẹ̀lú ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń yanjú àìní ìmọ́tótó ojú ẹsẹ̀ àti ìdáàbòbò àyíká fún ìgbà pípẹ́ ní Nàìjíríà.
Mímọ ọ̀nà dída nù tó yẹ ń sọ ìmọ́tótó nǹkan oṣù di apá kan ìgbésí ayé ojoojúmọ́ tí a lè bójútó, dípò ìjàkadì ìtìjú. Ẹ jẹ́ ká wo bí a ṣe lè da oríṣiríṣi ohun èlò nǹkan oṣù nù láìléwu, láìná owó púpọ̀, àti pẹ̀lú iyì.
Blessing, olùkọ́ ilé-ìwé girama kan ní Kaduna, ṣàkíyèsí ohun kan tó ń dààmú. Láràárọ̀, àwọn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ díẹ̀ tí ilé-ìwé náà ní máa ń dí pẹ̀lú pádì tí a ti lò tí a fi ọ̀rá dúdú dì. Gọ́tà ń rùn burúkú, ojú sì máa ń ti àwọn ọmọbìnrin nígbàkúùgbà tí wọ́n bá nílò láti pààrọ̀ pádì nígbà ilé-ìwé. Àwọn kan dẹ́kun wíwá sí ilé-ìwé pátápátá nígbà nǹkan oṣù wọn.
Nígbà tí ó bi àwọn ọmọbìnrin náà ìdí tí wọ́n fi ń ju pádì sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àkọlé “Ẹ Má Ṣe Da Nǹkan Síbí” wà, akẹ́kọ̀ọ́ kan sọ jẹ́jẹ́ pé, “Mà, kò sí àgbá ìdọ̀tí. Èmi kò sì fẹ́ kí ẹnikẹ́ni rí pádì tí mo ti lò nínú àgbá ìdọ̀tí gbangba. Ìtìjú ni.”
Blessing wá rí i pé ìṣòro náà kì í ṣe àìsí ohun èlò nǹkan oṣù nìkan. Kódà nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ní pádì, àìmọ bí a ṣe ń dà wọ́n nù láìléwu ń mú ewu ìlera wá, ó ń ba àyíká jẹ́, ó sì ń mú ìtìjú nípa nǹkan oṣù jinlẹ̀ sí i.
Ìṣòro yìí ni mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ. Yálà ẹ ń lo pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, pádì tí a lè tún lò tàbí tampon, mímọ bí a ṣe ń da ohun èlò nǹkan oṣù nù láìléwu ń dáàbò bo ìlera yín, ó ń bọ̀wọ̀ fún àyíká, ó sì ń pa iyì mọ́. Ìròyìn ayọ̀ ńkọ́? Pẹ̀lú ìmọ̀ tó tọ́ àti ojútùú tó rọrùn, dída nù láìléwu ṣeé ṣe níbikíbi ní Nàìjíríà.
Òye Àwọn Ìṣòro Dída Ohun Èlò Nǹkan Oṣù Nù ní Nàìjíríà
Nàìjíríà ní ìṣòro àrà ọ̀tọ̀ nípa dída ohun èlò nǹkan oṣù nù. Yàtọ̀ sí àwọn orílẹ̀-èdè tí ètò ìkó-ìdọ̀tí wọn ti lọ síwájú, ọ̀pọ̀ àdúgbò Nàìjíríà kò ní ètò ìmọ́tótó tó létòlétò. Mímọ àwọn ìṣòro wọ̀nyí ń ràn yín lọ́wọ́ láti rí ojútùú tó wúlò tó bá ipò yín mu.
Bí Ọ̀rọ̀ Ìdọ̀tí Ṣe Rí Gan-an ní Nàìjíríà
Nàìjíríà ń mú nǹkan bí 32 mílíọ̀nù tọ́ọ̀nù ìdọ̀tí líle jáde lọ́dún, ṣùgbọ́n nǹkan bí 20-30% rẹ̀ nìkan ni wọ́n ń kó, gẹ́gẹ́ bí Federal Ministry of Environment ṣe sọ. Ní ọ̀pọ̀ agbègbè, pàápàá lẹ́yìn òde àwọn ìlú ńlá bíi Lagos àti Abuja, kíkó ìdọ̀tí kì í ṣẹlẹ̀ déédéé tàbí kò ṣẹlẹ̀ rárá.
Èyí túmọ̀ sí pé ohun èlò nǹkan oṣù sábà máa ń parí sínú gọ́tà gbangba, wọ́n ń sun wọ́n lẹ́yìnkùlé, tàbí kí wọ́n dà wọ́n sínú ṣáláńgá níbi tí wọn kì í ti í jẹrà. Ní ìgbà òjò, pádì tí a kò dà nù dáadáa máa ń ṣàn wọ òpópónà àti ipa omi. Pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan kan ṣoṣo lè gba ọdún 500-800 kí ó tó jẹrà ní ibi ìkó-ìdọ̀tí-sí. Tí ẹ bá fi èyí ṣe ìlọ́po nípa mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù káàkiri Nàìjíríà, ipa rẹ̀ lórí àyíká máa yà yín lẹ́nu.
Àìsí ètò ìkó-ìdọ̀tí tó yẹ tún túmọ̀ sí pé ọ̀pọ̀ ilé ń ṣe ọ̀nà dída nù tiwọn. Àwọn kan ń sun ìdọ̀tí nínú agbo ilé wọn, èyí sì ń tú kẹ́míkà tó léwu jáde. Àwọn mìíràn ń sin ìdọ̀tí sínú kòtò tí kò jìn, èyí tí ó lè ba omi abẹ́lẹ̀ jẹ́. Mímọ bí nǹkan ṣe rí yìí ń ràn wá lọ́wọ́ láti ṣe ọ̀nà dída nù tó ń ṣiṣẹ́ gan-an pẹ̀lú ohun amáyédẹrùn Nàìjíríà.
Ewu Ìlera Tí Dída Nù Lọ́nà Àìtọ́ Ń Fà
Ohun èlò nǹkan oṣù tí a ti lò ní ẹ̀jẹ̀ àti omi ara tí ó lè gbé bakitéríà àti kòkòrò àrùn tí a kò bá bójútó wọn dáadáa. Nígbà tí a bá ju pádì sínú àgbá ìdọ̀tí tí ó ṣí sílẹ̀ láìwé e dáadáa, eṣinṣin àti àwọn kòkòrò mìíràn lè gbé bakitéríà láti ara ẹ̀jẹ̀ lọ sórí oúnjẹ àti àwọn ohun inú ilé yín.
Nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àjọlò tí ó wọ́pọ̀ ní ilé ìgbé akẹ́kọ̀ọ́ ní Nàìjíríà, ilé àwọn ayálégbé àti ilé àwọn tí owó wọn kò pọ̀, ohun èlò tí a kò dà nù dáadáa ń mú ewu ìmọ́tótó tó lágbára wá. Kòkòrò àrùn inú ẹ̀jẹ̀, títí kan kòkòrò àrùn hepatitis B (àrùn ẹ̀dọ̀), lè wà láàyè lórí ohun èlò fún ọjọ́ méje. Nígbà tí a bá fi ohun èlò nǹkan oṣù sílẹ̀ ní gbangba tàbí tí a bá ṣan wọ́n sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó ti kún àkúnwọ́sílẹ̀, gbogbo ẹni tí ń lo ibẹ̀ ló wà nínú ewu àkóràn tó pọ̀ sí i.
Gọ́tà tí pádì tí a ṣan dí ń mú omi tí kò ṣàn wà, tí ẹ̀fọn ń bí sí, èyí sì ń mú ewu ibà pọ̀ sí i. Òórùn burúkú láti inú ohun èlò nǹkan oṣù tí ń jẹrà nínú páìpù tí ó dí tún ń mú kí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ di èyí tí a kò lè lò, èyí ń fipá mú àwọn ènìyàn láti lo ibi tí kò mọ́. Fún ilé-ìwé àti ibi iṣẹ́ tí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ wọn kò pọ̀, ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kan tí ó dí lè kan ọgọ́rọ̀ọ̀rún ènìyàn lójoojúmọ́.
Àníyàn Nípa Àṣà Àti Àṣírí
Yàtọ̀ sí ìlera àti àyíká, ìṣòro dída nù so mọ́ àbùkù nǹkan oṣù nínú àṣà Nàìjíríà tààrà. Ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin àti obìnrin máa ń tijú gidigidi tí àwọn ẹlòmíràn bá rí àmì nǹkan oṣù wọn. Ìtìjú yìí ló ń mú wọn ṣe nǹkan bíi ṣíṣan pádì sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láti fi ẹ̀rí pamọ́, tàbí wíwé wọn sínú ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọ̀rá.
Nínú ilé tí ìran púpọ̀ ń gbé pọ̀, tí àṣírí kò sì pọ̀, àwọn ọmọbìnrin kékeré máa ń ṣàníyàn pé bàbá wọn, àwọn arákùnrin wọn tàbí àlejò ọkùnrin lè rí pádì tí wọ́n ti lò nínú àgbá ìdọ̀tí àjọlò. Àwọn obìnrin kan máa ń jí ní kùtùkùtù láti da ohun èlò nù kí àwọn ẹlòmíràn tó jí. Àníyàn yìí tí kò dáwọ́ dúró ń fi wàhálà tí kò yẹ kún àsìkò tí ó ti le tẹ́lẹ̀.
Ìgbàgbọ́ ẹ̀sìn àti àṣà náà ń nípa lórí bí a ṣe ń da nǹkan nù. Àwọn àdúgbò kan ní èèwọ̀ pàtó nípa ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tí ó bá kan ibì kan tàbí tí àwọn ènìyàn kan bá fọwọ́ kàn án. Mímọ àwọn àníyàn wọ̀nyí ń ràn wá lọ́wọ́ láti ṣe ojútùú dída nù tí ó bọ̀wọ̀ fún àṣà, nígbà tí ó sì ń pa ààbò àti ìmọ́tótó mọ́.
Ọ̀nà Láti Da Oríṣiríṣi Ohun Èlò Nǹkan Oṣù Nù Láìléwu
Oríṣiríṣi ohun èlò nǹkan oṣù ló nílò ọ̀nà dída nù tó yàtọ̀. Ọ̀nà tó tọ́ dá lórí ohun tí ẹ ń lò, ibi tí ẹ wà, àti ohun amáyédẹrùn tó wà fún yín.
Bí Ẹ Ṣe Lè Da Pádì Ìlò-Ẹ̀ẹ̀kan Nù Láìléwu
Tí ẹ bá ń lo pádì nǹkan oṣù ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, ọ̀nà dída nù tó yẹ rọrùn: wé e, dì í, kí ẹ sì jù ú sínú àgbá. Lẹ́yìn tí ẹ bá bọ́ pádì tí ẹ ti lò, ẹ fi ìwé ìdì pádì tuntun yín, tissue ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tàbí ìwé ìròyìn wé e. Wíwé ń dènà òórùn, kò sì jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ hàn.
Ẹ fi pádì tí ẹ ti wé sínú àpò bébà kékeré tàbí ìwé ìròyìn àtijọ́ láti dì í sí i. Ẹ má ṣe lo ọ̀rá tàbí àpò ike púpọ̀ jù láé, nítorí èyí ń mú ìdọ̀tí púpọ̀ sí i bá àyíká. Nílé yín, ẹ da pádì tí ẹ ti wé sínú àgbá ìdọ̀tí tí a yà sọ́tọ̀ tí ó ní ìdérí àti ọ̀rá inú. Ẹ da àgbá yìí sínú ìdọ̀tí ilé yín ní gbogbo ọjọ́ 1-2.
Fún dída nù nígbà tí ẹ bá wà lóde, ẹ gbé àpò bébà kékeré tàbí ìwé ìròyìn àtijọ́ sínú báàgì yín. Ọ̀pọ̀ ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbangba ní àwọn ilé ìtajà ńlá àti ọ́fíìsì ní Nàìjíríà ti ní àgbá fún ohun èlò nǹkan oṣù báyìí, ṣùgbọ́n tí kò bá sí, ẹ wé pádì yín dáadáa kí ẹ sì dà á sínú àgbá ìdọ̀tí tí ó ní ìdérí. Ẹ má ṣe ṣan pádì sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láé, kódà bí àpò rẹ̀ bá sọ pé a lè ṣan án. Ètò páìpù Nàìjíríà kò lè gbé àwọn ohun èlò wọ̀nyí.
Títọ́jú Pádì Tí A Lè Tún Lò (Fífọ̀, Kì Í Ṣe Dída Nù)
Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò bíi ti Sana ń yanjú 90% ìṣòro dída nù, nítorí pé ẹ ń fọ̀ wọ́n, ẹ sì ń tún wọn lò dípò kí ẹ jù wọ́n nù. Èyí ń dín ìdọ̀tí kù gidigidi, ó sì ń dín ìnáwó kù. Ṣùgbọ́n ìtọ́jú tó yẹ ṣe pàtàkì fún ìmọ́tótó àti kí wọ́n lè pẹ́.
Lẹ́yìn tí ẹ bá bọ́ pádì tí ẹ ti lò, ẹ ṣan án nínú omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tí ó bá ṣeé ṣe. Omi tútù ń dènà ẹ̀jẹ̀ láti dì mọ́ aṣọ. Tí ẹ kò bá lè fọ̀ ọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ẹ kó pádì náà sínú wet bag kékeré tàbí àpò tí omi kì í wọ̀ títí ẹ ó fi délé. Ọ̀pọ̀ obìnrin máa ń ní àpò kékeré tí kò hàn sí ẹnikẹ́ni nínú báàgì wọn fún èyí.
Ẹ fọ̀ pádì tí a lè tún lò pẹ̀lú ọṣẹ ìfọṣọ lásán àti omi. Ẹ lè fi ọwọ́ fọ̀ wọ́n tàbí kí ẹ fi wọ́n kún aṣọ tí ẹ ń fọ̀ déédéé. Ẹ fi ọṣẹ fọ ibi tí àbàwọ́n wà jẹ́jẹ́. Ẹ ṣan wọ́n dáadáa títí omi yóò fi mọ́ kedere. Ẹ sá wọn sínú oòrùn tààrà tí ó bá ṣeé ṣe, nítorí oòrùn ń pa kòkòrò àrùn lọ́nà àdánidá, ó sì ń mú àbàwọ́n kúrò. Níbi tí kò ti sí àṣírí tó pọ̀ fún sísá aṣọ, ẹ lè sá pádì sínú ilé, kí ẹ ká wọn sáàrin àwọn aṣọ mìíràn.
Tí ẹ bá tọ́jú wọn dáadáa, pádì tí a lè tún lò tó dára máa ń pẹ́ fún ọdún 2-3. Láàrin àkókò yìí, pádì kan tí a lè tún lò ń rọ́pò nǹkan bí 150-200 pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, èyí sì ń mú ìdọ̀tí tó pọ̀ gan-an kúrò ní ibi ìkó-ìdọ̀tí-sí àti odò Nàìjíríà.
Bíbójútó Tampon Àti Menstrual Cup
Ẹ má ṣe ṣan tampon sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láé, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n kéré ju pádì lọ. Wọ́n máa ń wú nígbà tí omi bá kàn wọ́n, wọ́n sì ń fa ìṣòro dídí kan náà. Ẹ fi tissue ilé ìgbọ̀nsẹ̀ wé tampon tí ẹ ti lò, kí ẹ sì dà á sínú àgbá ìdọ̀tí tí ó ní ìdérí gẹ́gẹ́ bí pádì.
Menstrual cup (ife nǹkan oṣù) jẹ́ ohun èlò tí a lè tún lò tí ẹ máa ń dà ohun inú rẹ̀ jáde dípò kí ẹ dà á nù. Ẹ da ohun tó wà nínú ife náà sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ẹ ṣan án pẹ̀lú omi mímọ́, kí ẹ sì tún fi sí i. Ní òpin nǹkan oṣù yín, ẹ pa kòkòrò àrùn inú ife náà nípa sísè é fún ìṣẹ́jú 5-10. Menstrual cup kan lè pẹ́ tó ọdún 10, kò sì fẹ́rẹ̀ẹ́ mú ìdọ̀tí kankan wá. Ṣùgbọ́n ife nílò omi mímọ́ fún ṣíṣan, èyí tí ó lè ṣòro ní agbègbè tí ohun amáyédẹrùn WASH (omi, ìmọ́tótó àti ìlera) kò ti pọ̀.
Ṣíṣe Ètò Dída Nù Tó Ń Ṣiṣẹ́
Dída nù láìléwu kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìgbésẹ̀ ẹnì kọ̀ọ̀kan nìkan. Ó nílò ètò nílé, ní ilé-ìwé àti ní ibi iṣẹ́ tí ó mú kí dída nù tó yẹ rọrùn, kí ó sì bọ̀wọ̀ fúnni.
Ṣíṣètò Ojútùú Dída Nù Nílé
Nílé yín, ẹ ṣètò ọ̀nà dída nù tí a yà sọ́tọ̀ tí ó ṣe déédéé láàrin ìmọ́tótó, àṣírí àti ohun tó ṣeé ṣe. Ẹ gbé àgbá kékeré tí ó ní ìdérí sínú ilé ìwẹ̀ tàbí yàrá yín. Ẹ tẹ́ ìwé ìròyìn tàbí àpò tí ó lè jẹrà sínú rẹ̀. Àgbá yìí jẹ́ fún ohun èlò nǹkan oṣù nìkan, kí wọ́n lè wà lọ́tọ̀ sí ìdọ̀tí mìíràn.
Ẹ da àgbá yìí sínú ìdọ̀tí ilé yín ní gbogbo ọjọ́ 1-2. Ní agbègbè tí kò ti sí ìkó-ìdọ̀tí déédéé, ẹ ronú nípa sísọ ìdọ̀tí oníjẹrà mìíràn di ajílẹ̀ lọ́tọ̀, kí ẹ sì ní ohun ìkó-nǹkan-sí tí a dì pa fún ìdọ̀tí nǹkan oṣù àti ìdọ̀tí mìíràn tí kò lè di ajílẹ̀ títí di ọjọ́ ìkó-ìdọ̀tí tàbí títí ẹ ó fi lè gbé e lọ sí ibi ìdà-ìdọ̀tí-sí.
Tí ẹ bá ń gbé pẹ̀lú àwọn ọkùnrin nínú ẹbí tí ara wọn kò balẹ̀ láti rí ìdọ̀tí nǹkan oṣù, ẹ ṣàlàyé fún wọn pé dída nù sínú àgbá tí ó ní ìdérí mọ́ ju àwọn ọ̀nà mìíràn lọ. Ẹ̀kọ́ sábà máa ń dín àìbalẹ̀ ọkàn kù. Ẹ tún lè fi àgbá ìdọ̀tí nǹkan oṣù yín sínú yàrá yín dípò ilé ìwẹ̀ àjọlò, kí àṣírí yín lè wà.
Fún ilé tí ń yí padà sí pádì tí a lè tún lò, ẹ ṣètò ibi ìfọṣọ tó rọrùn. Ẹ ní korobá tàbí abọ́ tí a yà sọ́tọ̀ fún rírẹ pádì. Ẹ lè fi iyọ̀ díẹ̀ sínú omi ìrẹ láti ràn án lọ́wọ́ láti yọ àbàwọ́n. Ẹ ṣètò àkókò fífọ̀ – ọ̀pọ̀ obìnrin máa ń fọ̀ pádì wọn ní gbogbo ìrọ̀lẹ́ nígbà nǹkan oṣù.
Ojútùú Fún Ilé-Ìwé Àti Ibi Iṣẹ́
Ilé-ìwé káàkiri Nàìjíríà ń tiraka pẹ̀lú ohun amáyédẹrùn dída ohun èlò nǹkan oṣù nù. Ọ̀pọ̀ kò ní àgbá pàtó nínú yàrá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kọ̀ọ̀kan, èyí sì ń fipá mú àwọn ọmọbìnrin láti gbé pádì tí wọ́n ti lò kọjá ibi gbangba tàbí kí wọ́n da nǹkan nù lọ́nà tí kò láàbò. Àwọn alákòóso ilé-ìwé lè yanjú èyí nípa gbígbé àgbá tí ó ní ìdérí àti ọ̀rá inú sínú gbogbo yàrá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àwọn ọmọbìnrin.
Ẹ yan àwọn òṣìṣẹ́ ìmọ́tótó láti máa da àwọn àgbá wọ̀nyí nù lójoojúmọ́. Ẹ fún wọn ní ìbọ̀wọ́ àti ìlànà tó ṣe kedere. Ó yẹ kí a tẹ́ àpò tí ó lè jẹrà tàbí ìwé ìròyìn sínú àgbá náà, kí a sì dì ohun tó wà nínú rẹ̀ pa kí ó tó wọ inú ìdọ̀tí ilé-ìwé. Dída nù déédéé ń dènà òórùn àti àkúnwọ́sílẹ̀ tí ó ń mú kí àwọn ọmọbìnrin yẹra fún lílo ilé ìgbọ̀nsẹ̀.
Ibi iṣẹ́ gbọ́dọ̀ ṣe irú ètò kan náà. Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ obìnrin nílò àgbá ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ní ìdérí nínú yàrá kọ̀ọ̀kan, àkókò dída nù déédéé, àti àkọlé tó ṣe kedere tí ó ń rán àwọn olùlò létí pé kí wọ́n má ṣe ṣan ohun èlò nǹkan oṣù sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀. Àwọn àjọ tí ọ̀pọ̀ àwọn alákòóso wọn jẹ́ ọkùnrin sábà máa ń gbójú fo àìní wọ̀nyí, nítorí náà àwọn òṣìṣẹ́ obìnrin lè ní láti jà fún ibi tó yẹ.
Fún àwọn àjọ tí ń sin àwọn ènìyàn aláìlágbára, pípèsè ohun amáyédẹrùn dída nù àti ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń yanjú àìní ojú ẹsẹ̀ àti ti ìgbà pípẹ́. Ilé-ìwé tí ń pín pádì tí a lè tún lò ń dín ìdọ̀tí dída nù kù gidigidi, nígbà tí wọ́n sì ń rí i dájú pé àwọn ọmọbìnrin ní ohun èlò tí wọ́n lè ní agbára láti rà fún ìgbà pípẹ́.
Ohun Tó Yẹ Ká Ronú Nípa Àdúgbò Àti Ibi Gbangba
Ní ọjà, gárájì mọ́tò àti àwọn ibi gbangba mìíràn, ibi dída ohun èlò nǹkan oṣù nù ṣọ̀wọ́n. Àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin nílò láti ṣètò ṣáájú nígbà tí wọ́n bá ń lo àkókò ní àwọn ibi wọ̀nyí. Ẹ gbé ohun èlò dída nù (àpò bébà tàbí ìwé ìròyìn) sínú báàgì yín. Ẹ mọ àwọn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbangba tí ó ní àgbá kí ẹ tó nílò wọn ní kíákíá.
Àwọn aṣáájú àdúgbò lè mú ìmọ́tótó nǹkan oṣù ní gbangba dára sí i nípa rírí i dájú pé ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ọjà àti ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbangba ní àgbá tí ó ní ìdérí. Ìdókòwò kékeré yìí ń dáàbò bo ìlera gbogbo ènìyàn nípa dídènà dídí gọ́tà àti dídín dída nǹkan nù lọ́nà àìmọ́ ní ibi gbangba kù. Àwọn ibi ìjọsìn bíi mọ́ṣáláṣí àti ṣọ́ọ̀ṣì níbi tí obìnrin ti ń lo àkókò pípẹ́ náà gbọ́dọ̀ pèsè ibi dída nù tó bọ̀wọ̀ fúnni.
Nígbà ayẹyẹ bíi ìgbéyàwó, ìsìnkú àti ọdún níbi tí ọ̀pọ̀ obìnrin ti ń péjọ, ilé ìgbọ̀nsẹ̀ onígbà-díẹ̀ gbọ́dọ̀ ní ètò fún dída ohun èlò nǹkan oṣù nù. Àwọn olùṣètò ayẹyẹ sábà máa ń gbàgbé kókó yìí, èyí sì ń mú ìṣòro tí kò yẹ bá àwọn àlejò obìnrin.
Pádì wa tí a lè tún lò
Àǹfààní Dída Nù Tó Yẹ Àti Ohun Èlò Tí A Lè Tún Lò
Ṣíṣe ọ̀nà dída nù láìléwu àti yíyan ohun èlò tí a lè tún lò ń mú àǹfààní wá tó kọjá ìrọ̀rùn ẹnì kọ̀ọ̀kan. Àwọn ìlànà wọ̀nyí ń kan ìlera, owó àti àyíká káàkiri àdúgbò Nàìjíríà.
Owó Tí A Ń Fi Pamọ́ Àti Ipa Lórí Ọrọ̀ Ajé
Obìnrin Nàìjíríà sábà máa ń ná ₦500-₦1,000 lóṣooṣù lórí pádì nǹkan oṣù ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, èyí tó jẹ́ ₦6,000-₦12,000 lọ́dún. Láàrin ọdún ìbímọ tí ó jẹ́ nǹkan bí ọdún 35-40, èyí jẹ́ ₦210,000-₦480,000 tí a ná lórí ohun èlò tí a ń jù nù lẹ́yìn lílò ẹ̀ẹ̀kan.
Yíyí padà sí pádì tí a lè tún lò ń béèrè owó ìbẹ̀rẹ̀ tí ó tó nǹkan bí ₦3,000-₦5,000 fún àkójọ ìbẹ̀rẹ̀. Àwọn pádì wọ̀nyí máa ń pẹ́ fún ọdún 2-3, wọ́n sì ń dín owó ohun èlò nǹkan oṣù kù ní 85-95%. Fún ẹbí tí ó ní ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin, owó tí wọ́n ń fi pamọ́ ń di ìlọ́po. Ìyá tí ó yí padà sí pádì tí a lè tún lò pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ mẹ́ta ń fi nǹkan bí ₦40,000-₦60,000 pamọ́ lọ́dún – owó tí ó lè san owó ilé-ìwé, ra oúnjẹ, tàbí kí a fi dókòwò sí òwò kékeré.
Ní ìpele àdúgbò, dídín ìdọ̀tí pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan kù ń dín owó tí ìjọba ìbílẹ̀ ń ná lórí ìkó-ìdọ̀tí kù. Gọ́tà àti ètò ìdọ̀tí omi tó dí ń béèrè àtúnṣe olówó ńlá. Ìpínlẹ̀ Lagos ń ná ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù lọ́dọọdún láti ṣí gọ́tà tó dí, ohun èlò nǹkan oṣù sì ń kópa púpọ̀ nínú dídí náà. Tí ọ̀pọ̀ ènìyàn bá gba ohun èlò tí a lè tún lò, tí wọ́n sì ń da pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan nù lọ́nà tó yẹ, owó ohun amáyédẹrùn wọ̀nyí máa dín kù.
Ìlera Àti Iyì Tó Dára Sí I
Ètò dída nù tó yẹ ń dín ewu àkóràn kù nílé, ní ilé-ìwé àti ní àdúgbò. Nígbà tí a bá bójútó ohun èlò nǹkan oṣù lọ́nà mímọ́, tí a sì dà wọ́n sínú àgbá tí ó ní ìdérí tí a ń dà nù déédéé, títànkálẹ̀ bakitéríà ń dín kù. Èyí ń dáàbò bo gbogbo ènìyàn nínú ilé tàbí ibẹ̀, kì í ṣe àwọn tí ń ṣe nǹkan oṣù nìkan.
Pádì tí a lè tún lò tí a fi òwú tí afẹ́fẹ́ ń wọ̀ ṣe ń dín ìṣòro ìlera nǹkan oṣù tó wọ́pọ̀ kù. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń ní èèyí, ìyún àti àìtura látàrí pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, pàápàá nínú ooru àti ọ̀rinrin wa. Ike ẹ̀yìn pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan ń há ooru àti ọ̀rinrin mọ́, èyí sì ń dá ipò tó dára fún bakitéríà àti olú láti dàgbà. Pádì aṣọ ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ máa lọ, èyí sì ń dín ìṣòro wọ̀nyí kù.
Ètò ohun èlò àti dída nù tó bọ̀wọ̀ fúnni ń mú kí àwọn ọmọbìnrin máa lọ sí ilé-ìwé déédéé. Ìwádìí láti ọ̀dọ̀ African Population and Health Research Center fi hàn pé àìbójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù dáadáa ń mú kí 1 nínú 10 ọmọbìnrin ní Áfíríkà pa ilé-ìwé jẹ nígbà nǹkan oṣù wọn. Nígbà tí ilé-ìwé bá pèsè ohun èlò tí a lè tún lò àti ibi dída nù láìléwu, wíwá sí ilé-ìwé máa ń pọ̀ sí i gidigidi. Àwọn ọmọbìnrin tí ń lọ sí ilé-ìwé déédéé ń ṣe dáadáa jù nínú ẹ̀kọ́, èyí sì ń mú àǹfààní tó dára jù wá fún wọn ní gbogbo ayé wọn.
Àǹfààní Fún Àyíká Àti Ọjọ́ Iwájú
Ìṣòro àyíká Nàìjíríà ní ìbàjẹ́ ike, ìṣòro ìkó-ìdọ̀tí àti àìtó ètò àtúnlo nínú. Ohun èlò nǹkan oṣù ń kópa púpọ̀ nínú ìdọ̀tí ike. Pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan kọ̀ọ̀kan ní ike tí ó tó ọ̀rá mẹ́rin. Pẹ̀lú mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà tí ń ṣe nǹkan oṣù lóṣooṣù, èyí ń mú ìdọ̀tí tó pọ̀ gan-an wá.
Pádì tí a lè tún lò ń fẹ́rẹ̀ẹ́ mú ìdọ̀tí yìí kúrò pátápátá. Obìnrin kan tí ó yí padà sí ohun èlò tí a lè tún lò ń dènà nǹkan bí 2,000-2,500 pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan láti wọ inú ètò ìdọ̀tí Nàìjíríà láàrin ọdún márùn-ún. Ní ìpele àdúgbò, ipa yìí ń yí nǹkan padà gan-an. Ilé-ìwé tí ó ní ọmọbìnrin 500 tí ń lo pádì tí a lè tún lò dípò pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan ń dènà nǹkan bí 250,000-300,000 pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan láti di ìdọ̀tí lọ́dọọdún.
Dída pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan nù lọ́nà tó yẹ, nígbà tí a bá lò wọ́n, ń dènà ìbàjẹ́ àyíká. Pádì tí a jù sínú gọ́tà gbangba máa ń ṣàn wọ odò, ó sì máa ń dé inú òkun níkẹyìn, èyí sì ń fi kún ìbàjẹ́ ike nínú omi etíkun Nàìjíríà. Pádì tí a sun nínú iná gbangba ń tú dioxins àti furans jáde, kẹ́míkà olóró tí ó ń fa ìṣòro èémí àti ìbàjẹ́ àyíká. Dída nù tí a dì pa sínú àgbá tí a yà sọ́tọ̀, pẹ̀lú ìkó-ìdọ̀tí tó yẹ lẹ́yìn náà, ń dín ìpalára wọ̀nyí kù.
Àwọn Àníyàn Tó Wọ́pọ̀ Nípa Dída Nù Àti Ohun Èlò Tí A Lè Tún Lò
Ọ̀pọ̀ obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà ní ìbéèrè àti àníyàn tó tọ́ nípa ọ̀nà dída nù láìléwu àti yíyí padà sí ohun èlò tí a lè tún lò. Dídáhùn àwọn àníyàn wọ̀nyí ní òtítọ́ ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣe ìpinnu pẹ̀lú ìmọ̀.
“Fífọ̀ Pádì Tí A Lè Tún Lò Ń Ríni Lára, Kò Sì Mọ́”
Èyí ni àníyàn tó wọ́pọ̀ jù nípa pádì tí a lè tún lò, ó sì ti inú èrò tó jinlẹ̀ wá pé ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù jẹ́ ẹ̀gbin tàbí ohun ìtìjú. Ẹ jẹ́ ká sọ ọ́ tààrà: ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù jẹ́ omi ara tó wọ́pọ̀, kò dọ̀tí ju òógùn, itọ́ tàbí omi ara mìíràn tí ẹ ń fọ̀ déédéé lọ.
Fífọ̀ pádì tí a lè tún lò dà bí fífọ pátá tí ó dọ̀tí. Ẹ ṣan án nínú omi tútù, ẹ fọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọṣẹ, kí ẹ sì sá a títí yóò fi gbẹ dáadáa. Ó máa ń gba nǹkan bí àkókò kan náà pẹ̀lú fífi ọwọ́ fọ àwọtẹ́lẹ̀. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé ó mọ́ ju dída pádì tí ẹ̀jẹ̀ ti rin nù, tí ó máa ń wà nínú àgbá fún ọ̀pọ̀ ọjọ́ tí ó sì ń rùn.
Fífọ̀ dáadáa ń mú ewu ìlera kúrò. Ṣíṣan pẹ̀lú omi tútù ń yọ ọ̀pọ̀ ẹ̀jẹ̀ kúrò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Ọṣẹ àti omi ń pa bakitéríà dáadáa. Sísá sínú oòrùn ń pa kòkòrò àrùn lọ́nà àdánidá – ìtànṣán UV ń pa àwọn kòkòrò kéékèèké tó kù. Ìwádìí fi hàn pé pádì tí a lè tún lò tí a fọ̀ dáadáa mọ́ bí ohun èlò ìlò-ẹ̀ẹ̀kan, nígbà mìíràn ó tilẹ̀ mọ́ jù, nítorí pé a fi ohun èlò tí afẹ́fẹ́ ń wọ̀ ṣe wọ́n, èyí tí ó ń dín ìdàgbà bakitéríà kù.
Tí fífọwọ́ kan ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù bá ń da yín láàmú gidigidi, ẹ wọ ìbọ̀wọ́ ìlò-ẹ̀ẹ̀kan nígbà tí ẹ bá ń ṣan pádì. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé lẹ́yìn tí wọ́n bá ti gbìyànjú pádì tí a lè tún lò fún nǹkan oṣù kan tàbí méjì, àìbalẹ̀ ọkàn àkọ́kọ́ máa ń lọ, fífọ̀ sì máa ń di ìwà, kò yàtọ̀ sí fífọ aṣọ mìíràn.
“Èmi Kò Ní Àṣírí Tàbí Omi Láti Fọ̀ Pádì”
Àníyàn yìí tọ̀nà gan-an ní Nàìjíríà, níbi tí ọ̀pọ̀ obìnrin ti ń gbé pẹ̀lú ẹbí ńlá, ń gbé ní ilé ìgbé akẹ́kọ̀ọ́, tàbí tí omi kò pọ̀ fún wọn. Àwọn ìṣòro wọ̀nyí jẹ́ òótọ́, ṣùgbọ́n a lè bójútó wọn pẹ̀lú ètò.
Fún àṣírí, kò pọndandan kí ẹ fọ̀ pádì níwájú gbogbo ènìyàn. Ẹ rẹ pádì tí ẹ ti lò sínú korobá tí ó ní ìdérí nínú yàrá tàbí ilé ìwẹ̀ yín. Ẹ fọ̀ wọ́n pọ̀ mọ́ aṣọ mìíràn nígbà tí ẹ bá ń fọṣọ déédéé. Nígbà tí ẹ bá ń sá wọn, ẹ ká pádì sáàrin àwọn aṣọ mìíràn lórí okùn, tàbí kí ẹ sá wọn sínú ilé. Kò sí ẹni tí ó nílò láti mọ ohun tí ẹ ń fọ̀.
Ní ilé ìgbé akẹ́kọ̀ọ́ tàbí ilé àjọgbé, ẹ ní àjọṣe pẹ̀lú àwọn alájọgbé yín tí ń ṣe nǹkan oṣù. Ẹ lè ran ara yín lọ́wọ́ láti bójútó ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé ìjíròrò ní gbangba ń dín ìtìjú kù – gbogbo wa la ń ṣe nǹkan oṣù, ọ̀pọ̀ ló sì ń dojú kọ ìṣòro kan náà.
Àìtó omi jẹ́ ìṣòro gidi. Pádì tí a lè tún lò nílò omi fún fífọ̀, omi sì lè má sí nígbà gbogbo. Tí ó bá rí bẹ́ẹ̀, ẹ máa lo ọ̀nà méjèèjì pọ̀. Ẹ lo pádì tí a lè tún lò nílé nígbà tí omi bá wà, kí ẹ sì ní pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan díẹ̀ fún ìgbà tí fífọ̀ kò bá ṣeé ṣe. Èyí ṣì ń dín ìdọ̀tí àti ìnáwó kù gidigidi, ó sì ṣeé ṣe.
Àwọn obìnrin Nàìjíríà kan máa ń pọn omi pamọ́ ní pàtó fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù nígbà tí omi bá wọ́n. Korobá omi kékeré kan tó láti ṣan àti fọ̀ pádì fún odindi nǹkan oṣù kan. Ètò ṣáájú yìí ń rí i dájú pé ẹ lè máa wà ní mímọ́ kódà nígbà tí NEPA kò ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tàbí tí omi kò bá ṣàn.
“Ibo Ni Mo Ti Lè Da Pádì Nù Ní Ibi Gbangba?”
Ohun amáyédẹrùn gbangba ní Nàìjíríà sábà máa ń ṣàìní ibi tó péye fún dída ohun èlò nǹkan oṣù nù. Èyí ń mú ìṣòro gidi wá nígbà tí ẹ bá wà níbi iṣẹ́, ní ilé-ìwé, lọ́jà tàbí lójú ìrìnàjò. Ṣùgbọ́n ẹ lè la àwọn ipò wọ̀nyí kọjá pẹ̀lú ìmúrasílẹ̀.
Ẹ máa gbé ohun èlò dída nù sínú báàgì yín nígbà gbogbo – àpò bébà kékeré, ìwé ìròyìn àtijọ́, tàbí kódà ọ̀rá ìtajà tí ẹ ti fi pamọ́. Nígbà tí ẹ bá pààrọ̀ pádì nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbangba tí kò ní àgbá, ẹ wé pádì tí ẹ ti lò dáadáa kí ẹ sì fi sínú báàgì yín fún ìgbà díẹ̀. Ẹ dà á nù lọ́nà tó yẹ nígbà tí ẹ bá dé ibi tí àgbá tó yẹ wà.
Èyí lè dà bí ohun tí kò tura níbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà ń ṣe é lójoojúmọ́. Pádì yín tí ẹ ti wé tí ẹ sì ti dì pa nínú báàgì yín kò ní ewu ìlera kankan, kò sì ní rùn tí ẹ bá dì í dáadáa. Ọ̀pọ̀ obìnrin máa ń ní àpò kékeré tí omi kì í wọ̀, tí kò hàn sí ẹnikẹ́ni, fún èyí.
Fún ibi iṣẹ́ àti ilé-ìwé tí kò ní ibi dída nù tó yẹ, ẹ jà fún àyípadà. Ẹ bá àwọn alákòóso, olùdarí tàbí ẹgbẹ́ aṣojú akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nípa gbígbé àgbá ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ní ìdérí kalẹ̀. Ẹ sọ ọ́ gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ iyì àti ìlera ìpìlẹ̀ tó kan ìdajì àwọn ènìyàn. Ọ̀pọ̀ ilé-iṣẹ́ kò kàn tíì ronú nípa àìní wọ̀nyí nítorí pé ọ̀pọ̀ àwọn tí ń ṣe ìpinnu jẹ́ ọkùnrin.
Pádì tí a lè tún lò ń dín ìṣòro yìí kù gidigidi. Dípò gbígbé pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan tí ẹ ti lò, ẹ ń gbé pádì tí a lè tún lò tí ẹ ti lò sínú wet bag láti fọ̀ ọ́ nílé. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé èyí bọ̀wọ̀ fúnni jù, kò sì ní wàhálà tó bíbójútó dída pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan nù ní gbogbo ọjọ́.
Ìdí Tí Sana Pads Fi Ń Ṣe Àtìlẹ́yìn Fún Dída Nù Láìléwu ní Nàìjíríà
Ní Sana Pads, a mọ̀ pé pípèsè ohun èlò nǹkan oṣù tó dára jẹ́ apá kan ṣoṣo nínú yíyanjú òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà. Dída nù láìléwu tó bọ̀wọ̀ fúnni ṣe pàtàkì bákan náà fún ìlera nǹkan oṣù àti ìdáàbòbò àyíká.
A ń ṣe pádì nǹkan oṣù wa tí a lè tún lò níbí ní Nàìjíríà nítorí pé a mọ ìṣòro tí àwọn obìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ. Ojú ọjọ́ wa gbóná, ó sì ní ọ̀rinrin. Omi wa kì í ṣàn déédéé. Ètò ìkó-ìdọ̀tí wa kò pọ̀. Àṣírí ṣọ̀wọ́n nínú ilé tí ìran púpọ̀ ń gbé pọ̀. Àwọn òtítọ́ wọ̀nyí ló ń pinnu bí a ṣe ń ṣe ọjà wa àti bí a ṣe ń kọ́ àwọn olùlò.
Pádì wa ní ọ̀pọ̀ ìpele tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu tí ó máa ń tètè mọ́ nígbà tí a bá fọ̀ ọ́, kódà pẹ̀lú ọwọ́ àti omi tútù. Ìpele òde tí omi kì í wọ̀ ń dènà jíjò nígbà tí ẹ bá wọ̀ ọ́, ó sì ń tètè gbẹ lẹ́yìn fífọ̀, kódà nígbà tí ọ̀rinrin bá pọ̀. A ti dán pádì wa wò dáadáa ní ipò Nàìjíríà, kì í ṣe ní yàrá ìwádìí ilẹ̀ òkèèrè tí ojú ọjọ́ àti ohun amáyédẹrùn wọn yàtọ̀.
Yàtọ̀ sí ọjà, a ti ṣe àtìlẹ́yìn fún obìnrin àti ọmọbìnrin tó ju 10,000 lọ tààrà nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ àti ètò pínpín. A ti pín pádì tó ju 30,000 lọ fún ilé-ìwé, NGO àti àdúgbò káàkiri Nàìjíríà. Nínú gbogbo ètò, a ń kọ́ni nípa ìtọ́jú tó yẹ, fífọ̀ àti – fún àwọn àjọ tí wọ́n ṣì ń lo pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan – ọ̀nà dída nù láìléwu.
A ń bá ilé-ìwé ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ṣe ètò ìmọ́tótó nǹkan oṣù tó péye. Èyí ní pípèsè pádì tí a lè tún lò, gbígbé àgbá dída nù tó yẹ kalẹ̀ fún pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan tí wọ́n ṣì ń lò, kíkọ́ àwọn olùkọ́ àti akẹ́kọ̀ọ́, àti ṣíṣe àyíká àtìlẹ́yìn níbi tí ara àwọn ọmọbìnrin ti balẹ̀ láti bójútó nǹkan oṣù wọn. Àwọn ọ̀nà onípa-púpọ̀ wọ̀nyí ń yanjú ìṣòro gidi tó díjú tí àwọn ọmọbìnrin ń dojú kọ.
Ìfaramọ́ wa kọjá títa ọjà. A ń kọ́ ìgbésẹ̀ kan sí ìdọ́gba nǹkan oṣù ní Nàìjíríà. Èyí túmọ̀ sí ohun èlò tí owó rẹ̀ kò ga, bẹ́ẹ̀ ni, ṣùgbọ́n ó tún túmọ̀ sí ẹ̀kọ́, jíjà fún ohun amáyédẹrùn, àti àyípadà àṣà tó ń mú ìtìjú kúrò lára nǹkan oṣù. Dída nù láìléwu wà ní àárín iṣẹ́ yìí – nígbà tí a bá bójútó ìdọ̀tí lọ́nà mímọ́ tó sì ń dáàbò bo àyíká, nǹkan oṣù máa di apá kan ìgbésí ayé tó wọ́pọ̀ dípò ìṣòro ìtìjú tí a ń fi pamọ́.
Bíbẹ̀rẹ̀ Ìlànà Dída Nù Láìléwu
Ẹ lè bẹ̀rẹ̀ ìlànà dída nù láìléwu lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, láìka ohun èlò nǹkan oṣù tí ẹ ń lò báyìí sí. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àyípadà kékeré tó bá ipò yín mu, kí ẹ sì tẹ̀síwájú láti ibẹ̀.
Fún Ẹnì Kọ̀ọ̀kan Àti Ẹbí
Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa wíwo ọ̀nà dída nù yín lọ́wọ́lọ́wọ́ ní òtítọ́. Ṣé ẹ ń ṣan pádì sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀? Ṣé ẹ ń dà wọ́n sínú àgbá tí kò ní ìdérí? Ṣé ẹ ń sun ìdọ̀tí nínú agbo ilé yín? Ẹ mọ ewu pàtó tó wà nínú ọ̀nà yín báyìí, kí ẹ sì ṣe àtúnṣe kan lẹ́ẹ̀kan.
Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́: ẹ dẹ́kun ṣíṣan ohun èlò nǹkan oṣù sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àyípadà kan ṣoṣo yìí ń dáàbò bo páìpù àti ètò ìdọ̀tí omi yín lọ́wọ́ dídí tí ó ń náni lówó. Dípò bẹ́ẹ̀, ẹ fi tissue ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tàbí ìwé ìròyìn wé ohun èlò tí ẹ ti lò kí ẹ tó jù ú sínú àgbá.
Ìgbésẹ̀ kejì: ẹ ra àgbá tí ó ní ìdérí fún ilé ìwẹ̀ tàbí yàrá yín ní pàtó fún ìdọ̀tí nǹkan oṣù. Ẹ tẹ́ ìwé ìròyìn tàbí ohun tí ó lè jẹrà sínú rẹ̀. Ẹ dà á sínú ìdọ̀tí ilé yín ní gbogbo ọjọ́ 1-2. Ètò tó rọrùn yìí ń bójútó pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan lọ́nà mímọ́.
Ìgbésẹ̀ kẹta: ẹ ronú nípa yíyí padà sí pádì tí a lè tún lò. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú páálí 3 Premium Pads wa fún ₦4,000. Èyí ń fún yín ní pádì tó tó láti dán ètò náà wò fún odindi nǹkan oṣù kan. Premium Pads ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 3 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu, tó dára fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ wà ní ìwọ̀n déédéé.
Tí ẹ̀jẹ̀ yín bá máa ń pọ̀, pàápàá ní ọjọ́ 2-3 àkọ́kọ́ nǹkan oṣù yín, ẹ gbìyànjú Maxi Pads wa tí ó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 5 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu. Fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀, No Wahala Pads tí ó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 1 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń fúnni ní ààbò tó tura tí kò sì wọ́n. Ọ̀pọ̀ obìnrin máa ń lò wọ́n pọ̀ – Maxi fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀, Premium fún ọjọ́ déédéé, àti No Wahala fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀.
Fún Ilé-Ìwé, NGO Àti Àwọn Àjọ
Tí ẹ bá ń darí ètò ìmọ́tótó nǹkan oṣù fún ilé-ìwé, ilé ìwòsàn tàbí àwọn àjọ àdúgbò, ètò dída nù tó péye gbọ́dọ̀ wà ní àárín ètò yín. Pínpín ohun èlò láìsí ohun amáyédẹrùn dída nù ń mú ìṣòro tuntun wá.
Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa yíyẹ ibi tó wà báyìí wò. Yàrá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ mélòó ló wà fún àwọn ọmọbìnrin? Ṣé wọ́n ní àgbá ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ní ìdérí? Ṣé wọ́n ń kó ìdọ̀tí déédéé? Ṣé ìlànà dída nù ṣe kedere sí akẹ́kọ̀ọ́ àti òṣìṣẹ́? Ẹ wá àwọn àlàfo jáde létòlétò.
Ẹ ṣe ohun amáyédẹrùn ìpìlẹ̀: àgbá tí ó ní ìdérí nínú gbogbo yàrá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àwọn ọmọbìnrin, àkọlé tó ṣe kedere pé kí a má ṣan ohun èlò sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀, àti ẹni tí a yàn láti máa da á nù lójoojúmọ́. Ẹ kọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìmọ́tótó bí wọ́n ṣe lè bójútó ìdọ̀tí nǹkan oṣù lọ́nà mímọ́ pẹ̀lú ìbọ̀wọ́ àti àpò tí a dì pa.
Fún àwọn àjọ tí ń sin ọmọbìnrin àti obìnrin 50 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, ẹ ronú nípa pípèsè pádì tí a lè tún lò. Sana Pads ń pèsè fún ilé-ìwé, NGO àti ètò àdúgbò ti ìwọ̀n èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan. Ohun èlò tí a lè tún lò ń dín ìṣòro dída nù tí ń bá a lọ kù gidigidi, nígbà tí ó sì ń rí i dájú pé àwọn tí ẹ ń ràn lọ́wọ́ ní ohun èlò nǹkan oṣù fún ìgbà pípẹ́.
Ẹ fi ẹ̀kọ́ ìmọ́tótó nǹkan oṣù kún ètò yín. Àwọn ọmọbìnrin nílò láti mọ ìdí tí dída nù tó yẹ fi ṣe pàtàkì, bí wọ́n ṣe lè tọ́jú pádì tí a lè tún lò, àti bí wọ́n ṣe lè bójútó nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú iyì. Ẹ̀kọ́ ń sọ ohun èlò di irinṣẹ́ ìfún-lágbára dípò ẹ̀bùn àánú lásán. Ẹ kàn sí wa láti jíròrò àǹfààní àjọṣepọ̀ àti àtìlẹ́yìn fún ṣíṣe ètò náà, tí a ṣe ní ìbámu pẹ̀lú àìní àti ìṣòro pàtó àjọ yín.
Ìparí
Dída ohun èlò nǹkan oṣù nù láìléwu ń dáàbò bo ìlera yín nípa dídín ewu àkóràn kù. Ó ń pa ohun amáyédẹrùn Nàìjíríà mọ́ nípa dídènà dídí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àti gọ́tà tí ó ń náni lówó. Ó ń dáàbò bo àyíká nípa dídín ìbàjẹ́ ike àti sísun tí ó ń tú májèlé jáde kù. Ju gbogbo rẹ̀ lọ, ó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún iyì nípa ṣíṣe ètò níbi tí a ti ń bójútó nǹkan oṣù lọ́nà mímọ́ àti lọ́nà tó wọ́pọ̀, láìsí ìtìjú.
Ojútùú náà rọrùn ju bí ẹ ṣe rò lọ. Ẹ wé pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan dáadáa, ẹ lo àgbá tí ó ní ìdérí, kí ẹ sì máa dà á nù déédéé. Ẹ má ṣe ṣan ohun èlò nǹkan oṣù sínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ láé. Fún ojútùú tó máa wà pẹ́, ẹ yí padà sí pádì tí a lè tún lò tí ó ń mú 90-95% ìdọ̀tí dída nù kúrò, nígbà tí ó sì ń gbà yín là ní ọ̀pọ̀ ẹgbẹẹgbẹ̀rún naira bí àkókò ti ń lọ.
Yálà ẹ ń bójútó nǹkan oṣù nílé, ẹ ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn ọmọbìnrin ní ilé-ìwé, tàbí ẹ ń darí ètò ìlera àdúgbò, ẹ lè bẹ̀rẹ̀ ìlànà dída nù láìléwu láti òní. Gbogbo pádì tí a dà nù lọ́nà tó yẹ dípò kí a ṣan án ń dènà ìbàjẹ́ páìpù. Gbogbo obìnrin tí ó yí padà sí ohun èlò tí a lè tún lò ń mú ẹgbẹẹgbẹ̀rún pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan kúrò nínú ìdọ̀tí Nàìjíríà.
Nǹkan oṣù yín kò gbọ́dọ̀ jẹ́ orísun ìtìjú, ìpalára àyíká tàbí ìnáwó tí kò yẹ láé. Pẹ̀lú ìmọ̀ dída nù láìléwu àti ohun èlò nǹkan oṣù tó ń dáàbò bo àyíká, ẹ lè bójútó nǹkan oṣù yín pẹ̀lú iyì, ìgboyà àti ìtọ́jú fún àdúgbò yín. Ẹ kẹ́kọ̀ọ́ sí i nípa ọ̀nà ìmọ́tótó nǹkan oṣù tó péye tí ó so ohun èlò tó láàbò, dída nù tó yẹ àti ẹ̀kọ́ tí ń fúnni lágbára pọ̀ láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù káàkiri Nàìjíríà.
Ẹ máa kà síwájú nínú Ìtọ́jú Ìmọ́tótó Nǹkan Oṣù (Menstrual Hygiene Management)
Àwọn ìbéèrè tí a máa ń béèrè
Kí nìdí tí mo fi máa yan Sana Pads dípò pádì tí a ń dà nù lásán?
A ṣe Sana Pads láti inú ohun èlò tó dára gan-an tí a lè tún lò, wọ́n sì jẹ́ ọ̀nà mìíràn tó ń dáàbò bo àyíká dípò ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń dà nù. Wọ́n rọ̀ lára awọ yín, wọ́n ń fa ẹ̀jẹ̀ mu dáadáa, wọ́n sì ń dín ìnáwó kù fún ìgbà pípẹ́. Tí ẹ bá yan Sana Pads, ẹ ń ṣe ìrànlọ́wọ́ láti dín ìdọ̀tí ike kù, nígbà tí ẹ sì ń gbádùn ìtura àti ààbò tí ẹ lè gbẹ́kẹ̀lé jálẹ̀ nǹkan oṣù yín.
Báwo ni mo ṣe lè lo Sana Pad pẹ́ tó kí n tó fọ̀ ọ́?
Sana Pad ń fún yín ní ìtura àti ààbò fún wákàtí 4 sí 8, ní ìbámu pẹ̀lú bí ẹ̀jẹ̀ yín ṣe pọ̀ tó. Kí ẹ lè wà ní mímọ́, ẹ pààrọ̀ rẹ̀ ní gbogbo wákàtí 4 sí 6 - ẹ máa pààrọ̀ rẹ̀ léraléra jù bẹ́ẹ̀ lọ ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀. Lẹ́yìn lílò kọ̀ọ̀kan, ẹ ṣan án nínú omi tútù kí ẹ sì fọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọṣẹ. Tí ẹ bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa, pádì kọ̀ọ̀kan máa ń pẹ́ fún ọdún 2 sí 3.
Ṣé Sana Pads láàbò fún awọ ara tí ó máa ń tètè ní ìṣòro?
Bẹ́ẹ̀ ni, a ṣe Sana Pads láti inú ohun èlò rírọ̀, tí afẹ́fẹ́ ń wọ̀, tí kì í sì í fa allergy (hypoallergenic), nítorí náà wọ́n rọ̀ lára awọ yín. Wọn kò ní kẹ́míkà àti májèlé tó léwu tí ó sábà máa ń wà nínú pádì tí a ń dà nù, èyí sì mú wọn jẹ́ yíyàn tó dára fún ẹni tí awọ ara rẹ̀ máa ń tètè ní ìṣòro tàbí tí ó ní allergy.
Báwo ni mo ṣe lè fọ̀ àti tọ́jú Sana Pads mi?
Ẹ ṣan pádì yín nínú omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ - omi gbígbóná máa ń mú àbàwọ́n ẹ̀jẹ̀ dì mọ́ ọn. Lẹ́yìn náà, ẹ fọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọṣẹ tí kò le, pẹ̀lú ọwọ́ tàbí nínú ẹ̀rọ ìfọṣọ, kí ẹ sì ṣan án títí omi yóò fi mọ́ kedere. Ẹ sá a sínú oòrùn tààrà títí yóò fi gbẹ pátápátá, èyí tún ń pa kòkòrò àrùn. Ẹ jọ̀ọ́ ẹ má ṣe lo ẹ̀rọ ìgbẹ-aṣọ (tumble dryer), bleach (ọṣẹ ìfọ̀funfun) tàbí fabric softener: wọ́n ń ba ìpele tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu jẹ́. Tí ẹ bá tọ́jú rẹ̀ báyìí, Sana Pad máa ń pẹ́ fún ọdún 2 sí 3.
Ṣé iye owó máa ń yí padà fún ìbéèrè ọjà tó pọ̀?
Rárá. Ọjà kọ̀ọ̀kan ní iye owó tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan, láìka iye páálí tí ẹ bá béèrè sí. Ẹ lè ṣírò àpapọ̀ owó yín pẹ̀lú ẹ̀rọ ìṣírò iye owó wa. Fún ìbéèrè ọjà ńlá, ẹ fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí wa tààrà, a ó sì jẹ́rìí iye owó ìfiránṣẹ́ pẹ̀lú yín kí ẹ tó sanwó.
Ẹ̀rí àwọn oníbàárà
Ẹ wo ohun tí àwọn oníbàárà wa ń sọ nípa àwọn ọjà wa.
Àwọn obìnrin kárí ayé ń ra Sana

“Ní àkọ́kọ́, ara mi kò gbà á láti lo pádì tí a lè fọ̀, mo pinnu láti gbìyànjú rẹ̀, sí ìyàlẹ́nu mi gidigidi, ara tù mí gan-an, ó sì rọrùn láti fọ̀, o tilẹ̀ lè máa ṣe iṣẹ́ ojoojúmọ́ rẹ láìbẹ̀rù pé ẹ̀jẹ̀ yóò ta sí aṣọ rẹ ní gbangba. Mo fẹ́ kí SANA PADS kú iṣẹ́ gidigidi!!”

“Mo fẹ́ràn pádì Sana tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò gan-an! Wọ́n ń jẹ́ kí ara tù mí, kí ọkàn mi sì balẹ̀ nígbà nǹkan oṣù mi. Bákan náà, wọ́n ti dín owó àti wàhálà rírà pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan lóṣooṣù kù gan-an. Mo kí Sana fún ṣíṣe irú ọjà àgbàyanu yìí – mo jẹ́ olùfẹ́ yín títí láé!”

“Sana Pad dára gan-an, ó ń jẹ́ kí ara tù ẹ́, kí o sì ní òmìnira, mo fẹ́ràn àwọn pádì yìí, àwọn ló dára jù lọ!”

“Mo ti gbìyànjú oríṣiríṣi pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, ṣùgbọ́n Sana yàtọ̀ fún dídára rẹ̀ tó ga, ìtùnú, àti bí ó ṣe ń pẹ́. A ṣe é pẹ̀lú ìrònú, ohun èlò rẹ̀ sì rọ̀ lára awọ mi. Yíyí padà sí Sana kò dín ipa mi lórí àyíká kù nìkan, ó tún ti dín ìnáwó mi kù lọ́jọ́ iwájú. Mo dúpẹ́ fún ojútùú tó ń pẹ́ yìí!”

“Rírà pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan lóṣooṣù ń náni lówó gan-an, nítorí náà mo pinnu láti gbìyànjú Sana Pads. Ó yà mí lẹ́nu bí wọ́n ṣe rọ̀ tó, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún àwọn ọjọ́ gígùn ní yunifásítì. Fífọ̀ wọ́n rọrùn, èmi kò sì tí ì ra pádì tuntun fún ọ̀pọ̀ oṣù, èyí sì ti dín ìnáwó mi kù. Mo tún fẹ́ràn pé wọ́n dára fún àyíká jù. Inú mi dùn láti ní àṣàyàn tí owó rẹ̀ ṣeé san, tí ó sì tún dára fún àyíká.”

“Mo ti gbìyànjú oríṣiríṣi pádì láti ọ̀pọ̀ ọdún wá, ṣùgbọ́n Sana pads yàtọ̀ ní tòótọ́. Láti ìgbà àkọ́kọ́ tí mo lò ó, mo rí ìyàtọ̀ — ó rọ̀ lára, ó ń fa omi gan-an, ara sì ń tù mí lọ́pọ̀lọpọ̀. Kódà ní àwọn ọjọ́ tí ìṣàn mi pọ̀ jù, Sana pads dúró dáadáa. Ohun tí mo tún fẹ́ràn ni pé afẹ́fẹ́ ń gba inú ohun èlò rẹ̀ kọjá, kò sì ní ìṣòro fún awọ ara. Tí ẹ bá ń wá pádì tí ó ní ìtùnú, ìgbẹ́kẹ̀lé, àti dídára pọ̀, mo gbà yín níyànjú gidigidi láti gbìyànjú Sana pads.”
Àkókò tó láti kópa
Ẹ kàn sí wa
Margaret Ochegbudu
Olùṣàkóso Iṣẹ́ Ajé









