Nǹkan Oṣù Tí Ẹ̀jẹ̀ Rẹ̀ Pọ̀ Jù: Ohun Tó Ń Fà Á àti Ìtọ́jú ní Nàìjíríà

Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ju ìnira lásán lọ. Ó ń da ẹ̀kọ́, iṣẹ́ àti ìgbé ayé ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà rú.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Nǹkan oṣù tó pọ̀ jù túmọ̀ sí pé ẹ̀jẹ̀ ń rin pádì kan tán ní gbogbo wákàtí 1-2, tàbí pé ẹ̀jẹ̀ ń jáde fún ju ọjọ́ 7 lọ ní títẹ̀léra.
• Àwọn ohun tó sábà máa ń fà á ni fibroid inú ilé-ọmọ (tí ó ń kan tó 80% àwọn obìnrin Áfíríkà títí wọ́n fi pé ọmọ ọdún 50), àìdọ́gba họ́mọ̀nù àti àìsàn tí kì í jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ dì.
• Ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù tí a kò tọ́jú lè fa àìtó ẹ̀jẹ̀ (anaemia) tó le, èyí tí ó ń kan 46% àwọn obìnrin Nàìjíríà tí wọ́n wà ní ọjọ́ orí ìbímọ.
• Ìtọ́jú bẹ̀rẹ̀ láti ìyípadà ìgbé ayé tí owó rẹ̀ kò wọ́n àti oògùn dé iṣẹ́ abẹ, gẹ́gẹ́ bí ohun tó fà á ṣe rí.
• Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò lè dín owó ohun ìlò nǹkan oṣù kù ní 60-75% fún obìnrin tí ẹ̀jẹ̀ wọn pọ̀ tí wọ́n sì ń pààrọ̀ pádì léraléra.
• Ọ̀pọ̀ ohun tó ń fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù ṣeé tọ́jú nínú ètò ìlera ìjọba Nàìjíríà àti àwọn ilé-ìwòsàn alábọ́dé (primary healthcare centre).
• Kíkọ ìlànà nǹkan oṣù yín sílẹ̀ fún nǹkan oṣù 2-3 ń ran dókítà lọ́wọ́ láti mọ ìṣòro náà kíákíá àti lọ́nà tó péye.

Ẹ jẹ́ ká wo ohun tí a ń pè ní ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù, ìdí tí ó fi ń ṣẹlẹ̀, àti ohun tí ẹ lè ṣe nípa rẹ̀.

Blessing jókòó nínú kíláàsì JSS3 rẹ̀ ní Port Harcourt, ó so ìró aṣọ ilé-ìwé rẹ̀ mọ́ ìbàdí dáadáa. Kò tíì pé aago 10 àárọ̀, ṣùgbọ́n ó ti pààrọ̀ pádì rẹ̀ lẹ́ẹ̀mejì. Kí ó tó di àkókò oúnjẹ ọ̀sán, yóò tún nílò láti lọ sílé – ìgbà kẹta ní ọ̀sẹ̀ yìí. Ìyá rẹ̀ ti gbìyànjú gbogbo nǹkan: agbo láti ọ̀dọ̀ onísègùn ìbílẹ̀, oògùn irin àfikún láti ilé oògùn, àti àdúrà ní ṣọ́ọ̀ṣì wọn pàápàá. Kò sí ohun tí ó dà bí ẹni pé ó lè dá ẹ̀jẹ̀ yìí dúró tí ó ń ya bí omi lóṣooṣù, tí ó sì ń mú Blessing jókòó sílé fún nǹkan bí ọ̀sẹ̀ kan ní nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan.

Ìtàn Blessing wọ́pọ̀ gan-an káàkiri Nàìjíríà, ó sì ń dunni. Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, tí àwọn oníṣègùn ń pè ní menorrhagia, ń kan nǹkan bí obìnrin 1 nínú 3 ní àkókò kan nínú ayé wọn. Síbẹ̀, ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń jìyà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, wọ́n gbà pé àyànmọ́ wọn ni, tàbí pé sísọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ ní gbangba lòdì sí èèwọ̀ àṣà. Òtítọ́ yàtọ̀: nǹkan oṣù tó pọ̀ jù sábà máa ń ní ohun tí a lè dá mọ̀ tí ó ń fà á, ìtọ́jú tó ń ṣiṣẹ́ sì wà – kódà fún obìnrin tí kò rí ìtọ́jú olówó ńlá.

Ọ̀pọ̀ obìnrin ń bi ara wọn pé: “Ṣé nǹkan oṣù mi pọ̀ jù ni, àbí mo kàn ń ṣe àníyàn jù?” Ìbéèrè yìí ṣe pàtàkì nítorí ìdáhùn rẹ̀ ló ń pinnu bóyá ẹ nílò ìtọ́jú dókítà tàbí ohun ìlò nǹkan oṣù tó dára jù nìkan.

Àwọn oníṣègùn máa ń lo àwọn àmì pàtó láti ṣàlàyé ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù. Ó ṣeé ṣe kí nǹkan oṣù yín pọ̀ jù tí ẹ bá rí èyíkéyìí nínú àwọn àmì wọ̀nyí: ẹ̀jẹ̀ ń rin pádì tàbí tampon tán ní gbogbo wákàtí fún ọ̀pọ̀ wákàtí ní títẹ̀léra, ẹ nílò láti pààrọ̀ ohun ìlò nǹkan oṣù ní òru, ẹ̀jẹ̀ ń jáde fún ju ọjọ́ 7 lọ, tàbí ẹ̀jẹ̀ dídì tí ó tóbi ju owó ẹyọ 10 naira lọ ń jáde.

Obìnrin sábà máa ń pàdánù nǹkan bí milílítà 30-40 ẹ̀jẹ̀ jálẹ̀ gbogbo nǹkan oṣù rẹ̀. Ìyẹn jẹ́ nǹkan bí ṣíbí ńlá 2-3. Àwọn obìnrin tí nǹkan oṣù wọn pọ̀ jù ń pàdánù milílítà 80 tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ – ìyẹn ju ṣíbí ńlá 5 lọ, nígbà míì ó pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ gan-an. Bí ẹ kò tilẹ̀ lè wọn èyí ní pàtó nílé, wíwo bí ẹ̀jẹ̀ ṣe ń rin pádì ń fún yín ní ìwọ̀n tó wúlò.

Àmì pàtàkì míì ni bí ẹ̀jẹ̀ ṣe ń nípa lórí ìgbé ayé ojoojúmọ́ yín. Tí ẹ bá ń yẹra fún àwọn iṣẹ́ kan nígbà nǹkan oṣù yín, tí ẹ ń pàdánù ilé-ìwé tàbí iṣẹ́ léraléra, tàbí tí ó ń rẹ̀ yín nígbà gbogbo nígbà nǹkan oṣù àti lẹ́yìn rẹ̀, ẹ̀jẹ̀ yín pọ̀ tó láti nílò àfiyèsí. Àwọn àmì ara bí òòyì, èémí kúkúrú tàbí àárẹ̀ tó pọ̀ gan-an sábà máa ń bá nǹkan oṣù tó pọ̀ jù lóòótọ́ rìn.

Ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù àti àìtó ẹ̀jẹ̀ (anaemia) ń dá àyíká tó léwu sílẹ̀, pàápàá ní Nàìjíríà níbi tí irin (iron) ara ọ̀pọ̀ obìnrin ti kéré tẹ́lẹ̀ nítorí oúnjẹ wọn. Tí ẹ bá ń pàdánù ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù lóṣooṣù, ó ń ṣòro fún ara yín láti dá irin tí ó nílò láti ṣe sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa tuntun padà. Láìsí sẹ́ẹ̀lì ẹ̀jẹ̀ pupa tó tó, ó ń rẹ̀ yín, ẹ ń ṣe aláìlágbára, ẹ kò sì lè fọkàn sí nǹkan.

Ìwádìí láti University of Lagos Teaching Hospital fi hàn pé àwọn obìnrin tí ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù wọn pọ̀ jù tí wọn kò tọ́jú rẹ̀ ní ewu ní ìlọ́po mẹ́fà láti ní àìtó ẹ̀jẹ̀ nítorí àìtó irin ju àwọn obìnrin tí nǹkan oṣù wọn wà déédéé lọ. Àwọn àmì àìtó ẹ̀jẹ̀ – àárẹ̀ ìgbà gbogbo, awọ ara tó funfun jù, orí fífọ́, ọkàn tí ń lù kíákíá, àti ọwọ́ àti ẹsẹ̀ tí ó tutù – sábà máa ń dé díẹ̀díẹ̀ débi pé àwọn obìnrin ń rò pé wọ́n kàn “jẹ́ aláìlágbára láti ìbí” ni, tàbí pé wọn kò jẹun tó.

Ipa rẹ̀ lórí ọrọ̀ ajé kọjá ìlera. Àwọn obìnrin tí kò ní ẹ̀jẹ̀ tó ń ṣiṣẹ́ díẹ̀, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kò ṣe dáadáa nínú ìdánwò, àyíká òṣì sì ń jinlẹ̀ síi. Ìdí nìyí tí dídá nǹkan oṣù tó pọ̀ jù mọ̀ àti títọ́jú rẹ̀ kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìlera ẹnìkan nìkan, ṣùgbọ́n ìṣòro ìdàgbàsókè tí ó ń kan àwọn ìdílé àti àwùjọ Nàìjíríà.

Ní ọ̀pọ̀ àwùjọ Nàìjíríà, àwọn obìnrin àgbà máa ń sọ fún àwọn ọ̀dọ́ pé nǹkan oṣù tí ó ń dunni gan-an tí ó sì pọ̀ jù jẹ́ ohun tó wọ́pọ̀ – ohun tí gbogbo obìnrin gbọ́dọ̀ fara dà. Ìgbàgbọ́ yìí, tí a ti fi lé láti ìran dé ìran, ń dí ọ̀pọ̀ obìnrin lọ́wọ́ láti wá ìrànlọ́wọ́ fún àìsàn tí ó ṣeé tọ́jú.

Bákan náà, èèwọ̀ àṣà nípa sísọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù túmọ̀ sí pé àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin kò ní ìmọ̀ tó péye láti fi ìrírí wọn wé ti àwọn míì. Ọ̀dọ́bìnrin kan ní Kano lè má mọ̀ pé ọmọ kíláàsì rẹ̀ ní Lagos ń lo pádì 4-5 péré fún nǹkan oṣù kan, nígbà tí òun ń lo 25-30. Láìsí àfiwé yìí, ó rò pé bí gbogbo ènìyàn ṣe rí nìyẹn.

Àwọn ìṣe ẹ̀sìn àti àṣà nípa ìwà mímọ́ àti ìmọ́tótó tún lè mú ọ̀rọ̀ díjú. Àwọn obìnrin kan ń tijú nípa bí ẹ̀jẹ̀ wọn ṣe pọ̀ tó, wọ́n gbà pé ó ń sọ wọ́n di “aláìmọ́” fún àkókò gígùn. Mímọ̀ pé ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù jẹ́ àìsàn, kì í ṣe ẹ̀ṣẹ̀ tàbí ègún, ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí rírí ìrànlọ́wọ́.

Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù kì í sábà ṣẹlẹ̀ láìnídìí. Òye ohun tó ń fà á ń tọ́ yín sí ìtọ́jú tó tọ́, ó sì ń ràn yín lọ́wọ́ láti bá àwọn òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀ lọ́nà tó wúlò jù.

Fibroid inú ilé-ọmọ – kókó tí kì í ṣe jẹjẹrẹ tí ó ń hù nínú ilé-ọmọ – ni ohun àkọ́kọ́ tó ń fa ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù lára obìnrin Nàìjíríà. Àwọn ìwádìí fi hàn pé títí wọ́n fi pé ọmọ ọdún 50, nǹkan bí 80% àwọn obìnrin Áfíríkà yóò ní fibroid, ní ìfiwéra pẹ̀lú nǹkan bí 70% àwọn obìnrin aláwọ̀ funfun. A kò tíì mọ ìdí tí ó fi pọ̀ síi bẹ́ẹ̀ ní kíkún, ṣùgbọ́n ó ṣeé ṣe kí ó ní í ṣe pẹ̀lú ìran, họ́mọ̀nù àti àyíká.

Fibroid ń fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù nípa mímú kí ojú ìtẹ́ inú ilé-ọmọ tí ó ń bọ́ nígbà nǹkan oṣù tóbi síi. Ẹ ronú rẹ̀ báyìí: tí ìtẹ́ inú ilé-ọmọ yín bá jẹ́ ọgbà, fibroid ń mú kí ọgbà náà tóbi síi, nítorí náà ohun tí ó ń bọ́ lóṣooṣù ń pọ̀ síi. Àwọn fibroid kan tún ń dí agbára ilé-ọmọ láti fún pọ̀ dáadáa lọ́wọ́, èyí tí ó máa ń ràn lọ́wọ́ láti ṣàkóso ẹ̀jẹ̀.

Ìròyìn ayọ̀ ni pé fibroid ṣeé tọ́jú dáadáa. Àwọn ọ̀nà ìtọ́jú bẹ̀rẹ̀ láti oògùn tí ó ń sọ wọ́n di kékeré, dé iṣẹ́ abẹ kékeré tí ó ń yọ wọ́n láìba agbára ìbímọ jẹ́, dé iṣẹ́ abẹ ńlá fún èyí tí ó le gan-an. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwòsàn ẹ̀kọ́sẹ́ (teaching hospital) àti ilé-ìwòsàn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ní Lagos, Abuja, Kano àti Port Harcourt ń pèsè àwọn ìtọ́jú wọ̀nyí báyìí ní owó tí ìjọba ti ràn lọ́wọ́ nípasẹ̀ National Health Insurance Scheme.

Nǹkan oṣù yín ń ṣiṣẹ́ bí ijó tí a ṣètò dáadáa láàárín àwọn họ́mọ̀nù kan – ní pàtàkì estrogen àti progesterone. Tí àwọn họ́mọ̀nù wọ̀nyí kò bá dọ́gba mọ́, nǹkan oṣù yín lè di èyí tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀, kí ó sì pọ̀ jù.

Ohun tó sábà máa ń fa àìdọ́gba họ́mọ̀nù ni polycystic ovary syndrome (PCOS), àìsàn thyroid, perimenopause (àwọn ọdún tí ó ṣáájú ìdádúró nǹkan oṣù), ìyípadà ńlá nínú ìwọ̀n ara, àti wàhálà ọkàn tí kò lọ. Àwọn ọ̀dọ́bìnrin tí wọ́n ṣẹ̀ṣẹ̀ bẹ̀rẹ̀ nǹkan oṣù àti àwọn obìnrin àgbà tí ó ń súnmọ́ ìdádúró nǹkan oṣù ló sábà máa ń ní ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù nítorí họ́mọ̀nù, nítorí ara wọn wà nínú ìyípadà.

Láti mọ̀ bóyá họ́mọ̀nù ló ń fà á, ó sábà máa ń nílò àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ láti wo ìwọ̀n họ́mọ̀nù, nígbà míì pẹ̀lú ultrasound láti wo ibi ẹyin (ovaries) àti ilé-ọmọ. Àwọn àyẹ̀wò wọ̀nyí wà ní ọ̀pọ̀ ilé-ìwòsàn ìjọba ní Nàìjíríà, owó wọn sì wà láàárín ₦5,000 sí ₦15,000, èyí sì mú kí wọ́n ṣeé ṣe fún ọ̀pọ̀ obìnrin, pàápàá nípasẹ̀ ètò ìbánigbófò ìlera.

Àwọn obìnrin kan ní nǹkan oṣù tó pọ̀ jù nítorí ẹ̀jẹ̀ wọn kì í dì dáadáa. Von Willebrand disease, àìsàn ìran tí kì í jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ dì, ń kan nǹkan bí 1% àwọn ènìyàn, ṣùgbọ́n a kì í sábà rí i mọ̀. Àwọn obìnrin tí ó ní àìsàn yìí ti máa ń ní nǹkan oṣù tó pọ̀ jù nígbà gbogbo – láti nǹkan oṣù wọn àkọ́kọ́ – ara wọn sì lè tètè ní àpá ẹ̀jẹ̀ dídì lábẹ́ awọ (bruise), imú wọn lè máa ṣẹ̀jẹ̀ léraléra, tàbí kí ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ jáde láti ọgbẹ́ kékeré.

Àwọn àìsàn míì tí ó lè fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù ni pelvic inflammatory disease (PID), adenomyosis (níbi tí ẹran ìtẹ́ inú ilé-ọmọ ti ń hù wọ inú ògiri iṣan ilé-ọmọ), endometriosis, polyp, àti, ní ìwọ̀nba ìgbà, jẹjẹrẹ ilé-ọmọ tàbí ẹnu ilé-ọmọ. Àwọn oògùn kan, pàápàá oògùn tí ń mú ẹ̀jẹ̀ fẹ́lẹ́ àti àwọn àgbo kan, tún lè mú ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù pọ̀ síi.

Tí nǹkan oṣù yín bá ti máa ń pọ̀ jù láti menarche (nǹkan oṣù yín àkọ́kọ́), ẹ sọ èyí ní pàtó fún dókítà yín. Ìlànà yìí tọ́ka sí àìsàn tí kì í jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ dì dípò àìsàn tí ó dé lẹ́yìn náà, ó sì ń yí ọ̀nà àyẹ̀wò padà. Àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tí ó rọrùn lè dá ọ̀pọ̀ àìsàn ẹ̀jẹ̀-àìdì mọ̀, èyí sì ń ṣí ilẹ̀kùn sí ìtọ́jú tí ó dojú kọ ọ́ ní pàtó.

Mímọ̀ pé nǹkan oṣù yín pọ̀ jù ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́. Rírí àyẹ̀wò tó tọ́ ni ìgbésẹ̀ kejì, ó sì nílò ìmúrasílẹ̀ àti ìforítì láti la ètò ìlera Nàìjíríà kọjá.

Kí ẹ tó lọ rí dókítà, ẹ kọ nǹkan oṣù yín sílẹ̀ fún ó kéré tán nǹkan oṣù méjì tàbí mẹ́ta. Ẹ kọ ọjọ́ àkọ́kọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bẹ̀rẹ̀, ọjọ́ mélòó ni ó gbà, pádì mélòó ni ẹ ń lò lójoojúmọ́, bí ẹ̀jẹ̀ dídì tí ó ń jáde ṣe tóbi tó, àti àwọn àmì míì bí inú rírun tó le, òòyì tàbí àárẹ̀.

Ìmọ̀ yìí ń ran dókítà yín lọ́wọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàárín ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù lóòótọ́ àti ìyàtọ̀ tó wọ́pọ̀. Ó tún ń ràn lọ́wọ́ láti rí ìlànà: Ṣé nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ń ṣẹlẹ̀ lóṣooṣù, àbí lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan? Ṣé ó ń pọ̀ síi díẹ̀díẹ̀? Ṣé ó bẹ̀rẹ̀ lójijì àbí ó ń burú síi díẹ̀díẹ̀ bí àkókò ti ń lọ? Àwọn ìlànà wọ̀nyí ń tọ́ka sí àwọn ohun tó yàtọ̀ tí ó ń fà á.

Ẹ lè lo ìwé kékeré, kàlẹ́ńdà orí fóònù yín, tàbí ọ̀kan nínú àwọn app tí ń ka nǹkan oṣù. Kókó ibẹ̀ ni ṣíṣe é déédéé àti kíkọ ẹ̀kúnrẹ́rẹ́. Tí ẹ bá sọ fún dókítà pé “Nǹkan oṣù mi pọ̀ jù,” èrò ara yín ni. Tí ẹ bá sọ pé “Ẹ̀jẹ̀ ń rin pádì kan tán ní gbogbo wákàtí fún ọjọ́ méjì àkọ́kọ́, mo sì ń lo pádì 18 láàárín ọjọ́ 8,” ìyẹn ni ìmọ̀ ìṣègùn tí dókítà lè fi ṣiṣẹ́.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ ní ilé-ìwòsàn alábọ́dé (primary healthcare centre) tàbí ilé-ìwòsàn ìjọba tó súnmọ́ yín jù. Ẹ kò nílò láti lọ tààrà sí ilé-ìwòsàn ẹ̀kọ́sẹ́ tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ aládàáni fún àyẹ̀wò àkọ́kọ́, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n lè rán yín lọ síbẹ̀ lẹ́yìn náà.

Ẹ mú àkọsílẹ̀ nǹkan oṣù yín lọ síbi àyẹ̀wò. Ẹ múra láti sọ̀rọ̀ nípa ìtàn ìlera yín, títí kan oyún tí ẹ ti ní rí, lílo oògùn ìfètò-sọ́mọbíbí, bóyá fibroid tàbí àìsàn ẹ̀jẹ̀-àìdì wà nínú ìdílé yín, àti àwọn àìsàn míì. Ní ilé-ìwòsàn ìjọba Nàìjíríà tí iṣẹ́ máa ń yára, mímú ìmọ̀ tí a kọ sílẹ̀ lọ ń rí i dájú pé ẹ kò gbàgbé ohun pàtàkì kankan.

Tí dókítà àkọ́kọ́ bá pa àníyàn yín tì pẹ̀lú “ohun tó wọ́pọ̀ ni” tàbí “ẹ kàn lo paracetamol,” ẹ wá èrò dókítà míì. Ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù tí ó ń da ayé yín rú yẹ fún àyẹ̀wò, láìka ọjọ́ orí yín sí tàbí bóyá ẹ ti bímọ. Nígbà míì, wọ́n máa ń fojú kéré àníyàn ìlera obìnrin ní ilé-ìwòsàn – mímọ èyí ń ràn yín lọ́wọ́ láti dúró ṣinṣin ṣùgbọ́n pẹ̀lú ọ̀wọ̀ fún ìtọ́jú tó yẹ.

Àyẹ̀wò fún ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú èyí tí ó rọrùn, ó sì máa ń díjú síi kìkì tí ó bá pọndandan. Complete blood count (àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ lápapọ̀) ń wo àìtó ẹ̀jẹ̀, nígbà míì ó sì ń wo ìṣòro ẹ̀jẹ̀-dídì. Àyẹ̀wò họ́mọ̀nù ń wọn iṣẹ́ thyroid, estrogen, progesterone àti àwọn họ́mọ̀nù míì tó jẹmọ́ ọ̀rọ̀ náà.

Pelvic ultrasound, tí a lè ṣe lórí ikùn tàbí láti inú òbò, ń fi ilé-ọmọ àti ibi ẹyin (ovaries) yín hàn láti rí fibroid, polyp, ovarian cyst (àpò omi lára ibi ẹyin) tàbí ìṣòro ìrísí míì. Àyẹ̀wò yìí kì í dunni, ó wà káàkiri Nàìjíríà, owó rẹ̀ sì sábà máa ń jẹ́ ₦3,000 sí ₦10,000, gẹ́gẹ́ bí ilé-ìwòsàn ṣe rí.

Nígbà míì, dókítà lè dábàá Pap smear láti rí i dájú pé kò sí ìṣòro ní ẹnu ilé-ọmọ, endometrial biopsy (gbígbé ẹ̀ka ẹran kékeré láti inú ìtẹ́ ilé-ọmọ), tàbí hysteroscopy (lílo kámẹ́rà kékeré láti wo inú ilé-ọmọ). Àwọn àyẹ̀wò tí ó jinlẹ̀ jù yìí sábà máa ń pọndandan kìkì tí àwọn àyẹ̀wò àkọ́kọ́ kò bá fi ohun tó ń fà á hàn, tàbí tí àníyàn bá wà nípa ipò tí ó lè di jẹjẹrẹ tàbí jẹjẹrẹ fúnra rẹ̀.

Ìtọ́jú tó tọ́ fún nǹkan oṣù tó pọ̀ jù dá lé ohun tó ń fà á pátápátá, ọjọ́ orí yín, bóyá ẹ fẹ́ bímọ lọ́jọ́ iwájú, àti ohun tí ẹ lè rí. Ó dùn mọ́ni pé ọ̀nà wà ní gbogbo ìpele, láti èyí tí ó rọrùn dé èyí tí ó díjú, láti olówó pọ́ọ́kú dé olówó ńlá.

Fún àwọn obìnrin kan, pàápàá àwọn tí àìdọ́gba họ́mọ̀nù wọn kéré tàbí tí ẹ̀jẹ̀ wọn fẹ́rẹ̀ẹ́ pọ̀ jù, ìyípadà ìgbé ayé ń mú ìyàtọ̀ gidi wá. Jíjẹ oúnjẹ tí irin pọ̀ nínú rẹ̀ síi ń ràn lọ́wọ́ láti gbógun ti àìtó ẹ̀jẹ̀ – ẹ jẹ ẹ̀wà, ewébẹ̀ aláwọ̀ ewé bí ugu àti gbúre (waterleaf), ẹ̀dọ̀, àti ẹran pupa tí owó bá wà. Sísè oúnjẹ nínú ìkòkò irin tún lè mú kí irin inú oúnjẹ yín pọ̀ síi.

Àwọn obìnrin kan rí i pé dídín wàhálà ọkàn kù nípasẹ̀ àdúrà, àṣàrò, tàbí kí wọ́n kàn máa sùn tó ń ràn wọ́n lọ́wọ́ láti mú nǹkan oṣù wọn wà déédéé. Mímú ìwọ̀n ara tó dára dúró náà ṣe pàtàkì: sísanra jù àti rírù gan-an méjèèjì lè da ìdọ́gba họ́mọ̀nù rú, kí wọ́n sì mú ẹ̀jẹ̀ burú síi.

Àwọn àgbo kan tí a ń lò nínú ìṣègùn ìbílẹ̀ Nàìjíríà lè ran àwọn obìnrin kan lọ́wọ́, ṣùgbọ́n ẹ bá dókítà yín sọ̀rọ̀ nípa wọn kí ẹ tó lò wọ́n pẹ̀lú oògùn tí dókítà kọ fún yín. Àwọn egbòogi kan máa ń bá oògùn ṣiṣẹ́ pọ̀ lọ́nà tí kò dára, tàbí kí wọ́n mú ẹ̀jẹ̀ fẹ́lẹ́, èyí tí ó lè mú ẹ̀jẹ̀ burú síi. Kì í ṣe gbogbo oògùn ìbílẹ̀ ni sáyẹ́ǹsì ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀, ṣùgbọ́n àwọn kan – bí àwọn irú ọbẹ̀ ata (pepper soup) kan tí wọ́n gbà pé ó ń dín inú rírun kù – ó kéré tán ń fúnni ní ìtura àti oúnjẹ aṣaralóore.

Àwọn oògùn kan lè dín ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù kù láìsí iṣẹ́ abẹ. Tranexamic acid, oògùn tí kì í ṣe họ́mọ̀nù, ń ran ẹ̀jẹ̀ lọ́wọ́ láti dì dáadáa, ó sì lè dín ẹ̀jẹ̀ kù tó 50%. Nígbà nǹkan oṣù nìkan ni a ń lò ó, kì í ṣe jálẹ̀ oṣù, owó rẹ̀ kò sì wọ́n púpọ̀ ní ilé oògùn Nàìjíríà, nǹkan bí ₦1,500 sí ₦3,000 fún nǹkan oṣù kan.

Ìtọ́jú họ́mọ̀nù ní oògùn ìfètò-sọ́mọbíbí (birth control pill), tí ó ń mú nǹkan oṣù wà déédéé tí ó sì sábà máa ń dín ẹ̀jẹ̀ kù gan-an, àti hormonal IUD (ohun èlò họ́mọ̀nù tí a ń fi sínú ilé-ọmọ), tí ó ń tú họ́mọ̀nù díẹ̀ sínú ilé-ọmọ tààrà. Hormonal IUD lè dín ẹ̀jẹ̀ kù tó 90% lára àwọn obìnrin kan, ó sì ń pẹ́ fún ọdún márùn-ún, èyí sì mú kí ó dín owó kù lọ́jọ́ pípẹ́.

Fún àwọn obìnrin tí ó ní fibroid, àwọn oògùn bí GnRH agonist lè sọ fibroid di kékeré fún ìgbà díẹ̀, kí ó sì dín ẹ̀jẹ̀ kù; a sábà máa ń lò wọ́n ṣáájú iṣẹ́ abẹ láti mú kí iṣẹ́ abẹ náà ní ààbò síi. Oògùn tí ń dín wíwú kù bí ibuprofen, tí a bá lò ó nígbà nǹkan oṣù, lè dín ẹ̀jẹ̀ kù ní nǹkan bí 25-30%, ó sì tún ń ràn lọ́wọ́ fún inú rírun.

Nígbà tí oògùn kò bá ṣiṣẹ́ tó, tàbí tí ìṣòro náà bá nílò yíyọ kúrò, àwọn ọ̀nà iṣẹ́ abẹ kan wà. Dilation and curettage (D&C) ń yọ ìtẹ́ inú ilé-ọmọ kúrò, ó sì lè ṣàwárí, nígbà míì ó sì lè tọ́jú ohun tó ń fa ẹ̀jẹ̀, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àbájáde rẹ̀ kì í sábà pẹ́.

Myomectomy ń yọ fibroid kúrò láìyọ ilé-ọmọ, èyí ṣe pàtàkì fún obìnrin tí ó fẹ́ ṣì lè bímọ. Iṣẹ́ abẹ yìí wà ní àwọn ilé-ìwòsàn ẹ̀kọ́sẹ́ káàkiri Nàìjíríà, títí kan àwọn tí ó wà ní Lagos, Ibadan, Kano àti Calabar. Endometrial ablation ń ba ìtẹ́ inú ilé-ọmọ jẹ́ pẹ̀lú onírúurú ọ̀nà (ooru, òtútù, tàbí agbára radiofrequency), ó sì ń dín nǹkan oṣù kù gan-an tàbí dá a dúró lára ọ̀pọ̀ obìnrin. Ọ̀nà yìí dára fún obìnrin tí ó ti parí ọmọ bíbí ṣùgbọ́n tí ó fẹ́ yẹra fún hysterectomy.

Hysterectomy – yíyọ ilé-ọmọ kúrò pátápátá – ni ìtọ́jú tí ó dájú jù, ó ń dá nǹkan oṣù dúró títí láé. Iṣẹ́ abẹ ńlá ni, ìgbà ìmúbọ̀sípò rẹ̀ sì jẹ́ ọ̀sẹ̀ mélòó kan, ṣùgbọ́n fún obìnrin tí àmì àìsàn wọn le gan-an tí wọ́n ti gbìyànjú àwọn ìtọ́jú míì láìṣeyọrí, ó lè yí ayé wọn padà. Àwọn ọ̀nà òde òní bí laparoscopic hysterectomy ń dín àkókò ìmúbọ̀sípò àti àpá kù ní ìfiwéra pẹ̀lú iṣẹ́ abẹ àtijọ́ tí wọ́n ń ṣí ikùn sílẹ̀.

Nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ń nípa lórí ju ọjọ́ díẹ̀ lóṣooṣù tí ẹ̀jẹ̀ ń jáde lọ. Àbájáde rẹ̀ ń tàn kálẹ̀ sí gbogbo apá ayé, èyí sì mú kí ìtọ́jú jẹ́ ọ̀rọ̀ iyì, àǹfààní àti àlàáfíà.

Àwọn ọmọbìnrin tí ó ń pàdánù ilé-ìwé léraléra nítorí nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ń kẹ́yìn nínú ẹ̀kọ́, wọ́n ń pàdánù ìdánwò pàtàkì, nígbà míì wọ́n sì ń fi ilé-ìwé sílẹ̀ pátápátá. Ìwádìí láti àríwá Nàìjíríà fi hàn pé àwọn ọmọbìnrin tí ó ní ìṣòro nǹkan oṣù ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 2-5 lóṣooṣù ní ìpíndọ́gba – ìyẹn ọjọ́ 20-50 nínú ọdún ẹ̀kọ́ kan, bí ẹni pé wọ́n pàdánù oṣù méjì gbáko ẹ̀kọ́.

Fún àwọn obìnrin tí ń ṣiṣẹ́, nǹkan oṣù tó pọ̀ jù túmọ̀ sí owó iṣẹ́ tí ó sọnù tí ẹ kò bá lè ṣiṣẹ́, iṣẹ́ tí kò tó tí ẹ bá ṣiṣẹ́ nígbà tí ara kò yá, àti owó ńlá tí ẹ ń ná láti máa ra ohun ìlò nǹkan oṣù nígbà gbogbo. Obìnrin tí ó ń lo pádì tí a ń jù nù 20-25 fún nǹkan oṣù kan ń ná ₦1,000 sí ₦1,500 lóṣooṣù lórí pádì nìkan – ìyẹn ₦12,000 sí ₦18,000 lọ́dún, ẹrù ńlá fún ìdílé tí ń gbé lórí owó oṣù tó kéré jù.

Àwọn owó míì tí kò hàn ni owó ọkọ̀ fún lílọ sílé ní pàjáwìrì láti pààrọ̀, rírà pátá àti ìró àfikún láti dáàbò bo ara lọ́wọ́ jíjò, àti nígbà míì sísanwó fún ilé-ìwòsàn aládàáni lẹ́yìn tí ilé-ìwòsàn ọ̀fẹ́ ti pa àníyàn tì. Àwọn ìnáwó wọ̀nyí ń fi kún ipa tààrà ti àdánù iṣẹ́ nítorí àìtó ẹ̀jẹ̀, wọ́n sì ń há àwọn ìdílé mọ́ inú àyíká òṣì tí ó so mọ́ àìsàn tí a kò tọ́jú.

Gbígbé pẹ̀lú nǹkan oṣù tó pọ̀ jù tí a kò tọ́jú túmọ̀ sí gbígbé pẹ̀lú àìtó ẹ̀jẹ̀ tí kò lọ fún ọ̀pọ̀ obìnrin. Ipò yìí ń fa àárẹ̀ ìgbà gbogbo, ìṣòro fífọkànsí, kí àkóràn tètè mú ẹni, àti nígbà oyún, ewu ìṣòro tó pọ̀ síi fún ìyá àti ọmọ.

Ipa rẹ̀ lórí ìlera ọpọlọ ṣe pàtàkì bákan náà, bí wọn kì í tilẹ̀ sábà sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Àníyàn ìgbà gbogbo nípa jíjò ń fa ìdààmú ọkàn. Rírí bí ẹni pé ẹ kò lè ṣàkóso ara yín ń dín ìgboyà kù. Àárẹ̀ àìtó ẹ̀jẹ̀ lè fa ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn (depression) tàbí mú un burú síi. Ọ̀pọ̀ obìnrin sọ pé wọ́n ń dá wà, wọ́n rò pé àwọn nìkan ló ń jìyà nígbà tí gbogbo ènìyàn yòókù ń bójú tó nǹkan oṣù wọn láìsí wàhálà.

Kíkópa nínú àwùjọ náà ń dín kù. Àwọn obìnrin ń yẹra fún ṣọ́ọ̀ṣì, mọ́sálásí, ìpéjọ ìdílé àti lílọ sọ́jà nígbà nǹkan oṣù wọn, nígbà míì fún ju ọ̀sẹ̀ kan lọ lóṣooṣù. Yíyẹra fún ìgbé ayé àwùjọ yìí ń nípa lórí àjọṣe, ó sì ń fún ìtìjú lókun – ìtìjú tí kò yẹ kí ó so mọ́ àìsàn tí ó ṣeé tọ́jú rárá.

Nígbà tí obìnrin bá rí ìtọ́jú tó yẹ fún ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, àǹfààní rẹ̀ kọjá ìtura ẹnìkan. Àwọn ọmọbìnrin ń dúró ní ilé-ìwé, wọ́n ń parí ẹ̀kọ́ wọn, wọ́n sì ń lépa àǹfààní ọrọ̀ ajé tó dára jù. Àwọn obìnrin ń ṣiṣẹ́ dáadáa síi, wọ́n ń dá kún owó ìdílé ní kíkún, wọ́n sì ń fi àpẹẹrẹ wíwá ìtọ́jú lélẹ̀ fún àwọn ọmọbìnrin wọn.

Àwùjọ ń jèrè nígbà tí obìnrin bá ń kópa ní kíkún nínú ìgbé ayé ẹ̀sìn, àwùjọ àti ìlú jálẹ̀ ọdún dípò kí wọ́n máa sá kúrò léraléra. Ètò ìlera ń fi owó pamọ́ lọ́jọ́ pípẹ́ nípa títọ́jú ohun tó ń fà á dípò bíbójú tó àwọn ìṣòro àìlópin láti inú àìtó ẹ̀jẹ̀ àti àwọn àbájáde míì.

Àǹfààní fún àyíká tún ń wá nígbà tí obìnrin bá yí padà sí ohun ìlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò, èyí tí ó ń rọrùn síi nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá ti dín kù sí ìwọ̀n tí a lè bójú tó. Pádì tí a ń jù nù tí ó ń dí ọ̀nà omi ní Lagos, Abuja àti àwọn ìlú míì ń dín kù, ìdọ̀tí ọ̀rá ní ibi ìdalẹ̀sí ń dín kù, ẹrù àyíká láti ṣíṣe àti kíkó òkìtì ọjà ìlòkan káàkiri sì ń dín kù.

Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń lọ́ra láti wá ìtọ́jú fún nǹkan oṣù tó pọ̀ jù nítorí ìbẹ̀rù, èrò òdì, tàbí ìgbàgbọ́ àṣà tí a fi lé wọn láti ìran dé ìran. Ẹ jẹ́ ká sọ̀rọ̀ nípa àwọn àníyàn tó wọ́pọ̀ jù ní tààrà.

Ọ̀pọ̀ obìnrin gbà pé tí ìyá àti ìyá-ìyá wọn bá ní nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, àwọn náà gbọ́dọ̀ gba àyànmọ́ kan náà. Bí ìran tilẹ̀ ń kópa – pàápàá nínú fibroid àti àìsàn ẹ̀jẹ̀-àìdì – jíjogún rẹ̀ kò túmọ̀ sí pé ẹ kò lè rí ìtọ́jú.

Ó ṣeé ṣe kí ìyá-ìyá yín ní ọ̀nà díẹ̀ ju ẹ̀yin lọ. Òye ìṣègùn nípa àìsàn nǹkan oṣù ti tẹ̀síwájú gan-an láàárín àwọn ẹ̀wádún àìpẹ́ yìí. Àwọn ìtọ́jú tí ó wà ní ilé-ìwòsàn Nàìjíríà báyìí kò sí, tàbí kò ṣeé rí, ní ìran kan sẹ́yìn. Ohun tí àwọn ìran tí ó ti kọjá fara dà gẹ́gẹ́ bí ohun tí kò lè yí padà sábà máa ń ṣeé tọ́jú báyìí nípasẹ̀ oògùn, iṣẹ́ abẹ kékeré tàbí ìyípadà ìgbé ayé.

Ju bẹ́ẹ̀ lọ, ohun tí ó dàbí “ohun tó wọ́pọ̀” nínú ìdílé yín lè jẹ́ àmì àìsàn ìran bí von Willebrand disease tàbí ìtẹ̀sí ìran sí fibroid – méjèèjì ló ní ìtọ́jú pàtó. Jíjá àyíká ìjìyà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ lè ṣe yín láǹfààní, àti àwọn ọmọbìnrin àti ọmọọmọ yín obìnrin pẹ̀lú, tí wọn yóò dàgbà pẹ̀lú ìmọ̀ pé nǹkan oṣù tó pọ̀ jù yẹ fún ìtọ́jú dókítà, kì í ṣe fífara dà á ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́.

Àníyàn nípa owó lẹ́sẹ̀ nílẹ̀ nínú ipò ọrọ̀ ajé tí ó le ní Nàìjíríà, ṣùgbọ́n ìtọ́jú rọrùn láti rí ju bí ọ̀pọ̀ obìnrin ṣe rò lọ. Àwọn ilé-ìwòsàn alábọ́dé lè ṣàyẹ̀wò àti tọ́jú ọ̀pọ̀ ohun tó ń fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù pẹ̀lú oògùn tí owó rẹ̀ kò wọ́n. National Health Insurance Scheme ń sanwó fún ọ̀pọ̀ àyẹ̀wò àti ìtọ́jú tí ó pọndandan ní àwọn ilé-ìwòsàn tí ó wà nínú ètò náà.

Ẹ̀dà generic (tí kò ní orúkọ ilé-iṣẹ́ ńlá) ti ọ̀pọ̀ oògùn tí a ń lò fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù kò wọ́n tó àwọn olórúkọ ńlá, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ bákan náà. Tranexamic acid tàbí combined oral contraceptive (oògùn ìfètò-sọ́mọbíbí oníhọ́mọ̀nù) fún oṣù kan kò wọ́n tó owó tí ọ̀pọ̀ obìnrin ń ná lórí ohun ìlò nǹkan oṣù àfikún láti bójú tó ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀.

Fún iṣẹ́ abẹ, àwọn ilé-ìwòsàn ẹ̀kọ́sẹ́ ní Kano, Calabar, Port Harcourt, Ibadan àti Enugu ń pèsè ìtọ́jú tó dára ní ìdá kékeré owó ilé-ìwòsàn aládàáni. Ọ̀pọ̀ nínú wọn ní iṣẹ́ ìgbaninímọ̀ràn lórí owó tí ó lè ṣètò sísanwó díẹ̀díẹ̀ fún aláìsàn tí kò lè san gbogbo rẹ̀ lẹ́ẹ̀kan. Àwọn NGO àti àwọn ètò ìlera obìnrin kan tún ń pèsè ìtọ́jú olówó pọ́ọ́kú tàbí ọ̀fẹ́ fún àwọn àìsàn pàtó bí fibroid.

Ìbẹ̀rù yìí ń dí ọ̀pọ̀ ọ̀dọ́bìnrin lọ́wọ́ láti wá ìrànlọ́wọ́, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ jù lọ ìtọ́jú fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù kì í nípa lórí agbára ìbímọ. Kódà, títọ́jú ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù sábà máa ń mú agbára ìbímọ dára síi, nítorí àwọn ohun tó ń fà á bí fibroid, polyp àti àìdọ́gba họ́mọ̀nù lè dí oyún níní àti oyún tí ó ní ìlera lọ́wọ́.

Oògùn ìfètò-sọ́mọbíbí oníhọ́mọ̀nù lè mú nǹkan oṣù wà déédéé kí ó sì dín ẹ̀jẹ̀ kù nígbà tí ẹ bá ń lò ó, ṣùgbọ́n agbára ìbímọ ń padà kíákíá lẹ́yìn tí ẹ bá dá a dúró. Hormonal IUD ń dènà oyún nígbà tí ó wà nínú ara, ṣùgbọ́n kì í fa àìlèbímọ títí láé. Myomectomy ń yọ fibroid kúrò láìyọ ilé-ọmọ, ó sì ń pa agbára ìbímọ mọ́. Kódà endometrial ablation, tí ó ń mú kí oyún níní má fi bẹ́ẹ̀ ṣeé ṣe, tí ó sì lè mú kí oyún léwu, ni a ń fún kìkì àwọn obìnrin tí ó ti sọ kedere pé wọn kò fẹ́ lóyún mọ́ lọ́jọ́ iwájú.

Ẹ máa sọ fún dókítà yín nígbà gbogbo tí ẹ bá fẹ́ bímọ lọ́jọ́ iwájú tàbí tí ẹ lè fẹ́ bímọ síi. Ìmọ̀ yìí ń darí ìmọ̀ràn ìtọ́jú tààrà. Àwọn dókítà fẹ́rẹ̀ẹ́ máa ń rí ìtọ́jú tó ń ṣiṣẹ́ nígbà gbogbo tí ó ń yanjú ẹ̀jẹ̀ yín, tí ó sì ń pa agbára ìbímọ yín mọ́ títí ẹ ó fi pinnu pé ìdílé yín ti pé.

Bí títọ́jú ohun tó ń fa nǹkan oṣù tó pọ̀ jù tilẹ̀ ṣe pàtàkì, bíbójú tó ìgbé ayé ojoojúmọ́ nígbà ìtọ́jú nílò ọ̀nà àbáyọ tó wúlò. Ibí ni Sana Pads ti ń sin àwọn obìnrin Nàìjíríà tí ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù wọn pọ̀ jù.

A dá Sana Pads sílẹ̀ pẹ̀lú iṣẹ́ àpinfúnni tí ó ṣe kedere: láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù nípasẹ̀ ohun ìlò nǹkan oṣù tí owó rẹ̀ kò wọ́n tí ó sì ń pẹ́, tí a ṣe níbí ní Nàìjíríà. A lóye ìṣòro pàtó tí obìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ – ojú ọjọ́ gbígbóná àti ọ̀rinrin láti Lagos dé Port Harcourt, àìtó ohun èlò WASH (omi, ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àti ìmọ́tótó) ní ọ̀pọ̀ ilé-ìwé àti ibi iṣẹ́, ìnira owó lórí àwọn ìdílé, àti àṣà tí ó ń mú bíbójú tó nǹkan oṣù díjú.

Fún obìnrin tí nǹkan oṣù wọn pọ̀ jù, ẹrù owó pípààrọ̀ pádì nígbà gbogbo pọ̀ gan-an. Pádì wa tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń dín owó yìí kù ní 60-75% ní ìfiwéra pẹ̀lú rírà pádì tí a ń jù nù nígbà gbogbo. Obìnrin tí ó ń lo pádì tí a ń jù nù 25 fún nǹkan oṣù kan ń ná nǹkan bí ₦1,200 lóṣooṣù. Pẹ̀lú Sana Pads, owó àkọ́kọ́ náà ń dá ara rẹ̀ padà láàárín oṣù 2-3, lẹ́yìn náà ó ń fúnni ní ààbò nǹkan oṣù tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ọ̀fẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún.

Maxi Pad wa, tí a ṣe ní pàtó fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀, ní ìpele kan tí kì í jò pẹ̀lú ìpele márùn-ún tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu gan-an. Àwọn pádì wọ̀nyí lè gbé ẹ̀jẹ̀ tí ń ya bí omi tí ó jẹ́ àmì ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, wọ́n sì ń fún yín ní ìgboyà láti dúró ní ilé-ìwé, lọ síbi iṣẹ́, kí ẹ sì máa gbé ayé yín nígbà tí ẹ ń wá ìtọ́jú. A fi ohun èlò tí afẹ́fẹ́ ń wọ̀ kódà nínú ooru Nàìjíríà ṣe wọ́n, èyí sì ń dín ìnira tí ó ń bá ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù rìn kù.

Yàtọ̀ sí ọjà, Sana Pads ti ṣèrànwọ́ tààrà fún obìnrin tí ó ju 10,000 lọ, ó sì ti pín pádì tí ó ju 30,000 lọ fún àwọn ọmọbìnrin ní ilé-ìwé, àgọ́ àwọn tí ó sá kúrò nílé wọn nínú orílẹ̀-èdè (IDP camp), àti àwọn àwùjọ tí kò rí ìrànlọ́wọ́ tó. A ń bá àwọn NGO àti àjọ ìlera ṣiṣẹ́ pọ̀ láti rí i dájú pé nǹkan oṣù tó pọ̀ jù àti òṣì nǹkan oṣù kò dí àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà lọ́wọ́ láti lọ sí ilé-ìwé, tàbí dí àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti ṣiṣẹ́ kí wọ́n sì ṣe ìrànlọ́wọ́ fún ìdílé wọn.

Ṣíṣe ọjà wa ní ìbílẹ̀ túmọ̀ sí pé a lóye ipò Nàìjíríà lọ́nà tí àwọn ilé-iṣẹ́ òkèèrè kò lè lóye. A mọ̀ pé ọ̀pọ̀ obìnrin ń fọ̀ ohun ìlò nǹkan oṣù pẹ̀lú omi díẹ̀, wọ́n ń sá wọn láìsí oòrùn tààrà nítorí àṣírí, wọ́n sì nílò ọjà tí ó lè fara da irú ipò yìí. A ń fi àwọn ohun tí ó yẹ wọ̀nyí sínú bí a ṣe ń ṣe ọjà wa.

Òye nǹkan oṣù tó pọ̀ jù àti àwọn ọ̀nà ìtọ́jú rẹ̀ ń fúnni lágbára. Gbígbé ìgbésẹ̀ ń sọ ìmọ̀ yẹn di ìlera àti ìgbé ayé tó dára síi. Bí ẹ ṣe lè tẹ̀síwájú nìyí, yálà ẹ ń wá ìrànlọ́wọ́ fún ara yín tàbí ẹ ń ran ẹlòmíì lọ́wọ́.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa kíkọ ìlànà nǹkan oṣù yín sílẹ̀ fún nǹkan oṣù 2-3 tó ń bọ̀ gẹ́gẹ́ bí a ti ṣàlàyé lókè. Ìmúrasílẹ̀ yìí ń mú kí ìpàdé pẹ̀lú dókítà wúlò síi. Ẹ ṣètò ìpàdé ní ilé-ìwòsàn tó súnmọ́ yín jù – ẹ má ṣe dúró de “àkókò tó tọ́”, nítorí fífi ìtọ́jú falẹ̀ túmọ̀ sí oṣù púpọ̀ síi ti ìjìyà tí kò yẹ àti àìtó ẹ̀jẹ̀ tí ń burú síi.

Nígbà tí ẹ ń wá àyẹ̀wò àti ìtọ́jú, ẹ náwó lórí ohun ìlò nǹkan oṣù tí ó lè gbé ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ láìsí pípààrọ̀ nígbà gbogbo. Maxi Pad Sana Pads (ìpele 1 tí kì í jò + ìpele 5 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu) ni a ṣe fún ìṣòro yìí gan-an, ó ń fúnni ní ààbò tí ó ń pẹ́ fún wákàtí, kì í ṣe ìṣẹ́jú. Premium Pad wa (ìpele 1 tí kì í jò + ìpele 3 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu) dára fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀ jù, tí ẹ̀jẹ̀ yín bá pọ̀ jù ní ọjọ́ 2-3 àkọ́kọ́ nìkan.

Ẹ ronú nípa bíbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú Starter Kit wa, tí ó ní Premium Pad mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìpamọ́ kan. Èyí ń jẹ́ kí ẹ dán pádì tí a lè tún lò wò ní owó tí ó kéré kí ẹ tó ra odindi ẹ̀ka. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé bí wọ́n tilẹ̀ ń lo pádì tí a ń jù nù ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ jù nígbà ìtọ́jú, yíyí padà sí pádì tí a lè tún lò fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀ ṣì ń fi owó púpọ̀ pamọ́.

Ẹ ní àwọn tí yóò ràn yín lọ́wọ́. Ẹ bá ọ̀rẹ́ tàbí ẹbí tí ẹ fọkàn tán sọ̀rọ̀ nípa ohun tí ẹ ń là kọjá. Níní ẹnìkan tí yóò bá yín lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà, tí yóò rán yín létí láti lo oògùn bí a ti kọ ọ́, tàbí tí yóò kàn béèrè àlàáfíà yín nígbà nǹkan oṣù tí ó le, ń mú ìrìn àjò náà rọrùn.

Àwọn ilé-ìwé, NGO, ẹgbẹ́ obìnrin àti àjọ ìlera ní ipa pàtàkì láti yanjú ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ní àwùjọ. Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣe ibi tí ó ní ààbò níbi tí àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin ti lè sọ̀rọ̀ nípa ìlera nǹkan oṣù láìsí ìtìjú, kí wọ́n sì kọ́ láti mọ ìyàtọ̀ láàárín nǹkan oṣù tó wà déédéé àti àwọn àmì tí ó nílò ìtọ́jú dókítà.

Ẹ bá àwọn ilé-ìwòsàn àdúgbò ṣiṣẹ́ pọ̀ láti ṣètò ìpàdé ìlanilọ́yẹ̀ àti ètò àyẹ̀wò. Ọ̀pọ̀ obìnrin tí ohun tó ń fa ẹ̀jẹ̀ wọn ṣeé tọ́jú kò tíì ṣe àyẹ̀wò rí, nítorí wọn kò mọ̀ pé ó ṣeé ṣe. Ẹ̀kọ́ ìlera ní àwùjọ ń yí èyí padà.

Fún àwọn àjọ tí ń ran àwọn aláìlágbára lọ́wọ́ – àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé, àwọn obìnrin ní àgọ́ IDP, àwọn opó, àwọn tí ó ní àìlera ara – pípèsè ohun ìlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń yanjú àìní lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ nígbà tí àwọn obìnrin ń wá ìtọ́jú. Àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn àjọ míì lè béèrè iye èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan. A tún ń pèsè ohun èlò ẹ̀kọ́, a sì lè so yín pọ̀ mọ́ àwọn alábàáṣiṣẹ́ ìlera fún ètò ìlera nǹkan oṣù tó péye.

Àwọn olórí ẹ̀sìn lè ràn lọ́wọ́ láti já èèwọ̀ àṣà nípa jíjẹ́wọ́ pé ìlera nǹkan oṣù jẹ́ ọ̀rọ̀ ìlera gidi tí ó yẹ fún àfiyèsí àti ìrànlọ́wọ́. Àwọn olùkọ́ lè dá àwọn ọmọbìnrin mọ̀ tí ọ̀nà tí wọ́n gbà ń wá sí ilé-ìwé fi hàn pé wọ́n ní ìṣòro nǹkan oṣù, kí wọ́n sì so wọ́n pọ̀ mọ́ ìgbaninímọ̀ràn àti ìtọ́jú ìlera.

Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù kì í ṣe ẹ̀wọ̀n ayé tàbí ègún tí ẹ gbọ́dọ̀ fara dà nítorí pé obìnrin ni yín. Àìsàn ni, tí ó ní ohun tí a lè dá mọ̀ tí ó ń fà á àti ìtọ́jú tó ń ṣiṣẹ́, láti oògùn tí ó rọrùn dé ìtọ́jú tó ga. Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí ìtura ni mímọ̀ pé ẹ̀jẹ̀ yín pọ̀ ju bí ó ti yẹ lọ, ó sì yẹ fún ìtọ́jú dókítà. Ìgbésẹ̀ kejì ni wíwá ìtọ́jú náà láìka èèwọ̀ àṣà, àníyàn owó tàbí ìbẹ̀rù ìtọ́jú sí. Ìgbésẹ̀ kẹta ni bíbójú tó ìgbé ayé ojoojúmọ́ yín nígbà tí ẹ ń wá ìtọ́jú, pẹ̀lú ọjà tí a ṣe láti gbé ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ láìba owó yín jẹ́.

Blessing, ọmọbìnrin tí a pàdé ní ìbẹ̀rẹ̀, rí ìrànlọ́wọ́ níkẹyìn. Ultrasound tí ó rọrùn ní ilé-ìwòsàn ìjọba àdúgbò rẹ̀ rí fibroid, oògùn sì dín ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ kù gan-an. Ó yí padà sí Maxi Pad Sana Pads láti bójú tó ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ tí ó ṣì pọ̀ ju ti ọ̀pọ̀ lọ, èyí sì dín owó tí ìdílé rẹ̀ ń ná lórí ohun ìlò nǹkan oṣù lóṣooṣù kù ní ju ìdajì lọ. Kò pàdánù ilé-ìwé mọ́, máàkì rẹ̀ dára síi, ó sì ṣẹ̀ṣẹ̀ yege ìdánwò WAEC rẹ̀ dáadáa. Ìtàn rẹ̀ lè jẹ́ ìtàn tiyín náà.

Yálà nǹkan oṣù tó pọ̀ jù ń kan ẹ̀yin fúnra yín tàbí ẹ ń ran àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin ní àwùjọ yín lọ́wọ́, ìmọ̀ àti ìgbésẹ̀ ń mú ìyípadà wá. Òye ohun tó ń fa ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ jù, mímọ àwọn ọ̀nà ìtọ́jú tó wà kódà nínú ètò ìlera Nàìjíríà tí ó le, àti rírí ohun ìlò nǹkan oṣù tí owó rẹ̀ kò wọ́n tí ó sì ń ṣiṣẹ́ lè yí ayé padà, ràn ẹ̀kọ́ lọ́wọ́, mú kí kíkópa nínú ọrọ̀ ajé lágbára síi, kí ó sì dá iyì padà. Fún ìmọ̀ síi nípa bí bíbójú tó ìlera nǹkan oṣù dáadáa ṣe ń mú ìgbé ayé obìnrin Nàìjíríà dára síi, ẹ ka ìtọ́sọ́nà wa lórí òye nǹkan oṣù yín àti ṣíṣàkóso ìlera ìbímọ yín.

Nǹkan oṣù yín kò gbọ́dọ̀ ṣàkóso ayé yín. Pẹ̀lú ìmọ̀, ìtọ́jú àti ìrànlọ́wọ́ tó tọ́, ẹ̀yin lè ṣàkóso rẹ̀ dípò bẹ́ẹ̀.