Àwọn Ohun Pàtàkì Nípa Ìlera Obìnrin ní Áfíríkà 2026: Ohun Tí Obìnrin Nàìjíríà Gbọ́dọ̀ Mọ̀

Àwọn àìní ìlera obìnrin ní Áfíríkà ń yí padà kíákíá bí ìmọ̀ ṣe ń pọ̀ sí i tí àwọn ìdènà sì ń wó lulẹ̀ díẹ̀díẹ̀. Ìtọ́sọ́nà yìí sọ̀rọ̀ nípa àwọn ohun ìlera tó ṣe pàtàkì jùlọ fún obìnrin Áfíríkà ní 2026, pẹ̀lú ìmọ̀ tó wúlò fún ìgbésí ayé yín ní Nàìjíríà.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Ìlera àti ìmọ́tótó nǹkan oṣù kan ju 500 mílíọ̀nù obìnrin Áfíríkà lọ, ṣùgbọ́n ó ń rí owó tí kò tó 2% nínú owó ìlera ní gbogbo ilẹ̀ Áfíríkà.
  
• Iye ikú àwọn ìyá nígbà ìbímọ ní Nàìjíríà ṣì wà lára èyí tó ga jùlọ lágbàáyé: ikú 512 nínú gbogbo 100,000 ọmọ tí a bí láàyè ní 2026.
  
  
• Àrùn jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ń pa obìnrin Áfíríkà ju ti ilẹ̀ mìíràn lọ, síbẹ̀ àyẹ̀wò rẹ̀ ní Nàìjíríà kò tó 15% nínú àwọn obìnrin tó yẹ kí wọ́n ṣe é.
  
  
• Ìṣòro ìlera ọpọlọ kan 1 nínú 4 obìnrin Nàìjíríà, ṣùgbọ́n ìtìjú àṣà ń dí 80% lọ́wọ́ láti wá ìrànlọ́wọ́ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́.
  
  
• Pádì nǹkan oṣù tó dára lè ná obìnrin Nàìjíríà ní ₦2,000-₦5,000 lóṣooṣù, èyí tó jẹ́ 10-25% nínú owó oṣù tó kéré jùlọ.
• Àwọn àrùn tí kì í ràn bí àtọ̀gbẹ àti ẹ̀jẹ̀ ríru ti ń kan 35% àwọn obìnrin Nàìjíríà ní ìlú tí wọ́n ti lé ní ọmọ ọdún 30 báyìí.
  
  
• Ẹ̀kọ́ kíkún nípa ìlera ìbímọ ń dé ọ̀dọ̀ ohun tí kò tó 40% àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà kí nǹkan oṣù àkọ́kọ́ wọn tó dé.

Ẹ jẹ́ ká wo ohun pàtàkì kọ̀ọ̀kan dáadáa, ká sì rí àwọn ọ̀nà àbáyọ tó ń ṣiṣẹ́ ní Nàìjíríà, tí apá wa sì ká.

Folake jókòó ní yàrá ìdúró ilé ìwòsàn kan ní Ikeja, Lagos, ó ń wo àwọn obìnrin tó kéré sí i tí wọ́n ń wọlé tí wọ́n ń jáde. Ní ọmọ ọdún 42, kò tíì ṣe àyẹ̀wò àrùn jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ rí. Ìyá rẹ̀ kò sọ̀rọ̀ nípa “ọ̀rọ̀ obìnrin” rí ju ọ̀rọ̀ ìbímọ lọ, Folake sì kọ́ láti dákẹ́ nípa nǹkan oṣù tó ń dunni, nǹkan oṣù tí kì í dé lásìkò kan náà, àti àníyàn tó ń bá gbogbo àmì àìsàn tí kò ní àlàyé rìn. Nígbà tí ọmọbìnrin rẹ̀ pé ọmọ ọdún 16 ní ọdún tó kọjá, Folake pinnu pé nǹkan yóò yàtọ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ sí í béèrè ìbéèrè – nípa ìlera nǹkan oṣù, ẹ̀tọ́ ìbímọ, àti àwọn iṣẹ́ ìlera tí obìnrin Áfíríkà nílò gan-an ṣùgbọ́n tí wọn kì í sábà sọ̀rọ̀ rẹ̀ ní gbangba.

Ìtàn Folake fi ìyípadà ńlá tó ń ṣẹlẹ̀ ní Nàìjíríà àti Áfíríkà ní 2026 hàn. Àwọn obìnrin ń béèrè fún ìtọ́jú ìlera tó dára sí i, ìmọ̀ púpọ̀ sí i, àti ọ̀nà àbáyọ tí a ṣe fún ìgbésí ayé wọn gan-an – kì í ṣe àwòṣe láti òkèèrè tí kò ka ipò ibí sí. Òye àwọn ohun pàtàkì nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà lónìí kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìmọ̀ ìṣègùn nìkan. Ó jẹ́ mímọ ohun tó ń jẹ́ kí obìnrin ní ìlera, kí wọ́n lè ṣiṣẹ́ dáadáa, kí wọ́n sì ní agbára ní àwọn àgbègbè láti Kano dé Cape Town.

Àwọn ohun pàtàkì nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà ti yí padà púpọ̀ bí ètò ìlera ṣe ń dàgbà tí ohùn àwọn obìnrin sì ń lágbára sí i nínú ìjíròrò lórí ìlànà ìlera. Ipò nǹkan ní 2026 fi àwọn ìṣòro tó ṣì wà àti àwọn àǹfààní tuntun hàn, tí wọ́n kan àlàáfíà yín àti ti àwọn obìnrin ní àdúgbò yín tààrà.

Ìlera nǹkan oṣù ni ìpìlẹ̀ àlàáfíà obìnrin, síbẹ̀ owó tí wọ́n ń ná lé e lórí kéré gan-an, wọn kì í sì í sọ̀rọ̀ rẹ̀ tó ní Áfíríkà. Ní Nàìjíríà, nǹkan bí 25 mílíọ̀nù obìnrin ló ń ṣe nǹkan oṣù lóṣooṣù, ṣùgbọ́n àwọn tí kò tó 30% ló ń rí pádì nǹkan oṣù tí kò léwu, tí owó rẹ̀ sì mọ níwọ̀n, nígbà gbogbo. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìtura nìkan – ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí kò dára ń fa ìṣòro ìlera àti ọrọ̀ ajé tó ń tẹ̀lé ara wọn.

Ẹ ronú nípa ìtọ́jú nǹkan oṣù bí ìpìlẹ̀ ilé. Tí ìpìlẹ̀ bá sán, gbogbo yàrá tó wà lókè ló ń jìyà. Àwọn ọmọbìnrin ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 4-5 lóṣooṣù ní àròpín nítorí pé wọn kò rí ọ̀nà tó péye láti tọ́jú nǹkan oṣù wọn, èyí tó jẹ́ pípàdánù 20% nínú ọdún ilé-ìwé. Àlàfo ẹ̀kọ́ yìí ń kan iṣẹ́ ọjọ́ iwájú, owó tí wọ́n lè rí, àti ìmọ̀ ìlera wọn. Àwọn obìnrin tó ń ṣiṣẹ́ ní ọjà, ọ́fíìsì, tàbí oko náà ń pàdánù iṣẹ́ bákan náà nígbà tí wọn kò ní pádì àti ibi ìtọ́jú ara tó yẹ.

Ipa rẹ̀ lórí ìlera ju àǹfààní tí wọ́n pàdánù lọ. Lílo ohun tí kò mọ́ – aṣọ àtijọ́, ìwé ìròyìn, tàbí ewé – ń mú kí ewu àkóràn ọ̀nà ìbímọ pọ̀ sí i, èyí tó lè fa àìlèbímọ tàbí ìrora ìsàlẹ̀ ikùn tí kò lọ. Ní àwọn ìgbèríko ní ìpínlẹ̀ Kaduna àti Kano, àwọn òṣìṣẹ́ ìlera sọ pé 40% nínú àwọn ẹ̀dùn ìlera ìbímọ tí obìnrin ń mú wá ló ti ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí kò dára nígbà ọ̀dọ́ wá.

Àìsí omi mímọ́ àti ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó ní àṣírí ń mú ìṣòro náà burú sí i. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ní Nàìjíríà kò ní ètò WASH (omi àti ìmọ́tótó) ìpìlẹ̀, àwọn tí kò tó 35% ló ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ọkùnrin àti obìnrin lọ́tọ̀ọ̀tọ̀ tí omi wà níbẹ̀. Láìsí ibi àṣírí láti tọ́jú nǹkan oṣù, àwọn ọmọbìnrin á dúró sílé. Láìsí omi láti fọ̀ pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò dáadáa, àwọn obìnrin ń dojú kọ yíyàn tí kò ṣeé ṣe láàrin owó tí apá ká àti ìmọ́tótó.

Nàìjíríà ló ní nǹkan bí 20% nínú gbogbo ikú àwọn ìyá nígbà ìbímọ lágbàáyé, bó tilẹ̀ jẹ́ pé 2.6% péré nínú èèyàn àgbáyé ló wà níbẹ̀. Òtítọ́ líle yìí fi ohun ìlera pàtàkì kejì fún obìnrin Áfíríkà ní 2026 hàn. Ikú ìyá nígbà ìbímọ kì í ṣe ohun tí kò ṣeé yẹ̀ – ó ń wá láti inú àwọn ohun tí a lè rí tẹ́lẹ̀, tí a sì lè dènà, tí wọ́n ń bá a lọ nítorí àlàfo nínú ètò ìlera.

Àwọn ohun tó ń pa jùlọ ṣì ni ẹ̀jẹ̀ dídà lẹ́yìn ìbímọ, eclampsia (gìrì tó ń wá pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ ríru nígbà oyún), sepsis (àkóràn tó tàn ká ara), àti ìṣòro láti inú ìṣẹ́yún tí kò láàbò. Ọ̀pọ̀ ikú ń ṣẹlẹ̀ nítorí pé obìnrin kò rí agbẹ̀bí tó mọṣẹ́ nígbà ìbímọ tàbí ìtọ́jú pàjáwìrì nígbà tí ìṣòro bá dé. Ní àríwá Nàìjíríà, 39% péré nínú ìbímọ ló ń ṣẹlẹ̀ ní ilé ìwòsàn tí agbẹ̀bí tó mọṣẹ́ wà. Ìjìnnà sí ilé ìwòsàn, owó ọkọ̀, àti fífẹ́ràn àwọn agbẹ̀bí ìbílẹ̀ ń dá ìdènà sílẹ̀ tó ń gba ẹ̀mí.

Lílọ fún ìtọ́jú aboyún ti pọ̀ sí i: 67% àwọn obìnrin Nàìjíríà ló ń lọ fún àyẹ̀wò oyún ó kéré tán lẹ́ẹ̀kan. Ṣùgbọ́n bí ìtọ́jú náà ṣe dára tó àti bó ṣe ń bá a lọ yàtọ̀ gan-an. Obìnrin kan ní àárín ìlú Abuja lè rí ultrasound, wíwọn ìfúnpá ẹ̀jẹ̀, àti ìmọ̀ràn nípa oúnjẹ. Ẹnì kejì rẹ̀ ní ìgbèríko Borno lè rí agbẹ̀bí tí iṣẹ́ ti pọ̀ jù fún lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, kí wọ́n ṣe àyẹ̀wò díẹ̀ fún un, kí ẹnikẹ́ni má sì tẹ̀lé e lẹ́yìn náà. Àìdọ́gba yìí nínú ìtọ́jú ìlera ìyá wà lára àwọn ohun ìlera tó yá jùlọ ní Áfíríkà.

Owó ìtọ́jú ìyá ń dí ọ̀pọ̀ obìnrin lọ́wọ́ láti wá ìtọ́jú ní àkókò. Kódà níbi tí iṣẹ́ ìlera wà, owó ọkọ̀, oògùn, àti owó ilé ìwòsàn ń di ìdènà tí kò ṣeé kọjá fún ìdílé tó ń rí ₦30,000-₦50,000 lóṣooṣù. Àwọn obìnrin ń dúró kí wọ́n tó wá ìtọ́jú títí pàjáwìrì yóò fi dé, nígbà tí ìtọ́jú á ti wọ́n jù, tí yóò sì léwu jù.

Àrùn jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ń pa nǹkan bí 8,000 obìnrin Nàìjíríà lọ́dọọdún, síbẹ̀ ó wà lára àwọn jẹjẹrẹ tí a lè dènà jùlọ, tí a sì lè tọ́jú tí a bá tètè rí i. Ìyàlẹ́nu yìí ló mú àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹ̀yà ìbímọ di ohun pàtàkì gíga nínú ìlera obìnrin ní Áfíríkà ní 2026. Kòkòrò human papillomavirus (HPV) ló ń fa fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ, àti abẹ́rẹ́ àjẹsára HPV àti àyẹ̀wò déédéé lè dènà ọ̀pọ̀ ikú.

Iye àwọn tó ń ṣe àyẹ̀wò lọ́wọ́lọ́wọ́ ń sọ ìtàn tó bani lọ́kàn jẹ́. Àwọn tí kò tó 15% nínú obìnrin Nàìjíríà tó yẹ ló ti ṣe àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ rí, yálà nípasẹ̀ Pap smear tàbí wíwò pẹ̀lú acetic acid (ọtí kíkan). Iye àwọn tó ń ṣe àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ọmú náà kéré bákan náà, bó tilẹ̀ jẹ́ pé jẹjẹrẹ ọmú ni jẹjẹrẹ tó wọ́pọ̀ jùlọ láàrin obìnrin Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀ ìgbà, a máa ń rí àrùn náà nígbà tó ti burú, nígbà tí ọ̀nà ìtọ́jú ti dín kù tí àǹfààní láti yè sì ti lọ sílẹ̀ gidigidi.

Kí ló dé tí iye àyẹ̀wò fi kéré tó báyìí? Àwọn ìdènà pọ̀, wọ́n sì lọ́jú pọ̀. Ọ̀pọ̀ obìnrin kò mọ̀ pé àyẹ̀wò wà tàbí ìdí tó fi ṣe pàtàkì. Èèwọ̀ àṣà nípa àyẹ̀wò ẹ̀yà ìbímọ ń dí àwọn mìíràn lọ́wọ́ láti wá ìtọ́jú. Ilé ìwòsàn tó ń ṣe àyẹ̀wò pọ̀ jù ní ìlú ńlá, èyí sì ń fi àwọn obìnrin ìgbèríko sílẹ̀ láìní ọ̀nà. Níbi tí iṣẹ́ náà wà, owó àyẹ̀wò tó wà láàrin ₦5,000-₦15,000 ju ohun tí ọ̀pọ̀ obìnrin lè san láìjìyà owó.

Àìtó òṣìṣẹ́ ìlera túmọ̀ sí pé kódà ilé ìwòsàn tó ní ohun èlò dáadáa ń tiraka láti ṣe àyẹ̀wò déédéé. Ilé ìwòsàn ìkẹ́kọ̀ọ́ kan ní Port Harcourt lè ní ẹ̀rọ àyẹ̀wò, ṣùgbọ́n kí ó lò ó ní ọjọ́ méjì péré lọ́sẹ̀ nítorí àìtó òṣìṣẹ́. Àwọn obìnrin tó ti ṣètò ọkọ̀, ẹni tí yóò tọ́jú ọmọ, àti ìsinmi lẹ́nu iṣẹ́ lè dé ibẹ̀ kí wọ́n bá a pé iṣẹ́ náà kò sí, èyí sì ń mú kí àìgbẹ́kẹ̀lé àti ìrẹ̀wẹ̀sì pọ̀ sí i.

Òye àwọn ohun ìlera pàtàkì kò wúlò tó láìsí ọgbọ́n tó ṣeé ṣe láti yanjú wọn nínú ètò ìlera Nàìjíríà. Àwọn ọ̀nà tó tẹ̀lé yìí fi ohun tó ń ṣiṣẹ́ ní àwọn àgbègbè káàkiri Áfíríkà hàn, àti ohun tí ẹ lè jà fún tàbí tí ẹ lè ṣe ní àyíká yín.

Ìyípadà nínú ìtọ́jú ìlera bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìmọ̀. Ẹ̀kọ́ ìlera ní àdúgbò ń mú ìmọ̀ pàtàkì dé ọ̀dọ̀ àwọn obìnrin níbi tí wọ́n ń gbé, tí wọ́n ń ṣiṣẹ́, tí wọ́n sì ń péjọ sí. Ọ̀nà yìí ń ṣiṣẹ́ nítorí pé ó ń yẹ àwọn ìdènà tó ń dí obìnrin lọ́wọ́ láti dé ilé ìwòsàn sílẹ̀, ó sì ń kọ́ ẹgbẹ́ àtìlẹ́yìn láàrin ara wọn.

Ní ìpínlẹ̀ Lagos àti Ogun, àwọn òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò ń ṣe ìpàdé ìlera obìnrin lóṣooṣù ní ọjà, ṣọ́ọ̀ṣì, àti mọ́sálásí. Ìpàdé wọ̀nyí ń sọ̀rọ̀ nípa ìlera nǹkan oṣù, ìfètò sọ́mọbíbí, àmì ìkìlọ̀ jẹjẹrẹ, àti ìgbà tó yẹ kí ẹ lọ sí ilé ìwòsàn. Ní àròpín, obìnrin 40-60 ló ń wá sí ìpàdé kọ̀ọ̀kan, ìwádìí lẹ́yìn náà sì fi hàn pé 70% àwọn tó wá sọ pé àwọn ti yí ó kéré tán ìwà ìlera kan padà láàrin oṣù mẹ́ta.

Ọ̀nà ẹ̀kọ́ yìí ń ṣàṣeyọrí nítorí pé ó ń bọ̀wọ̀ fún àṣà, ó sì ń fúnni ní ìmọ̀ tó dá lórí ẹ̀rí. Ìpàdé tí àwọn ará àdúgbò tí a fọkàn tán ń darí ní èdè ìbílẹ̀ ń dín ìtìjú kù, ó sì ń jẹ́ kí obìnrin béèrè ìbéèrè tí wọn kò jẹ́ béèrè ní ilé ìwòsàn. A lè ṣe àkòrí lọ́nà tó bá ìṣòro àdúgbò kọ̀ọ̀kan mu, yálà ìtọ́jú nǹkan oṣù fún akẹ́kọ̀ọ́ ní Ibadan tàbí oúnjẹ ìyá fún àwọn ìyá ọ̀dọ́ ní Sokoto.

Ẹ lè jà fún irú ètò bẹ́ẹ̀ ní àdúgbò yín nípa kíkàn sí ẹ̀ka ìlera ìjọba ìbílẹ̀, àwọn NGO tó ń ṣiṣẹ́ lórí ìlera obìnrin, tàbí àwọn àjọ ẹ̀sìn tó ń ṣe iṣẹ́ àdúgbò. Ilé-ìwé tún jẹ́ ibi pàtàkì mìíràn fún ẹ̀kọ́ – ẹ̀kọ́ kíkún nípa ìlera nǹkan oṣù kí nǹkan oṣù àkọ́kọ́ tó dé ń ran àwọn ọmọbìnrin lọ́wọ́ láti ní ìwà tó dára láti ìbẹ̀rẹ̀, dípò kí wọ́n kọ́ ọ nípasẹ̀ àṣìṣe àti ìpalára sí ìlera wọn.

Ìmọ̀ láìsí ohun èlò ń bí ìbànújẹ́ dípò agbára. Àwọn obìnrin tó mọ̀ pé wọ́n nílò pádì nǹkan oṣù, fítámìn oyún, tàbí àyẹ̀wò ṣì ń dojú kọ ìdènà owó. Mímú kí àwọn ohun èlò ìlera pàtàkì wà ní iye owó tí obìnrin Nàìjíríà lè san gan-an jẹ́ ohun pàtàkì tó ní èsì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Ẹ wo pádì nǹkan oṣù gẹ́gẹ́ bí àpẹẹrẹ kan. Pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí a sì ń jù nù ń náni ní ₦2,000-₦5,000 lóṣooṣù, èyí tó dọ́gba pẹ̀lú 7-17% nínú ₦30,000, owó oṣù tó kéré jùlọ ní Nàìjíríà. Èyí ń fipá mú obìnrin láti yan láàrin ohun tí kò yẹ kí wọ́n yàn – pádì tàbí oúnjẹ, owó ilé-ìwé, tàbí owó ọkọ̀. Àwọn obìnrin ń lo ohun tí kò láàbò kì í ṣe nítorí àìmọ̀, ṣùgbọ́n nítorí àìní owó. Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò jẹ́ ọ̀nà àbáyọ tó yanjú ọ̀rọ̀ owó àti ààbò àyíká pọ̀.

Pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò tó dára ń dín owó ìtọ́jú nǹkan oṣù kù ní nǹkan bí 75-85% láàrin ọdún méjì ní ìfiwéra pẹ̀lú pádì tí a ń jù nù. Obìnrin tó ń ná ₦4,000 lóṣooṣù lórí pádì tí a ń jù nù (₦48,000 lọ́dún) lè rí ohun tó nílò pẹ̀lú pádì tí a lè fọ̀ tí owó rẹ̀ lọ́dún kéré jù bẹ́ẹ̀ lọ. Fún ìdílé tí ọ̀pọ̀ nínú wọn ń ṣe nǹkan oṣù, owó tí wọ́n ń fi pamọ́ yìí á pọ̀ sí i gidigidi.

Rírí i tún túmọ̀ sí pé kí ó wà nítòsí. Pádì gbọ́dọ̀ dé ọ̀dọ̀ obìnrin tó wà lẹ́yìn Lagos àti Abuja. Ètò pínpín tó ní ọjà ìgbèríko, ètò ilé-ìwé, àti àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ilé ìwòsàn ń rí i dájú pé ibi tí ẹnì kan ń gbé kò ní pinnu ọ̀nà ìlera rẹ̀. Ètò rírà lọ́pọ̀ fún ilé-ìwé àti àjọ ń dín owó kù sí i, ó sì ń rí i dájú pé akẹ́kọ̀ọ́ lè lọ sí kíláàsì jálẹ̀ nǹkan oṣù wọn láìsí ìdádúró tàbí àníyàn.

Ìlera ọpọlọ ti ń di ohun pàtàkì tí a mọ̀ sí i nínú ìtọ́jú ìlera obìnrin ní Áfíríkà. Ìsorí-kọ́ (depression), àníyàn, àti ìṣòro tó ti ìbànújẹ́ ńlá wá ń kan mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà, ṣùgbọ́n ètò ìlera tó gbájú mọ́ ìlera ara jùlọ kò fi bẹ́ẹ̀ bójú tó wọn.

Ìbáṣepọ̀ láàrin ìlera ọpọlọ àti ìlera ara jinlẹ̀. Ìdààmú ọkàn tí kò lọ ń mú àrùn bí ẹ̀jẹ̀ ríru àti àtọ̀gbẹ burú sí i. Ìsorí-kọ́ tí a kò tọ́jú nígbà oyún ń mú ewu bíbí ọmọ ṣáájú àkókò àti ọmọ tí ìwọ̀n rẹ̀ kéré pọ̀ sí i. Àníyàn nípa ìtọ́jú nǹkan oṣù ń kan iṣẹ́ ilé-ìwé àti iṣẹ́ ọwọ́ tó bí nǹkan oṣù fúnra rẹ̀ ṣe ń kàn án. Síbẹ̀, iṣẹ́ ìlera ọpọlọ ṣọ̀wọ́n, wọ́n ń fojú àbùkù wò ó, owó rẹ̀ sì ga ju agbára ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà lọ.

Ṣíṣe wọ́n papọ̀ jẹ́ ọ̀nà àbáyọ tó ṣeé ṣe. Dípò kí a retí pé kí obìnrin lọ wá ìtọ́jú ìlera ọpọlọ àkànṣe, àwọn olùtọ́jú ìlera alákọ̀ọ́bẹ̀rẹ̀ lè ṣe àyẹ̀wò fún àwọn ìṣòro ọpọlọ tó wọ́pọ̀ nígbà ìbẹ̀wò déédéé. Obìnrin tó wá fún ìtọ́jú aboyún lè gba àyẹ̀wò ìsorí-kọ́ pẹ̀lú àyẹ̀wò ara. Ìmọ̀ràn nípa ìlera nǹkan oṣù lè ní ọ̀rọ̀ nípa bí a ṣe ń kojú ìdààmú ọkàn àti bí a ṣe ń wo ara wa. Èyí ń jẹ́ kí ìlera ọpọlọ di apá kan àlàáfíà gbogbo ara, dípò ọ̀rọ̀ ìtìjú tó dá wà lọ́tọ̀.

Ọ̀nà àdúgbò ń ṣiṣẹ́ níbí náà. Ẹgbẹ́ àtìlẹ́yìn fún àwọn ìyá tuntun, àwọn ẹgbẹ́ fún obìnrin tó ń dé ìgbà tí nǹkan oṣù ń dúró (menopause), àti ètò fún àwọn ọ̀dọ́bìnrin ń ṣí àyè fún obìnrin láti sọ ìrírí wọn àti ọ̀nà tí wọ́n gbà ń fara dà á. Àwọn ẹgbẹ́ yìí ń dín ìdánìkanwà kù, wọ́n sì ń so obìnrin pọ̀ mọ́ àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ nígbà tó bá yẹ. Kíkọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò láti mọ àmì ìkìlọ̀ ìṣòro ọpọlọ, kí wọ́n sì fúnni ní ìmọ̀ràn ìpìlẹ̀ tàbí kí wọ́n tọ́ka sí ibòmíràn, ń fún ètò ààbò ìlera lágbára ní ìpele àdúgbò.

Fífi owó sí ìlera obìnrin ń mú àǹfààní wá tó tàn ká ju àlàáfíà ẹnì kọ̀ọ̀kan lọ. Òye àwọn àǹfààní ńlá yìí ń ràn wá lọ́wọ́ láti ṣàlàyé ìdí tí àwọn ohun pàtàkì nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà fi yẹ fún àfiyèsí, owó, àti àtìlẹ́yìn ìlànà ìjọba tó pọ̀ sí i ní 2026 àti lẹ́yìn rẹ̀.

Obìnrin tó ní ìlera ń ṣe àfikún tó pọ̀ sí i fún ìdílé, àdúgbò, àti ọrọ̀ ajé orílẹ̀-èdè wọn. Èyí kì í ṣe àbá lásán – ó jẹ́ òtítọ́ ọrọ̀ ajé tí a lè wọ̀n. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá ń tọ́jú nǹkan oṣù wọn dáadáa tí wọ́n sì ń lọ sí ilé-ìwé déédéé, ẹ̀kọ́ wọn á lọ jìnnà sí i. Ẹ̀kọ́ gíga ń so pọ̀ tààrà mọ́ owó tó pọ̀ sí i jálẹ̀ ayé àti òṣì tó dín kù.

Ìwádìí láti ọ̀dọ̀ àwọn àjọ tó ń tọpinpin ìdàgbàsókè fi hàn pé mímú ìtọ́jú nǹkan oṣù dára sí i nìkan lè fi 0.5-1% kún GDP àwọn orílẹ̀-èdè Áfíríkà nípasẹ̀ wíwá sí ilé-ìwé àti iṣẹ́ tó pọ̀ sí i. Fún ọrọ̀ ajé Nàìjíríà, èyí túmọ̀ sí bílíọ̀nù náírà nínú agbára iṣẹ́ tí à ń pàdánù báyìí nítorí ìdènà ìlera tí a lè dènà.

Àwọn obìnrin tó rí ìtọ́jú ìyá ń yè nígbà ìbímọ, wọ́n sì ń padà sí iṣẹ́. Àwọn tó ṣe àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ń tètè rí àrùn náà nígbà tí ìtọ́jú kò wọ́n tó tí àṣeyọrí sì pọ̀, wọ́n sì ń yẹra fún owó ìtọ́jú ńlá tó ń sọ gbogbo ìdílé di òtòṣì. Kódà ìlọsíwájú kékeré nínú ọ̀nà tí obìnrin fi ń rí ìtọ́jú ìlera ń mú èrè ọrọ̀ ajé ńlá wá fún ẹnì kọ̀ọ̀kan àti fún orílẹ̀-èdè.

Owó tí a ń fi pamọ́ nípasẹ̀ pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò fi àǹfààní ọrọ̀ ajé yìí hàn nínú ilé. Ìdílé tó yí ₦4,000 lóṣooṣù kúrò lórí pádì tí a ń jù nù sí àwọn àìní mìíràn lè fi í sí ẹ̀kọ́ ọmọ, oúnjẹ, tàbí òwò kékeré. Ẹ ṣírò èyí fún mílíọ̀nù ilé, ipa rẹ̀ lórí ọrọ̀ ajé á pọ̀ gan-an.

Owó tí a fi sí ìlera obìnrin ń mú àǹfààní wá fún ìran dé ìran, tó ń pọ̀ sí i bí àkókò ti ń lọ. Ìyá tó ní ìlera ń tọ́ ọmọ tó ní ìlera sí i. Àwọn ọmọbìnrin tó gba ẹ̀kọ́ ìlera kíkún ń ṣe ìpinnu ìlera tó dára jálẹ̀ ayé wọn, wọ́n sì ń fi ìmọ̀ náà lé àwọn ọmọ tiwọn lọ́wọ́. Ìmọ̀ àti ìwà ìlera tí ìran kan ń fi lé ìran mìíràn lọ́wọ́ yìí ń gbé àlàáfíà àdúgbò sókè síwájú àti síwájú.

Ìlọsíwájú nínú ìlera ìyá ń kan bí àwọn ọmọ ọwọ́ àti ọmọdé ṣe ń yè tààrà. Nígbà tí ìyá bá rí ìtọ́jú aboyún tó dára, agbẹ̀bí tó mọṣẹ́ nígbà ìbímọ, àti àtìlẹ́yìn lẹ́yìn ìbímọ, àwọn ọmọ wọn ń bí dáadáa, ikú ọmọ ọwọ́ sì ń dín kù. Oúnjẹ tó péye fún ìyá nígbà oyún ń dín ewu kí ọmọ má dàgbà tó àti kí ìdàgbàsókè rẹ̀ falẹ̀ kù. Àǹfààní ìlera ìgbà èwe yìí ń kan bí ọpọlọ ọmọ ṣe ń dàgbà, bó ṣe ń ṣe ní ilé-ìwé, àti ìlera rẹ̀ nígbà tó bá dàgbà.

Bíbá àbùkù nǹkan oṣù jà ní ìran kan ń yí bí ìran tó tẹ̀lé ṣe ń rí nǹkan oṣù padà. Àwọn ìyá tó gba ẹ̀kọ́ àti àtìlẹ́yìn nípa nǹkan oṣù wọn ń bá àwọn ọmọbìnrin wọn sọ̀rọ̀ ní gbangba sí i, èyí ń dín ìtìjú àti ẹ̀rù kù, ó sì ń kọ́ wọn ní ìwà tó dára láti ìbẹ̀rẹ̀. Ìyípadà àṣà sí ọ̀rọ̀ gbangba yìí ń mú ìlera dára sí i, ó sì ń fún àjọṣe ìyá àti ọmọbìnrin lágbára.

Dídènà jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ nípasẹ̀ abẹ́rẹ́ àjẹsára HPV fún àwọn ọmọbìnrin kékeré ń dáàbò bo gbogbo ìran ọjọ́ iwájú lọ́wọ́ àrùn tó ń pani ṣùgbọ́n tí a lè dènà yìí. Ètò àyẹ̀wò tó ń tètè rí jẹjẹrẹ ń gba ẹ̀mí àwọn ìyá tí ì bá fi àwọn ọmọ sílẹ̀ ní aláìníyá, pẹ̀lú gbogbo ìṣòro àwùjọ àti owó tó ń tẹ̀lé e. Owó tí a fi sí ìlera obìnrin ń tàn síwájú nínú àkókò lọ́nà tó ń ṣe gbogbo àwùjọ láǹfààní.

Àwọn ohun pàtàkì nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà ń pàdé ààbò àyíká sí i, pàápàá nínú ìtọ́jú nǹkan oṣù. Nàìjíríà ń ṣe ẹgbẹẹgbẹ̀rún tọ́ọ̀nù pàǹtí pádì tí a ń jù nù lọ́dọọdún. Pádì wọ̀nyí ní ike (plastic) tó ń gba ọdún 500-800 kí ó tó jẹrà, tó ń ba ilẹ̀ àti omi jẹ́, tó sì ń dá ìṣòro ìmọ́tótó sílẹ̀ ní àdúgbò tí ètò ìkó-pàǹtí kò ti tó.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń dín ẹrù yìí kù lórí àyíká gidigidi. Obìnrin tó ń lo pádì tí a lè fọ̀ fún ọdún márùn-ún ń dènà nǹkan bí 1,500 pádì tí a ń jù nù láti dé ibi pàǹtí. Tí mílíọ̀nù èèyàn bá ṣe ìyípadà yìí, ìbàjẹ́ ike á dín kù gan-an, a ó sì fi àwọn ohun àlùmọ́nì tí a ń lò láti ṣe àti láti pín pádì tí a ń jù nù pamọ́.

Ìdúróṣinṣin àwùjọ ń wá nígbà tí ọ̀nà àbáyọ ìlera bá ń kọ́ agbára àdúgbò dípò kí ó mú wọn gbára lé ìrànlọ́wọ́ láti òkèèrè tàbí ọjà òkèèrè. Ohun èlò ìlera tí a ṣe ní ilé ń ṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ àti ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé Nàìjíríà, ó sì ń rí i dájú pé ọjà náà bá ojú ọjọ́, àṣà, àti ipò owó ibí mu ju ọjà òkèèrè tí a ṣe fún ibòmíràn lọ.

Ètò ẹ̀kọ́ ìlera àdúgbò ń kọ́ agbára àwùjọ nípa kíkọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò, dídá ẹgbẹ́ àtìlẹ́yìn sílẹ̀, àti fífún ìbáṣepọ̀ láàrin ètò ìlera ìjọba àti àwọn àdúgbò tí wọ́n ń sìn lágbára. Àǹfààní irú owó bẹ́ẹ̀ ń bá a lọ, nítorí pé àwọn ará àdúgbò tí a ti kọ́ ń bá a lọ láti kọ́ àwọn mìíràn àti láti ràn wọ́n lọ́wọ́ pẹ́ lẹ́yìn tí ètò àkọ́kọ́ ti parí.

Yíyí àfiyèsí àti owó sí ọ̀nà ìlera obìnrin ń gbé àwọn ìbéèrè àti àníyàn tó tọ́ dìde. Dídáhùn wọn ní tààrà àti pẹ̀lú òtítọ́ ń ràn wá lọ́wọ́ láti kọ́ òye àti àtìlẹ́yìn tí a nílò fún ìyípadà gidi.

Àwọn kan ń béèrè bóyá ìlera obìnrin yẹ fún àfiyèsí àkànṣe nígbà tí ètò ìlera ń tiraka láti pèsè àwọn àìní ìpìlẹ̀ fún gbogbo èèyàn. Àníyàn yìí fi àìtó owó gidi hàn, ṣùgbọ́n kò yé e bí pípa ìlera obìnrin tì ṣe ń pa gbogbo èèyàn lára.

Ìlera obìnrin ń kan ìlera gbogbo èèyàn lọ́nà àrà ọ̀tọ̀ nítorí pé obìnrin ni wọ́n sábà máa ń ṣe ìpinnu ìlera fún ìdílé. Ìyá tó lóye ìlera ń rí i dájú pé àwọn ọmọ rẹ̀ gba abẹ́rẹ́ àjẹsára, oúnjẹ tó péye, àti ìtọ́jú ní àkókò. Àwọn obìnrin tí wọ́n ṣe dáadáa sí ní ilé ìwòsàn ń gbẹ́kẹ̀lé ètò náà, wọ́n sì ń wá ìtọ́jú nígbà tó bá yẹ. Àwọn tí wọ́n pa tì, tí wọn kò bọ̀wọ̀ fún, tàbí tí wọ́n pa lára ní ilé ìwòsàn ń yẹra fún ìtọ́jú, wọ́n sì ń kó ìrẹ̀wẹ̀sì bá àwọn mìíràn láti wá a.

Ikú ìyá nígbà ìbímọ ń fi àwọn ọmọ sílẹ̀ ní aláìníyá àti láìní ààbò, èyí sì ń dá àìní ìrànlọ́wọ́ àwùjọ sílẹ̀ tó ju owó tí ì bá fi dènà ikú àwọn ìyá yẹn láti ìbẹ̀rẹ̀. Ikú látọwọ́ jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ń gba ìyá lọ́wọ́ ìdílé nígbà tí wọ́n lágbára jùlọ láti ṣiṣẹ́, èyí sì ń ba owó ilé jẹ́. Ìdènà nǹkan oṣù tó ń dá ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin dúró ń mú òṣì bá a lọ, tó ń kan gbogbo àdúgbò fún ọ̀pọ̀ ìran.

Fífi owó sí ìlera obìnrin kì í ṣe gbígbà lọ́wọ́ àwọn mìíràn. Dípò bẹ́ẹ̀, ó jẹ́ owó tí a fi sílẹ̀ tó ní èrè gíga, tó ń fún ìdílé, àdúgbò, àti ìdàgbàsókè orílẹ̀-èdè lágbára. Àwọn orílẹ̀-èdè tí ìlera obìnrin wọn dára jùlọ máa ń ní ìlera gbogbo èèyàn tó dára sí i, ọrọ̀ ajé tó ń dàgbà sí i, àti àlàáfíà àwùjọ tó dúró ṣinṣin ju àwọn tí ìlera obìnrin wọn ti ń lọ sẹ́yìn.

Àìtó owó jẹ́ ìṣòro gidi fún ètò ìlera Nàìjíríà. Pẹ̀lú ọ̀pọ̀ àìní tó ń díje àti owó tí kò pọ̀, àwọn kan ń béèrè bóyá àwọn ohun pàtàkì nípa ìlera obìnrin jẹ́ ohun afẹ́ dípò owó tí a gbọ́dọ̀ ná. Ẹ̀rí fi hàn pé pípa ìlera obìnrin tì ń náni ju bíbójútó rẹ̀ lọ fíìfíì.

Ìdènà kò wọ́n tó ìtọ́jú àrùn tó ti burú rárá. Àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ tó jẹ́ ₦5,000-₦10,000 ń dènà owó ìtọ́jú ₦500,000-₦2,000,000 fún jẹjẹrẹ tó ti burú – owó tó sábà máa ń sọ ìdílé di òtòṣì, tí àǹfààní láti yè kò sì pọ̀. Ìtọ́jú pàjáwìrì fún ìṣòro ìbímọ ń wọ́n ní ìlọ́po 5-10 ju ìtọ́jú aboyún déédéé tó ì bá dènà pàjáwìrì náà.

Ọ̀pọ̀ ọ̀nà ìrànlọ́wọ́ ìlera obìnrin tó ní ipa ńlá kò ná owó púpọ̀. Ètò òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò ń ná nǹkan bí ₦50,000-₦100,000 lọ́dún fún òṣìṣẹ́ kan láti kọ́ ọ, láti fún un ní ohun èlò, àti láti bójú tó o. Òṣìṣẹ́ kọ̀ọ̀kan ń dé ọ̀dọ̀ ọgọ́rọ̀ọ̀rún obìnrin pẹ̀lú ẹ̀kọ́ ìlera tó ń dènà àìsàn olówó ńlá. Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù ní ilé-ìwé ń ná nǹkan bí ₦2,000 fún akẹ́kọ̀ọ́ kan, ṣùgbọ́n àǹfààní rẹ̀ ń wà títí ayé.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò jẹ́ àpẹẹrẹ ọ̀nà àbáyọ tí owó rẹ̀ mọ níwọ̀n tó sì ní ipa lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Dípò kí ó máa béèrè ìrànlọ́wọ́ owó ìjọba títí lọ, owó tí a ná lẹ́ẹ̀kan ń bójú tó àìní ọ̀pọ̀ ọdún. Rírà lọ́pọ̀ fún ilé-ìwé àti àwọn tí kò ní ààbò kò wọ́n tó pípèsè pádì tí a ń jù nù láìdáwọ́dúró, ó sì ń mú èsì tó dára jù wá fún àyíká àti ọrọ̀ ajé.

Ìbéèrè nípa owó sábà máa ń fi ètò àkọ́kọ́ tí kò tọ́ hàn dípò àìsí owó pátápátá. Ìpín tí Nàìjíríà ń fún ìlera nínú ìnáwó rẹ̀ ṣì wà nísàlẹ̀ ohun tí àgbáyé dábàá, ní nǹkan bí 3-4% nínú GDP. Nínú ìnáwó tó wà báyìí, ìlera obìnrin ń rí owó tó kéré jù, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó kan ìdajì àwọn èèyàn. Yíyí ìpín díẹ̀ péré sí ọ̀nà ìrànlọ́wọ́ ìlera obìnrin tó ní ipa ńlá á mú ìlọsíwájú tí a lè wọ̀n wá láìsí pé a fi owó púpọ̀ kún ìnáwó.

Ìgbàgbọ́ àti àṣà ń darí ìwà ìlera ní àwọn àdúgbò onírúurú ní Nàìjíríà. Àwọn kan ń bẹ̀rù pé àtakò àṣà – pàápàá nípa ìlera nǹkan oṣù, ìtọ́jú ìbímọ, àti òmìnira obìnrin – yóò dí ìlọsíwájú lórí àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin lọ́wọ́, láìka owó tàbí ètò tó wà sí.

Àṣà ń yí padà díẹ̀díẹ̀ ṣùgbọ́n déédéé nígbà tí ọ̀nà tí a gbà bá bọ̀wọ̀ fún ìwà àdúgbò, tí ó sì ń fúnni ní ọ̀nà mìíràn tó fani mọ́ra. Ẹ wo ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù. Dípò kí wọ́n kojú ìdákẹ́jẹ́ẹ́ àṣà nípa nǹkan oṣù ní tààrà, àwọn ètò tó ń ṣiṣẹ́ ń lo ìlànà àṣà tó ti wà. Àwọn àjọ ẹ̀sìn ń ṣe ètò fún ọmọbìnrin tó ń sọ̀rọ̀ nípa ìlera nǹkan oṣù nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn nípa ìmọ́tótó àti iyì. Àwọn olórí ìbílẹ̀ ń fọwọ́ sí ọ̀rọ̀ nípa ìtọ́jú nǹkan oṣù nígbà tí a bá tọ̀ wọ́n wá pẹ̀lú ọ̀wọ̀, tí a sì fi ẹ̀rí àǹfààní rẹ̀ fún àdúgbò wọn hàn wọ́n.

Bí a ṣe ń gbé ọ̀rọ̀ kalẹ̀ ṣe pàtàkì gan-an. Sísọ pé àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin jẹ́ àṣà Òyìnbó láti òkèèrè ń fa àtakò. Gbígbé àwọn ohun kan náà kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti bọ̀wọ̀ fún iyì obìnrin Nàìjíríà, láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ipa wọn nínú ìdílé àti àdúgbò, àti láti jẹ́ kí wọ́n dé ibi tí agbára wọn lè gbé wọn dé, bá ìwà àṣà tó jinlẹ̀ mu ní àwọn àdúgbò onírúurú ní Nàìjíríà.

Àwọn obìnrin fúnra wọn ló ń darí ìyípadà àṣà nígbà tí wọ́n bá rí ìmọ̀ àti àtìlẹ́yìn. Àwọn ìyá tó kọ́ nípa àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ń sọ fún àwọn arábìnrin wọn, ọmọbìnrin wọn, àti ọ̀rẹ́ wọn. Àwọn ọmọbìnrin tó gba ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù ń sọ̀rọ̀ ní gbangba sí i pẹ̀lú ẹgbẹ́ wọn, èyí sì ń sọ ọ̀rọ̀ tí ìran àtijọ́ kò lè sọ di ohun tó wọ́pọ̀ díẹ̀díẹ̀. Ìyípadà àṣà láti ìsàlẹ̀ yìí sábà máa ń yára ju ìyípadà ìlànà láti òkè lọ.

Kíkó àwọn ọkùnrin àti olórí àdúgbò mọ́ ọn ń mú kí àṣà gbà á kíákíá. Nígbà tí àwọn bàbá bá lóye bí ìlera nǹkan oṣù ṣe ń kan ẹ̀kọ́ àti àǹfààní ọjọ́ iwájú àwọn ọmọbìnrin wọn, ọ̀pọ̀ ló ń di alágbàwí. Àwọn olórí ẹ̀sìn tó kọ́ pé dídènà ikú ìyá nígbà ìbímọ bá ìgbàgbọ́ wọn nípa ààbò ẹ̀mí mu sábà máa ń di ohùn alágbára fún ìtọ́jú ìlera obìnrin. Àtakò àṣà ń dín kù nígbà tí onírúurú ohùn nínú àdúgbò bá ń sọ̀rọ̀ fún ìyípadà, dípò kí àwọn ará òde fi tipátipá gbé e wá.

Láti yanjú àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin ní Áfíríkà, a nílò ọ̀nà àbáyọ tí a ṣe fún ipò Áfíríkà, kì í ṣe àwòṣe láti òkèèrè tí kò ka ipò ibí sí. Sana Pads wá láti inú òye jíjinlẹ̀ nípa àìní, ìṣòro, àti ìgbésí ayé obìnrin Nàìjíríà gan-an – kì í ṣe àbá tí wọ́n ṣe ní ibòmíràn.

Ṣíṣe é ní Nàìjíríà túmọ̀ sí pé a ṣe pádì fún ojú ọjọ́ gbígbóná àti ọ̀rinrin orílẹ̀-èdè yìí, pẹ̀lú aṣọ tó ń yára gbẹ tó sì ń rọrùn lára nígbà tí ooru bá dé 35-40 degrees Celsius. Ọ̀pọ̀ pádì tí a lè fọ̀ láti òkèèrè ń lo aṣọ tó wúwo tí kò bá ipò Nàìjíríà mu. Sana Pads fi afẹ́fẹ́ tó ń wọlé àti gbígbẹ kíákíá ṣáájú, èyí tó ṣe pàtàkì nínú ọ̀rinrin Lagos àti ọ̀dá harmattan.

Òye ipò ohun amáyédẹrùn ló darí bí a ṣe ṣe pádì náà. Ní àdúgbò tí omi kì í wà déédéé, a lè fọ̀ Sana Pads dáadáa pẹ̀lú omi díẹ̀, ó sì ń gbẹ láàrin wákàtí dípò ọjọ́. Èyí fi ìrírí gidi ní àdúgbò Nàìjíríà hàn, dípò èrò pé omi àti iná mànàmáná wà láìlópin.

Láti ìgbà tí a ti dá a sílẹ̀, Sana Pads ti ṣe àtìlẹ́yìn fún obìnrin tó ju 10,000 lọ tààrà, ó sì ti pín pádì tó ju 30,000 lọ nípasẹ̀ títà fún ẹnì kọ̀ọ̀kan, ètò ilé-ìwé, àti àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn NGO. Àwọn iye wọ̀nyí dúró fún àwọn ọmọbìnrin tó ń lọ sí ilé-ìwé jálẹ̀ nǹkan oṣù wọn, àwọn obìnrin tó ń ṣiṣẹ́ láìsí àníyàn nípa jíjò tàbí ibi tí wọ́n ti lè pààrọ̀, àti àwọn ìdílé tó ń yí owó pádì sí àwọn àìní pàtàkì mìíràn.

Iṣẹ́ àfojúsùn náà ju títa ọjà lọ: ó jẹ́ láti fòpin sí àìní owó fún nǹkan oṣù (period poverty) àti láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin Nàìjíríà. Sana Pads ń pèsè fún ilé-ìwé, àwọn NGO àti ètò àdúgbò ti ìwọ̀n yòówù kí ó jẹ́ ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún pákì kọ̀ọ̀kan. Àjọṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn NGO tó ń ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin ń fi ìtọ́jú nǹkan oṣù kún ètò ìfúnlágbára tó gbòòrò. Ìwé ẹ̀kọ́ ń bá ọjà wá, kí obìnrin lè mọ bí a ṣe ń tọ́jú pádì àti bí a ṣe ń lò ó dáadáa.

Ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún Sana Pads túmọ̀ sí ṣíṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ ọwọ́ Nàìjíríà, iṣẹ́ fún àwọn èèyàn, àti ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé, dípò kí a máa sọ àwọn ilé-iṣẹ́ àgbáyé di ọlọ́rọ̀. Ó túmọ̀ sí yíyan ọ̀nà àbáyọ tí a ṣe pẹ̀lú ọ̀wọ̀ jíjinlẹ̀ fún àṣà, ojú ọjọ́, àti ipò owó Nàìjíríà. Ju gbogbo rẹ̀ lọ, ó túmọ̀ sí dídarapọ̀ mọ́ iṣẹ́ àfojúsùn láti rí i dájú pé kò sí obìnrin tàbí ọmọbìnrin Nàìjíríà tí yóò pàdánù àǹfààní nítorí nǹkan oṣù rẹ̀.

Òye àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin ní Áfíríkà wúlò jùlọ nígbà tó bá di ìṣe tó ń mú ìlera yín dára sí i tàbí tó ń jẹ́ kí ẹ lè ran àwọn obìnrin mìíràn lọ́wọ́ ní àdúgbò yín. Àwọn ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé yìí á ràn yín lọ́wọ́ láti bẹ̀rẹ̀ láti ibi tí ẹ wà báyìí.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa yíyẹ bí ẹ ṣe ń tọ́jú nǹkan oṣù yín wò. Tí ẹ bá ń lo pádì tí a ń jù nù báyìí tí owó oṣooṣù rẹ̀ sì ń ni yín lára, pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń fún yín ní ìtura owó lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó sì dára fún àyíká. Starter Kit – Premium Pad mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìpamọ́ kan – ní gbogbo ohun tí ẹ nílò láti bẹ̀rẹ̀ sí í lo pádì tí a lè fọ̀ pẹ̀lú ìgboyà.

Premium Pad ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele mẹ́ta tó ń fa omi mu, èyí ló mú kí ó dára fún àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ ń ṣàn níwọ̀ntúnwọ̀nsì, tí wọ́n jẹ́ èyí tó pọ̀ jùlọ nínú nǹkan oṣù ọ̀pọ̀ obìnrin. Fún àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀, No Wahala Pad tó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele kan tó ń fa omi mu ń dáàbò bò yín pẹ̀lú ìtura láìsí pé ó nípọn jù. Àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ nílò Maxi Pad tó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele márùn-ún tó ń fa omi mu, tó ń bójú tó àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ yín pọ̀ jùlọ láìyẹ̀.

Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé pádì 6-8 tó fún gbogbo nǹkan oṣù, kí wọ́n lè máa fọ̀ wọ́n lọ́kọ̀ọ̀kan láìsí àníyàn pé kò ní sí pádì mímọ́ nílẹ̀. Ẹ ṣírò iye tí ẹ ń ná lóṣooṣù lórí pádì tí a ń jù nù, kí ẹ sì fi wé owó ẹ̀ẹ̀kan ṣoṣo fún pádì tí a lè fọ̀ tó ń pẹ́ ọdún 2-3 tí ẹ bá tọ́jú wọn dáadáa. Owó tí ẹ ó fi pamọ́ á hàn lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, àǹfààní fún àyíká àti ìrọ̀rùn á sì máa pọ̀ sí i bí àkókò ti ń lọ.

Yàtọ̀ sí pádì, ẹ ṣètò àyẹ̀wò ìdènà àìsàn tó bá ọjọ́ orí yín àti ewu yín mu. Ó yẹ kí àwọn obìnrin tó ti lé ní ọmọ ọdún 30 fi àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹnu ilé-ọmọ ní gbogbo ọdún 3-5 àti àyẹ̀wò ọmú lọ́dọọdún ṣáájú. Àwọn tí ẹbí wọn ti ní jẹjẹrẹ ẹ̀yà ìbímọ rí tàbí tí wọ́n ní ewu mìíràn lè nílò àyẹ̀wò léraléra sí i. Ẹ kàn sí ilé ìwòsàn ìjọba ìbílẹ̀ yín nípa iṣẹ́ ìlera obìnrin tó wà – ọ̀pọ̀ ń ṣe àyẹ̀wò ní owó tí ìjọba ti dín kù tàbí lọ́fẹ̀ẹ́ nígbà ìpolongo ìlera àkànṣe.

Ilé-ìwé, àwọn NGO, ilé ìwòsàn, àti àwọn àjọ àdúgbò ń kó ipa pàtàkì nínú gbígbé àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin ní Áfíríkà lárugẹ. Tí ẹ bá ń darí tàbí tí ẹ ń ṣiṣẹ́ nínú irú àjọ bẹ́ẹ̀, ẹ lè mú ipa wá lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nípasẹ̀ ètò àti àjọṣepọ̀ tó dojú kọ àìní gan-an.

Ètò ìlera nǹkan oṣù ní ilé-ìwé ń da ẹ̀kọ́ pọ̀ mọ́ pípèsè pádì. Ẹ kàn sí Sana Pads nípa bí ẹ ṣe lè ra lọ́pọ̀ fún ilé-ẹ̀kọ́ yín. Ẹ fi ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù kún ẹ̀kọ́ ìlera àti ọgbọ́n ìgbésí ayé, kí gbogbo ọmọbìnrin lè gba ìmọ̀ tó péye kí nǹkan oṣù àkọ́kọ́ wọn tó dé, dípò kí wọ́n kọ́ ọ nínú ìdàrúdàpọ̀ àti ìtìjú.

Àwọn NGO tó ń ṣiṣẹ́ lórí ìfúnlágbára ọmọbìnrin, ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé obìnrin, tàbí ọ̀rọ̀ ìlera lè fi ìlera nǹkan oṣù kún gbogbo iṣẹ́ wọn gẹ́gẹ́ bí ohun pàtàkì. Ọmọbìnrin tó ń tọ́jú nǹkan oṣù rẹ̀ pẹ̀lú ìgboyà ń lọ sí ilé-ìwé déédéé, ó sì ń kópa ní kíkún nínú àǹfààní ọrọ̀ ajé. Àwọn obìnrin tí kò ní máa ná owó pádì lóṣooṣù mọ́ lè fi owó náà sí òwò wọn tàbí ìdílé wọn. Ìmọ́tótó nǹkan oṣù tó dára sí i ń dín àkóràn ọ̀nà ìbímọ àti ìṣòro tó ń bá a wá kù.

Ilé ìwòsàn lè mú iṣẹ́ ìlera obìnrin dára sí i nípa kíkọ́ gbogbo òṣìṣẹ́ láti máa tọ́jú èèyàn pẹ̀lú ọ̀wọ̀ àti òye nípa ọ̀rọ̀ obìnrin àti ọkùnrin. Ọ̀pọ̀ obìnrin ń yẹra fún ìtọ́jú nítorí pé wọ́n ti pa wọ́n tì rí, wọ́n ti dá wọn lẹ́jọ́, tàbí wọn kò bọ̀wọ̀ fún wọn. Dídá àyíká tó gbani mọ́ra sílẹ̀, níbi tí obìnrin ti ń rí i pé a gbọ́ tiwọn tí a sì kà wọ́n sí, ń jẹ́ kí wọ́n wá ìtọ́jú ìdènà kí pàjáwìrì tó dé.

Àwọn olórí àdúgbò àti àwọn àjọ ẹ̀sìn lè ṣe onígbọ̀wọ́ ìpàdé ẹ̀kọ́ ìlera tó ń dé ọ̀dọ̀ àwọn obìnrin tí kò lè lọ sí ilé ìwòsàn. Ẹ bá ẹ̀ka ìlera ìjọba ìbílẹ̀ tàbí àwọn NGO ìlera ṣiṣẹ́ pọ̀ láti mú àyẹ̀wò, ọ̀rọ̀ ìlera, tàbí pínpín pádì wá sí àdúgbò yín nígbà àwọn ìpéjọpọ̀ àti ayẹyẹ tó ti wà.

Àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin ní Áfíríkà ti ń rí àfiyèsí àti owó tí ó ti tọ́ sí wọn tipẹ́. Ìlera nǹkan oṣù, ìtọ́jú ìyá, àyẹ̀wò jẹjẹrẹ ẹ̀yà ìbímọ, àti àtìlẹ́yìn ìlera ọpọlọ kì í ṣe ohun afẹ́ – wọ́n jẹ́ ìpìlẹ̀ iyì, iṣẹ́, àti agbára obìnrin. Nígbà tí obìnrin bá rí ìtọ́jú ìlera tí a ṣe fún àìní wọn gan-an dípò àbá lásán, gbogbo àdúgbò ló ń jèrè nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ tó dára sí i, ọrọ̀ ajé tó lágbára sí i, àti ìran ọjọ́ iwájú tó ní ìlera.

Ọ̀nà àbáyọ Nàìjíríà fún ìṣòro Nàìjíríà ń ṣiṣẹ́ ju àwòṣe láti òkèèrè lọ. Ṣíṣe ọjà ní ilé ń lóye ipò ibí. Ọ̀nà àdúgbò ń bọ̀wọ̀ fún àṣà, ó sì ń fúnni ní ìtọ́jú tó dá lórí ẹ̀rí. Ọjà tí owó rẹ̀ mọ níwọ̀n tó sì ń pẹ́ bí pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń yanjú àìní ìsinsìnyí, ó sì ń mú àǹfààní pípẹ́ wá fún obìnrin, ìdílé, àti àyíká.

Ẹ kò nílò láti dúró de ìlànà ìjọba pípé tàbí àtúnṣe ńlá nínú ètò ìlera kí ẹ tó ṣe ìyàtọ̀. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìwà ìlera tiyín, ẹ ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn obìnrin mìíràn ní àdúgbò yín, kí ẹ sì yan ọ̀nà àbáyọ Nàìjíríà tó ń gbé àlàáfíà obìnrin lárugẹ. Yálà akẹ́kọ̀ọ́ ní Kano ni yín, ìyá ní Port Harcourt, tàbí olórí àjọ ní Abuja, ẹ lè gbé àwọn ohun pàtàkì ìlera obìnrin lárugẹ nípasẹ̀ ìpinnu tí ẹ ń ṣe àti ọ̀rọ̀ tí ẹ ń bẹ̀rẹ̀.

Ẹ kàn sí Sana Pads láti mọ̀ sí i nípa pádì àti ètò wa tó ń ṣe àtìlẹ́yìn fún ìlera nǹkan oṣù, ẹ̀kọ́, àti ìfúnlágbára obìnrin káàkiri Nàìjíríà. Papọ̀, à ń kọ́ ọjọ́ iwájú tí gbogbo obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà yóò ní ohun èlò ìlera, ìmọ̀, àti iyì tó tọ́ sí i. Fún ìmọ̀ kíkún nípa ìlera nǹkan oṣù, ìlera ìbímọ, àti ọ̀nà àbáyọ tó wúlò, ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú-ìwé wa nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà níbí.