Nǹkan Oṣù Tó Dára àti Àmì Nǹkan Oṣù Tí Kò Dára: Ohun Tí Gbogbo Obìnrin Nàìjíríà Gbọ́dọ̀ Mọ̀

Ìyípo nǹkan oṣù obìnrin kọ̀ọ̀kan yàtọ̀, ṣùgbọ́n àwọn ìlànà kan máa ń fi hàn pé ohun kan nílò ìtọ́jú dókítà. Ìtọ́sọ́nà yìí yóò ràn yín lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàárín àyípadà tó jẹ́ deede àti àwọn àmì tó fi hàn pé ẹ gbọ́dọ̀ lọ rí dókítà.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Ìyípo nǹkan oṣù tó dára máa ń wà láàárín ọjọ́ 21-35, ẹ̀jẹ̀ ọjọ́ 3-7 sì jẹ́ ohun tó dára fún ọ̀pọ̀ obìnrin.
• Kí ẹ̀jẹ̀ máa rin pádì kan já ní gbogbo wákàtí fún ọ̀pọ̀ wákàtí, tàbí kí ẹ̀jẹ̀ dídì tó tóbi ju owó ẹyọ ₦50 lọ máa jáde, fi hàn pé ẹ̀jẹ̀ ti pọ̀ jù lọ́nà tí kò dára.
• Ìrora líle tó ń dí iṣẹ́ ojoojúmọ́ lọ́wọ́, tàbí tí oògùn tí a lè rà láìsí ìwé dókítà kò ṣiṣẹ́ fún, nílò àyẹ̀wò dókítà.
• Kí nǹkan oṣù má wá fún oṣù mẹ́ta láìsí oyún, tàbí ìyípo tó kúrú ju ọjọ́ 21 lọ, yẹ fún àyẹ̀wò lọ́dọ̀ òṣìṣẹ́ ìlera.
• Ní Nàìjíríà, níbi tí àǹfààní sí ètò ìlera kò ti dọ́gba, mímọ àwọn àmì ìkìlọ̀ yìí ń ràn yín lọ́wọ́ láti wá ìrànlọ́wọ́ kí ìṣòro tó burú sí i.
• Ẹ̀jẹ̀ tó ń jáde nígbà nǹkan oṣù tó dára jẹ́ 30-80ml lápapọ̀, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò ní ohun èlò láti wọ̀n ọ́n dáadáa.
• Àyípadà nínú ìlànà tiyín gan-an ṣe pàtàkì ju kí ẹ fi ara yín wé àwọn ẹlòmíì tàbí ìlànà ìṣègùn ilẹ̀ Òyìnbó.

Ẹ jẹ́ ká wo dáadáa ohun tó jẹ́ deede, àti ìgbà tí ara yín ń fi àmì ewu ránṣẹ́ tí kò yẹ kí ẹ fojú fò.

Folake jókòó nínú ilé rẹ̀ ní Lagos, ó ń wo kàlẹ́ńdà orí fóònù rẹ̀. Nǹkan oṣù rẹ̀ ti dé ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta ṣáájú àkókò – lẹ́ẹ̀kan sí i. Ṣé èyí dára? Ṣé kí ọkàn rẹ̀ dàrú? Ó ronú láti bi ìyá rẹ̀, ṣùgbọ́n bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó ti pé ọmọ ọdún 24, ọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù ṣì ń tì í lójú. Ó wá a kiri lórí Google, ó sì rí ìsọfúnni tó ta kora láti àwọn ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù ilẹ̀ òkèèrè tí kò dà bí ẹni pé wọ́n mọ ipò tí òun wà.

Bíi Folake, ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà ló ń ṣe kàyéfì bóyá nǹkan oṣù wọn dára. Ẹ lè máa bi ara yín pé: Ṣé ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ tó báyìí dára? Ṣé ó yẹ kí inú rírun dun mí tó báyìí? Kí ló dé tí ìyípo mi kò ṣe é sọtẹ́lẹ̀? Ìbéèrè wọ̀nyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ lásán. Mímọ ìyàtọ̀ láàárín àyípadà nǹkan oṣù tó jẹ́ deede àti àmì ìkìlọ̀ gidi lè dáàbò bo ìlera yín, kó gbà yín lọ́wọ́ owó ìtọ́jú tí kò pọn dandan, kó sì fún yín ní àlàáfíà ọkàn. Síbẹ̀, ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò tíì gba ẹ̀kọ́ tó ṣe kedere, tó wúlò, nípa ohun tó yẹ – àti ohun tí kò yẹ – kí ara wọn máa ní ìrírí rẹ̀ lóṣooṣù.

Ìyípo nǹkan oṣù yín dà bí ìjíròrò oṣooṣù láàárín ọpọlọ yín, ẹ̀yà ara tó ń pèsè ẹyin (ovaries), àti ilé-ọmọ. Nígbà tí ìjíròrò yìí bá ń lọ geerege, ẹ ó ní ohun tí àwọn dókítà ń pè ní nǹkan oṣù “deede”. Ṣùgbọ́n “deede” gbòòrò ju bí ẹ ṣe rò lọ, ìdí nìyí tí fífi ara yín wé àwọn ọ̀rẹ́ tàbí ẹbí lè ṣì yín lọ́nà.

Ìyípo nǹkan oṣù tó wọ́pọ̀ máa ń gba ọjọ́ 21-35. A máa ń kà á láti ọjọ́ àkọ́kọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá jáde títí di ọjọ́ tó ṣáájú ìgbà tí nǹkan oṣù tó kàn bá bẹ̀rẹ̀. Ẹ wo ààlà yìí bí àkókò òjò – kì í dé ní ọjọ́ kan náà gan-an lọ́dọọdún, ṣùgbọ́n ó ní ìlànà gbogbogbòò tí ẹ lè dá mọ̀. Ọ̀pọ̀ obìnrin máa ń ṣe ẹ̀jẹ̀ fún ọjọ́ 3-7, ẹ̀jẹ̀ sì máa ń pọ̀ jù ní ọjọ́ méjì àkọ́kọ́ kí ó tó dínkù.

Nígbà nǹkan oṣù tó dára, ẹ̀jẹ̀ tó tó 30-80ml ni ẹ ó pàdánù lápapọ̀. Èyí dà bí ìwọ̀n tó péye, ṣùgbọ́n ní tòótọ́, ẹ kò fi ife wọ̀n ọ́n. Ní ọ̀nà tó rọrùn, ó túmọ̀ sí pé ẹ ó máa pààrọ̀ pádì lásán ní ìgbà 3-5 lójoojúmọ́, pádì náà á sì rin níwọ̀nba – kò rin já pátápátá, ṣùgbọ́n ó hàn kedere pé a ti lò ó. Àwọ̀ ẹ̀jẹ̀ lè jẹ́ pupa yòò títí dé àwọ̀ ilẹ̀ dúdú, nígbà míì pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ dídì kéékèèké (tó kéré ju owó ẹyọ ₦10 lọ). Ẹ̀jẹ̀ dídì wọ̀nyí jẹ́ sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ àti ẹran ara tó kóra jọ lásán, kò sí ohun tó yẹ kó dẹ́rù bà yín.

Inú rírun náà jẹ́ deede, bó tilẹ̀ jẹ́ pé èyí ya ọ̀pọ̀ obìnrin lẹ́nu, nítorí wọ́n ti sọ fún wọn pé kí wọ́n “kàn fara da” ìrora líle. Inú rírun tó jẹ́ deede dà bí ìrora wẹ́rẹ́ tàbí ìtẹ̀mọ́lẹ̀ ní ìsàlẹ̀ ikùn, ìsàlẹ̀ ẹ̀yìn, tàbí òkè itan. Ibuprofen tàbí paracetamol, ìgò omi gbígbóná, tàbí ìsinmi máa ń rọ̀ ọ́ dáadáa. Ara lè má rọ̀ yín, ṣùgbọ́n ẹ ṣì lè lọ sí ilé-ìwé, lọ síbi iṣẹ́, tàbí se oúnjẹ alẹ́. Tí ẹ bá dùbúlẹ̀ sílẹ̀ tí ẹ kò lè mira, ìyẹn ti kọjá ààlà deede, ó ti di ohun tí kò dára.

Nǹkan oṣù yín ní ọmọ ọdún 15 yàtọ̀ sí ti ọmọ ọdún 35, èyí sì jẹ́ ohun tí a retí. Àwọn ọ̀dọ́bìnrin sábà máa ń ní ìyípo tí kò ṣe déédé fún ọdún 1-3 àkọ́kọ́ lẹ́yìn nǹkan oṣù àkọ́kọ́ wọn. Tí ẹ bá jẹ́ ọmọ ọdún 16, tí ìyípo yín sì ń yí padà láàárín ọjọ́ 28 sí 40, ara yín ló ń kọ́ ìlù rẹ̀, kì í ṣe àìsàn. Àìṣedéédé yìí máa ń bí ọ̀pọ̀ akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé girama ní Abuja tàbí Kano nínú, nítorí wọn kò lè mọ ìgbà tí wọn yóò nílò pádì, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń tán nígbà tí wọ́n bá fi máa parí ọ̀dọ́.

Àwọn obìnrin tó wà ní ọdún 20 sí 30 wọn sábà máa ń ní ìyípo tó dúró déédé jù – ara yín ti rí ìlànà rẹ̀. Síbẹ̀, ìdààmú ọkàn lè da ìyípo tó ti dúró rú. Akẹ́kọ̀ọ́ ọdún ìkẹyìn ní yunifásítì ní Lagos tó ń múra ìdánwò lè fo nǹkan oṣù kan pátápátá, tàbí obìnrin tó ń kojú ìṣòro owó nínú ẹbí ní Port Harcourt lè rí i pé ìyípo òun ti nà dé ọjọ́ 40. Àwọn àyípadà ìgbà díẹ̀ wọ̀nyí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń bíni nínú, kì í fi dandan fi hàn pé ìṣòro ìlera wà, tí ìyípo yín bá padà sí bí ó ti máa ń rí lẹ́yìn tí ìdààmú náà bá kọjá.

Bí ẹ ṣe ń súnmọ́ ọdún 40, ìyípo sábà máa ń yí padà lẹ́ẹ̀kan sí i. Perimenopause – àkókò ìyípadà ṣáájú kí nǹkan oṣù tó dáwọ́ dúró pátápátá (menopause) – lè bẹ̀rẹ̀ ní ìparí ọdún 30 fún àwọn obìnrin Nàìjíríà kan. Ẹ lè rí i pé ìyípo yín ti kúrú (ní gbogbo ọjọ́ 24 dípò 28), tàbí nǹkan oṣù tó pọ̀ gan-an lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan tí èyí tó fúyẹ́ ń tẹ̀lé. Àìṣeésọtẹ́lẹ̀ yìí lè wà fún ọ̀pọ̀ ọdún kí nǹkan oṣù tó dáwọ́ dúró pátápátá, ní nǹkan bí ọmọ ọdún 50-52.

Ohun tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò mọ̀ nìyí: ohun tó jẹ́ deede fún yín ṣe pàtàkì ju ìwọ̀n àárín inú ìwé lọ. Tí ẹ bá ti máa ń ní ìyípo ọjọ́ 24 pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ fún ọjọ́ 2 nígbà gbogbo, ìyẹn ni ìlànà deede tiyín. Obìnrin tó ní ìyípo ọjọ́ 32 pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ ìwọ̀nba fún ọjọ́ 5 ní ìlànà tó yàtọ̀ pátápátá. Kò sí èyí tó jẹ́ àṣìṣe nínú wọn.

Ìdí nìyí tí kíkọ ìyípo yín sílẹ̀ fi ń ṣèrànwọ́. Ẹ kò nílò áàpù olówó ńlá – kàlẹ́ńdà lásán tàbí ìwé kékeré ti tó. Ẹ sàmì sí ọjọ́ àkọ́kọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá jáde lóṣooṣù. Lẹ́yìn oṣù 3-4, ẹ ó rí ìlànà tiyín. Nígbà tí ẹ bá ti mọ ìlànà deede yín, ẹ lè rí àyípadà tó ṣe pàtàkì. Tí ìyípo yín tó máa ń jẹ́ ọjọ́ 28 bá di ọjọ́ 21 lójijì fún oṣù mẹ́ta léraléra, àyípadà yẹn fi hàn pé ohun kan wà tó yẹ ká wádìí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìyípo ọjọ́ 21 wà nínú ààlà “deede” fún àwọn obìnrin kan.

Ẹ wo Amina ní Kaduna, tó máa ń ṣe ẹ̀jẹ̀ fún ọjọ́ 4 gẹ́lẹ́ pẹ̀lú inú rírun díẹ̀. Nígbà tí nǹkan oṣù rẹ̀ nà dé ọjọ́ 7 lójijì pẹ̀lú ìrora líle, ó mọ̀ pé èyí ti yapa kúrò ní ìlànà deede òun, ó sì wá ìrànlọ́wọ́. Wọ́n rí i pé ó ní fibroid ní kùtùkùtù tó fi jẹ́ pé wọ́n lè tọ́jú rẹ̀ láìsí iṣẹ́ abẹ. Ká ní ó fi ara rẹ̀ wé àwọn ọ̀rẹ́ tó máa ń ṣe ẹ̀jẹ̀ fún ọjọ́ 7 nípa ti ara wọn, ó lè ti fojú fo àmì ìkìlọ̀ gidi.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé nǹkan oṣù tó dára gbòòrò, àwọn àmì kan máa ń fi hàn nígbà gbogbo pé ohun kan nílò ìtọ́jú dókítà. Dídá àwọn àmì ewu wọ̀nyí mọ̀ ní kùtùkùtù lè dènà ìṣòro tó le, kí ẹ sì rí ìtọ́jú kí ìṣòro tó burú sí i.

Ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù lọ́nà tí kò dára – tí àwọn dókítà ń pè ní menorrhagia – túmọ̀ sí kí ẹ̀jẹ̀ máa rin pádì lásán tàbí tampon já ní gbogbo wákàtí fún ọ̀pọ̀ wákàtí léraléra, tàbí ẹ̀jẹ̀ tó ń jáde ju ọjọ́ 7 lọ. Ní èdè tó rọrùn fún wa ní Nàìjíríà, tí ẹ bá ń pààrọ̀ pádì tó ti rin já pátápátá ní gbogbo ìṣẹ́jú 60 nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀ jù, tàbí tí ẹ̀jẹ̀ dídì tó tóbi ju owó ẹyọ ₦50 lọ bá ń jáde, ẹ ti kọjá ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ tó ṣì jẹ́ deede, ẹ sì ti wọ ipò tó yẹ kó kọ yín lóminú.

Ọ̀pọ̀ obìnrin kò mọ̀ pé ẹ̀jẹ̀ wọn ti pọ̀ jù lọ́nà tí kò dára, nítorí bí ó ti máa ń rí fún ọ̀pọ̀ ọdún nìyẹn. Ẹ lè máa rò pé, “Bí ara mi ṣe máa ń ṣe nìyí.” Ṣùgbọ́n tí nǹkan oṣù tó pọ̀ bá ń mú kí ẹ pàdánù ilé-ìwé tàbí iṣẹ́, tí ẹ ń yẹra fún ìpéjọpọ̀ nítorí ẹ ń bẹ̀rù kí ẹ̀jẹ̀ má jò, tàbí tí ó ń rẹ̀ yín nígbà gbogbo nígbà ìyípo yín, ó ṣeé ṣe kí ẹ̀jẹ̀ yín ti kọjá ààlà deede. Èyí ṣe pàtàkì nítorí ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ tó ń bá a lọ fún ìgbà pípẹ́ máa ń fa àìtó ẹ̀jẹ̀ látàrí àìtó iron (anemia), èyí tó ń mú kí ó rẹ̀ yín, kí ara yín ṣe aláìlágbára, kí òòyì máa kọ́ yín, kí ẹ sì máa ní ìṣòro láti pọkàn pọ̀.

Ẹ ṣọ́ àwọn àmì ìkìlọ̀ ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ wọ̀nyí: ẹ̀jẹ̀ tó ń mú kí ẹ lo pádì méjì papọ̀, ẹ̀jẹ̀ tó ń rin já sí aṣọ yín bó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ lo ààbò, kí ẹ máa nílò láti pààrọ̀ pádì ní òru, tàbí kí ẹ̀jẹ̀ dídì ńlá máa jáde léraléra. Nínú ooru Nàìjíríà, àwọn obìnrin kan máa ń rò pé òógùn tó pọ̀ jù àti àìlágbára nígbà nǹkan oṣù jẹ́ ìnira ooru lásán, nígbà tí ó jẹ́ pé àmì àìtó ẹ̀jẹ̀ látàrí ẹ̀jẹ̀ tí wọ́n ń pàdánù ni wọ́n ń ní.

Ìrora nǹkan oṣù yàtọ̀ síra. Ní ẹ̀gbẹ́ kan, ìnira wẹ́rẹ́ wà tí oògùn ìrora lásán lè ṣàkóso ní ìrọ̀rùn. Ní ẹ̀gbẹ́ kejì, ìrora tó ń sọ ènìyàn di aláìlágbára wà, tó ń dá yín dúró láti ṣe ohunkóhun. Èkejì yìí kì í ṣe deede, láìka ohun tí wọ́n ti kọ́ ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà nípa “ìyà obìnrin” sí.

Ìrora nǹkan oṣù tí kò dára – tí a ń pè ní dysmenorrhea nígbà tó bá le – máa ń gún bí ọ̀bẹ, tàbí kí inú rírun le débi pé ẹ kò lè nàró gbọ̀ngbọ̀n. Oògùn tí a lè rà láìsí ìwé dókítà kò ní ṣiṣẹ́ fún un, tàbí kí ẹ máa lo ju ìwọ̀n tí wọ́n sọ pé kí ẹ lò kí ẹ tó rí ìtura díẹ̀. Tí ìrora bá ń mú kí ẹ bì, tí ẹ kò lè lọ síbi iṣẹ́ tàbí ilé-ìwé, tàbí tí ẹ ń lo ọ̀pọ̀ wákàtí ní ìdùbúlẹ̀ tí ẹ kò lè mira, èyí fi hàn pé ìṣòro kan wà nísàlẹ̀ tó yẹ kí a wádìí.

Àwọn ohun tó sábà máa ń fa ìrora nǹkan oṣù tí kò dára fún àwọn obìnrin Nàìjíríà ni endometriosis (ẹran ara tó jọ ìbòrí inú ilé-ọmọ tó ń hù ní ìta ilé-ọmọ), adenomyosis (ìbòrí inú ilé-ọmọ tó ń hù wọnú ògiri iṣan ilé-ọmọ), tàbí fibroid (kókó tí kì í ṣe jẹjẹrẹ). Àwọn àìsàn wọ̀nyí kì í lọ fúnra wọn. Kò yẹ kí olùkọ́ ọmọ ọdún 28 ní Ibadan gbà láti máa pàdánù ọjọ́ iṣẹ́ mẹ́ta lóṣooṣù nítorí ìrora. Kò yẹ kí akẹ́kọ̀ọ́ yunifásítì ní Nsukka máa ṣètò àkókò ìdánwò rẹ̀ yí ìyípo rẹ̀ ká nítorí ìrora kò jẹ́ kó lè ronú dáadáa. Àwọn ipò wọ̀nyí nílò àyẹ̀wò dókítà.

Ẹ tún ṣọ́ ìrora tó ń yí ìlànà padà. Tí inú rírun yín tó máa ń jẹ́ wẹ́rẹ́ bá di líle lójijì, tàbí tí ìrora tuntun bá bẹ̀rẹ̀ nígbà tí ẹyin ń jáde (àárín ìyípo) tàbí nígbà ìbálòpọ̀, àwọn àyípadà wọ̀nyí yẹ fún ìwádìí bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìrora náà kò sọ yín di aláìlèṣe-nǹkan pátápátá.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àìṣedéédé nígbà ọ̀dọ́ jẹ́ deede, àìṣeésọtẹ́lẹ̀ tó ń bá a lọ ní ọdún 20 yín tàbí lẹ́yìn rẹ̀ sábà máa ń fi àìdọ́gba họ́mọ̀nù hàn. Tí ìyípo yín bá ń yí padà lọ́nà tó pọ̀ jù – ọjọ́ 25 ní oṣù kan, ọjọ́ 45 ní oṣù tó tẹ̀lé e, ọjọ́ 30 lẹ́yìn ìyẹn, láìsí ìlànà kankan tí a lè rí – ara yín ń tiraka láti mú họ́mọ̀nù dọ́gba.

Kí nǹkan oṣù má wá rárá (amenorrhea) máa ń mú àníyàn tó yàtọ̀ wá ní ìbámu pẹ̀lú ipò yín. Ó hàn gbangba pé tí ẹ bá ń ní ìbálòpọ̀ tí nǹkan oṣù sì fo, oyún ni ohun àkọ́kọ́ láti ronú nípa rẹ̀. Ṣùgbọ́n tí ẹ kò bá lóyún tí nǹkan oṣù sì ti fo ní ìgbà mẹ́ta tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ léraléra, èyí fi hàn pé ẹyin ti dẹ́kun jíjáde. Àwọn ohun tó sábà máa ń fà á ni polycystic ovary syndrome (PCOS), ìṣòro thyroid, ìdààmú ọkàn tó pọ̀ jù, eré-ìdárayá tó pọ̀ jù, tàbí kí ara rù gan-an.

Àwọn obìnrin Nàìjíríà kan máa ń yọ̀ nígbà tí nǹkan oṣù bá fo, wọ́n á ní “wàhálà dínkù, owó pádì dínkù.” Ṣùgbọ́n nǹkan oṣù tí kò wá fi hàn pé ẹ̀yà ara ìbímọ yín kò ṣiṣẹ́ bó ṣe yẹ. Bí ẹ kò tilẹ̀ fẹ́ bímọ báyìí, àìṣiṣẹ́ yìí ń kan ìlera yín lápapọ̀. Fún àpẹẹrẹ, PCOS máa ń mú ewu àrùn ṣúgà àti àrùn ọkàn pọ̀ sí i. Ìṣòro thyroid máa ń kan agbára yín, ìwọ̀n ara yín, àti ìṣesí ọkàn yín, ju nǹkan oṣù nìkan lọ.

Ní ọ̀nà kejì, nǹkan oṣù tó ń wá léraléra jù – ìyípo tó kúrú ju ọjọ́ 21 lọ nígbà gbogbo – náà fi ìṣòro hàn. Kò yẹ kí ẹ máa ṣe ẹ̀jẹ̀ ní gbogbo ọ̀sẹ̀ méjì. Ìlànà yìí fi hàn pé ìṣòro wà pẹ̀lú jíjáde ẹyin, tàbí nígbà míì, ìṣòro ilé-ọmọ bíi polyp. Obìnrin ní Enugu tó ń ṣe nǹkan oṣù ní gbogbo ọjọ́ 18 ń pàdánù ẹ̀jẹ̀ léraléra jù, ó ṣeé ṣe kí àìtó ẹ̀jẹ̀ máa bẹ̀rẹ̀ sí í ṣe é, ó sì dájú pé ìgbésí ayé rẹ̀ ń dàrú láìnídìí.

Mímọ ìgbà tí ẹ ó wá ìrànlọ́wọ́ kò ní jẹ́ kí ẹ fojú fo ìṣòro gidi, tàbí kí ẹ máa ṣàníyàn láìnídìí nípa àyípadà tó jẹ́ deede. Àwọn ìlànà wọ̀nyí á ràn yín lọ́wọ́ láti ṣe ìpinnu yẹn.

Àwọn àmì kan tó jẹmọ́ nǹkan oṣù nílò ìtọ́jú kíákíá, kì í ṣe “ẹ jẹ́ ká dúró wò ó”. Ẹ wá ìtọ́jú dókítà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀ débi pé ó ń rin pádì já láàárín ohun tí kò tó wákàtí kan, tí èyí sì ń bá a lọ fún ohun tó ju wákàtí méjì lọ. Ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ tó báyìí lè yára fa àìtó ẹ̀jẹ̀ tó léwu, tàbí kó fi ìṣòro ńlá hàn tó nílò ìtọ́jú.

Bákan náà, ìrora líle tó dé lójijì – pàápàá tí ibà, òòyì, tàbí dídákú bá tẹ̀lé e – nílò àyẹ̀wò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn àmì wọ̀nyí papọ̀ lè fi àkóràn hàn, oyún ìta ilé-ọmọ (ectopic pregnancy, tí ó bá ṣeé ṣe rárá pé ẹ lóyún), tàbí cyst ẹ̀yà ara tó ń pèsè ẹyin tó ti bẹ́. Obìnrin ní Calabar tí ìrora ikùn líle bá dé bá lójijì pẹ̀lú nǹkan oṣù rẹ̀, tí ó yàtọ̀ pátápátá sí inú rírun tó máa ń ní, kò gbọdọ̀ dúró di òwúrọ̀ kí ó tó wá ìrànlọ́wọ́.

Kí ẹran ara tàbí ẹ̀jẹ̀ dídì ńlá máa jáde pẹ̀lú inú rírun líle lè fi hàn pé oyún ń bàjẹ́ (miscarriage), tí ó bá ṣeé ṣe rárá pé ẹ lóyún. Bí ẹ kò tilẹ̀ mọ̀ pé ẹ lóyún, ipò yìí nílò ìtọ́jú dókítà láti rí i dájú pé gbogbo rẹ̀ ti jáde tán, àti láti dènà àkóràn. Ẹ̀jẹ̀ láàárín nǹkan oṣù méjì tó ń rin pádì (kì í ṣe ẹ̀jẹ̀ tó ń tà díẹ̀díẹ̀ lásán) tàbí ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn ìbálòpọ̀ náà nílò àyẹ̀wò dókítà kíákíá, láti mọ̀ bóyá ìṣòro wà ní ẹnu ilé-ọmọ (cervix).

Àwọn àmì míì tó yẹ kó kọ yín lóminú kò nílò ìtọ́jú pàjáwìrì, ṣùgbọ́n kò yẹ kí ẹ fojú fò wọ́n títí láé. Ẹ ṣètò láti rí dókítà láàárín ọ̀sẹ̀ díẹ̀ tí ẹ bá ti ní èyíkéyìí nínú àwọn ìlànà wọ̀nyí fún ìyípo mẹ́ta tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ léraléra: nǹkan oṣù tó ń gba ju ọjọ́ 7 lọ, ìyípo tó kúrú ju ọjọ́ 21 lọ tàbí tó gùn ju ọjọ́ 35 lọ, nǹkan oṣù tó ti pọ̀ gan-an ju bí ó ti máa ń rí fún yín lọ, tàbí ìrora tó ti burú sí i tó sì ń dí iṣẹ́ ojoojúmọ́ lọ́wọ́ báyìí.

Tí ẹ̀jẹ̀ bá ń rin ju pádì lásán 6-7 já lójoojúmọ́ nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀ jù, ó yẹ kí ẹ bá òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀, bí kò tilẹ̀ tíì dé ààlà pàjáwìrì “pádì kan ní wákàtí kan”. Ó ṣeé ṣe kí àìtó ẹ̀jẹ̀ máa wọ̀ yín lára díẹ̀díẹ̀, èyí tó ń kan agbára yín, ìfọkànsí yín, àti àlàáfíà yín lápapọ̀.

Ní Nàìjíríà, níbi tí àǹfààní sí ètò ìlera ti yàtọ̀ gan-an láàárín Lagos àti ìgbèríko, ẹ lè kojú ìdènà láti wá ìtọ́jú. Owó, jíjìnnà sí ilé-ìwòsàn, tàbí ìtìjú àṣà láti bá dókítà ọkùnrin sọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù lè fa ìdádúró. Ṣùgbọ́n fífojú fo àmì tí kò dára tó ń bá a lọ sábà máa ń yọrí sí ìṣòro tó díjú, tó sì wọ́n jù lọ́jọ́ iwájú. Ìbẹ̀wò dókítà báyìí lè dènà iṣẹ́ abẹ lọ́jọ́ iwájú.

Nígbà tí ẹ bá lọ gba ìtọ́jú, tí ẹ bá mú ìsọfúnni tó ṣe kedere lọ, dókítà yín á lè mọ ipò yín kíákíá. Ẹ bẹ̀rẹ̀ sí í kọ àwọn nǹkan wọ̀nyí sílẹ̀ fún ó kéré tán ìyípo méjì kí ẹ tó lọ: ọjọ́ àkọ́kọ́ nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan, iye ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ fi ń jáde, iye pádì tí ẹ ń lò lójoojúmọ́ (àti bí wọ́n ṣe rin tó), ìrora èyíkéyìí (ẹ fún un ní máàkì 1-10, kí ẹ sì kọ iṣẹ́ tí kò jẹ́ kí ẹ ṣe), ẹ̀jẹ̀ dídì èyíkéyìí àti bí ó ṣe tóbi tó, àti àmì míì bíi àárẹ̀, òòyì, tàbí ẹ̀fọ́rí.

Kíkọ sílẹ̀ yìí ń sọ ẹ̀dùn tí kò ṣe kedere bíi “nǹkan oṣù mi pọ̀” di ìsọfúnni tó dájú: “Mo ń lo pádì 10 tó rin já pátápátá lójoojúmọ́ fún ọjọ́ mẹ́ta àkọ́kọ́, nígbà tí mo lo pádì 15 lápapọ̀ fún ọjọ́ 5 ní ọdún tó kọjá.” Àlàyé tó péye bẹ́ẹ̀ ń ràn dókítà yín lọ́wọ́ láti mọ bí ọ̀rọ̀ ṣe le tó, ó sì ń tọ́ ọ sọ́nà sí àyẹ̀wò tó yẹ. Ẹ kò nílò áàpù olówó ńlá – ìwé kékeré lásán tàbí àkọsílẹ̀ lórí fóònù yín ti tó.

Ẹ tún kọ ohun tí ẹ ti gbìyànjú fún ìtura àti bóyá ó ṣiṣẹ́. Ṣé ẹ ti lo paracetamol tàbí ibuprofen? Ìwọ̀n mélòó? Ṣé ó dín ìrora kù ní ìdajì, àbí kò fi bẹ́ẹ̀ ṣe nǹkan kan? Ìsọfúnni yìí ń ràn dókítà yín lọ́wọ́ láti mọ bí ara yín ṣe ń dáhùn sí ìtọ́jú, àti bóyá ìtọ́jú tó lágbára jù ni a nílò.

Mímọ àwọn ohun tó lè fà á ń ràn yín lọ́wọ́ láti bá àwọn òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀ pẹ̀lú òye, ó sì ń dín àníyàn nípa ohun tí ẹ kò mọ̀ kù. Àwọn àìsàn kan sábà máa ń kan ìlera nǹkan oṣù àwọn obìnrin Nàìjíríà.

Polycystic ovary syndrome (PCOS) ń kan nǹkan bí obìnrin 1 nínú 10 kárí ayé, a sì ti rí iye tó jọ ọ́ láàárín àwọn obìnrin Nàìjíríà. PCOS máa ń fa àìdọ́gba họ́mọ̀nù tó ń mú kí nǹkan oṣù má ṣe déédé – ìyípo sábà máa ń nà ju ọjọ́ 35 lọ, tàbí kí nǹkan oṣù máa wá láìṣeésọtẹ́lẹ̀. Ọ̀pọ̀ obìnrin tó ní PCOS tún máa ń ní ìràrá ojú (acne), irun tí wọn kò fẹ́ ní ojú tàbí ara, kí ara wọn sanra sí i (pàápàá ní àyíká ikùn), àti ìṣòro láti lóyún.

PCOS máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ẹ̀yà ara tó ń pèsè ẹyin bá ń pèsè androgen (họ́mọ̀nù ọkùnrin) jù, èyí sì ń da ìyípo jíjáde ẹyin rú. Láìsí jíjáde ẹyin déédé, ìbòrí inú ilé-ọmọ máa ń kóra jọ láìṣedéédé, nígbà míì èyí ń fa nǹkan oṣù tó pọ̀ gan-an nígbà tó bá wá dé níkẹyìn, tàbí oṣù púpọ̀ láìsí nǹkan oṣù tí ẹ̀jẹ̀ òjijì yóò wá tẹ̀lé.

Bó tilẹ̀ jẹ́ pé PCOS kò ní ìwòsàn, a lè ṣàkóso rẹ̀ dáadáa nípasẹ̀ àyípadà ìgbésí ayé àti oògùn tí ó bá pọn dandan. Kí obìnrin tó sanra jù tó ní PCOS dín ìwọ̀n ara rẹ̀ kù ní 5-10% péré lè mú kí ìyípo rẹ̀ padà ṣe déédé sí i. Obìnrin ní Abuja tó ń ṣàkóso PCOS lè da eré-ìdárayá ìwọ̀nba pọ̀ mọ́ dídín ṣúgà àti carbohydrate tí wọ́n ti yọ́ mọ́ kù, àti bóyá oògùn bíi metformin, láti mú ìyípo rẹ̀ dára sí i, kí ó sì dín ewu ìlera ọjọ́ iwájú bíi àrùn ṣúgà kù.

Fibroid ilé-ọmọ – kókó tí kì í ṣe jẹjẹrẹ tó ń hù nínú tàbí lórí ilé-ọmọ – wọ́pọ̀ gan-an láàárín àwọn obìnrin tí ìran wọn ti Áfíríkà wá. Àwọn ìwádìí fi hàn pé nígbà tí wọ́n bá fi máa pé ọmọ ọdún 50, tó 80% àwọn obìnrin aláwọ̀ dúdú ló máa ní fibroid, bó tilẹ̀ jẹ́ pé kì í ṣe gbogbo rẹ̀ ló ń fa àmì àìsàn. Nígbà tí wọ́n bá fa ìṣòro, ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ àti nǹkan oṣù tó ń pẹ́ ni ẹ̀dùn tó wọ́pọ̀ jù.

Ìtóbi fibroid yàtọ̀ síra gan-an, láti kékeré bí irúgbìn títí dé ńlá bí bàrà (melon). Ibi tí wọ́n wà ṣe pàtàkì bí ìtóbi wọn. Fibroid kékeré tó ń hù nínú ihò ilé-ọmọ lè fa ẹ̀jẹ̀ púpọ̀, nígbà tí fibroid ńlá ní ìta ilé-ọmọ lè má fa àmì kankan nínú nǹkan oṣù. Àwọn obìnrin Nàìjíríà kan ní ọ̀pọ̀ fibroid tí ìtóbi wọn yàtọ̀ síra.

Àwọn àmì tó lè fi fibroid hàn ni ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ dídì ńlá, nǹkan oṣù tó ń gba ju ọjọ́ 7 lọ, ìtẹ̀mọ́lẹ̀ tàbí ìkúnra ní ìsàlẹ̀ ikùn, títọ̀ léraléra (tí fibroid bá ń tẹ àpò ìtọ̀), tàbí àìrígbẹ̀yà (tí ó bá ń tẹ ìfun ìsàlẹ̀). Ọ̀pọ̀ fibroid ni a máa ń rí nígbà àyẹ̀wò déédé tàbí ultrasound fún ìdí míì. Ìtọ́jú yàtọ̀ láti dídúró ṣọ́ fibroid kékeré tí kò fa ìṣòro, dé oògùn tó ń mú wọn kéré sí i, dé oríṣiríṣi iṣẹ́ abẹ, ní ìbámu pẹ̀lú ìtóbi, àmì àìsàn, àti bóyá ẹ ṣì fẹ́ lóyún lọ́jọ́ iwájú.

Kókó thyroid yín, ẹ̀yà ara kékeré tó rí bí labalábá ní ọrùn yín, ń pèsè họ́mọ̀nù tó ń darí bí gbogbo ara yín ṣe ń lo oúnjẹ àti agbára. Nígbà tí ó bá ń pèsè họ́mọ̀nù jù (hyperthyroidism) tàbí kò pèsè tó (hypothyroidism), ìyípo nǹkan oṣù yín sábà máa ń fi àìdọ́gba yìí hàn.

Hypothyroidism sábà máa ń fa nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, ìyípo tó gùn jù, tàbí inú rírun tó dun ni jù. Ẹ tún lè rí àárẹ̀, kí ara yín sanra sí i, kí òtútù máa mú yín léraléra, awọ ara gbígbẹ, tàbí kí irun máa re. Hyperthyroidism sábà máa ń fa nǹkan oṣù tó fúyẹ́, ìyípo tó kúrú, tàbí nǹkan oṣù tí kò wá, pẹ̀lú kí ara rù, àníyàn, ọkàn tó ń lù kíákíá, tàbí kí ooru máa mú yín jù.

Àwọn àìsàn míì tó ń kan nǹkan oṣù ni àrùn ṣúgà (tó lè fa ìyípo tí kò ṣe déédé), àìsàn ẹ̀jẹ̀ tí kì í dì (tó lè fa nǹkan oṣù tó pọ̀ gan-an), àti celiac disease (tó lè mú kí nǹkan oṣù má wá). Àyẹ̀wò dókítà tó kún rẹ́rẹ́ máa ń wo ju ẹ̀yà ara ìbímọ yín nìkan lọ, láti wo ìlera yín lápapọ̀. Ìdí nìyí tí ìṣòro nǹkan oṣù tó ń bá a lọ fi yẹ fún ìtọ́jú dókítà – nígbà míì wọ́n máa ń ṣí ìṣòro ìlera pàtàkì payá tó nílò ìtọ́jú ju ṣíṣàkóso nǹkan oṣù nìkan lọ.

Mímọ ìyàtọ̀ láàárín nǹkan oṣù tó dára àti èyí tí kò dára ní àǹfààní gidi tó ń mú ìgbésí ayé ojoojúmọ́ yín, ìlera yín, àti ipò owó yín dára sí i.

Nígbà tí ẹ bá dá àmì tí kò dára mọ̀ ní kùtùkùtù, ẹ ó rí ìṣòro nígbà tí ó ṣì ṣeé ṣàkóso. Obìnrin tó ṣàkíyèsí pé nǹkan oṣù rẹ̀ ń pọ̀ sí i díẹ̀díẹ̀ fún oṣù mẹ́fà, tí ó sì wá ìrànlọ́wọ́, lè rí i pé fibroid kékeré ni, tí oògùn lè tọ́jú. Ọ̀rẹ́ rẹ̀ tó fojú fo àmì kan náà fún ọdún mẹ́ta lè bá fibroid tó tóbi débi pé iṣẹ́ abẹ nìkan ló kù.

Rírí àìsàn bíi PCOS ní kùtùkùtù ń jẹ́ kí àyípadà ìgbésí ayé dènà kí ó má di àrùn ṣúgà tàbí àrùn ọkàn. Ọmọbìnrin ọmọ ọdún 22 tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde ní yunifásítì ní Jos, tó ń kojú nǹkan oṣù tí kò ṣe déédé àti àmì PCOS báyìí, ń dáàbò bo ìlera rẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ó ní àkókò láti fi ìlànà oúnjẹ tó dára, eré-ìdárayá déédé, àti àbójútó dókítà tó yẹ lélẹ̀ kí ìṣòro tó dé.

Ìtọ́jú ní kùtùkùtù tún sábà máa ń dín owó kù. Oògùn họ́mọ̀nù láti mú ìyípo ṣe déédé kò wọ́n tó iṣẹ́ abẹ fún fibroid tó ti dàgbà rárá. Ní Nàìjíríà, níbi tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ti ń san owó ìtọ́jú láti àpò ara wọn, ìyàtọ̀ owó yìí ṣe pàtàkì gan-an. Ìdènà àti ìtọ́jú ní kùtùkùtù jẹ́ ọgbọ́n nínú ọ̀rọ̀ owó ìlera, kì í ṣe ìlànà ìṣègùn tó dára jù nìkan.

Gbígbé láìmọ ipò ìlera yín máa ń fa àníyàn tí kò dáwọ́ dúró. Gbogbo nǹkan oṣù á di orísun ìbẹ̀rù: Ṣé èyí dára? Ṣé ó yẹ kí ọkàn mi dàrú? Ṣé kí n sọ fún ẹnì kan? Nígbà tí ẹ bá mọ ohun tó jẹ́ deede fún ara yín àti àwọn àmì tó nílò àbójútó, ẹ ó fi òye rọ́pò àníyàn tí kò ní orí.

Ìmọ̀ yìí ṣe àwọn ọ̀dọ́bìnrin láǹfààní pàápàá. Akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ìwé girama ní Benin City tó mọ̀ pé ìyípo tí kò ṣe déédé jẹ́ deede ní ìbẹ̀rẹ̀ nǹkan oṣù kò ní lo ọ̀pọ̀ ọdún láti máa bẹ̀rù pé ohun kan ń ṣe ara òun. Ní ọ̀nà kejì, ó tún mọ̀ pé ìrora líle kì í ṣe ohun tí ó gbọdọ̀ fara dà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Ìmọ̀ ń fúnni ní ìgboyà tó yẹ àti ìṣọ́ra tó yẹ.

Ìlera nǹkan oṣù tó dára ń mú ìgbésí ayé dára sí i tààrà. Nígbà tí nǹkan oṣù yín bá ṣeé sọtẹ́lẹ̀ tí ẹ sì lè ṣàkóso rẹ̀, ẹ kò ní máa yẹra fún ìpéjọpọ̀, ẹ kò ní pàdánù ilé-ìwé tàbí iṣẹ́, ẹ kò sì ní máa ṣètò gbogbo ìgbésí ayé yín yí ìyípo yín ká. Ẹ lè ṣètò ìrìn-àjò, lọ síbi ayẹyẹ pàtàkì, kí ẹ sì kópa ní kíkún nínú ìgbésí ayé láìsí ìbẹ̀rù àti ìdàrúdàpọ̀ tí nǹkan oṣù tí kò dára ń fà. Fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà, òmìnira yìí jẹ́ ìlọsíwájú ńlá nínú àlàáfíà ojoojúmọ́.

Mímọ ìyípo yín ń ṣèrànwọ́ yálà ẹ ń gbìyànjú láti lóyún tàbí ẹ ń gbìyànjú láti dènà oyún. Ìyípo tó dúró déédé, tí a lè sọtẹ́lẹ̀, fi hàn pé ẹyin ń jáde déédé, èyí tó ṣe pàtàkì fún oyún níní. Tí ẹ bá ń retí oyún tí ìyípo yín kò sì ṣe déédé, ìsọfúnni yìí á mú kí ẹ tètè lọ rí òṣìṣẹ́ ìlera, dípò kí ẹ lo ọ̀pọ̀ oṣù tàbí ọdún láti gbìyànjú láìṣeyọrí.

Ní ọ̀nà kejì, mímọ ìyípo yín ń ṣèrànwọ́ fún ọ̀nà ìfètòsọ́mọbíbí àdámọ́, èyí tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà fẹ́ràn nítorí ẹ̀sìn tàbí àṣà. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé kò ṣiṣẹ́ tó àwọn ọ̀nà ìdènà oyún ìgbàlódé, kíkọ ìyípo sílẹ̀ máa ń ṣiṣẹ́ jù nígbà tí ìyípo bá dúró déédé tí a sì lè sọtẹ́lẹ̀. Dídá ìyípo tí kò ṣe déédé mọ̀ ń ràn yín lọ́wọ́ láti pinnu pẹ̀lú òye bóyá ọ̀nà àdámọ́ lè dènà oyún tó fún ipò yín.

Ìlera nǹkan oṣù fún ìgbà pípẹ́ tún ń dáàbò bo agbára láti bímọ lọ́jọ́ iwájú. Àkóràn tí a kò tọ́jú, endometriosis tó ti dàgbà, tàbí fibroid ńlá lè ba ẹ̀yà ara ìbímọ jẹ́, kí ó sì mú kí oyún níní ṣòro. Obìnrin ní ọdún 20 tàbí ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 30 rẹ̀ tó ń kojú ìṣòro nǹkan oṣù báyìí ń dáàbò bo àǹfààní rẹ̀ fún ọjọ́ iwájú, yálà ó fẹ́ bímọ tàbí ó kàn fẹ́ kí ẹ̀yà ara ìbímọ rẹ̀ wà ní ìlera títí di menopause.

Yàtọ̀ sí àǹfààní fún àyíká àti fún owó, pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò bíi ti Sana Pads ní àǹfààní tí ẹ kò retí fún mímọ ìlera nǹkan oṣù yín àti dídá ìlànà tí kò dára mọ̀.

Pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí a sì ń jù nù ní kẹ́míkà tó ń fa ẹ̀jẹ̀ mu tó sì ń sọ ọ́ di jẹ́lì, èyí sì ń mú kó ṣòro láti mọ iye ẹ̀jẹ̀ tó ń jáde gan-an tàbí láti ṣàkíyèsí àyípadà tó yẹ kó kọ yín lóminú. Pádì aṣọ tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń jẹ́ kí ẹ rí ohun tó ń ṣẹlẹ̀ kedere sí i. Nígbà tí ẹ bá ṣan Sana Pad tí ẹ ti lò, ẹ ó rí ẹ̀jẹ̀ tí ẹ pàdánù gan-an – àwọ̀ rẹ̀, bí ó ṣe ki tó, àti iye rẹ̀.

Rírí èyí kedere ń ràn yín lọ́wọ́ láti tètè dá àmì tí kò dára mọ̀. Ẹ ó ṣàkíyèsí nígbà tí ẹ̀jẹ̀ dídì bá tóbi ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, nígbà tí ẹ̀jẹ̀ pupa yòò bá ń bá a lọ kọjá ọjọ́ díẹ̀ àkọ́kọ́ (èyí tó lè fi ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ hàn), tàbí nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá dínkù gan-an lójijì (èyí tó lè fi àyípadà họ́mọ̀nù hàn). Olùkọ́ kan ní Lagos tó ń lo pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ṣàkíyèsí pé ẹ̀jẹ̀ òun ń dúdú sí i, pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ dídì púpọ̀ sí i, fún ọ̀pọ̀ oṣù – àkíyèsí yìí ló jẹ́ kí wọ́n tètè rí i pé ó ní fibroid.

Ẹ tún máa ń mọ iye pádì tí ẹ̀jẹ̀ yín nílò gan-an dáadáa sí i. Pẹ̀lú pádì ìlòkanṣoṣo, ẹ lè máa pààrọ̀ pádì ní àkókò tí ẹ ti yàn, yálà ó ti rin tàbí kò tíì rin. Pẹ̀lú pádì tí a tún ń lò, ẹ ó ṣan án, ẹ ó sì rí iye ẹ̀jẹ̀ tó fà mu gan-an. Ìmọ̀ yìí ń ràn yín lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàárín “Mo ń pààrọ̀ pádì léraléra nítorí mo ń bẹ̀rù kí ó má jò” àti “Mo ń pààrọ̀ pádì léraléra nítorí ẹ̀jẹ̀ ń jáde lọ́pọ̀lọpọ̀ ní tòótọ́.”

Nígbà tí ẹ bá ń fọ pádì tí a tún ń lò, ẹ máa ń fọwọ́ kàn wọ́n ní ọ̀pọ̀ ìgbà jálẹ̀ nǹkan oṣù yín. Fífọwọ́kàn déédé yìí ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣàkíyèsí ìlànà àti àyípadà tí ẹ lè má rí pẹ̀lú pádì ìlòkanṣoṣo tí ẹ kàn ń jù nù. Ẹ ó mọ̀ lọ́kàn bóyá aṣọ tí ẹ fọ̀ lóṣù yìí pọ̀ ju ti tẹ́lẹ̀ lọ, tàbí bóyá ẹ nílò Maxi Pad fún ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ fún ọjọ́ púpọ̀ ju bí ó ti máa ń rí lọ.

Ìfọwọ́kàn yìí ń mú kí ẹ kọ ìyípo yín sílẹ̀ dáadáa sí i. Ó ṣeé ṣe jù kí ẹ kọ “Mo nílò Maxi Pad 5 lóṣù yìí dípò 3 tí mo máa ń lò” nígbà tí ẹ bá ń fọ̀ wọ́n tí ẹ sì ń sá wọn, ju ìgbà tí ẹ kàn ń ju pádì ìlòkanṣoṣo sínú àpò ìdọ̀tí lọ. Àwọn àkíyèsí wọ̀nyí ń di àkọsílẹ̀ ìlànà nǹkan oṣù yín bí àkókò ti ń lọ.

Fún àwọn obìnrin tó ń ṣàkóso àìsàn bíi fibroid tàbí PCOS, pádì tí a tún ń lò ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mọ̀ bóyá ìtọ́jú ń ṣiṣẹ́. Tí ẹ bá ti bẹ̀rẹ̀ oògùn láti dín ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ kù, fífi iye Sana Pads tí ẹ̀jẹ̀ rin lóṣù yìí wé ti ṣáájú ìtọ́jú ń fún yín ní ẹ̀rí tó dájú bóyá nǹkan ń dára sí i, tàbí bóyá ìṣòro ṣì wà tó yẹ kí ẹ bá dókítà yín sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀.

Ní Nàìjíríà, níbi tí àǹfààní sí ètò ìlera àti owó rẹ̀ ti yàtọ̀ gan-an, ohun èlò tó ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣọ́ ìlera yín láàárín ìbẹ̀wò dókítà ṣe pàtàkì gan-an. Pádì tí a tún ń lò di ohun èlò fún ṣíṣọ́ ìlera tí kò ná yín ní owó kankan mọ́ lẹ́yìn owó tí ẹ kọ́kọ́ ná.

Obìnrin ní ìgbèríko tó máa ń lọ sí ilé-ìwòsàn nígbà tí àìsàn bá le nìkan lè lo àkíyèsí láti ara pádì rẹ̀ láti pinnu bóyá ó yẹ kí òun lọ sí ìlú ńlá fún ìtọ́jú dókítà amọ̀ràn. Kí ó ṣàkíyèsí pé ẹ̀jẹ̀ ń rin Maxi Pad já láàárín wákàtí 2-3 péré, tàbí pé ẹ̀jẹ̀ dídì ti tóbi lọ́nà tó dẹ́rù bani, ń fún un ní ìsọfúnni tó dájú láti fi wé àkókò àti owó tí yóò ná láti wá ìtọ́jú.

Kódà ní ìlú ńlá níbi tí ètò ìlera ti rọrùn láti dé, ṣíṣọ́ ara yín fúnra yín ń dín ìbẹ̀wò tí kò pọn dandan kù, ó sì ń tọ́ka sí ìṣòro gidi. Ẹ ó ní ìgboyà láti sọ pé “bí nǹkan oṣù mi ṣe máa ń rí nìyí látìgbà, kò sí ìdí fún àníyàn” tàbí “èyí yàtọ̀ gan-an sí ìlànà mi, ó yẹ kí n lọ ṣe àyẹ̀wò.”

Mímọ ìyàtọ̀ láàárín nǹkan oṣù tó dára àti èyí tí kò dára ni ìbẹ̀rẹ̀ ṣíṣàkóso ìlera nǹkan oṣù yín fúnra yín. Bí ẹ ṣe lè tẹ̀síwájú pẹ̀lú ìmọ̀ yìí nìyí.

Ẹ kò nílò láti dúró di ìgbà tí ohun kan bá dà bí ẹni pé kò dára kí ẹ tó bẹ̀rẹ̀ sí í kọ ọ́ sílẹ̀. Ẹ bẹ̀rẹ̀ báyìí, nígbà tí gbogbo nǹkan ṣì dà bí ẹni pé ó dára, kí ẹ lè mọ ìlànà deede yín. Ẹ lo ọ̀nà èyíkéyìí tó bá rọ̀ yín lọ́rùn – áàpù fún kíkọ nǹkan oṣù sílẹ̀, àkọsílẹ̀ nínú kàlẹ́ńdà fóònù yín, tàbí àmì nínú ìwé àkọsílẹ̀. Ọ̀nà tí ẹ gbà kò ṣe pàtàkì tó ṣíṣe é déédé.

Ó kéré tán, ẹ kọ ọjọ́ àkọ́kọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá jáde lóṣooṣù àti iye ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ fi ń jáde. Ìsọfúnni ìpìlẹ̀ yìí ń fi gígùn ìyípo yín àti iye ọjọ́ nǹkan oṣù yín hàn. Tí ẹ bá fẹ́ àlàyé sí i, ẹ kọ bí ẹ̀jẹ̀ ṣe pọ̀ tó (díẹ̀, ìwọ̀nba, púpọ̀), bí ìrora ṣe le tó (máàkì 1-10), àti àmì míì bíi ẹ̀fọ́rí, àyípadà ìṣesí ọkàn, tàbí ọmú tó ń ro yín.

Lẹ́yìn oṣù mẹ́ta tí ẹ ti ń kọ ọ́ sílẹ̀, ẹ wá ìlànà tiyín. Ṣé gígùn ìyípo yín dúró bákan náà, àbí ó ń yí padà? Ṣé ọjọ́ 2 ni ẹ̀jẹ̀ máa ń pọ̀ jù nígbà gbogbo, àbí ó ń yí padà? Ṣé ẹ máa ń ní inú rírun ìwọ̀nba ní ọjọ́ 1 nígbà gbogbo, àbí ìrora ń yàtọ̀ láti oṣù dé oṣù? Ìlànà deede yìí ni yóò jẹ́ òṣùwọ̀n tí ẹ ó fi dá àyípadà pàtàkì mọ̀ lọ́jọ́ iwájú.

Ọjà nǹkan oṣù tí ẹ bá yàn ń kan agbára yín láti ṣọ́ ìlera yín àti bí nǹkan oṣù ṣe ń rí fún yín lápapọ̀. Sana Pads ní oríṣiríṣi pádì fún bí ẹ̀jẹ̀ ṣe pọ̀ tó, èyí tó ń jẹ́ kí ẹ ṣàkóso nǹkan oṣù yín pẹ̀lú ìtura, kí ẹ sì máa rí ìlànà ẹ̀jẹ̀ yín kedere.

Fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá fúyẹ́ – ìbẹ̀rẹ̀ tàbí òpin nǹkan oṣù yín, tàbí tí nǹkan oṣù yín bá máa ń fúyẹ́ nípa ti ara – No Wahala Pad tó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 1 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń fúnni ní ààbò tó tó láìsí pé ó nípọn jù. Fún ẹ̀jẹ̀ deede, Premium Pad tó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 3 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń gba ẹ̀jẹ̀ ìwọ̀nba dáadáa. Àwọn wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ wọn pọ̀ jù, èyí tó sábà máa ń jẹ́ ọjọ́ 2-3 ìyípo.

Tí ẹ̀jẹ̀ yín bá pọ̀, Maxi Pad tó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 5 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ló ń fa ẹ̀jẹ̀ mu jù lọ. Ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ yín bá pọ̀ jù nìkan ló yẹ kí ẹ nílò wọn. Tí ẹ bá ń lo Maxi Pad jálẹ̀ gbogbo nǹkan oṣù yín, tàbí tí Maxi Pad pàápàá kò bá tó fún wákàtí tí ẹ̀jẹ̀ yín pọ̀ jù, èyí fi hàn pé ẹ̀jẹ̀ ti pọ̀ jù lọ́nà tí kò dára, ó sì yẹ kí ẹ bá òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀.

Ṣé ẹ ṣẹ̀ṣẹ̀ fẹ́ bẹ̀rẹ̀ pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ni? Starter Kit tó ní Premium Pad 3 àti àpò ìpamọ́ ń jẹ́ kí ẹ gbìyànjú rẹ̀ láìná owó ńlá lẹ́ẹ̀kan náà. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé pádì 6-8 lápapọ̀ (àdàpọ̀ oríṣiríṣi tó bá ìlànà ẹ̀jẹ̀ wọn mu) tó láti máa pààrọ̀ wọn nígbà fífọ̀ àti sísá, kódà nínú ojú ọjọ́ ọlọ́rinrin Nàìjíríà níbi tí gbígbẹ lè pẹ́ ju ti àwọn agbègbè tí kò ní ọ̀rinrin lọ.

Tí àkọsílẹ̀ yín bá fi ìlànà tó yẹ kó kọ yín lóminú hàn – ẹ̀jẹ̀ púpọ̀, ìrora líle, ìyípo tí kò ṣe déédé tó ń bá a lọ kọjá ọdún 1-2 àkọ́kọ́ nǹkan oṣù, tàbí àyípadà ńlá kúrò ní ìlànà deede yín – ẹ lọ fún àyẹ̀wò dókítà. Ní Nàìjíríà, ẹ ní ọ̀pọ̀ ọ̀nà ní ìbámu pẹ̀lú ibi tí ẹ wà àti agbára yín.

Ilé-ìwòsàn gbogbogbòò ti ìjọba àti ilé-ìwòsàn ìkọ́ni ń pèsè ìtọ́jú àwọn àìsàn obìnrin ní owó tí ìjọba ti dín kù. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ lè dúró pẹ́ tí aláìsàn sì lè pọ̀, ẹ lè rí ìtọ́jú tó dára gbà lọ́wọ́ àwọn dókítà tó ní ìrírí. Ilé-ìwòsàn aládàáni ń ṣiṣẹ́ kíákíá, wọ́n sì ń fún yín ní àṣírí sí i, ṣùgbọ́n owó wọn pọ̀ jù. Ẹ yan èyí tó bá ipò yín mu, ṣùgbọ́n ẹ má jẹ́ kí owó dí yín lọ́wọ́ láti tọ́jú àmì àìsàn tó le – ìṣòro tí a kò tọ́jú sábà máa ń wọ́n jù lọ́jọ́ iwájú.

Nígbà tí ẹ bá ń ṣètò ìbẹ̀wò, ẹ ṣàlàyé àmì àìsàn yín kedere. “Mo ní ìṣòro nǹkan oṣù” kò ṣe kedere. “Nǹkan oṣù mi ti pọ̀ sí i láti ọjọ́ 4 sí ọjọ́ 8 láàárín oṣù 6 sẹ́yìn, mo sì ń rin pádì 8-10 já lójoojúmọ́ báyìí dípò pádì 4-5 tí mo máa ń lò tẹ́lẹ̀” ń fún dókítà yín ní ìsọfúnni pàtó tó wúlò, tó ń tọ́ ọ sọ́nà sí àyẹ̀wò tó yẹ.

Ẹ mú àkọsílẹ̀ yín lọ síbi ìbẹ̀wò náà. Kódà àmì lásán lórí kàlẹ́ńdà tó fi gígùn ìyípo hàn fún ọ̀pọ̀ oṣù ń ràn dókítà yín lọ́wọ́ láti mọ ìlànà yín. Ẹ má fojú kéré àmì àìsàn yín, ẹ má sì tọrọ àforíjìn pé ẹ ń “dààmú” dókítà. Nǹkan oṣù tí kò dára tó ń kan ìgbésí ayé yín yẹ fún ìtọ́jú dókítà. Ẹ kò ṣe àṣejù tí ẹ bá wá ìtọ́jú fún ẹ̀jẹ̀ púpọ̀, ìrora líle, tàbí àyípadà tó yẹ kó kọ yín lóminú.

Ní Sana Pads, a ń ṣe pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, tí a ṣe ní pàtàkì fún àìní àti ìrírí àwọn obìnrin Nàìjíríà. A mọ ìṣòro ojú ọjọ́, ipò ohun amáyédẹrùn, àti àṣà tó ń kan ìlera nǹkan oṣù ní Nàìjíríà.

Ilẹ̀ wa la ti ń ṣe pádì wa, èyí túmọ̀ sí pé a ń ṣe wọ́n fún ooru àti ọ̀rinrin Nàìjíríà. A mọ̀ pé ẹ nílò pádì tó ń gbẹ kíákíá dé ìwọ̀n kan kódà nígbà òjò, tó ń dúró ṣinṣin ní ọjọ́ tí ẹ ń rìn kiri nínú sún-kẹrẹ-fà-kẹrẹ Lagos tàbí ọjà Kano, tó sì ń fa ẹ̀jẹ̀ mu dáadáa lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ìfọṣọ nínú oríṣiríṣi omi. A kò kàn ń yí ọjà ilẹ̀ òkèèrè padà – à ń ṣẹ̀dá ojútùú fún ipò tí ẹ wà gan-an.

Yàtọ̀ sí ọjà, a ti pinnu láti fòpin sí àìlówó láti ra ohun èlò nǹkan oṣù, àti láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù jákèjádò Nàìjíríà. A ti ṣe àtìlẹ́yìn tààrà fún ju obìnrin 10,000 lọ pẹ̀lú ọjà nǹkan oṣù àti ẹ̀kọ́, a sì ti pín ju pádì 30,000 lọ nípasẹ̀ àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ilé-ìwé, àwọn NGO, àti àwọn àjọ àdúgbò. Nígbà tí ẹ bá yan Sana Pads, ẹ ń ṣe àtìlẹ́yìn fún iṣẹ́ àfojúsùn tó kọjá ohun tí ẹ rà fúnra yín, láti ran àwọn obìnrin Nàìjíríà míì lọ́wọ́ láti rí ìtọ́jú nǹkan oṣù tó bọ̀wọ̀ fún iyì wọn.

A mọ̀ pé pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ní àǹfààní àrà ọ̀tọ̀ fún ṣíṣọ́ ìlera, pẹ̀lú àǹfààní wọn fún àyíká àti fún owó. Bí wọ́n ṣe ń jẹ́ kí ẹ rí nǹkan kedere – rírí ẹ̀jẹ̀ yín gan-an bí ẹ ṣe ń ṣan pádì – ń ràn yín lọ́wọ́ láti mọ ara yín dáadáa sí i, kí ẹ sì tètè dá àmì tí kò dára mọ̀. Ìmọ̀ yìí lè gba ẹ̀mí là nígbà tí ó bá mú kí ẹ tètè gba ìtọ́jú fún àìsàn bíi fibroid tàbí PCOS.

A tún ti pinnu láti fòpin sí ìdákẹ́jẹ́ẹ́ nípa ìlera nǹkan oṣù. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ló ń jìyà pẹ̀lú nǹkan oṣù tí kò dára nítorí ìtìjú tàbí àbùkù kò jẹ́ kí wọ́n wá ìrànlọ́wọ́. A gbà gbọ́ pé ìjíròrò tó ní ọ̀wọ̀, tó sì ṣí sílẹ̀ nípa ìlera nǹkan oṣù gbọ́dọ̀ di ohun deede, àti pé gbogbo obìnrin ló yẹ kí ó mọ ohun tí ara rẹ̀ ń sọ fún un nípasẹ̀ ìyípo oṣooṣù rẹ̀.

Ẹ ti ní ìmọ̀ báyìí láti fi ìyàtọ̀ sí àárín àyípadà nǹkan oṣù tó jẹ́ deede àti àmì ìkìlọ̀ tó nílò àbójútó. Ẹ mọ̀ pé bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìyípo obìnrin kọ̀ọ̀kan yàtọ̀, àwọn ìlànà kan máa ń fi ìṣòro tó nílò ìtọ́jú dókítà hàn nígbà gbogbo. Ẹ mọ ohun tí ẹ ó kọ sílẹ̀, ìgbà tó yẹ kí ọkàn yín dàrú, àti bí ẹ ó ṣe wá ìrànlọ́wọ́ lọ́nà tó múná dóko.

Ẹ rántí àwọn kókó pàtàkì wọ̀nyí: ìyípo ọjọ́ 21-35 jẹ́ deede, ṣùgbọ́n ìlànà tiyín ló ṣe pàtàkì jù. Ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ túmọ̀ sí kí ẹ̀jẹ̀ máa rin pádì kan já ní gbogbo wákàtí fún ọ̀pọ̀ wákàtí, tàbí kí ẹ̀jẹ̀ dídì ńlá máa jáde. Ìrora líle tó ń dí iṣẹ́ deede lọ́wọ́ kì í ṣe ohun tí ẹ gbọ́dọ̀ fara dà. Nǹkan oṣù tí kò wá tàbí ìyípo tí kò ṣe déédé rárá yẹ fún ìwádìí. Àbójútó àmì tí kò dára ní kùtùkùtù ń yọrí sí ìtọ́jú tó rọrùn, tí kò sì wọ́n tó.

Ìlera nǹkan oṣù yín ṣe pàtàkì. Ó ń kan ìtura yín lójoojúmọ́, ìlera yín fún ìgbà pípẹ́, àǹfààní ẹ̀kọ́ àti iṣẹ́ yín, àti ìgbésí ayé yín lápapọ̀. Ó tọ́ sí yín láti ní nǹkan oṣù tí kò ń darí ètò yín, tí kò ń fa ìrora líle, tí kò sì ń fa àníyàn tí kò dáwọ́ dúró. Mímọ ìyípo yín ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí ìlera àti òmìnira yẹn.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ sí í kọ ìyípo yín sílẹ̀ lónìí. Ẹ yan ọjà nǹkan oṣù tó ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣọ́ ìlera yín, tó sì ń fún yín ní ààbò tó rọ̀ yín lọ́rùn, tí ẹ lè gbẹ́kẹ̀lé. Tí ẹ bá sì ṣàkíyèsí àmì tí kò dára, ẹ wá ìtọ́jú dókítà láìsí ìtìjú tàbí ìdádúró. Ara yín yẹ fún àbójútó, ẹ̀dùn ọkàn yín yẹ kí a gbọ́, ìlera yín sì yẹ fún ààbò.

Fún pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò tí a ṣe ní pàtàkì fún àwọn obìnrin Nàìjíríà, ẹ wo oríṣiríṣi ọjà Sana Pads lórí ojú-òpó wẹ́ẹ̀bù wa, tàbí kí ẹ kàn sí wa nípa ìbéèrè ọjà púpọ̀ fún ilé-ìwé àti àjọ. Ẹ kọ́ sí i nípa àtìlẹ́yìn ìlera nǹkan oṣù tó kún rẹ́rẹ́, kíkọ ìyípo sílẹ̀, àti ẹ̀kọ́ tó ń gbé ìwòye rere nípa nǹkan oṣù lárugẹ nínú ìtọ́sọ́nà ìlera nǹkan oṣù wa.