Bíbọ́ àwọn ìdènà: Bí a ṣe lè ṣe ètò ìmọ́tótó nǹkan oṣù (MHM) ní ilé-ìwé Nàìjíríà

Ìmọ́tótó nǹkan oṣù (MHM) ní ilé-ìwé túmọ̀ sí dídá àyíká sílẹ̀ níbi tí àwọn ọmọbìnrin ti lè bójútó nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú iyì, àṣírí àti ààbò, tí wọ́n sì ń bá ẹ̀kọ́ wọn lọ láìdáwọ́dúró.

Àwọn kókó pàtàkì:

• MHM tí kò dára ń mú kí àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà pa ọjọ́ 4-5 ilé-ìwé jẹ lóṣù, wọ́n sì ń pàdánù tó 20% ọdún ẹ̀kọ́.
  
  
• MHM tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ilé-ìwé nílò òpó mẹ́rin: ohun èlò WASH (omi, ìmọ́tótó àti ilé ìgbọ̀nsẹ̀), ohun èlò nǹkan oṣù, ẹ̀kọ́, àti ìlànà tí ó ń ṣe àtìlẹyìn.
  
  
• Àwọn ilé-ìwé tí ó ní ètò MHM tí ó tọ́ rí i pé wíwá sí ilé-ìwé pọ̀ sí i ní 30-50% láàrin àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ń ṣe nǹkan oṣù.
  
  
• Láàrin ọdún mẹ́ta, pádì nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń ná ilé-ìwé ní 60-75% dín ju pínpín pádì tí a ń jù nù lóṣooṣù lọ.
  
  
• Ìlànà Orílẹ̀-èdè Nàìjíríà lórí WASH ní Ilé-ìwé (National Policy on WASH in Schools) pàṣẹ pé kí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ọ̀tọ̀ tí ó ń ṣiṣẹ́, tí ó ní omi, wà fún àwọn ọmọbìnrin.
  
  
• Àwọn olùkọ́ tí a kọ́ nípa MHM ń dá àyíká ààbò sílẹ̀ níbi tí ọmọbìnrin tí ó pọ̀ sí i ní 85% ti ń ní ìgboyà láti sọ̀rọ̀ nípa àníyàn nǹkan oṣù wọn.
  
  
• Àwọn ìgbésẹ̀ rírọrùn bí àpótí ìdọ̀tí, ọṣẹ àti àgádágodo fún àṣírí lè yí ìrírí ilé-ìwé padà fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọmọbìnrin.

Mímọ bí a ṣe lè ṣe àwọn ojútùú wọ̀nyí ní ilé-ìwé Nàìjíríà ṣe pàtàkì fún ìdọ́gba nínú ẹ̀kọ́. Ẹ jẹ́ kí a wo bí àwọn ilé-ìwé jákèjádò Nàìjíríà ṣe ń ṣe é gan-an.

Ní àràárọ̀, Amina, akẹ́kọ̀ọ́ ọmọ ọdún 14 ní Government Secondary School ní Kaduna, máa ń wo kàlẹ́ńdà orí fóònù rẹ̀ pẹ̀lú ìbẹ̀rù. Nígbà tí ó bá rí i pé nǹkan oṣù rẹ̀ máa dé láàrin ọ̀sẹ̀ ilé-ìwé, ó mọ ohun tí ó ń bọ̀. Kò sí ibi àdáni láti pààrọ̀. Kò sí omi ẹ̀rọ nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀. Kò sí àpótí ìdọ̀tí. Àwọn ọmọ kíláàsì rẹ̀ ń sọ̀rọ̀ wúyẹ́wúyẹ́ nígbà tí ó bá béèrè láti jáde. Ní sáà tó kọjá, ó pa ọjọ́ mẹ́ta ilé-ìwé jẹ ní gbogbo oṣù nítorí jíjókòó sílé dàbí ààbò ju kíkojú ìtìjú àti ìnira ní ilé-ìwé lọ. Ìtàn Amina kì í ṣe tirẹ̀ nìkan. Jákèjádò Nàìjíríà, mílíọ̀nù àwọn ọmọbìnrin ń dojú kọ yíyàn kan náà: kí wọ́n pa ilé-ìwé jẹ nígbà nǹkan oṣù, tàbí kí wọ́n fara da ipò tí ó mú kí kíkẹ́kọ̀ọ́ fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé ṣe. Ṣùgbọ́n kò ní láti rí bẹ́ẹ̀.

Àwọn ìdènà tí àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ nígbà nǹkan oṣù ní ilé-ìwé so mọ́ ara wọn, wọ́n sì lọ́jú pọ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn UNICEF Nigeria ti 2024, 67% àwọn ọmọbìnrin ní ilé-ìwé girama ìjọba kò ní ohun èlò ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí ó tó. Èyí kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìtura nìkan – ó jẹ́ ọ̀rọ̀ ẹ̀tọ́ ìpìlẹ̀ sí ẹ̀kọ́, ìlera àti iyì.

A kọ́ ọ̀pọ̀ ilé-ìwé Nàìjíríà ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn nígbà tí a kò ronú nípa ìmọ́tótó nǹkan oṣù nínú ètò ilé. Ìwádìí ti 2025 láti ọ̀dọ̀ Nigerian Federal Ministry of Education rí i pé 34% ilé-ìwé ìjọba nìkan ló ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ọ̀tọ̀ fún ọkùnrin àti obìnrin tí ó ń ṣiṣẹ́, tí ó sì ní omi ẹ̀rọ. Ní ìgbèríko, iye yẹn lọ sílẹ̀ sí 18%.

Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ṣùgbọ́n kò sí omi, ilẹ̀kùn tí ó dára, àgádágodo tàbí iná. Àwọn kan ní omi ṣùgbọ́n kò sí ọṣẹ. Àwọn mìíràn ní gbogbo nǹkan àfi àpótí ìdọ̀tí fún ohun èlò tí a ti lò. Àwọn ìpínlẹ̀ àríwá ní ìṣòro pàtàkì. Ní Kano, Kaduna àti Sokoto, ilé-ìwé sábà máa ń gbára lé kànga ẹ̀rọ (borehole) tí ó máa ń ṣiṣẹ́ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan nítorí NEPA ń gba iná tí ó ń mú ẹ̀rọ ìfami ṣiṣẹ́. Nígbà tí omi kò bá sí, àwọn ọmọbìnrin kò lè wẹ ara wọn mọ́ dáadáa tàbí fọ̀ pádì tí a lè tún lò.

Ìwádìí ti 2024 ní ilé-ìwé girama Ìpínlẹ̀ Èkó fi hàn pé 58% àwọn ọmọbìnrin kò gba ẹ̀kọ́ kankan nípa nǹkan oṣù kí nǹkan oṣù àkọ́kọ́ wọn tó dé. Ọ̀pọ̀ kọ́ ọ láti ọ̀dọ̀ ọ̀rẹ́, ẹ̀gbọ́n obìnrin, tàbí nípasẹ̀ ìrírí tí ó dàrú tí ó sì bani lẹ́rù. Ìdákẹ́jẹ́ nípa nǹkan oṣù ń dá òfo ìmọ̀ sílẹ̀ tí ìtàn àròsọ ń kún.

Àwọn olùkọ́ sábà máa ń fo apá ìlera nǹkan oṣù nínú ẹ̀kọ́ bàọ́lọ́jì nítorí ojú ń tì wọ́n tàbí wọn kò ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ tí ó tọ́. Nígbà tí ilé-ìwé bá kọ́ni, ó sábà máa ń jẹ́ ẹ̀kọ́ kan ṣoṣo ní JSS2 tàbí JSS3. Nígbà mìíràn, a máa ń rán àwọn ọmọkùnrin jáde nígbà ẹ̀kọ́ yìí, èyí sì ń fún èrò náà lókun pé nǹkan oṣù jẹ́ ohun ìtìjú dípò ìmọ̀ ara tí ó jẹ́ àdánidá.

Kódà nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá mọ ara wọn, tí ilé-ìwé sì ní ohun èlò tí ó tó, ọ̀pọ̀ kò lè ra ohun èlò nǹkan oṣù. Pádì tí a ń jù nù jẹ́ ₦100-300 fún ọ̀kan ní ọ̀pọ̀ ọjà Nàìjíríà. Ọmọbìnrin tí ó ń lo pádì 5-6 ní oṣù kọ̀ọ̀kan ń ná ₦600-1,800 lóṣù. Fún ìdílé tí ó ń gba owó tí kò tó ₦30,000 lóṣù, èyí jẹ́ ẹrù tí kò ṣeé gbé.

Àwọn ọmọbìnrin kan máa ń lo àkísà, ìwé ìròyìn tàbí ìwé ìnuwọ́ (tissue). Àwọn ọ̀nà àfọwọ́ṣe wọ̀nyí máa ń jò, wọ́n ń fa àkóràn, wọ́n sì ń mú àníyàn wá nígbà gbogbo pé ẹ̀jẹ̀ máa ba aṣọ ilé-ìwé jẹ́. Ilé-ìwé kan ní Àbújá ṣírò pé pípèsè pádì tí a ń jù nù fún akẹ́kọ̀ọ́ 200 tí ń ṣe nǹkan oṣù ń ṣe pádì tí a ti lò tí ó ju 15,000 lọ lọ́dún, gbogbo rẹ̀ sì ń lọ sínú ètò ìkólẹ̀ tí ó ti kọjá agbára rẹ̀.

Ṣíṣe ilé-ìwé tí ó bójútó nǹkan oṣù nílò ètò tí ó wà létòlétò, ṣùgbọ́n ẹ kò nílò owó rẹpẹtẹ láti bẹ̀rẹ̀. Àwọn ilé-ìwé jákèjádò Nàìjíríà ti ṣe ètò MHM ní àṣeyọrí nípa títẹ̀lé ọ̀nà tí ó wúlò, ní ìpele-ìpele.

Kí ẹ tó ná owó tàbí ṣe àyípadà, ẹ mọ ipò yín gan-an. Ẹ kó ẹgbẹ́ kékeré jọ, pẹ̀lú olórí ilé-ìwé, olùkọ́bìnrin àgbà kan, aṣojú òbí kan, àti bí ó bá ṣeé ṣe, akẹ́kọ̀ọ́bìnrin àgbà kan. Ẹ rìn yíká ilé-ìwé yín pẹ̀lú ìbéèrè kan: kí ni ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù ń rí níbí?

Ẹ ṣàyẹ̀wò gbogbo ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àwọn ọmọbìnrin. Ṣé a lè tì ilẹ̀kùn pa? Ṣé omi àti ọṣẹ wà? Ṣé iná àti àṣírí tó? Ṣé àpótí ìdọ̀tí tí ó ní ìdérí wà? WHO dámọ̀ràn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kan fún ọmọbìnrin 25 ní ilé-ìwé girama. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé Nàìjíríà kò tó rárá.

Ẹ bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin sọ̀rọ̀ ní àṣírí. Ẹ ṣe ìwádìí láìdárúkọ tí ó béèrè pé: Ṣé ẹ máa ń wá sí ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù yín? Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, kí ló dé? Kí ló máa jẹ́ kí ara rọ̀ yín láti dúró sí ilé-ìwé? Ẹ kọ gbogbo nǹkan sílẹ̀ pẹ̀lú fọ́tò àti àkọsílẹ̀. Àyẹ̀wò ìbẹ̀rẹ̀ yìí máa di àwòrán ọ̀nà yín.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn àìtó tí ó ṣe pàtàkì jù. Bí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kò bá ní àgádágodo àti àṣírí, kíkan ìtìlẹ̀kùn rírọrùn ń ná ₦500-1,000 fún ilẹ̀kùn kan, ṣùgbọ́n ó ń yí lílò rẹ̀ padà pátápátá. Bí omi kò bá ń wá déédéé, ẹ bá Ẹgbẹ́ Òbí àti Olùkọ́ (PTA) ṣiṣẹ́ láti gbé táǹkì omi sílẹ̀. Táǹkì 500 lítà ń ná nǹkan bí ₦25,000-40,000, ṣùgbọ́n ó ń rí i dájú pé omi wà ní gbogbo ọjọ́.

Ẹ fi àpótí ìdọ̀tí tí ó ní ìdérí sínú gbogbo yàrá ìgbọ̀nsẹ̀ àwọn ọmọbìnrin. Àpótí ike rírọrùn tí ó ní ìdérí ń ná ₦1,500-3,000. Ẹ fi àpò ike tí a lè dà nù lọ́nà mímọ́ sínú rẹ̀. Ẹ kọ́ àwọn olùgbálẹ̀ bí a ṣe ń da ìdọ̀tí nù láìléwu, kí ẹ sì rí i dájú pé à ń da àpótí náà nù lójoojúmọ́.

Ẹ pèsè ọṣẹ. Rírà ọṣẹ ní ọ̀pọ̀ ń ná ₦80-150 fún ọ̀kan. Àwọn ilé-ìwé kan máa ń ní kí akẹ́kọ̀ọ́bìnrin kọ̀ọ̀kan mú ọṣẹ kan wá ní sáà kọ̀ọ̀kan, èyí sì ń mú ìpèsè tí ó ń bá a lọ wá.

Fún ilé-ìwé tí ó ní omi tí a lè gbẹ́kẹ̀lé àti ibi ìsáṣọ, pádì tí a lè tún lò ni ojútùú tí ó dín owó jù fún ìgbà pípẹ́. Ẹ ṣírò ohun tí ẹ nílò: bí ẹ bá ní akẹ́kọ̀ọ́bìnrin 300, tí nǹkan bí 60% ti bẹ̀rẹ̀ nǹkan oṣù, ẹ nílò ohun èlò fún nǹkan bí ọmọbìnrin 180. Ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan nílò ó kéré tán pádì 4-6 láti bójútó oṣù rẹ̀.

Àpò ìbẹ̀rẹ̀ pádì mẹ́ta tí a lè tún lò ń ná nǹkan bí ₦3,000-4,500 fún akẹ́kọ̀ọ́ kan. Fún akẹ́kọ̀ọ́ 180, owó ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ ₦540,000-810,000. Ẹ fi èyí wé pípèsè pádì tí a ń jù nù: bí ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan bá nílò pádì tí a ń jù nù tí ó tó ₦1,500 lóṣù, ìyẹn jẹ́ ₦270,000 lóṣù tàbí ₦2,430,000 fún ọdún ẹ̀kọ́ kan. Pádì tí a lè tún lò ń pẹ́ ọdún 2-3, èyí sì ń mú ìfipamọ́ 60-75% wá.

Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ń ṣe é ní ìpele-ìpele, wọ́n ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ àgbà tí ó lè di aṣojú fún àwọn ọmọbìnrin kékeré. Ẹ ṣètò ìpèsè pàjáwìrì – ẹ kó pádì tí a lè tún lò 20-30 pamọ́ sí ilé ìwòsàn ilé-ìwé. Àwọn ọmọbìnrin lè yá wọn, lò wọ́n fún ọjọ́ náà, fọ̀ wọ́n, kí wọ́n sì dá wọn padà.

Nígbà tí ilé-ìwé bá fi owó sí ìmọ̀tótó nǹkan oṣù, èrè rẹ̀ kọjá ilé ìgbọ̀nsẹ̀ lọ. Àwọn ètò wọ̀nyí ń ní ipa tí ó tàn ká ìṣe ẹ̀kọ́, ìlera àti ìdọ́gba láàrin àwùjọ.

Àwọn ọmọbìnrin tí ó ń bójútó nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú ìtura ní ilé-ìwé máa ń kẹ́kọ̀ọ́ púpọ̀ sí i. Bí ọmọbìnrin kan bá pa ọjọ́ 4-5 jẹ lóṣù fún oṣù mẹ́sàn-án, ó máa pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 36-45 lọ́dún – ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ìdá mẹ́rin ọdún ẹ̀kọ́.

Ìwádìí láti African Population and Health Research Center tí ó tẹ̀lé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ Nàìjíríà fún ọdún mẹ́ta rí i pé àwọn ọmọbìnrin ní ilé-ìwé tí ó ní ètò MHM kíkún gba máàkì tí ó ga ní 12-15% nínú ìdánwò orílẹ̀-èdè. Yàtọ̀ sí wíwá sí ilé-ìwé, ọkàn wíwà níbẹ̀ tún wà. Ọmọbìnrin tí ó ń ṣàníyàn pé pádì máa jò kò lè pọkàn pọ̀ sórí ìṣirò algebra tàbí lítíréṣọ̀. Ní Port Harcourt, olórí ilé-ìwé kan sọ pé lẹ́yìn tí wọ́n bẹ̀rẹ̀ ètò MHM wọn, iye àwọn ọmọbìnrin tí ó ń tẹ̀síwájú dé SS3 pọ̀ sí i ní 23%.

Àwọn ọmọbìnrin tí ó ń lo ohun èlò tí kò láàbò tàbí tí kì í pààrọ̀ pádì léraléra wà nínú ewu tí ó ga jù ti àkóràn ọ̀nà ìtọ̀ (UTI) àti àkóràn ọ̀nà ìbímọ. Ìwádìí ti 2025 tí a tẹ̀ jáde nínú Nigerian Journal of Clinical Practice rí i pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin tí ó ní ohun èlò MHM tí ó tọ́ ní ẹ̀sùn àìsàn ìlera ìbímọ tí ó dín kù ní 45%.

Àǹfààní fún ìlera ọkàn náà pọ̀ bákan náà. Àwọn ilé-ìwé tí ẹ̀kọ́ MHM wọn kan àwọn ọmọkùnrin sọ pé fífi ṣẹ̀sín dín kù, àtìlẹyìn sì pọ̀ sí i. Nígbà tí àwọn ọmọkùnrin bá mọ̀ pé nǹkan oṣù jẹ́ ìmọ̀ ara tí ó jẹ́ àdánidá, àṣà ilé-ìwé máa ń yí padà. Àwọn ọmọbìnrin máa ń rí ààbò, wọ́n máa ń rí ìtẹ́wọ́gbà, àníyàn wọn nípa nǹkan oṣù ní ilé-ìwé sì máa ń dín kù.

Ọmọbìnrin kan tí ó ń lo pádì tí a ń jù nù máa ń ṣe nǹkan bí pádì tí a ti lò 120-150 lọ́dún. Ilé-ìwé tí ó ní akẹ́kọ̀ọ́ 180 tí ń ṣe nǹkan oṣù máa ń ṣe pádì tí a ti lò 21,600-27,000 lọ́dún. Ọ̀pọ̀ àdúgbò Nàìjíríà kò ní ètò ìkólẹ̀ tí ó tọ́, nítorí náà àwọn pádì wọ̀nyí máa ń parí sínú ṣálángá, wọ́n máa ń sun wọ́n, tàbí kí wọ́n dà wọ́n nù síbi tí wọ́n ti ń ba ilẹ̀ àti omi jẹ́.

Yíyí padà sí pádì tí a lè tún lò ń mú ìdọ̀tí yìí kúrò pátápátá. Nígbà tí ilé-ìwé bá ra pádì tí a lè tún lò lọ́wọ́ àwọn olùṣe ní Nàìjíríà, owó ń dúró ní àdúgbò. Àwọn ilé-ìwé tí ó ní ètò MHM tí ó lágbára máa ń di orísun ìrànlọ́wọ́ fún gbogbo àdúgbò, wọ́n sì ń mú àyípadà wá jákèjádò àwọn ìjọba ìbílẹ̀.

Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àǹfààní hàn kedere, àwọn ilé-ìwé sábà máa ń lọ́ra láti ṣe ètò MHM nítorí àwọn àníyàn tí ó tọ́. Mímọ àwọn ìdènà wọ̀nyí ń ràn wá lọ́wọ́ láti kojú wọn dáadáa.

Ètò MHM kò nílò owó rẹpẹtẹ láti bẹ̀rẹ̀. Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí kò ná owó kankan: àyípadà ìlànà. Ẹ fi ìlànà tí ó hàn kedere lélẹ̀ pé àwọn ọmọbìnrin lè jáde kúrò ní kíláàsì lọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ nígbà nǹkan oṣù láìsí àlàyé tàbí ìjìyà. Ẹ kọ́ àwọn olùkọ́ láti dáhùn pẹ̀lú àtìlẹyìn. Ẹ ṣètò ẹgbẹ́ ọ̀rẹ́ níbi tí àwọn ọmọbìnrin àgbà ti ń tọ́ àwọn ọmọbìnrin kékeré sọ́nà. Àwọn nǹkan wọ̀nyí kò ná náírà kankan, ṣùgbọ́n wọ́n ń mú àyíká dára sí i gan-an.

A lè ṣe àtúnṣe ohun amáyédẹrùn ní ìpele-ìpele. Bóyá ní sáà yìí, ẹ máa ṣe àgádágodo. Ní sáà tó ń bọ̀, ẹ máa bójútó ìkópamọ́ omi. Fún ohun èlò nǹkan oṣù, ẹ wá ìbáṣepọ̀. Ọ̀pọ̀ àjọ NGO tí ń ṣiṣẹ́ nínú ẹ̀kọ́ tàbí ìlera ń pèsè ìrànlọ́wọ́ MHM. Àwọn ètò ìjọba lábẹ́ National Policy on WASH in Schools lè pèsè owó tàbí ohun èlò.

Pádì tí a lè tún lò tí ó dára mọ́ gan-an tí a bá lò ó dáadáa. Kókó náà ni ẹ̀kọ́: ẹ kọ́ àwọn ọmọbìnrin láti fi omi tútù ṣan án lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, láti fi ọṣẹ fọ̀ ọ́, láti ṣan án dáadáa, àti láti sá a sínú oòrùn títí yóò fi gbẹ pátápátá. Oòrùn jẹ́ apakòkòrò àdánidá tí ó ń pa kòkòrò àrùn.

Ojú ọjọ́ Nàìjíríà dára fún sísá nǹkan. Kódà nígbà òjò, orílẹ̀-èdè yìí ń rí oòrùn tí ó tó. Àwọn ilé-ìwé lè ya ibi ìsáṣọ àdáni sọ́tọ̀ lẹ́yìn ilé tàbí lórí òrùlé. Àwọn ilé-ìwé kan máa ń ṣe ìsáṣọ rírọrùn pẹ̀lú wáyà tàbí igi tí kò tó ₦5,000.

Pádì tí a lè tún lò tí a tọ́jú dáadáa mọ́ ju àkísà tàbí pádì tí a ń jù nù tí a wọ̀ fún àkókò tí ó gùn jù, èyí tí ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin ń lò báyìí.

Ẹ gbé ẹ̀kọ́ MHM kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ẹ̀kọ́ ìlera, èyí tí gbogbo àṣà mọyì. Ẹ ń kọ́ àwọn ọmọbìnrin bí wọ́n ṣe lè tọ́jú ara wọn àti dènà àkóràn. Ẹ ń kọ́ àwọn ọmọkùnrin ní ìmọ̀ ara ìpìlẹ̀ kí wọ́n lè di bàbá àti arákùnrin tí ó ń ṣe àtìlẹyìn. Èyí bá àṣà ìtọ́jú ìdílé àti àtìlẹyìn àdúgbò mu.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò pẹ̀lú àwọn olórí ẹ̀sìn àti àdúgbò kí ẹ tó ṣe ètò náà. Ọ̀pọ̀ olórí máa ń ṣe àtìlẹyìn nígbà tí wọ́n bá mọ̀ pé ìdákẹ́jẹ́ ń mú kí àwọn ọmọbìnrin fi ilé-ìwé sílẹ̀ tàbí jìyà ìṣòro ìlera. Ìtìjú ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ ohun àdánidá, kò sì ní pẹ́. Àwọn olùkọ́ sọ pé lẹ́yìn ẹ̀kọ́ àkọ́kọ́, ara àwọn akẹ́kọ̀ọ́ máa ń balẹ̀, inú wọn sì máa ń dùn pé àwọn àgbàlagbà ti sọ̀rọ̀ nípa ohun tí ó ń kan ìgbésí ayé wọn lójoojúmọ́ níkẹyìn.

A dá Sana Pads sílẹ̀ ní pàtàkì láti kojú òṣì nǹkan oṣù àti àìdọ́gba nínú ẹ̀kọ́ ní Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí olùṣe pádì ní Nàìjíríà, a mọ àwọn ìṣòro pàtó tí ilé-ìwé ń dojú kọ: omi tí kì í wá déédéé, ooru àti ọ̀rinrin, àìtó owó, àti àìní ojútùú tí ó bá àṣà mu.

A ṣe pádì tí a lè tún lò wa fún ipò Nàìjíríà. Wọ́n ń lo ohun èlò tí ó ń yára gbẹ kódà nígbà òjò. A fi ìpele tí kì í jò ṣe wọ́n, èyí tí ó ń fún àwọn ọmọbìnrin ní ìgboyà ní àwọn ọjọ́ ilé-ìwé gígùn. Wọ́n lágbára tó láti pẹ́ ọdún 2-3 pẹ̀lú ìtọ́jú tí ó tọ́.

A ti ṣe àtìlẹyìn tààrà fún obìnrin àti ọmọbìnrin tí ó ju 10,000 lọ, a sì ti pín pádì tí ó ju 30,000 lọ nípasẹ̀ ilé-ìwé, àwọn àjọ NGO àti ètò àdúgbò jákèjádò Nàìjíríà. A ń kọ́ àwọn olùkọ́ bí wọ́n ṣe lè ṣe ètò MHM kíkún. A ń fúnni ní ìmọ̀ràn lórí ètò fífọ̀ àti sísá. Àwọn ilé-ìwé, àwọn àjọ NGO àti àwọn àjọ mìíràn lè béèrè iye èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kì í yí padà fún àpò kọ̀ọ̀kan.

Àfojúsùn wa kì í ṣe títa pádì nìkan – ó jẹ́ láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù àti láti rí i dájú pé kò sí ọmọbìnrin Nàìjíríà tí ó máa pa ilé-ìwé jẹ nítorí nǹkan oṣù.

Ẹ kò nílò àṣẹ láti bẹ̀rẹ̀ sí í mú kí ilé-ìwé yín bójútó nǹkan oṣù dáadáa. Bóyá ẹ jẹ́ alákòóso ilé-ìwé, olùkọ́, ọmọ ẹgbẹ́ PTA, tàbí ọmọ àdúgbò tí ọ̀rọ̀ náà kàn, ẹ lè bẹ̀rẹ̀ àyípadà lónìí.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa kíkó ẹgbẹ́ MHM yín jọ pẹ̀lú oríṣiríṣi ohùn: olùkọ́ ọkùnrin àti obìnrin, òṣìṣẹ́ ìlera ilé-ìwé, aṣojú PTA kan, àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin àgbà. Ẹ ṣètò àyẹ̀wò ohun tí ẹ nílò fún ọ̀sẹ̀ tó ń bọ̀.

Fún ohun èlò nǹkan oṣù, ẹ ronú nípa àpò 3 Premium Pads wa ní ₦4,000 fún akẹ́kọ̀ọ́ kan. Premium Pads ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele mẹ́ta tí ń fa omi mu, wọ́n sì dára fún ẹ̀jẹ̀ déédéé. Fún àwọn ọmọbìnrin tí ẹ̀jẹ̀ wọn pọ̀, Maxi Pads wa tí ó ní ìpele márùn-ún tí ń fa omi mu ń fún wọn ní ààbò àfikún.

Ẹ kọ gbogbo nǹkan sílẹ̀ – fọ́tò àtúnṣe ohun amáyédẹrùn, àkọsílẹ̀ wíwá sí ilé-ìwé, èrò àwọn ènìyàn láìdárúkọ. Ẹ̀rí yìí ń ràn yín lọ́wọ́ láti rí owó tí ó ń bá a lọ, ó sì ń fi ipa ètò náà hàn.

Àwọn ilé-ìwé fẹ́ ṣe ètò MHM, ṣùgbọ́n wọ́n sábà máa ń ṣe aláìní ìmọ̀ àti owó ìbẹ̀rẹ̀. Àjọ yín lè jẹ́ ohun tí ó máa yí àǹfààní ẹ̀kọ́ padà fún ọgọ́rọ̀ọ̀rún tàbí ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọmọbìnrin.

A ń pèsè ìrànlọ́wọ́ láti ṣe ètò náà, ohun èlò ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àti ìlànà àbójútó tí ó ń ṣèrànwọ́ láti fi ipa rẹ̀ hàn fún àwọn tí ọ̀rọ̀ kàn.

Bóyá kíláàsì kan ni ẹ fẹ́ pèsè fún, tàbí ẹ fẹ́ yí MHM padà ní gbogbo ìjọba ìbílẹ̀ kan, ọ̀nà síwájú bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpinnu kan ṣoṣo: pé àwọn ọmọbìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù yẹ fún iyì. Ẹ kàn sí Sana Pads láti jíròrò bí a ṣe lè ṣe àtìlẹyìn fún ìrìn-àjò ilé-ìwé yín sí ìdọ́gba nínú nǹkan oṣù. Ìwádìí fi hàn pé ìmọ́tótó nǹkan oṣù kíkún ní ilé-ìwé lè mú kí wíwá sí ilé-ìwé àwọn ọmọbìnrin pọ̀ sí i tó 50% ní àwọn ọjọ́ nǹkan oṣù – láti dá àyíká sílẹ̀ níbi tí Blessing àti mílíọ̀nù àwọn ọmọbìnrin bíi rẹ̀ kò ní láti yàn láàrin ẹ̀kọ́ wọn àti iyì wọn mọ́ láé.