Owó Tí A Kò Rí – Bí Òṣì Nǹkan Oṣù Ṣe Ń Mú Àwọn Ọmọbìnrin Nàìjíríà Kúrò Ní Ilé-Ìwé

Òṣì nǹkan oṣù kì í ṣe àìní ohun ìlò nǹkan oṣù nìkan. Ó ń dá ọ̀wọ́ ìṣòro sílẹ̀ tí ó ń halẹ̀ mọ́ agbára àwọn ọmọbìnrin láti kẹ́kọ̀ọ́, dúró ní ilé-ìwé, kí wọ́n sì kọ́ ọjọ́ iwájú tí ó tọ́ sí wọn.

Àkópọ̀:

• Àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 4-5 lóṣooṣù ní ìpíndọ́gba nítorí àìní ohun ìlò nǹkan oṣù, ó jẹ́ 20% ọdún ẹ̀kọ́.
• Ọmọbìnrin 1 nínú 10 ní Áfíríkà ń sá fún ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù, ó sì pọ̀ jù bẹ́ẹ̀ lọ ní ìgbèríko Nàìjíríà tí kò ti rọrùn láti rí ohun ìlò.
• Àwọn ọmọbìnrin tí ó ń pàdánù ilé-ìwé léraléra nígbà nǹkan oṣù ní ewu tí ó pọ̀ síi ní 70% láti fi ilé-ìwé sílẹ̀ pátápátá kí wọ́n tó parí ilé-ìwé girama.
• Owó pádì tí a ń jù nù ní ìpíndọ́gba (₦200-500 fún nǹkan oṣù kan) dọ́gba pẹ̀lú 10-25% owó oṣù tó kéré jù, èyí sì mú kí ọ̀pọ̀ ìdílé má lè rà á.
• Àwọn ilé-ìwé tí kò ní ohun èlò WASH tó yẹ (ilé ìgbọ̀nsẹ̀, omi, àṣírí) ń mú ìṣòro náà burú síi, èyí sì ń kan nǹkan bí 60% àwọn ilé-ìwé ìjọba jákèjádò orílẹ̀-èdè.
• Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò kò wọ́n tó ní 75-85% láàárín ọdún méjì ní ìfiwéra pẹ̀lú rírà pádì tí a ń jù nù lóṣooṣù, èyí sì mú kí ó jẹ́ ọ̀nà àbáyọ tó wúlò.

Ẹ jẹ́ ká wo bí ìṣòro yìí ṣe ń ṣẹlẹ̀ gan-an ní ilé-ìwé Nàìjíríà àti ohun tí ó túmọ̀ sí fún gbogbo ìran àwọn ọmọbìnrin.

Sadiya jókòó lẹ́yìn kíláàsì rẹ̀ ní Kaduna, ó so ìró rẹ̀ mọ́ ìbàdí dáadáa. Nínú kíláàsì, àwọn ọmọ kíláàsì rẹ̀ ń ṣe ìdánwò ìṣirò – èyí tí ó ti kà fún gbogbo ọ̀sẹ̀. Ṣùgbọ́n Sadiya kò ronú nípa algebra. Ó ń ronú nípa ìwé ìròyìn tí ó ká sáàárín ẹsẹ̀ rẹ̀, tí ó ti ń rin, tí kò sì ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Nǹkan oṣù rẹ̀ bẹ̀rẹ̀ láàárọ̀ yẹn, kò ní pádì nǹkan oṣù, kò ní owó láti rà á, kò sì ní yíyàn míì ju kí ó jìnnà sí gbọ̀ngàn ìdánwò.

Ìtàn Sadiya ń tún ara rẹ̀ ṣe káàkiri Nàìjíríà lójoojúmọ́. Ní àwọn kíláàsì láti Lagos dé Maiduguri, àwọn ọmọbìnrin olóye tí ọjọ́ iwájú wọn dára ni a fi ipá mú láti yan láàárín ẹ̀kọ́ wọn àti iyì wọn. Wọ́n ń pàdánù ilé-ìwé kì í ṣe nítorí wọn kò gbọ́n tàbí wọn kò ní ìfẹ́ọkàn, ṣùgbọ́n nítorí wọn kò ní nǹkan tí ó rọrùn bí pádì nǹkan oṣù.

Tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa àwọn ọmọbìnrin tí ó ń pàdánù ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù wọn, kì í ṣe ọjọ́ díẹ̀ tí wọn kò sí ni à ń sọ. À ń sọ̀rọ̀ nípa àléébù tí ó wà nínú ètò, tí ó ń kan gbogbo apá ìrìn àjò ẹ̀kọ́ wọn.

Ẹ fojú inú wo kíkọ́ ilé kan ṣùgbọ́n kí ẹ máa pàdánù ọ̀sẹ̀ kẹrin kọ̀ọ̀kan nínú iṣẹ́ náà. Ìpìlẹ̀ á di aláìlágbára. Ilé náà á máa mì. Ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ sí ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin nìyí nígbà tí ó bá ń pàdánù ọjọ́ 4-5 lóṣooṣù.

Ní ilé-ìwé Nàìjíríà tí ẹ̀kọ́ ti ń yára lọ tí àwọn olùkọ́ sì ní kíláàsì ńlá, pípàdánù ọjọ́ kan péré túmọ̀ sí pípàdánù ẹ̀kọ́ pàtàkì. Ọmọbìnrin tí ó pàdánù ẹ̀kọ́ ìṣirò lórí quadratic equation kò lè lóye ẹ̀kọ́ tó tẹ̀lé dáadáa. Kíláàsì biology tí ó pàdánù sọ̀rọ̀ nípa ìbímọ – kókó tí ọ̀pọ̀ olùkọ́ kò ní tún kọ́ nítorí ìtìjú àṣà.

Àwọn àlàfo wọ̀nyí ń kó jọ. Oṣù dé oṣù, ọdún dé ọdún, ọmọbìnrin náà ń kẹ́yìn síi. Máàkì ìdánwò rẹ̀ ń já sílẹ̀, kì í ṣe nítorí kò ní agbára, ṣùgbọ́n nítorí kò rí ẹ̀kọ́ gbà déédéé. Àwọn olùkọ́ tí kò mọ ìdí gidi tí kò fi wá lè pè é ní ẹni tí kò ní ìfọkànsìn tàbí tí kò lè ṣe tó.

Yàtọ̀ sí ẹ̀kọ́ tí wọ́n pàdánù, ẹrù ọkàn àti ìmọ̀lára wà nínú bíbójú tó nǹkan oṣù láìsí ohun ìlò tó tó. Grace, akẹ́kọ̀ọ́ kan ní Ibadan, ṣàlàyé bí ó ṣe máa ń jí ní ọjọ́ ìdánwò pẹ̀lú ìbẹ̀rù pé nǹkan oṣù rẹ̀ yóò bẹ̀rẹ̀. “Mi ò lè fọkàn sí kíkàwé nítorí mò ń ka ọjọ́, mò ń gbàdúrà pé kí ó má dé ní àkókò ilé-ìwé.”

Nínú àṣà tí wọn kì í ti sábà sọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù ní gbangba, ọmọbìnrin tí ẹ̀jẹ̀ jò sí aṣọ ilé-ìwé rẹ̀ ń dojú kọ yẹ̀yẹ́ tí ó lè máa dà á láàmú fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ìtìjú jíjò ẹ̀ẹ̀kan lè yọrí sí sísá fún ilé-ìwé fún ọ̀pọ̀ oṣù.

Ọ̀nà sí fífi ilé-ìwé sílẹ̀ máa ń tẹ̀lé ìlànà kan náà: àìsí lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan ń di àìsí léraléra, máàkì ń já sílẹ̀, ọmọbìnrin náà ń tún kíláàsì ṣe, ìnira owó ń pọ̀ síi nílé, àwọn òbí sì ń béèrè ìwúlò kíkọ́ ọmọbìnrin tí ó ń pàdánù ilé-ìwé lọ́nàkọnà. Ìbéèrè ìgbéyàwó ń dé. Ọmọbìnrin tí ó ti lá àlá yunifásítì nígbà kan rí ara rẹ̀ tí wọ́n yọ kúrò ní ilé-ìwé ní ọmọ ọdún 15 tàbí 16.

Ìṣòro náà sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ kí ilé-ìwé tó bẹ̀rẹ̀ pàápàá. Ọmọbìnrin kan jí, nǹkan oṣù rẹ̀ ti dé, ó sì dojú kọ ìṣirò tí kò ṣeé yanjú: Ṣé ó ní pádì? Ṣé yóò tó fún gbogbo ọjọ́? Ṣé ilé-ìwé rẹ̀ ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó ní àṣírí àti omi? Tí kò bá ní pádì, ṣé ó lè ká ìwé ìròyìn tó? Ṣé yóò dúró?

Ẹ wo ìrírí Fatima ní ilé-ìwé girama kan ní Kano. Ilé-ìwé rẹ̀ ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ṣùgbọ́n omi kì í sábà sí níbẹ̀, kò sì ní ilẹ̀kùn. Tí ó bá fẹ́ pààrọ̀ aṣọ tí ó fi ṣe pádì, ó gbọ́dọ̀ retí pé kò sí ẹlòmíì níbẹ̀, kí ó sì gbìyànjú láìsí omi, láìsí àṣírí, pẹ̀lú ìṣẹ́jú márùn-ún péré kí kíláàsì tó kàn tó bẹ̀rẹ̀. Kò lè fọkàn sí ẹ̀kọ́. Ó ń yí ara padà nígbà gbogbo, ó ń wò bóyá ẹ̀jẹ̀ ti jò. Gbogbo ẹ̀kọ́ rẹ̀ di ohun kejì sí bíbójú tó nǹkan oṣù.

Òṣì nǹkan oṣù kì í kan ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan nìkan – ó ń ba gbogbo àwùjọ àti ìdàgbàsókè Nàìjíríà jẹ́.

Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá fi ilé-ìwé sílẹ̀ nítorí òṣì nǹkan oṣù, Nàìjíríà ń pàdánù agbára ọrọ̀ ajé wọn. World Bank ṣírò pé mímú kí àwọn ọmọbìnrin púpọ̀ síi parí ẹ̀kọ́ wọn lè fi ọ̀kẹ́ àìmọye kún ọrọ̀ ajé Nàìjíríà. Fífi ₦10,000-15,000 ra ohun ìlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò fún gbogbo ìgbà ilé-ìwé girama ọmọbìnrin kan lè dáàbò bo ìdókòwò ẹ̀kọ́ tí ó tó mílíọ̀nù púpọ̀ nínú owó tí ó lè pa lọ́jọ́ iwájú.

Òṣì nǹkan oṣù tún ń ti àwọn ọmọbìnrin láti lo nǹkan tí kò ní ààbò – ìwé ìròyìn, àkísà, ewé. Àwọn nǹkan wọ̀nyí lè fa àkóràn. Àwọn ọmọbìnrin tí kò lè pààrọ̀ ohun ìlò wọn léraléra tó ní ewu àkóràn ọ̀nà ìbímọ tí ó pọ̀ síi. Wàhálà àti àníyàn tún ń nípa lórí ìlera ọpọlọ, ìrẹ̀wẹ̀sì ọkàn àti àìgbọ́kànlé ara-ẹni sì pọ̀ láàárín àwọn ọmọbìnrin tí ó ń dojú kọ òṣì nǹkan oṣù.

Òṣì nǹkan oṣù ń fún èrò náà lókun pé ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin kò ṣe pàtàkì tó ti ọmọkùnrin. Ó ń sọ fún àwọn ọmọbìnrin pé ara wọn jẹ́ ìdènà tí ó ń tini lójú dípò apá àdáyébá ayé. Ní àwùjọ tí òṣì nǹkan oṣù ti ń mú ọmọbìnrin kúrò ní ilé-ìwé, ipa àtijọ́ ọkùnrin àti obìnrin ń lágbára síi. Àwọn ìdílé á máa ronú pé, tí ọmọbìnrin kò bá lè parí ẹ̀kọ́ rẹ̀ lọ́nàkọnà, kí ló dé tí a kò fi ní fi í fọkọ ní kékeré?

Yàtọ̀ sí ipa lórí ẹnìkọ̀ọ̀kan, ohun ìlò nǹkan oṣù tí ó ń pẹ́ ń dín ìdọ̀tí kù fún àyíká. Ọmọbìnrin kan tí ó ń lo pádì tí a ń jù nù ń dá nǹkan bí kìlógíráàmù 150 ìdọ̀tí sílẹ̀ jálẹ̀ ayé rẹ̀. Pádì tí a lè tún lò ń mú ẹrù yìí kúrò, wọ́n sì ń fúnni ní ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tí ó ń pẹ́, tí ó ń mú àwọn ọmọbìnrin dúró ní ilé-ìwé.

Tí a bá ń sọ̀rọ̀ nípa òṣì nǹkan oṣù àti ẹ̀kọ́, àwọn ìbéèrè kan máa ń wáyé léraléra. Ẹ jẹ́ ká dáhùn wọn ní tààrà.

Àwọn ìran ìṣáájú kì í sábà lọ sí ilé-ìwé, tàbí wọ́n ń lọ sí ilé-ìwé tí ó súnmọ́ ilé níbi tí wọ́n ti lè máa pààrọ̀ léraléra. Àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé òde òní ń lo wákàtí 6-8 kúrò nílé ní ibi tí kò sí àṣírí, omi, tàbí ibi tí a lè da nǹkan nù sí.

Ọ̀nà aṣọ ìbílẹ̀ nílò ọ̀pọ̀ ẹ̀ka aṣọ – ó kéré tán 8-10 fún nǹkan oṣù kan – pẹ̀lú omi, ọṣẹ àti ibi àṣírí láti sá a tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ọ̀pọ̀ ìdílé kò lè pèsè èyí. Pádì tí a lè tún lò tí a ṣe dáadáa ń yanjú àwọn ìṣòro wọ̀nyí pẹ̀lú ẹ̀yìn tí kì í jò, agbára fífa ẹ̀jẹ̀ mu tí ó ń pẹ́ fún wákàtí mélòó kan, àti fífọ̀ tí ó rọrùn.

Bẹ́ẹ̀ ni, nǹkan oṣù jẹ́ ọ̀rọ̀ ara ẹni. Ṣùgbọ́n nígbà tí òtítọ́ ara yìí bá ń dí ọmọbìnrin 1 nínú 10 lọ́wọ́ láti rí ẹ̀kọ́ gbà nígbà nǹkan oṣù wọn, ó di ọ̀rọ̀ ẹ̀kọ́. Ilé-ìwé ni ibi tí ipa rẹ̀ ti ń hàn – nínú ìjókòó tí ó ṣófo, ìdánwò tí wọ́n kùnà, àti iye àwọn tí ó fi ilé-ìwé sílẹ̀.

Àwọn ilé-ìwé tí ó ń yanjú òṣì nǹkan oṣù ń rí èsì lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀: wíwá sí ilé-ìwé ń pọ̀ síi, èsì ẹ̀kọ́ ń dára síi, àwọn ọmọbìnrin sì sọ pé ìgboyà wọn ti pọ̀ síi. Pípèsè ohun ìlò nǹkan oṣù àti ohun èlò WASH ń mú ìdènà kan kúrò lójú ọ̀nà ẹ̀kọ́, gẹ́gẹ́ bí pípèsè ìwé ìkàwé tàbí oúnjẹ ilé-ìwé.

Ẹ̀rí tí ó wà tako àwọn ìbẹ̀rù wọ̀nyí. Ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù tí ó kún rẹ́rẹ́ ń dáàbò bo àwọn ọmọbìnrin ní tòótọ́. Àwọn ọmọbìnrin tí ó lóye nǹkan oṣù kí ó tó dé bá wọn kì í bẹ̀rù tàbí tijú tó bẹ́ẹ̀. Wọ́n ń bójú tó nǹkan oṣù wọn ní ìmọ́tótó síi, wọ́n sì ń tètè dá ìṣòro ìlera mọ̀.

Ìbàjẹ́ gidi ni àìmọ̀kan tí ó ń jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ àwọn ọmọbìnrin jò sí aṣọ wọn, tí wọ́n ń lo nǹkan tí kò mọ́, tí wọ́n sì ń fi ilé-ìwé sílẹ̀. A lè gbé ẹ̀kọ́ nǹkan oṣù tí ó bá àṣà mu kalẹ̀ nínú ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn – gẹ́gẹ́ bí ìmọ́tótó ara-ẹni, bíbọ̀wọ̀ fún ara, àti ìmúrasílẹ̀ fún ipa ọjọ́ iwájú.

Òṣì nǹkan oṣù ní ilé-ìwé Nàìjíríà nílò ọ̀nà àbáyọ tí ó lóye ipò Nàìjíríà – ojú ọjọ́ wa, ọrọ̀ ajé wa, àṣà wa àti ìṣòro ohun amáyédẹrùn wa.

A dá Sana Pads sílẹ̀ ní pàtó láti yanjú àwọn ìṣòro wọ̀nyí. Gẹ́gẹ́ bí olùpèsè ọmọ Nàìjíríà, a ń ṣe ọjà fún ooru àti ọ̀rinrin Lagos àti ooru gbígbẹ Kano. A mọ̀ pé ọ̀pọ̀ ilé-ìwé kò ní omi àti iná mànàmáná tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, nítorí náà pádì wa rọrùn láti fi ọwọ́ fọ̀, wọ́n sì ń yára gbẹ.

Láti ìgbà tí a ti dá a sílẹ̀, a ti ṣèrànwọ́ tààrà fún obìnrin àti ọmọbìnrin tí ó ju 10,000 lọ, a sì ti pín pádì tí ó ju 30,000 lọ nípasẹ̀ àjọṣepọ̀ pẹ̀lú ilé-ìwé, NGO àti àjọ àdúgbò. Àwọn ọmọbìnrin tí kò pàdánù ilé-ìwé mọ́, máàkì ìdánwò tí ó dára síi, ìgboyà tí ó dàgbà – èyí ni ipa gidi tí ó kọjá iye.

Iṣẹ́ àpinfúnni wa kọjá títa ọjà. A ń ṣiṣẹ́ láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà nípa mímú kí ohun ìlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò rọrùn láti rí àti láti rà, nígbà tí a ń bá ilé-ìwé ṣiṣẹ́ pọ̀ láti pèsè ọjà àti ẹ̀kọ́.

Òye ìṣòro náà jẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ lásán. Ìyípadà gidi nílò ìgbésẹ̀ láti ọ̀dọ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan, ìdílé, ilé-ìwé àti àwọn àjọ.

Tí ẹ bá jẹ́ òbí tí ó ń ṣàníyàn nípa ẹ̀kọ́ ọmọbìnrin yín, tàbí ọmọbìnrin tí ó ń pàdánù ilé-ìwé nítorí nǹkan oṣù, ọ̀nà àbáyọ tí owó rẹ̀ kò wọ́n wà. Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa sísọ̀rọ̀ ní gbangba nípa nǹkan oṣù àti ilé-ìwé láìsí ìtìjú.

Fún ọjà, ẹ ronú nípa èyí tí ó bá bí ẹ̀jẹ̀ ọmọbìnrin yín ṣe pọ̀ tó mu. No Wahala Pad wa dára fún ẹ̀jẹ̀ tí kò pọ̀. Premium Pad, tí ó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele mẹ́ta tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu, bá ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin mu fún ọjọ́ ilé-ìwé lásán. Maxi Pad, tí ó ní ìpele márùn-ún tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu, ń fúnni ní ààbò fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀.

Starter Kit wa ní Premium Pad mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìpamọ́ kan ní nǹkan bí owó pádì tí a ń jù nù fún oṣù méjì. Láàárín ọdún méjì ilé-ìwé girama, pádì tí a lè tún lò kò wọ́n tó ní 75-85% ju rírà pádì tí a ń jù nù lóṣooṣù lọ, èyí sì ń tú owó ìdílé sílẹ̀ fún owó ilé-ìwé àti ìwé ìkàwé.

Àwọn ilé-ìwé ní agbára pàtàkì láti yanjú òṣì nǹkan oṣù ní ìwọ̀n ńlá. Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn ọmọbìnrin ní ìkọ̀kọ̀ nípa àìsí ní ilé-ìwé nítorí nǹkan oṣù. Ẹ ṣàyẹ̀wò ohun èlò WASH bí ẹni pé ẹ̀yin ni akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ń ṣe nǹkan oṣù – ṣé àṣírí wà, omi, ibi tí a lè da nǹkan nù sí?

Lẹ́yìn náà, ẹ ṣe ọ̀nà àbáyọ tí ó kún rẹ́rẹ́: ẹ tún ohun èlò WASH ṣe pẹ̀lú ilẹ̀kùn tí ó ṣeé tì àti omi tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, ẹ kọ́ àwọn olùkọ́ láti ran akẹ́kọ̀ọ́ tí ó ń ṣe nǹkan oṣù lọ́wọ́ pẹ̀lú àánú, kí ẹ sì fi ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù sínú ètò ẹ̀kọ́.

Sana Pads ń pèsè fún ilé-ìwé, NGO àti ètò àdúgbò ti ìwọ̀n èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan. A ń ran àwọn àjọ lọ́wọ́ pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà ìmúṣẹ tí ó dá lórí ìrírí wa nínú ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú ilé-ìwé káàkiri Nàìjíríà.

Òṣì nǹkan oṣù kì í ṣe ohun tí kò ṣeé yẹ̀, ipa rẹ̀ lórí ẹ̀kọ́ àwọn ọmọbìnrin kò sì ṣe é gbà. Gbogbo ọmọbìnrin Nàìjíríà yẹ láti lọ sí ilé-ìwé lójoojúmọ́ – láìka nǹkan oṣù rẹ̀ sí. Ọ̀nà àbáyọ nílò ìjíròrò òtítọ́, ọjà tó wúlò, ohun amáyédẹrùn tó dára síi àti ìpinnu àjùmọ̀ṣe. Nígbà tí Blessing ní Kaduna kò bá jókòó síta nígbà ìdánwò mọ́, nígbà tí Grace ní Ibadan kò bá bẹ̀rù ara rẹ̀ mọ́, nígbà tí Fatima ní Kano bá lè fọkàn sí ìṣirò dípò jíjò – nígbà náà la ó mọ̀ pé a ń ṣàṣeyọrí. Sana Pads wà láti ràn lọ́wọ́ láti sọ ọjọ́ iwájú yẹn di òtítọ́. Ẹ kọ́ síi nípa òṣì nǹkan oṣù ní Nàìjíríà àti bí a ṣe ń yanjú rẹ̀ papọ̀ – ọmọbìnrin kan, ilé-ìwé kan, àwùjọ kan lẹ́ẹ̀kan.