Ìpalára pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí àyíká: Owó tí a kò rí tí Nàìjíríà kò lè san

Nàìjíríà ń ṣe mílíọ̀nù tọ́ọ̀nù ìdọ̀tí nǹkan oṣù lọ́dọọdún, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ obìnrin kò mọ ìpalára tí ohun tí wọ́n ń yàn lóṣooṣù ń ṣe sí àyíká. Èyí ni ohun tí gbogbo obìnrin Nàìjíríà gbọ́dọ̀ mọ̀ nípa pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan àti àyíká wa.

Àwọn kókó pàtàkì:

• Obìnrin kan ń lo nǹkan bí 11,000 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ní gbogbo ayé rẹ̀, èyí sì ń di ìdọ̀tí tó ju 150kg lọ tí kò lè jẹrà.
  • Pádì kan ṣoṣo tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ní ike tó tó 90% nínú, ó sì ń gba ọdún 500-800 kí ó tó jẹrà ní ààtàn Nàìjíríà.
• Nítorí pé ètò ìkó ìdọ̀tí kò péye ní Nàìjíríà, èyí tó pọ̀ jù nínú pádì tí a ti lò ló ń parí sínú gọ́tà, odò, àti ààtàn gbangba ní Èkó, Àbújá, àti àwọn ìlú mìíràn.
• Bí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣe ń jẹrà, wọ́n ń tú kẹ́míkà olóró sínú ilẹ̀ àti omi, èyí sì ń kan àwọn agbègbè àgbẹ̀ àti orísun omi.
• Tí obìnrin kan bá yí padà sí pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, ó lè dènà ìdọ̀tí nǹkan oṣù 125-150kg ní gbogbo ọdún tí ó fi ń ṣe nǹkan oṣù.
• Àwọn pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń náni ní 60-75% kéré sí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan láàrin ọdún méjì, wọn kò sì ní ba àyíká jẹ́ rárá.
• Ní ìpíndọ́gba, obìnrin Nàìjíríà ń ná ₦36,000-₦60,000 lọ́dún lórí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ń ba àyíká tí gbogbo wa jọ ń lò jẹ́.

Ẹ jẹ́ ká wo dáadáa bí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣe ń ba àyíká Nàìjíríà jẹ́ àti ohun tí a lè ṣe nípa rẹ̀.

Blessing gbé ní Surulere, Èkó, fún ọdún 32. Lóṣooṣù, ó ń lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan nígbà nǹkan oṣù rẹ̀ – gẹ́gẹ́ bí ìyá rẹ̀ ṣe kọ́ ọ, gẹ́gẹ́ bí ìpolówó ṣe fi hàn án. Kò ronú púpọ̀ rí nípa ibi tí àwọn pádì náà ń lọ lẹ́yìn tí ó bá ti fi ọ̀rá dúdú wé wọn tí ó sì jù wọ́n sínú àpò ìdọ̀tí. Ṣùgbọ́n ní ìgbà òjò tó kọjá, ohun kan yí èrò rẹ̀ padà títí láé. Gọ́tà tó wà lẹ́yìn ilé wọn kún àkúnya, níbẹ̀ ni ọgọ́rọ̀ọ̀rún pádì nǹkan oṣù tí a ti lò wà, tí wọ́n dàpọ̀ mọ́ ìgò ike àti ọ̀rá kéékèèké. Àwọn kan ti wà níbẹ̀ pẹ́ tó bẹ́ẹ̀ tí wọ́n ti ń fọ́ sí wẹ́wẹ́, tí wọ́n ń tú èérún ike sínú omi tí àwọn ọmọdé ń ṣeré nínú rẹ̀ nígbà ẹ̀rùn. Àwòrán yẹn kò kúrò lọ́kàn rẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í béèrè ìbéèrè: Báwo ni ó ṣe ń pẹ́ tó kí àwọn pádì yìí tó jẹrà? Ibo ni gbogbo wọn ń lọ? Kí ni à ń fi sílẹ̀ fún àwọn ọmọbìnrin wa? Àwọn ìdáhùn náà yà á lẹ́nu gidigidi – ó sì lè yà yín lẹ́nu pẹ̀lú.

Lóṣooṣù, mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà ń ṣe ìpinnu kékeré kan tí ó ní àbájáde ńlá lórí àyíká. Pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan dà bí ohun tó rọrùn, tó mọ́, tó sì bá ìgbà mu. Ṣùgbọ́n lẹ́yìn ìrọ̀rùn yẹn ni ìṣòro àyíká kan wà tí ó ń kan omi wa, ilẹ̀ wa, àwọn ẹranko wa, àti ní ìparí, ọjọ́ iwájú àwọn ọmọ wa.

Láti lóye ìṣòro yìí, a gbọ́dọ̀ wo ohun tí a fi ṣe pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan gan-an, ibi tí wọ́n ń lọ lẹ́yìn lílò, àti ohun tó ń ṣẹlẹ̀ sí wọn ní gbogbo ẹ̀wádún àti ọgọ́rùn-ún ọdún tí wọ́n fi ń wà nínú àyíká wa.

Tí ẹ bá ṣí pádì nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, ohun tí ẹ mú lọ́wọ́ jẹ́ ike ní pàtàkì. Ìpele òkè tó ń kan ara yín sábà máa ń jẹ́ polypropylene tàbí polyethylene – ohun kan náà tí a fi ń ṣe ọ̀rá ike. Àárín tó ń fa omi mu ní èérún igi tí a dà pọ̀ mọ́ super absorbent polymers (SAPs), èyí tí ó jẹ́ kristali ike kéékèèké tí ń wú láti fa omi mu. Ìsàlẹ̀ rẹ̀ jẹ́ fíìmù polyethylene – ìyẹn ni, ike tínínrín. Àwọn ìlẹ̀mọ́ rẹ̀ jẹ́ ti àtọwọ́dá, kódà ike ni àpò tí a fi wé e.

Ẹ wò ó báyìí: pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan dà bí búrẹ́dì sandwich tí a fi oríṣiríṣi ike ṣe pátápátá, pẹ̀lú ìpele tínínrín èérún igi tí a ti ṣe ní àárín. Nígbà tí àwọn olùṣe bá sọ pé pádì wọn “rọ̀ bí òwú,” kì í ṣe òwú gidi ni wọ́n ń sọ. Okùn ike tí a ṣe kí ó lè rọ̀ lára ni wọ́n ń ṣàpèjúwe.

Èyí tó pọ̀ jù nínú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan jẹ́ nǹkan bí 90% ike. Àwọn ilé-iṣẹ́ kan ń fi òórùn dídùn, àwọ̀, àti àwọn kẹ́míkà mìíràn kún un láti bo òórùn tàbí láti ṣe àwòrán aláwọ̀. Àwọn kẹ́míkà yìí kì í pòórá nígbà tí ẹ bá ju pádì náà nù. Wọ́n ń ṣàn sínú ibikíbi tí pádì náà bá parí sí, yálà ààtàn ní Ìpínlẹ̀ Ògùn, gọ́tà ní Kano, tàbí etí odò ní Port Harcourt.

Lẹ́yìn tí ẹ bá ti lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan fún wákàtí 4-8, ẹ ó wé e, ẹ ó sì jù ú nù. Ṣùgbọ́n “jù nù” jẹ́ àròsọ ní Nàìjíríà. Kò sí ibi tí a ń pè ní “nù.” “Ibòmíràn” nìkan ló wà – ibòmíràn yẹn sì sábà máa ń jẹ́ ibi tí ó ń kan àwọn ọmọ Nàìjíríà mìíràn.

Ní àwọn ìlú bí Èkó, Àbújá, àti Ìbàdàn, ìkó ìdọ̀tí kì í dúró déédéé. Ọ̀pọ̀ ilé ń sun ìdọ̀tí wọn nínú iná gbangba, èyí sì ń tú kẹ́míkà olóró láti inú ike tó ń jó sínú afẹ́fẹ́ tí àwọn aládùúgbò ń mí. Ní àwọn agbègbè tí wọ́n ti ń kó ìdọ̀tí, pádì tí a ti lò ń lọ sí ààtàn gbangba níbi tí wọ́n ti wà níta lábẹ́ oòrùn àti òjò. Kò sí ohun ààbò kankan lábẹ́ àwọn ààtàn yìí, nítorí náà kẹ́míkà láti inú pádì tó ń jẹrà ń ṣàn tààrà sínú omi abẹ́lẹ̀.

Ní àwọn ìlú àríwá bí Kano, Kaduna, àti Sokoto, ọ̀pọ̀ ilé ń da ìdọ̀tí sínú agolo ìdọ̀tí àjùmọ̀lò tàbí ní ibi gbangba. Nígbà òjò, omi ń gbé àwọn pádì yìí lọ sínú gọ́tà. Nítorí pé pádì kì í tètè jẹrà, wọ́n ń dá kún dídí gọ́tà tí ń fa omíyalé nígbà òjò ńlá. Àwọn obìnrin ní Maiduguri, Jos, àti àwọn ìlú mìíràn mọ ìnira yìí dáadáa – gọ́tà tí ìdọ̀tí ike dí, títí kan àwọn ohun èlò nǹkan oṣù, tí ó kún àkúnya tí omi sì ya wọnú àgbàlá ilé.

Àwọn agbègbè ìgbèríko ní ìṣòro tó tóbi jù bẹ́ẹ̀ lọ. Níbi tí kò ti sí ètò ìkó ìdọ̀tí, wọ́n sábà máa ń bo pádì tí a ti lò mọ́lẹ̀ nínú àgbàlá ilé, wọ́n ń sun wọ́n, tàbí kí wọ́n jù wọ́n sínú igbó tàbí sínú omi. Ní àwọn agbègbè àgbẹ̀ káàkiri Ìpínlẹ̀ Benue, Ọ̀yọ́, àti Delta, pádì tí wọ́n bò mọ́lẹ̀ nítòsí ilé ń tú kẹ́míkà díẹ̀díẹ̀ sínú ilẹ̀ tí àwọn ìdílé ti ń gbin oúnjẹ.

Ibí ni ìpalára àyíká ti di ohun ẹ̀rù gan-an. Pádì kan ṣoṣo tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ń gba láàrin ọdún 500 sí 800 kí ó tó jẹrà pátápátá. Ẹ ronú lé e lórí. Pádì tí ẹ lò láàárọ̀ yìí yóò ṣì wà nígbà tí àwọn ọmọ-ọmọ-ọmọ-ọmọ-ọmọ-ọmọ-ọmọ yín bá dàgbà.

Nàìjíríà kò ní irú ètò ìṣàkóso ìdọ̀tí tó gbópọn tí àwọn orílẹ̀-èdè Ìwọ̀-oòrùn kan ní. A kò ní ààtàn tí a dí pa, tí a kọ́ dáadáa, tí ó ní ètò láti gba àti láti tọ́jú omi olóró tó ń ṣàn jáde láti inú ìdọ̀tí. Ààtàn gbangba ni a ní, níbi tí ìdọ̀tí ti wà tààrà lórí ilẹ̀, níbi tí òjò ti ń fọ kẹ́míkà lọ sínú odò kéékèèké àti omi abẹ́lẹ̀. A ní gọ́tà níbi tí pádì ti ń fọ́ sí wẹ́wẹ́ láàrin ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún, tí ó ń tú èérún ike kíkéré (microplastics) sínú omi.

Nínú ooru àti ọ̀rinrin Nàìjíríà, pádì máa ń fọ́ lóòótọ́ – wọ́n ń sán, wọ́n sì ń rún sí wẹ́wẹ́. Ṣùgbọ́n èyí kì í ṣe jíjẹrà gidi. Ike náà kì í pòórá; ó kàn ń di èérún ike kíkéré tí a kò lè rí, tí ó ń wọ inú oúnjẹ wa láti ara ẹja, ohun ọ̀gbìn, àti omi mímu. Àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ṣẹ̀ṣẹ̀ ń bẹ̀rẹ̀ sí í lóye ipa tí èérún ike kíkéré ń ní lórí ara ènìyàn, ṣùgbọ́n ìwádìí àkọ́kọ́ fi hàn pé wọ́n ń da àwọn họ́mọ̀nù rú, wọ́n sì lè kan agbára láti bímọ – èyí jẹ́ ohun tó yẹ ká kíyè sí gidigidi fún ohun èlò tí a ń lò ní àwọn ọdún tí a lè bímọ.

Mímọ ohun tí a fi ṣe pádì àti ibi tí wọ́n ń lọ jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ lásán. Ìpalára gidi yóò hàn kedere nígbà tí a bá wo àwọn ọ̀nà pàtó tí àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ń gbà ba àyíká àti àwọn agbègbè Nàìjíríà jẹ́.

Omi ti wọ́n tẹ́lẹ̀ ní ọ̀pọ̀ apá Nàìjíríà. Ní àwọn ìpínlẹ̀ àríwá, àwọn agbègbè ń jìyà àìtó omi fún ọ̀pọ̀ oṣù nígbà ẹ̀rùn. Ní àwọn ìpínlẹ̀ gúúsù, omíyalé nígbà òjò ń ba orísun omi jẹ́. Pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ń mú àwọn ìṣòro méjèèjì burú sí i.

Nígbà tí pádì bá ń fọ́ ní ààtàn tàbí nínú gọ́tà, wọ́n ń tú kẹ́míkà sínú omi. Àwọn super absorbent polymers ní acrylic acid nínú, èyí tí ó jẹ́ májèlé fún àwọn ẹ̀dá inú omi. Dioxins àti furans – kẹ́míkà tí ó ń wáyé nígbà tí wọ́n ń fọ pádì láti sọ ọ́ di funfun (bleaching) – jẹ́ ohun tí a mọ̀ pé ó ń fa jẹjẹrẹ, wọ́n sì ń wà nínú omi fún ọ̀pọ̀ ọdún. Àwọn kẹ́míkà yìí ń kóra jọ sínú ẹja tí àwọn ọmọ Nàìjíríà ń jẹ láti inú odò bí Niger, Benue, àti Cross River.

Ní Èkó, ọ̀sà ń gba ìdọ̀tí láti ọ̀dọ̀ mílíọ̀nù àwọn olùgbé. Àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a ti lò ń dá kún ìbàjẹ́ tí ó ti ba àwọn ìletò apẹja tó yí ọ̀sà náà ká jẹ́. Ní Kano, pádì inú gọ́tà ń dá kún omi ẹlẹ́gbin tí ń ya wọnú ọjà àti ilé nígbà òjò. Ní ìgbèríko Enugu àti Anambra, pádì tí wọ́n bò mọ́lẹ̀ nítòsí ilé ń ṣàn sínú kànga tí kò jìn tí àwọn ìdílé gbára lé fún omi mímu.

Àwọn obìnrin ní àwọn agbègbè etíkun láti Bayelsa dé Akwa Ibom sọ pé àwọn ń rí pádì tí a ti lò tí omi gbé dé etí odò àti etíkun. Kì í ṣe pé wọ́n kàn burú láti wò nìkan – wọ́n jẹ́ ewu fún ìlera tí ó ń kó àwọn ọmọdé tó ń ṣeré nítòsí omi sínú ewu bakitéríà àti kẹ́míkà.

Ọrọ̀ ajé Nàìjíríà ṣì gbára lé iṣẹ́ àgbẹ̀ púpọ̀. Àwọn ìdílé káàkiri orílẹ̀-èdè ń gbin ẹ̀gẹ́, iṣu, àgbàdo, àti ẹ̀fọ́ fún oúnjẹ àti owó. Ṣùgbọ́n nígbà tí àwọn ohun èlò nǹkan oṣù bá ń fọ́ nínú ilẹ̀, wọ́n ń tú kẹ́míkà tí ó ń kan ìlera ilẹ̀ àti ìdàgbàsókè ohun ọ̀gbìn.

Àwọn apá ike inú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan kì í jẹrà (biodegrade) – oòrùn ló ń fọ́ wọn (photodegrade). Èyí túmọ̀ sí pé oòrùn ń fọ́ wọn sí wẹ́wẹ́, ṣùgbọ́n ike náà ṣì wà nínú ilẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èérún kéékèèké. Àwọn èérún ike kíkéré yìí ń da ètò ilẹ̀ rú, wọ́n ń dín bí ilẹ̀ ṣe ń fa omi mu kù, wọ́n sì ń dí iṣẹ́ àwọn kòkòrò àìrí tó wúlò tí ń jẹ́ kí ilẹ̀ ní ìlera lọ́wọ́.

Àwọn kẹ́míkà inú pádì – títí kan dioxins, òórùn dídùn àtọwọ́dá, àti àwọn èròjà ìlẹ̀mọ́ – jẹ́ májèlé fún àwọn ẹ̀dá inú ilẹ̀. Ekòló, kòkòrò, àti bakitéríà tí ń jẹ́ kí àwọn ohun alààyè jẹrà, tí wọ́n sì ń mú ilẹ̀ lọ́ràá, máa ń yẹra fún ilẹ̀ tí kẹ́míkà wọ̀nyí ti bàjẹ́, tàbí kí wọ́n kú sínú rẹ̀. Bí àkókò ti ń lọ, dídára ilẹ̀ ń dínkù, àwọn àgbẹ̀ sì ní láti lo ajílẹ̀ púpọ̀ sí i láti gbin ohun ọ̀gbìn kan náà.

Ní àwọn ìpínlẹ̀ bí Benue, Plateau, àti Taraba níbi tí iṣẹ́ àgbẹ̀ ti jẹ́ orísun ìgbé ayé pàtàkì, ìbàjẹ́ ilẹ̀ yìí ní àbájáde lórí ọrọ̀ ajé. Àwọn ìdílé tí ń bo ìdọ̀tí mọ́lẹ̀, títí kan ohun èlò nǹkan oṣù, nítòsí oko wọn ń dín ìkórè ọjọ́ iwájú tiwọn kù láìmọ̀.

Ẹranko kò mọ̀ pé ike kì í ṣe oúnjẹ. Káàkiri Nàìjíríà, àwọn ẹran ọ̀sìn bí ewúrẹ́, màálù, àti adìyẹ ń wá oúnjẹ kiri ní ààtàn àti ní ibi tí wọ́n ń da ìdọ̀tí sí. Wọ́n ń jẹ ìdọ̀tí ike, títí kan èérún pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, èyí tó ń dí ọ̀nà oúnjẹ inú ara wọn, tó sì lè pa wọ́n.

Ní Ìpínlẹ̀ Plateau, àwọn darandaran sọ pé àwọn ti pàdánù màálù tí ó jẹ koríko nítòsí ààtàn tí ó sì jẹ ike. Ní Ìpínlẹ̀ Ògùn àti Ọ̀yọ́, wọ́n ti rí ike nínú ara àwọn adìyẹ tí wọ́n ń sìn nínú àgbàlá níbi tí wọ́n ti ń sun ìdọ̀tí tàbí bò ó mọ́lẹ̀. Nígbà tí wọ́n bá pa àwọn ẹranko yìí fún ẹran, ike náà ń ba dídára ẹran jẹ́, ó sì lè gbé kẹ́míkà wọnú oúnjẹ wa.

Àwọn ẹranko ìgbẹ́ náà ń dojú kọ ewu kan náà. Ọ̀bọ, ẹyẹ, àti àwọn ẹranko ìgbẹ́ mìíràn tí ń gbé nítòsí ibùgbé ènìyàn ń tú ìdọ̀tí, wọ́n sì ń jẹ èérún ike. Àwọn ẹ̀dá inú odò àti etíkun ń jẹ èérún ike kíkéré láti inú ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ti fọ́, èyí ń kó májèlé jọ tí ó ń gòkè lọ sí ẹja ńlá, tí ó sì ń dé ọ̀dọ̀ ènìyàn níkẹyìn.

Láti lóye ìṣòro àyíká yìí dáadáa, a gbọ́dọ̀ wo àwọn nọ́ńbà. Wọ́n fi ìdọ̀tí tí ó ń bo àyíká wa mọ́lẹ̀ hàn, tí ó sì ju agbára ètò ìdàlẹ̀ ìdọ̀tí wa tí kò péye lọ.

Nàìjíríà ní nǹkan bí mílíọ̀nù 60 obìnrin tí ó wà ní ọjọ́ orí ìbímọ (ọdún 15-49). Kì í ṣe gbogbo wọn ló ń ṣe nǹkan oṣù nítorí oyún, fífún ọmọ lọ́mú, ìdáwọ́dúró nǹkan oṣù (menopause), tàbí àìsàn, ṣùgbọ́n ìṣirò tí kò ga jù fi hàn pé nǹkan bí mílíọ̀nù 40 obìnrin Nàìjíríà ló ń ṣe nǹkan oṣù déédéé. Bí ìdajì àwọn obìnrin yìí péré bá ń lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan (ọ̀pọ̀ ṣì ń lo aṣọ tàbí kò lo nǹkan kan rárá), ìyẹn jẹ́ mílíọ̀nù 20 obìnrin.

Obìnrin kan ń lo nǹkan bí pádì 20 ní ìgbà nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan, èyí túmọ̀ sí pé ìgbà 12 lọ́dún jẹ́ pádì 240 lọ́dún. Fún mílíọ̀nù 20 obìnrin, ìyẹn jẹ́ bílíọ̀nù 4.8 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí a ń lò ní Nàìjíríà lọ́dọọdún. Pádì kọ̀ọ̀kan wọn nǹkan bí gíráàmù 5-10, èyí túmọ̀ sí pé Nàìjíríà ń ṣe láàrin tọ́ọ̀nù 24,000 sí 48,000 ìdọ̀tí nǹkan oṣù lọ́dọọdún.

Láti fi wé nǹkan, ìyẹn dọ́gba pẹ̀lú ìwúwo nǹkan bí bọ́ọ̀sì danfo 3,000 sí 6,000 tí wọ́n kún dẹ́múdẹ́mú – ìdọ̀tí tí yóò wà nínú àyíká wa fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún. Nọ́ńbà yìí sì ń pọ̀ sí i bí àwọn ọmọbìnrin púpọ̀ sí i ṣe ń bẹ̀rẹ̀ nǹkan oṣù, tí àwọn obìnrin púpọ̀ sí i sì ń yí padà láti aṣọ sí ohun èlò tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan.

Ní Èkó nìkan, pẹ̀lú nǹkan bí mílíọ̀nù 10 olùgbé àti bóyá mílíọ̀nù 3 obìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù, ìpínlẹ̀ náà ń ṣe ìdọ̀tí tí a fojú díwọ̀n sí mílíọ̀nù 720 pádì lọ́dọọdún. Àbújá, Kano, Port Harcourt, àti Ìbàdàn ọ̀kọ̀ọ̀kan ń fi ọgọ́rọ̀ọ̀rún mílíọ̀nù pádì mìíràn kún ìṣòro ìdọ̀tí Nàìjíríà.

Ẹ ronú nípa èyí: gbogbo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí wọ́n ti lò ní Nàìjíríà láti ìgbà tí wọ́n ti wọ́pọ̀ ní àwọn ọdún 1990 ṣì wà ní ibìkan nínú àyíká wa. Pádì tí ìyá yín lò nígbà tí ó lóyún yín ní 1995 ṣì wà ní ààtàn kan tàbí tí ó ti fọ́ sí wẹ́wẹ́ nínú odò kan. Pádì tí ẹ lò nígbà nǹkan oṣù yín àkọ́kọ́ ṣì wà níbí. Pádì tí ẹ ó lò lóṣù tó ń bọ̀ yóò pẹ́ ju àwọn ọmọ-ọmọ yín lọ.

Ipa tí ó ń kóra jọ yìí túmọ̀ sí pé ìṣòro náà ń burú sí i lóṣooṣù. Kì í ṣe pádì mílíọ̀nù 400 ti oṣù yìí nìkan ni a ń kojú. A ń kojú ìdọ̀tí nǹkan oṣù tí ó ti kóra jọ fún ẹ̀wádún mẹ́ta – nǹkan bí bílíọ̀nù 100 pádì – tí kò tíì jẹrà, tí kò sì ní jẹrà láyé ẹnikẹ́ni nínú wa.

Ní ààtàn Olusosun ní Èkó kí wọ́n tó tì í, àwọn òṣìṣẹ́ sọ pé àwọn ohun èlò nǹkan oṣù jẹ́ apá ńlá nínú ìdọ̀tí ilé. Àwọn ààtàn tuntun ní Epe àti àwọn agbègbè mìíràn ń kó irú ìdọ̀tí kan náà jọ. Ààtàn Mpape ní Àbújá náà ń sọ ìtàn kan náà. Àwọn òkìtì ìdọ̀tí yìí jẹ́ ogún olóró tí a ń fi sílẹ̀ fún àwọn ìran tó ń bọ̀.

A sábà máa ń gbàgbé ìdọ̀tí nǹkan oṣù nínú ọ̀rọ̀ nípa àyíká nítorí pé wọ́n kà á sí èèwọ̀ tàbí ọ̀rọ̀ àṣírí. Ṣùgbọ́n ó yẹ fún àfiyèsí kan náà tí a ń fún ìgò ike, ọ̀rá ọjà, àti àwọn oríṣi ìdọ̀tí mìíràn.

Nàìjíríà ti ní ìlọsíwájú díẹ̀ nípa fífi òfin de àwọn ọ̀rá kan ní àwọn ìpínlẹ̀ bí Èkó. A ti rí ìpolongo lòdì sí ọ̀rá omi (pure water) tí ó ń dá ìdọ̀tí sí ojú pópó wa. Ṣùgbọ́n àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ti bọ́ lọ́wọ́ àyẹ̀wò yìí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ní ike púpọ̀ jù àti kẹ́míkà olóró púpọ̀ jù ọ̀rá ọjà lásán lọ.

Yàtọ̀ sí ìdọ̀tí oúnjẹ tí ń jẹrà tí ó sì ń dá oúnjẹ ọ̀gbìn padà sínú ilẹ̀, tàbí bébà tí ń jẹrà láàrin oṣù díẹ̀, tàbí kódà ìgò ike tí a lè tún ṣe (recycle) nígbà mìíràn, pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan jẹ́ ìdọ̀tí tí kò ní lọ. A kò lè tún wọn ṣe nítorí omi ara ti bà wọ́n jẹ́. A kò lè sọ wọ́n di ajílẹ̀ (compost) nítorí ike ni èyí tó pọ̀ jù nínú wọn. Kíkóra jọ nìkan ni wọ́n lè ṣe.

Ìpalára pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí àyíká burú gidigidi, ṣùgbọ́n òtítọ́ tí ó fúnni ní ìrètí nìyí: àwọn àṣàyàn tó dára jù wà. Àwọn obìnrin Nàìjíríà kò ní láti yàn láàrin ìmọ́tótó nǹkan oṣù àti ojúṣe sí àyíká. Àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò jẹ́ ojútùú tí ó wúlò fún ara yín àti fún ayé.

Pádì aṣọ tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń ṣiṣẹ́ gẹ́lẹ́ bí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan – ẹ ó wọ̀ ọ́ sínú pátá yín nígbà nǹkan oṣù, ó ń fa ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù mu, ó sì ń jẹ́ kí ara yín gbẹ kí ẹ sì wà ní ààbò. Ìyàtọ̀ pàtàkì ni ohun tó ń ṣẹlẹ̀ lẹ́yìn lílò. Dípò kí ẹ jù wọ́n nù, ẹ ó ṣàn wọ́n, ẹ ó fọ̀ wọ́n, ẹ ó sá wọn, ẹ ó sì tún lò wọ́n. Pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń pẹ́ fún ọdún 2-3 tí a bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa.

Pádì òde òní tí a lè fọ̀ kì í ṣe aṣọ àtijọ́ tí ìyá-ìyá yín lè ti lò. Ohun èlò tí a ṣe pẹ̀lú ọgbọ́n ni wọ́n, pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ìpele tí a ṣe fún fífa omi mu àti dídènà jíjò. Ìpele òkè tó ń kan ara yín jẹ́ aṣọ òwú tàbí aṣọ bamboo tí ó rọ̀, tí afẹ́fẹ́ sì lè gbà kọjá. Àwọn ìpele àárín jẹ́ ohun tí ń fa omi mu bí microfiber, cotton fleece, tàbí hemp tí ó ń mú omi dúró. Ìpele ìsàlẹ̀ jẹ́ aṣọ tí omi kò lè wọ̀ (sábà máa ń jẹ́ PUL – polyurethane laminate) tí ó ń dènà jíjò ṣùgbọ́n tí ó ṣì ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ máa lọ láti dín ooru àti ọ̀rinrin kù.

Àwọn pádì yìí ń so mọ́ pátá pẹ̀lú bọ́tìnnì snap tàbí ìyẹ́, gẹ́gẹ́ bí ti pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan. Wọ́n wà ní oríṣiríṣi ìtóbi fún ẹ̀jẹ̀ díẹ̀, ẹ̀jẹ̀ àárín, àti ẹ̀jẹ̀ púpọ̀. Wọ́n rọrùn láti wọ̀, wọ́n ń ṣiṣẹ́ dáadáa, nígbà tí ẹ bá sì ti mọ́ ọ̀nà ìtọ́jú wọn tí ó rọrùn, wọ́n rọrùn bí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan – ṣùgbọ́n láìsí ẹ̀bi bíba àyíká jẹ́ tàbí ìnáwó tí kì í tán.

Nígbà tí ẹ bá yí padà láti pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, ẹ ó dẹ́kun lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ láti dá kún ìṣòro ìdọ̀tí nǹkan oṣù Nàìjíríà. Ìdìpọ̀ kan tí ó ní pádì 6-8 tí a lè fọ̀ lè rọ́pò pádì 240 tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ẹ ó lò ní ọdún kan. Láàrin ọdún 3 tí pádì tí a lè fọ̀ tó dára sábà máa ń pẹ́, ìyẹn jẹ́ pádì 720 tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ẹ kò ní rán lọ sí ààtàn láéláé.

Ẹ fi ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin sọ ọ́ di púpọ̀, ipa náà yóò sì tóbi. Bí obìnrin Nàìjíríà 10,000 péré bá yí padà sí pádì tí a lè fọ̀, a ó dènà mílíọ̀nù 7.2 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan láti wọ àyíká wa lọ́dọọdún. Bí obìnrin 100,000 bá yí padà, ìyẹn jẹ́ mílíọ̀nù 72 pádì tí a dènà – ó tó láti kún ọ̀pọ̀ pápá ìṣeré bọ́ọ̀lù.

Àǹfààní fún àyíká kọjá dídín ìdọ̀tí kù nìkan. Ṣíṣe pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan nílò epo rọ̀bì fún ṣíṣe ike, igi fún èérún igi, omi tó pọ̀ gan-an fún ìṣiṣẹ́, àti agbára iná fún ṣíṣe àti gbígbé wọn. Pádì kọ̀ọ̀kan tí ẹ kò rà jẹ́ ìdínkù kékeré nínú ìbàjẹ́ láti ilé-iṣẹ́, gígé igi lulẹ̀, àti èéfín carbon.

Pádì tí a lè fọ̀ nílò omi fún fífọ̀, èyí sì jẹ́ ohun kan láti ronú lé lórí fún àyíká. Ṣùgbọ́n fífọ pádì pẹ̀lú aṣọ tí ẹ máa ń fọ̀ (èyí tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń fi ọwọ́ fọ̀ bákan náà) ń fi omi díẹ̀ péré kún un, ní ìfiwéra pẹ̀lú omi tí a nílò láti ṣe pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan. Nínú ojú ọjọ́ Nàìjíríà, pádì ń tètè gbẹ nínú oòrùn, láìnílò iná mànàmáná.

Pádì aṣọ tí a lè fọ̀ kì í ṣe àṣàyàn kan ṣoṣo. Kọ́ọ̀pù nǹkan oṣù (menstrual cup) – kọ́ọ̀pù silicone kékeré tí ó ń gba ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù dípò kí ó fà á mu – ń gbajúmọ̀ sí i láàrin àwọn obìnrin Nàìjíríà. Kọ́ọ̀pù kan ń ná ₦5,000-₦15,000, ó sì ń pẹ́ tó ọdún 10, èyí sì ń dín ìdọ̀tí kù ju pádì tí a lè fọ̀ lọ. Ṣùgbọ́n kọ́ọ̀pù nílò kí ara obìnrin balẹ̀ pẹ̀lú fífi nǹkan sínú ara, àti omi mímọ́ láti dà á nù àti láti ṣàn án, èyí tí kò jẹ́ kí ó wúlò fún àwọn obìnrin Nàìjíríà kan.

Pátá nǹkan oṣù (period underwear) – pátá tí ó ní ìpele tí ń fa omi mu nínú rẹ̀ – jẹ́ àṣàyàn mìíràn tí ó ń yọjú ní ọjà àgbáyé, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò fi bẹ́ẹ̀ sí ní Nàìjíríà báyìí, iye owó rẹ̀ sì ga. Àwọn obìnrin Nàìjíríà kan tún ń lo aṣọ ìbílẹ̀ dáadáa nígbà nǹkan oṣù wọn, wọ́n ń ká aṣọ òwú àtijọ́, wọ́n sì ń dì í mú. Bí èyí tilẹ̀ ń ṣiṣẹ́, pádì tí a ṣe fún iṣẹ́ yìí gan-an tí a lè fọ̀ ń dènà jíjò dáadáa jù, ó sì rọrùn jù.

Fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà tí ń ronú nípa àwọn àṣàyàn tí kò ba àyíká jẹ́, pádì aṣọ tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ló dára jù láàrin bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ dáadáa, bí owó rẹ̀ ṣe mọ níwọ̀n, bí àṣà ṣe gbà á, àti àǹfààní rẹ̀ fún àyíká.

Mímọ ìpalára sí àyíká ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n ìmọ̀ láìsí ìṣe kò yí nǹkan kan padà. Bí ẹ bá ti ṣetán láti dín ipa yín lórí àyíká kù, bí ẹ ṣe lè yí padà láti ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí èyí tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ní Nàìjíríà nìyí.

Ẹ kò nílò láti ju gbogbo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan yín nù lọ́la kí ẹ sì yí padà pátápátá sí èyí tí a lè fọ̀. Ọ̀nà yẹn sábà máa ń kùnà nítorí ó pọ̀ jù láti gbé. Dípò bẹ́ẹ̀, ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú yíyí padà díẹ̀díẹ̀ tí yóò fún yín ní ìgboyà tí yóò sì kọ́ yín ní àṣà tuntun.

Ẹ ra ìdìpọ̀ ìbẹ̀rẹ̀ tí ó ní pádì 3-4 tí a lè fọ̀ – tí ó tó fún ọjọ́ kan nínú nǹkan oṣù yín. Ẹ lò wọ́n ní àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ yín kéré jù, nígbà tí ẹ bá wà nílé. Èyí fún yín ní àǹfààní láìsí ìfúnpá láti mọ bí pádì náà ṣe rí lára, bí ẹ ṣe lè gbé e sí ipò, àti bí ẹ ṣe lè ṣàn án kí ẹ sì fọ̀ ọ́. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà sọ pé lẹ́yìn tí àwọn gbìyànjú pádì tí a lè fọ̀ fún ìgbà nǹkan oṣù kan péré, ìgboyà wọn tó láti fi kún un.

Bí ara yín ṣe ń balẹ̀ sí i, ẹ máa fi pádì tí a lè fọ̀ kún èyí tí ẹ ní títí tí yóò fi tó fún gbogbo ìgbà nǹkan oṣù yín. Ọ̀pọ̀ obìnrin nílò pádì 6-10 lápapọ̀, ní ìbámu pẹ̀lú bí ẹ̀jẹ̀ wọn ṣe pọ̀ tó àti bí ẹ ṣe fẹ́ máa fọṣọ léraléra tó. Ẹ lè tọ́jú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan kan tàbí méjì sílẹ̀ fún pàjáwìrì tàbí fún ìgbà tí fífọ̀ kò bá rọrùn.

Ọ̀nà díẹ̀díẹ̀ yìí tún ń pín owó ìbẹ̀rẹ̀ sí wẹ́wẹ́. Dípò kí ẹ ná ₦3,000-₦5,000 lẹ́ẹ̀kan fún ìdìpọ̀ kíkún, ẹ lè ná ₦1,500-₦2,000 lóṣooṣù títí ẹ ó fi ní ohun tí ẹ nílò.

Ohun tí ó ń ṣe àwọn obìnrin Nàìjíríà ní ìyọnu jù nípa pádì tí a lè fọ̀ ni fífọ̀. Pẹ̀lú ìṣòro NEPA àti àìtó omi ní àwọn agbègbè kan, èyí jẹ́ ìyọnu tó tọ́. Ṣùgbọ́n òtítọ́ rẹ̀ rọrùn ju bí ẹ ṣe lè rò lọ.

Lẹ́yìn tí ẹ bá wọ pádì kan, ẹ ṣàn án nínú omi tútù títí omi tí ń jáde yóò fi fẹ́rẹ̀ẹ́ mọ́. Èyí ń gba nǹkan bí ìṣẹ́jú-àáyá 30-60 fún pádì kọ̀ọ̀kan, ó sì ń yọ èyí tó pọ̀ jù nínú ẹ̀jẹ̀ kúrò. Lẹ́yìn náà, ẹ fi pádì tí ẹ ti ṣàn kún aṣọ tí ẹ máa ń fọ̀. Ẹ fọ pádì pẹ̀lú àwọn aṣọ yín yòókù pẹ̀lú ọṣẹ tàbí ọṣẹ ìfọṣọ èyíkéyìí tí ẹ máa ń lò. Kò sí ìdí fún ọṣẹ àkànṣe tàbí omi gbígbóná. Àwọn obìnrin Nàìjíríà ti ń fi ọwọ́ fọ aṣọ dáadáa láti ìrandíran – pádì tí a lè fọ̀ kàn jẹ́ ohun kan mìíràn nínú korobá.

Nínú ojú ọjọ́ oòrùn Nàìjíríà, sísá rọrùn. Ẹ sá pádì sínú oòrùn tààrà, èyí tí ó ń pa kòkòrò inú aṣọ fúnra rẹ̀, tí ó sì ń ràn yín lọ́wọ́ láti dènà àbàwọ́n. Ọ̀pọ̀ pádì ń gbẹ pátápátá láàrin wákàtí 2-4. Bí àṣírí bá jẹ yín lógún (ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò fẹ́ kí àwọn aládùúgbò tàbí ẹbí rí pádì wọn), ẹ yí wọn padà sí inú-sóde kí ẹ sá wọn, tàbí ẹ sá wọn pẹ̀lú àwọn aṣọ aláwọ̀ dúdú mìíràn níbi tí wọn kò ti ní yọ ojú.

Bí ẹ bá ń rìnrìn àjò tàbí tí ẹ kò ní omi lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ẹ gbé wet bag kékeré dání (àpò tí omi kò lè wọ̀ tí a ṣe fún iṣẹ́ yìí). Ẹ fi pádì tí ẹ ti lò sínú rẹ̀ títí ẹ ó fi lè ṣàn wọ́n. Ọ̀pọ̀ pádì ṣì rọrùn láti fọ̀ bí wọ́n bá tilẹ̀ wà ní gbígbẹ fún ọjọ́ kan tàbí méjì, ṣùgbọ́n ṣíṣàn wọ́n kíákíá dára jù.

Àwọn ìṣòro ohun amáyédẹrùn Nàìjíríà – omi tí kì í wá déédéé, iná tí ń lọ, àti àìsí àṣírí nínú ilé àjùmọ̀gbé – lè mú kí ọ̀nà ìtọ́jú nǹkan oṣù tí kò ba àyíká jẹ́ dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe. Ṣùgbọ́n ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà ń ṣe é ní àṣeyọrí pẹ̀lú àtúnṣe tó rọrùn.

Bí omi bá wọ́n ní agbègbè yín, ẹ tọ́jú korobá omi kékeré kan sọ́tọ̀ fún ṣíṣàn pádì. Omi tí a nílò kéré gan-an – bóyá lítà 1-2 fún gbogbo ìgbà nǹkan oṣù kan. Èyí kéré púpọ̀ sí omi tí ẹ ó lò fún iṣẹ́ ilé mìíràn èyíkéyìí. Àwọn obìnrin kan ń ṣàn pádì nígbà tí wọ́n bá ń wẹ̀, wọ́n ń lo omi ìwẹ̀ tí ì bá ṣòfò.

Nínú ilé àjùmọ̀gbé tí kò ti sí àṣírí púpọ̀, ẹ lo ibi ìtọ́jú tí kò hàn sí ẹlòmíràn. Wet bag aláwọ̀ dúdú dà bí àpò kékeré èyíkéyìí tàbí àpò ohun ìmọ́tótó. Ẹ sá pádì sínú yàrá yín bí ó bá pọndandan, tàbí láàrin àwọn aṣọ mìíràn tí ẹ fọ̀ níbi tí kò ti ní hàn pé ohun èlò nǹkan oṣù ni wọ́n. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà sọ pé àwọn ẹbí kì í fi bẹ́ẹ̀ kíyè sí pádì tí ó ń gbẹ pẹ̀lú aṣọ mìíràn, wọn kì í sì sọ nǹkan kan nípa rẹ̀.

Fún àwọn obìnrin tí ń rìnrìn àjò léraléra láàrin Èkó àti àwọn ìlú mìíràn fún iṣẹ́ òwò, tàbí tí ń ṣiṣẹ́ fún wákàtí gígùn níta ilé, níní ìdìpọ̀ pádì méjì ń ṣèrànwọ́. Ẹ fi ìdìpọ̀ kan sílẹ̀ nílé, kí ẹ sì fi ọ̀kan sí ọ́fíìsì yín tàbí sínú àpò ìrìnàjò yín. Èyí ń rí i dájú pé ẹ máa ń ní pádì mímọ́ nígbà gbogbo, ibikíbi tí ọjọ́ yín bá gbé yín dé.

Yíyí padà sí pádì tí a lè fọ̀ kì í ṣe nípa dídín ìpalára àyíká kù nìkan – bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìyẹn nìkan ì bá tó ìdí. Àǹfààní rẹ̀ dé ọ̀dọ̀ ìlera yín, owó yín, àti ìrọ̀rùn yín lójoojúmọ́ nígbà nǹkan oṣù.

Ẹ jẹ́ ká sọ̀rọ̀ nípa owó, nítorí fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà, èyí jẹ́ ìyọnu ńlá. Nǹkan oṣù ti wọ́n tó tẹ́lẹ̀ pẹ̀lú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan.

Bí ẹ bá ń lo pádì 20 ní ìpíndọ́gba ní ìgbà nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan ní ₦50-₦80 fún pádì kan (ní ìbámu pẹ̀lú orúkọ ọjà àti ibi tí ẹ ti rà á), ẹ ń ná ₦1,000-₦1,600 lóṣù, tàbí ₦12,000-₦19,200 lọ́dún. Ní ọdún 35-40 tí ọ̀pọ̀ obìnrin fi ń ṣe nǹkan oṣù, ìyẹn jẹ́ ₦420,000-₦768,000 lórí ohun èlò tí ẹ ń jù nù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Ìdìpọ̀ pádì 8 tí a lè fọ̀ tí ó dára ń ná nǹkan bí ₦4,000-₦6,000, ó sì ń pẹ́ fún ọdún 2-3. Kódà bí ẹ bá ń pààrọ̀ wọn ní gbogbo ọdún 3 jálẹ̀ àwọn ọdún tí ẹ lè bímọ (ẹ ó ra nǹkan bí ìdìpọ̀ 12 lápapọ̀), ẹ ó ná nǹkan bí ₦48,000-₦72,000 ní gbogbo ayé yín. Ìyẹn jẹ́ nǹkan bí 85-90% kéré sí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan – ìfowópamọ́ ₦350,000-₦700,000 tí ó lè san owó ilé-ìwé, bẹ̀rẹ̀ òwò kékeré, tàbí mú ààbò wá fún ìdílé.

Fún ìdílé tí ó ní ọmọbìnrin mẹ́ta, ìfowópamọ́ náà ń pọ̀ sí i. ₦1,000,000+ tí ẹ ó ná lórí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan fún ọmọbìnrin mẹ́ta ní gbogbo ayé wọn lè jẹ́ ₦150,000-₦200,000 dípò bẹ́ẹ̀ fún pádì tí a lè fọ̀ – tí yóò fi ₦800,000+ sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́, ìtọ́jú ìlera, tàbí àwọn ohun mìíràn tí ìdílé nílò.

Ìfowópamọ́ yìí jẹ́ owó gidi tí ó ń wà nínú àpò yín dípò kí ó lọ sọ́dọ̀ àwọn ilé-iṣẹ́ ńlá àgbáyé. Ìyẹn ni owó tí ó lè yí ọjọ́ iwájú ìdílé yín padà.

Pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ní àwọn kẹ́míkà tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò mọ̀ nípa rẹ̀ nítorí òfin kò pàṣẹ fún àwọn olùṣe láti kọ àwọn èròjà sílẹ̀. Àwọn wọ̀nyí ni dioxins láti inú bleaching, òórùn dídùn àtọwọ́dá, ìlẹ̀mọ́, àti àwọn kẹ́míkà tí ń mú ike rọ̀ (plasticizers). Àwọn obìnrin kan ń ní ìyúnra, èéyún, tàbí àlérjì sí àwọn kẹ́míkà yìí, pàápàá nínú ooru Nàìjíríà níbi tí òógùn àti ooru ti ń mú kí wọ́n kan ara jù.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a fi aṣọ àdánidá bí òwú tàbí bamboo ṣe ń mú kẹ́míkà yìí kúrò. Afẹ́fẹ́ ń gba inú aṣọ kọjá ju ike lọ, èyí sì ń dín ooru àti ọ̀rinrin tí ó lè fa ìyúnra tàbí àkóràn kù. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà tí ó yí padà sí pádì tí a lè fọ̀ sọ pé ara kò yún àwọn tó ti tẹ́lẹ̀ mọ́, èéyún kò pọ̀ mọ́, ara sì ń rọ̀ wọ́n jù nígbà nǹkan oṣù.

Bí afẹ́fẹ́ ṣe ń gbà á kọjá ṣe pàtàkì gan-an nínú ojú ọjọ́ Nàìjíríà. Ní Èkó, Port Harcourt, tàbí Calabar níbi tí ọ̀rinrin ti pọ̀, pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ẹ̀yìn rẹ̀ jẹ́ ike lè dà bí wíwọ ìpele tí omi kò lè wọ̀ nínú ooru. Pádì tí a lè fọ̀ tí ẹ̀yìn rẹ̀ jẹ́ aṣọ ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ máa lọ, ó sì ṣì ń dènà jíjò, èyí ń mú kí ara yín tutù kí ó sì rọ̀ yín.

Nítorí pé ẹ ń fọ àwọn pádì kan náà tí ẹ sì ń tún wọn lò, ẹ mọ ohun tó ń kan ara yín gẹ́lẹ́. Kò sí kẹ́míkà àdììtú, kò sí òórùn dídùn àtọwọ́dá tí ń bo òórùn mọ́lẹ̀, kò sì sí ìyọnu nípa ohun tí àwọn olùṣe lè fi kún un láìsọ. Mímọ àti ṣíṣàkóso ohun tó ń kan ara yín yìí ń fún yín lágbára.

Ìgbàkígbà tí ẹ bá lo pádì tí a lè fọ̀ dípò èyí tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, ẹ ń ṣe ìpinnu tí ó ń kan àyíká àti ọjọ́ iwájú Nàìjíríà. Ẹ ń yàn láti má fi ìdọ̀tí ike kún ààtàn agbègbè yín. Ẹ ń yàn láti má dá kún dídí gọ́tà tí ń fa omíyalé ní ojú pópó nígbà òjò. Ẹ ń yàn láti má tú kẹ́míkà sínú ilẹ̀ àti omi tí àwọn aládùúgbò yín gbára lé.

Ìpinnu ẹnì kọ̀ọ̀kan yìí ń di ipa àjùmọ̀ṣe nígbà tí àwọn agbègbè bá gba ọ̀nà ìtọ́jú nǹkan oṣù tí kò ba àyíká jẹ́. Bí àwọn obìnrin inú ilé kan, òpópónà kan, tàbí àdúgbò kan bá jọ yí padà sí pádì tí a lè fọ̀, ìdínkù ìdọ̀tí náà yóò hàn. Agolo ìdọ̀tí yóò ní ìdọ̀tí díẹ̀. Gọ́tà yóò máa ṣàn dáadáa. Ààtàn kò ní tètè ga mọ́.

Àwọn ilé-ìwé tí ń fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní pádì tí a lè fọ̀ ń kọ́ wọn ní ojúṣe sí àyíká pẹ̀lú ìlera nǹkan oṣù. Àwọn ọmọbìnrin ń kọ́ pé ìpinnu wọn lójoojúmọ́ ṣe pàtàkì, pé ó ṣeé ṣe láti má ba àyíká jẹ́ kódà pẹ̀lú ohun èlò àṣírí ara, àti pé títọ́jú àyíká jẹ́ apá kan títọ́jú ara wọn àti àwùjọ wọn.

Èyí ni ogún tí a lè yàn: dípò kí a fi òkìtì ìdọ̀tí ike sílẹ̀ fún àwọn ọmọbìnrin àti ọmọ-ọmọ wa obìnrin, a lè fi ìmọ̀, àṣà tí kò ba àyíká jẹ́, àti àyíká tí ó ní ìlera jù sílẹ̀ fún wọn nítorí ìpinnu tí a ṣe. Ìyẹn ni iyì tí ó kọjá ara wa lọ sí ọjọ́ iwájú.

Kódà nígbà tí àwọn obìnrin Nàìjíríà bá lóye ìṣòro àyíká tí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ń fà, ìyọnu nípa yíyí padà sí pádì tí a lè fọ̀ ṣì wà. Àwọn ìyọnu yìí yẹ fún ìdáhùn òtítọ́ tí ó wúlò.

Ìyọnu yìí máa ń wáyé léraléra, pàápàá ní àwọn agbègbè tí omi ti wọ́n. Ìbéèrè tó tọ́ ni, ó sì yẹ fún ìdáhùn tó jinlẹ̀.

Omi tí a nílò láti fọ pádì tí a lè fọ̀ kéré gan-an ní ìfiwéra pẹ̀lú omi tí wọ́n ń lò láti ṣe pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan. Pádì kan ṣoṣo tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan nílò nǹkan bí lítà 500-700 omi láti ṣe é, tí a bá ka gbígbin òwú tàbí igi fún èérún igi, ṣíṣe ohun èlò àkọ́kọ́, àti ṣíṣe pádì náà parí. Fífọ pádì tí a lè fọ̀ ń lo bóyá lítà 1-2 omi fún lílò kọ̀ọ̀kan.

Kódà bí ẹ bá ń lo pádì 8 ní ìgbà nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan tí ẹ sì ń fọ̀ wọ́n lẹ́ẹ̀mejì nígbà nǹkan oṣù yín (ọ̀pọ̀ obìnrin ń fọ gbogbo wọn pọ̀ lẹ́ẹ̀kan), ìyẹn jẹ́ nǹkan bí lítà 16 omi lóṣù, tàbí lítà 192 lọ́dún. Ẹ fi èyí wé pádì 720 tí ẹ ó lò lọ́dún bí ẹ bá ń lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, èyí tí ó nílò lítà 360,000-504,000 láti ṣe. Pádì tí a lè fọ̀ ń lo omi tí ó kéré ní ohun tó ju 99% lọ tí a bá ka ṣíṣe wọn mọ́ ọn.

Ní èdè tí ó yé gbogbo wa ní Nàìjíríà, fífọ pádì ń gba omi tí ó kéré ju fífọ ìró àti bùbá kan lọ. Ó kéré púpọ̀ sí omi tí a fi ń fọ aṣọ ilé-ìwé ọmọ tàbí aṣọ iṣẹ́ ọkọ yín. “Iye owó” omi náà kò tó nǹkan nínú omi tí ẹ ń lò nílé, nígbà tí àǹfààní rẹ̀ fún àyíká pọ̀ gidigidi.

Yàtọ̀ sí èyí, ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń fi ọwọ́ fọ pádì pẹ̀lú àwọn aṣọ mìíràn, nítorí náà ẹ kò lo omi ọ̀tọ̀ fún pádì nìkan. Ẹ ń fi wọ́n kún aṣọ tí ẹ ó fọ̀ bákan náà, èyí tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ má fi omi kankan kún un.

Àwọn obìnrin kan ń ṣàníyàn pé yíyí padà láti pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí èyí tí a lè fọ̀ kàn ń gbé ìṣòro náà sí ibòmíràn – dípò ìdọ̀tí líle ní ààtàn, ẹ ń ba omi jẹ́ pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ àti ọṣẹ ìfọṣọ tí ẹ fi ń fọ̀ ọ́.

Èyí kì í ṣe ìṣòro rárá fún ọ̀pọ̀ ìdí. Èkíní, ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù jẹ́ ohun àdánidá tí ń jẹrà. Kò yàtọ̀ sí omi ara mìíràn tí ń lọ sínú ètò omi Nàìjíríà lójoojúmọ́ láti inú wíwẹ̀, fífọṣọ, àti lílò ilé lásán. Omi ẹlẹ́gbin láti inú fífọ pádì nǹkan oṣù kò ba nǹkan jẹ́ ju omi ẹlẹ́gbin láti inú fífọ aṣọ ọmọ ọwọ́, pátá, tàbí wíwẹ̀ lọ.

Èkejì, ọṣẹ ìfọṣọ tí a fi ń fọ pádì jẹ́ èyí tí ẹ ó lò fún aṣọ yín bákan náà. Ẹ kò fi kẹ́míkà tuntun kún omi. Bí ẹ bá ti ń fi ọwọ́ fọ aṣọ tẹ́lẹ̀ (gẹ́gẹ́ bí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ti ń ṣe), fífi pádì díẹ̀ kún un kò fi ìbàjẹ́ ọṣẹ kankan kún un rárá.

Ẹ̀kẹta, àṣàyàn kejì – pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ní ààtàn – ń fa ìbàjẹ́ tí ó burú púpọ̀ jù. Àwọn pádì yẹn ń tú dioxins, plasticizers, àti àwọn májèlé mìíràn tí kì í lọ, tí ń ba ilẹ̀ àti omi abẹ́lẹ̀ jẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún. Ẹ̀jẹ̀ tí ń jẹrà àti ọṣẹ ìfọṣọ lásán tí ó wà nínú omi ẹlẹ́gbin fún ìgbà díẹ̀ kò lè ṣe ìpalára tó ìbàjẹ́ ike àti kẹ́míkà tí kò ní lọ láti inú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan rárá.

Ìṣirò àyíká yìí hàn kedere: ohun díẹ̀ tí ń jẹrà nínú omi tí a ti ń lò fún fífọ̀ tẹ́lẹ̀, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìbàjẹ́ ike olóró fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún. Pádì tí a lè fọ̀ ni àṣàyàn tó dára jù lọ́nà tí kò ṣeé fi wé.

Nígbà tí ẹ bá wo ìṣòro ìdọ̀tí ńlá Nàìjíríà – òkìtì ìdọ̀tí ní Olusosun tàbí Mpape, gọ́tà tí ike dí ní gbogbo ìlú, àwọn odò tí ó ti bàjẹ́ – ó rọrùn láti sọ ìrètí nù. Ìyàtọ̀ wo ni ìpinnu obìnrin kan lè ṣe gan-an?

Òtítọ́ nìyí: ìyípadà àyíká ń wáyé nípasẹ̀ ìpinnu ẹnì kọ̀ọ̀kan tí ó ń kóra jọ tí ó sì ń di ẹgbẹ́ àjùmọ̀ṣe. Kò sí obìnrin kan ṣoṣo tí yíyí padà rẹ̀ sí pádì tí a lè fọ̀ yóò yanjú ìṣòro ìdọ̀tí Nàìjíríà. Ṣùgbọ́n nígbà tí ẹgbẹẹgbẹ̀rún, lẹ́yìn náà ẹgbẹẹgbẹ̀rún mẹ́wàá, lẹ́yìn náà ọgọ́rọ̀ọ̀rún ẹgbẹ̀rún obìnrin bá ṣe ìpinnu yẹn, ipa náà yóò tóbi.

Ẹ ronú nípa èyí: bí 1% péré nínú àwọn obìnrin Nàìjíríà tí ń ṣe nǹkan oṣù bá yí padà sí pádì tí a lè fọ̀, ìyẹn yóò dènà nǹkan bí mílíọ̀nù 48 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan láti wọ àyíká wa lọ́dọọdún. Ìyẹn jẹ́ tọ́ọ̀nù 240 ìdọ̀tí ike tí a dènà lọ́dọọdún. Bí 10% bá yí padà, a ó dènà tọ́ọ̀nù 2,400 lọ́dọọdún – ó tó láti kún ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọkọ̀ akẹ́rù tí ẹ ń rí tí wọ́n ń kó ìdọ̀tí lọ sí ààtàn.

Ìpinnu yín ń fún àwọn ẹlòmíràn ní ìwúrí. Nígbà tí arábìnrin yín, ọmọbìnrin yín, aládùúgbò yín, tàbí ọ̀rẹ́ yín bá rí i pé ẹ ń lo pádì tí a lè fọ̀ ní àṣeyọrí, ó ṣeé ṣe kí àwọn náà gbìyànjú rẹ̀. Bí ìpinnu ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń di ìyípadà àwùjọ nìyí, bí ìgbì omi tí ń tàn ká.

Síwájú sí i, ohun tí ẹ ń rà ń fi àmì ránṣẹ́ sí ọjà. Nígbà tí ẹ bá ra pádì tí a lè fọ̀, ẹ ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn olùṣe ìbílẹ̀ tí ń ṣe àwọn àṣàyàn tí kò ba àyíká jẹ́. Nígbà tí ẹ bá dẹ́kun rírà pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, ẹ ń dín ìbéèrè fún ohun èlò tí ń ba àyíká jẹ́ kù. Ọjà ń dáhùn sí ohun tí àwọn oníbàárà yàn – náírà yín ni ìbò yín fún irú ohun èlò tí ẹ fẹ́ kí ó wà ní Nàìjíríà.

Nàìjíríà nílò ojútùú ti Nàìjíríà fún ìṣòro Nàìjíríà. Sana Pads wà nítorí a gbàgbọ́ pé fífi òpin sí òṣì nǹkan oṣù àti dídáàbò bo àyíká wa kì í ṣe àfojúsùn ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ – iṣẹ́ àpinfúnni kan náà ni wọ́n.

Gẹ́gẹ́ bí olùṣe ọmọ Nàìjíríà tí ó wà ní Àbújá, a lóye ìṣòro àyíká tí orílẹ̀-èdè wa ń dojú kọ nítorí inú rẹ̀ ni a ń gbé. A ń rí gọ́tà tí ìdọ̀tí dí nígbà òjò. A mọ ìṣòro ìkó ìdọ̀tí tí kì í dúró déédéé. A lóye pé àwọn obìnrin Nàìjíríà nílò ohun èlò nǹkan oṣù tí ó ń ṣiṣẹ́ nínú ojú ọjọ́ wa, pẹ̀lú ohun amáyédẹrùn wa, àti fún àpò owó wa – láìba àyíká tí gbogbo wa jọ ń lò jẹ́.

A ṣe pádì wa tí a lè fọ̀ ní pàtó fún ipò Nàìjíríà. Aṣọ tí a yàn ń tètè gbẹ nínú oòrùn àti ọ̀rinrin wa. Bọ́tìnnì snap rẹ̀ ń fara da fífi ọwọ́ fọ̀ léraléra, èyí tí ó jẹ́ ọ̀nà tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń gbà fọṣọ. Bí wọ́n ṣe ń fa omi mu tó bá ohun tí àwọn obìnrin Nàìjíríà nílò mu, títí kan àwọn tí ó wà fún ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ tí ọ̀pọ̀ pádì tí a lè fọ̀ láti òkèèrè kò ní. A ń dán ohun èlò wa wò nínú ooru Nàìjíríà, pẹ̀lú omi Nàìjíríà, a sì ń gba èsì láti ọ̀dọ̀ àwọn obìnrin Nàìjíríà.

Obìnrin tó ju 10,000 lọ ti lo Sana Pads tààrà, a sì ti pín pádì tó ju 30,000 lọ káàkiri Nàìjíríà. Ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn pádì yẹn dúró fún nǹkan bí pádì 240 tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí a dènà láti wọ àyíká wa ní gbogbo ìgbà tí pádì náà fi wà. Ìyẹn jẹ́ nǹkan bí mílíọ̀nù 7.2 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí a ti jọ dènà láti dé ààtàn, gọ́tà, àti odò Nàìjíríà. Ìbẹ̀rẹ̀ lásán nìyí.

Iṣẹ́ àpinfúnni wa kọjá títa ọjà. A ń bá àwọn ilé-ìwé ṣiṣẹ́ pọ̀ láti kọ́ àwọn ọmọbìnrin nípa ìlera nǹkan oṣù àti ojúṣe sí àyíká lẹ́ẹ̀kan náà. A ń bá àwọn NGO ṣiṣẹ́ láti mú kí pádì tí a lè fọ̀ wà fún àwọn obìnrin tí kò lè rà á. A ń gba àwọn obìnrin Nàìjíríà síṣẹ́, a ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìgbé ayé ìbílẹ̀ nígbà tí a ń ṣẹ̀dá ojútùú fún àyíká. Gbogbo pádì tí a ṣe jẹ́ ìṣe ìtọ́jú kékeré fún ọjọ́ iwájú Nàìjíríà.

A kò pé, a kò sì lè yanjú ìṣòro yìí nìkan. Ṣùgbọ́n a ti pinnu láti jẹ́ apá kan ojútùú náà, pádì kan lẹ́ẹ̀kan, obìnrin kan lẹ́ẹ̀kan, àwùjọ kan lẹ́ẹ̀kan.

Ẹ ti ka nípa ìpalára pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sí àyíká. Ẹ lóye ìṣòro náà. Ẹ mọ̀ pé àwọn àṣàyàn mìíràn wà. Kí ló kàn báyìí? Bí ẹ ṣe lè gbé ìgbésẹ̀ nìyí, yálà ẹ jẹ́ obìnrin kan tàbí àjọ tí ń sin àwọn agbègbè Nàìjíríà.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣe àyẹ̀wò ohun tí ẹ nílò nígbà nǹkan oṣù. Ṣé ẹ̀jẹ̀ yín kéré, ó wà ní àárín, tàbí ó pọ̀? Ọjọ́ mélòó ni nǹkan oṣù yín ń gbà? Ìgbà mélòó ni ẹ lè fọ pádì lóòótọ́, ní ìbámu pẹ̀lú ètò ọjọ́ yín àti omi tí ẹ ní? Àwọn ìdáhùn yìí yóò tọ́ yín sọ́nà lórí ohun èlò tí ẹ ó yàn àti iye tí ẹ nílò.

Fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà, Starter Kit ni ìbẹ̀rẹ̀ tó péye. Starter Kit ti Sana Pads ní Premium Pad 3 nínú (pẹ̀lú ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 3 tí ń fa omi mu fún ẹ̀jẹ̀ àárín) pẹ̀lú àpò ìtọ́jú fún gbígbé pádì mímọ́ tàbí èyí tí a ti lò láìjẹ́ kí ó hàn. Iye owó ìdìpọ̀ yìí kéré sí ohun tí ọ̀pọ̀ obìnrin ń ná lórí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ní oṣù kan, ṣùgbọ́n àwọn pádì yìí ń pẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún dípò wákàtí díẹ̀.

Bí ẹ̀jẹ̀ yín bá kéré tàbí tí ẹ fẹ́ bẹ̀rẹ̀ díẹ̀díẹ̀ gan-an, No Wahala Pad (ìpele 1 tí kì í jò pẹ̀lú ìpele 1 tí ń fa omi mu) ń fúnni ní ààbò fífúyẹ́ fún ìbẹ̀rẹ̀ àti òpin nǹkan oṣù yín. Bí ẹ̀jẹ̀ yín bá pọ̀, pàápàá ní ọjọ́ díẹ̀ àkọ́kọ́ nǹkan oṣù yín, Maxi Pad (ìpele 1 tí kì í jò pẹ̀lú ìpele 5 tí ń fa omi mu) ń fa omi mu jù lọ, ó sì ń fún yín ní ìgboyà.

Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé pádì 6-8 lápapọ̀ tó fún wọn dáadáa, èyí sì jẹ́ kí wọ́n lè fọ̀ lójoojúmọ́ láìjẹ́ pé pádì tán. Ẹ lè fẹ́ àdàlù: bóyá Maxi Pad 2 fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀, Premium Pad 4 fún ọjọ́ àárín, àti No Wahala Pad 2 fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kéré. Ètò yìí ń rí i dájú pé ẹ ní ààbò tó tọ́ fún ọjọ́ kọ̀ọ̀kan nínú ìgbà nǹkan oṣù yín.

Ẹ ra lónìí, nígbà tí nǹkan oṣù yín tó ń bọ̀ bá sì dé, ẹ gbìyànjú pádì tí a lè fọ̀ ní ọjọ́ tí ẹ wà nílé tí ara yín sì balẹ̀. Ẹ kọ́ ohun tó bá yín mu. Ẹ ṣe àtúnṣe bí ó bá ṣe yẹ. Nígbà tí ó bá fi máa di ìgbà nǹkan oṣù kejì tàbí kẹta yín, lílo pádì tí a lè fọ̀ yóò ti di ohun tó wọ́pọ̀ pátápátá – ẹ ó sì ní ìtẹ́lọ́rùn mímọ̀ pé ẹ kò dá kún ìparun àyíká mọ́.

Bí ẹ bá ń bá àwọn ilé-ìwé, ilé-ìwòsàn, NGO, ẹgbẹ́ obìnrin, tàbí àwọn àjọ àwùjọ ṣiṣẹ́, ẹ ní agbára ńlá láti sọ ipa rere lórí àyíká di púpọ̀. Fífún àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin tí ẹ ń sìn ní pádì tí a lè fọ̀ ń yanjú òṣì nǹkan oṣù, ó sì ń kọ́ wọn ní títọ́jú àyíká.

Àwọn ilé-ìwé lè fi pádì tí a lè fọ̀ kún ètò ẹ̀kọ́ ìlera àti àyíká. Ẹ fojú inú wo kíkọ́ àwọn ọmọbìnrin nípa ìlera nǹkan oṣù, fífi ìpalára oríṣiríṣi ohun èlò sí àyíká hàn wọ́n, àti fífi pádì tí a lè fọ̀ tí wọ́n lè lò fún ọ̀pọ̀ ọdún rán wọn lọ sílé. Èyí ń mú ìyípadà ìwà tí ó pẹ́ wá, tí ó dé ọ̀dọ̀ ìdílé àti àwùjọ wọn.

Àwọn ilé-ìwòsàn àti NGO tí ń ṣiṣẹ́ ní àwọn agbègbè tí kò rí ìrànlọ́wọ́ tó lè fi pádì tí a lè fọ̀ kún ètò ìlera ìbísí wọn. Fún àwọn obìnrin tí ń lo aṣọ, àkísà, tàbí tí kò lo nǹkan kan nígbà nǹkan oṣù báyìí, pádì tí a lè fọ̀ ń fúnni ní iyì, ó sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Fún àwọn obìnrin tí ń lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ṣùgbọ́n tí ó ṣòro fún wọn láti máa rà á déédéé, pádì tí a lè fọ̀ ń fúnni ní owó tí ó mọ níwọ̀n fún ìgbà pípẹ́ àti àǹfààní fún àyíká.

Àwọn ṣọ́ọ̀ṣì, mọ́ṣáláṣí, àti ẹgbẹ́ àwùjọ lè ṣètò ìpàdé ẹ̀kọ́ lórí ìlera àyíká, kí wọ́n sì fún àwọn obìnrin inú ìjọ wọn ní pádì tí a lè fọ̀. Èyí ń kan ojúṣe ẹ̀mí láti tọ́jú ẹ̀dá àti ìtọ́jú gidi fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ àwùjọ.

Àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn àjọ mìíràn lè ra iye èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún ìdìpọ̀ kọ̀ọ̀kan. A tún lè pèsè ohun èlò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ àti ìtọ́sọ́nà lórí bí a ṣe ń ṣe ètò ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù àti àyíká. Ẹ kàn sí wa láti jíròrò bí a ṣe lè jọ ṣiṣẹ́ láti sin àwùjọ yín nígbà tí a ń dáàbò bo àyíká Nàìjíríà.

Lóṣooṣù, ẹ ní àṣàyàn. Ẹ lè máa bá a lọ ní lílo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ń fi ìdọ̀tí ike kún àyíká Nàìjíríà tí ó ti ń jìyà tẹ́lẹ̀, tí ń dá kún ìbàjẹ́ tí yóò pẹ́ ju àwọn ọmọ-ọmọ yín lọ. Tàbí kí ẹ yan pádì tí a lè fọ̀ tí ń ṣiṣẹ́ dáadáa bákan náà, tí kò sì ní ba àyíká jẹ́. Ìṣòro náà jẹ́ òtítọ́ – bílíọ̀nù 4.8 pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan ni wọ́n ń lò ní Nàìjíríà lọ́dọọdún, tí ó ń di ẹgbẹẹgbẹ̀rún mẹ́wàá tọ́ọ̀nù ìdọ̀tí olóró tí ó ń wà fún ọ̀pọ̀ ọgọ́rùn-ún ọdún. Ojútùú náà jẹ́ òtítọ́ bákan náà – àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò tí ń fi owó pamọ́ fún yín, tí ń dín kẹ́míkà tí ń kan ara yín kù, tí wọ́n sì ń dáwọ́ dúró láti máa fi kún ìṣòro ìdọ̀tí. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà láti Èkó dé Kano ti yí padà báyìí, wọ́n sì rí i pé ó rọrùn pátápátá nínú ìgbé ayé wọn ojoojúmọ́.

Ìpinnu yín ṣe pàtàkì ju bí ẹ ṣe rò lọ. Nígbà tí ẹ bá yan pádì tí a lè fọ̀, ẹ ń dènà pádì 200+ tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan láti wọ àyíká wa lọ́dọọdún. Ẹ ń fún

àwọn obìnrin mìíràn ní ìwúrí, tí wọ́n rí i pé ìtọ́jú nǹkan oṣù tí kò ba àyíká jẹ́ ṣeé ṣe. Ẹ ń fi náírà yín dìbò fún irú ohun èlò àti ọjọ́ iwájú tí ẹ fẹ́ rí ní Nàìjíríà. Ẹ ń di apá kan ẹgbẹ́ àwọn obìnrin Áfíríkà tí ń pọ̀ sí i, tí wọ́n kọ̀ láti yàn láàrin iyì nígbà nǹkan oṣù àti ojúṣe sí àyíká.

Ṣé ẹ ti ṣetán láti ṣe ìpinnu tí ó dára fún ara yín, àpò owó yín, àti àyíká Nàìjíríà? Ẹ wo oríṣiríṣi pádì tí a lè fọ̀ ti Sana Pads kí ẹ sì rí èyí tí ó bá ohun tí ẹ nílò àti ẹ̀jẹ̀ yín mu. Yálà ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Starter Kit kan tàbí ẹ ra ìdìpọ̀ kíkún, ẹ ń gbé ìgbésẹ̀ tó nítumọ̀ sí Nàìjíríà tí ó mọ́ tí ó sì ní ìlera jù. Ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú òpó wa tàbí kí ẹ kàn sí wa lónìí – nítorí nǹkan oṣù yín jẹ́ àdánidá, ṣùgbọ́n bíba àyíká wa jẹ́ kò ní láti rí bẹ́ẹ̀. Pẹ̀lú ara wa, a lè fi òpin sí òṣì nǹkan oṣù àti ìbàjẹ́ tí nǹkan oṣù ń fà, kí a sì mú iyì àti ìdúróṣinṣin wá fún gbogbo obìnrin Nàìjíríà. Ẹ kọ́ sí i nípa àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí kò ba àyíká jẹ́, kí ẹ sì dara pọ̀ mọ́ ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin tí ń yan ọ̀nà tó dára jù.