Òṣì Nǹkan Oṣù ní Àríwá Nàìjíríà: Fífọ́ Ìdákẹ́ Lórí Ìlera Nǹkan Oṣù

Òṣì nǹkan oṣù ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin kò bá ní ohun èlò nǹkan oṣù, ẹ̀kọ́ nípa nǹkan oṣù àti ibi ààbò láti ṣàkóso nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú iyì. Ipò àríwá Nàìjíríà le jù nítorí àṣà ìdákẹ́, ìṣòro ọrọ̀ ajé àti àlàfo ohun amáyédẹrùn.

Àkópọ̀:

• Òṣì nǹkan oṣù ń kan nǹkan bí 65-70% àwọn ọmọbìnrin ọjọ́ orí ilé-ìwé ní àwọn ìpínlẹ̀ àríwá Nàìjíríà, ó sì ń mú wọn ṣàìlọ sí ilé-ìwé fún ọjọ́ 3-5 lóṣù.
• Pádì tí a ń jù nù fún ọdún kan ń ná ₦15,000-₦24,000, èyí tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó owó oṣù ọ̀sẹ̀ méjì ní owó oṣù tó kéré jù fún ọ̀pọ̀ ìdílé.
• Ìdákẹ́ àṣà nípa nǹkan oṣù ní àwọn àwùjọ àríwá túmọ̀ sí pé 78% àwọn ọmọbìnrin kò rí ìsọfúnni kankan nípa nǹkan oṣù kí ìkínní tó dé.
• Àìsí ilé ìgbọ́ọ̀sí aládàáni ní 82% àwọn ilé-ìwé ìjọba ní ìpínlẹ̀ Kano, Kaduna àti Sokoto jẹ́ kí ṣíṣàkóso nǹkan oṣù fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣeé ṣe.
• Àwọn pádì nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń dín owó ohun èlò nǹkan oṣù kù ní 75-85% láàrin ọdún mẹ́ta, wọ́n sì ń yanjú ìṣòro àyíká àti ìrọ̀rùn.
• Àwọn ọmọbìnrin tó ń ṣàìlọ sí ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù ní ìṣeéṣe 40% jù láti fi ilé-ìwé sílẹ̀ pátápátá kí wọ́n tó pé ọmọ ọdún 16 ní àríwá Nàìjíríà.
• Àwọn ètò ìlera nǹkan oṣù tí àwùjọ ń darí ní Kaduna àti Bauchi ti mú ìlọ sí ilé-ìwé pọ̀ sí i ní 28% láàrin àwọn ọmọbìnrin tó kópa.

Ẹ jẹ́ kí a wo bí òṣì nǹkan oṣù ṣe ń kan àríwá Nàìjíríà ní ọ̀nà pàtàkì àti àwọn ojútùú tó wúlò tó ń mú àyípadà gidi wá.

Hauwa jókòó lẹ́yìn iyàrá ìkàwé rẹ̀ ní Kano, ó ń díbọ́n pé ikùn ń dùn òun. Ó jẹ́ ọjọ́ kẹta tó ṣàìlọ sí ilé-ìwé lóṣù yìí, olùkọ́ rẹ̀ sì ti bẹ̀rẹ̀ sí í kíyèsí. Ní ọmọ ọdún 14, Hauwa mọ ìdí tòótọ́ tí kò fi lè lọ: nǹkan oṣù rẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀, ìdílé rẹ̀ kò sì lè ra pádì tí a ń jù nù. Ìyá rẹ̀ ti fún un ní àkísà aṣọ àtijọ́, ṣùgbọ́n wọ́n jò kọjá aṣọ ilé-ìwé rẹ̀ lóṣù tó kọjá, àti ẹlẹ́yà láti ọ̀dọ̀ àwọn ọmọ kíláàsì rẹ̀ ṣì ń jó ọkàn rẹ̀. Nísinsìnyí, ó dúró nílé dípò kí ó dojú kọ ìtìjú náà lẹ́ẹ̀kan sí i. Ìtàn Hauwa kì í ṣe ti òun nìkan. Káàkiri àríwá Nàìjíríà, ẹgbẹ̀rún àwọn ọmọbìnrin ń kojú yíyàn kan náà ní oṣù kọ̀ọ̀kan: ṣàìlọ sí ilé-ìwé tàbí dojú kọ ẹ̀gàn gbangba. Èyí ni òṣì nǹkan oṣù, ó sì ń jí ọjọ́ iwájú ìran ọmọbìnrin kan pátápátá ní ìdákẹ́.

Àríwá Nàìjíríà ń kojú ìjì àwọn ohun tó ń mú òṣì nǹkan oṣù pọ̀ ju ti àwọn ìpínlẹ̀ gúúsù lọ. Mímọ àwọn ìpèníjà tó so mọ́ ara wọn wọ̀nyí ni ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí àwọn ojútùú tó nítumọ̀.

Ní àwọn ìpínlẹ̀ bíi Zamfara, Yobe àti Jigawa, níbi tí òṣì ti ju 70% lọ, àwọn ìdílé ń ṣe àwọn yíyàn tí kò ṣeé ṣe lójoojúmọ́. Nígbà tí baba kan ní Katsina bá ń gba ₦30,000 lóṣù tó sì gbọ́dọ̀ bọ́ ọmọ mẹ́jọ, ná ₦2,000 lórí pádì tí a ń jù nù fún àwọn ọmọbìnrin rẹ̀ ní oṣù kọ̀ọ̀kan kò ṣeé ṣe. Ìṣirò ìwàláàyè ń tì àwọn ohun èlò nǹkan oṣù sí ìsàlẹ̀ àtòjọ àwọn ohun pàtàkì, lábẹ́ oúnjẹ, ibùgbé àti owó ilé-ìwé.

Òtítọ́ ọrọ̀ ajé yìí so mọ́ àwọn ìdílé ńlá tó wọ́pọ̀ ní àríwá Nàìjíríà. Ní àwọn àgbàlá tó ní ọ̀pọ̀ ìran níbi tí a ti ń pín ohun èlò láàrin ọ̀pọ̀ ènìyàn, àwọn àìní ẹni kọ̀ọ̀kan bíi ohun èlò nǹkan oṣù ni a kì í bójú tó ní ọ̀pọ̀ ìgbà. Ìyá-ńlá kan ní Sokoto tó ń bójú tó ríra ohun fún ènìyàn 15 kò lè ṣàlàyé ná owó díẹ̀ lórí ohun tí a kà sí ìrora ìgbà díẹ̀ dípò àìní pàjáwìrì.

Àwọn obìnrin ní àwọn àwùjọ wọ̀nyí ń lo àwọn ọ̀nà mìíràn tí kò láàbò. Àwọn ìwádìí láti Ahmadu Bello University rí i pé 64% àwọn ọmọbìnrin ní ìgbèríko Kaduna ń lo àkísà aṣọ, ìwé ìròyìn tàbí yanrìn pàápàá nígbà nǹkan oṣù. Àwọn ohun èlò wọ̀nyí ń mú ewu àkóràn pọ̀ sí i, wọ́n ń jò léraléra, wọn kò sì yanjú ìṣòro iyì tó ń mú àwọn ọmọbìnrin dúró nílé.

Ìdákẹ́ tó yí nǹkan oṣù ká nínú àṣà àríwá Nàìjíríà ń dá àlàfo ìsọfúnni sílẹ̀ tó ń pa àwọn ọmọbìnrin kéékèèké lára. Ní ọ̀pọ̀ àwùjọ, a kà nǹkan oṣù sí ohun ìtìjú, ohun tí a gbọ́dọ̀ fi pamọ́ dípò ìlànà ìbílẹ̀ ara. Ọ̀nà àṣà yìí túmọ̀ sí pé àwọn ìyá máa ń ní ìṣòro láti bá ọmọbìnrin wọn sọ̀rọ̀ nǹkan oṣù, èyí sì ń fi àwọn ọmọbìnrin sílẹ̀ láìmúra tí wọ́n sì ń bẹ̀rù nígbà tí ẹ̀jẹ̀ bá bẹ̀rẹ̀ sí í jáde.

Àwọn ìtumọ̀ ẹ̀sìn máa ń mú ọ̀rọ̀ díjú sí i nígbà míì. Bí Islam kò ṣe fi ẹ̀gàn kan nǹkan oṣù, àwọn àṣà àdúgbò máa ń da ẹ̀kọ́ ẹ̀sìn pọ̀ mọ́ èèwọ̀. A lè sọ fún àwọn ọmọbìnrin pé wọ́n “ní àìmọ́” nígbà nǹkan oṣù ní ọ̀nà tó kọjá àwọn ohun tí ẹ̀sìn béèrè fún àdúrà àti ààwẹ̀, èyí tó ń fa ìpalára èrò inú tó kọjá àwọn ìpèníjà tó wúlò.

Àwọn olùkọ́ ní àwọn ilé-ìwé àríwá, ọ̀pọ̀ nínú wọn jẹ́ ọkùnrin, kì í sábà rí ìkẹ́kọ̀ọ́ lórí bí wọ́n ṣe lè ran àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ń ní nǹkan oṣù lọ́wọ́. Ìwádìí ọdún 2024 ní Bauchi rí i pé 71% àwọn olùkọ́ kò tíì bá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sọ̀rọ̀ nǹkan oṣù rí, ọ̀pọ̀ ilé-ìwé sì kò ní ìlànà kankan fún ríran àwọn ọmọbìnrin tí nǹkan oṣù wọn bẹ̀rẹ̀ lójijì nígbà ọjọ́ ilé-ìwé.

Ẹ rìn wọ inú ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ìjọba káàkiri Kano, Katsina tàbí Borno, ẹ ó rí àwọn ilé ìgbọ́ọ̀sí tó mú kí ṣíṣàkóso nǹkan oṣù fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣeé ṣe. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé ní ilé ìgbọ́ọ̀sí kan tàbí méjì péré fún ọgọ́rọ̀ọ̀rún akẹ́kọ̀ọ́, ní ọ̀pọ̀ ìgbà láìsí ìlẹ̀kùn, kọ́kọ́rọ́ tàbí omi tó ń sàn. Àwọn ọmọbìnrin kò lè yí ohun èlò nǹkan oṣù padà ní àṣírí tàbí fọ ọwọ́ lẹ́yìn náà.

Àìtó omi ń mú àwọn ìpèníjà wọ̀nyí pọ̀ sí i. Ní àwọn àwùjọ tí àwọn obìnrin ti ń rìn kìlómítà láti pọn omi fún mímu àti sísè, lílo omi iyebíye láti fọ àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a lè tún lò dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe. Nígbà ìgbà ẹ̀rùn láti oṣù kọkànlá sí oṣù kẹta, omi túbọ̀ ń ṣọ̀wọ́n, àwọn ọmọbìnrin sì ń kojú àwọn ìdínà míì láti ṣàkóso nǹkan oṣù wọn ní ìmọ́tótó.

Ojú ọjọ́ gbígbóná, eruku ti àríwá Nàìjíríà tún ń dá àwọn ìṣòro tó wúlò sílẹ̀. Àwọn ọmọbìnrin tó ń wọ ààbò nǹkan oṣù tí kò tó ní ooru ìwọ̀n 40 ń kojú àìfararọ àti ewu àkóràn tó pọ̀ sí i. Eruku àti yanrìn ń mú kí fífọ àti gbígbẹ àwọn ohun èlò tí a lè tún lò ṣòro, pàápàá ní àwọn agbègbè tí kò ní àgbàlá aládàáni tí a ti dì.

Òṣì nǹkan oṣù kì í ṣe nípa àìfararọ ní ọjọ́ díẹ̀ lóṣù kọ̀ọ̀kan nìkan. Ipa àkójọpọ̀ rẹ̀ ń ṣe àpẹẹrẹ gbogbo ayé, ó ń dín àǹfààní kù ó sì ń fún yípo òṣì lókun tó ń dè àwọn ìdílé fún ọ̀pọ̀ ìran.

Ṣíṣàìlọ sí ilé-ìwé fún ọjọ́ 3-5 lóṣù túmọ̀ sí pé àwọn ọmọbìnrin ń pàdánù ọjọ́ ẹ̀kọ́ 35-60 lọ́dún. Ní àríwá Nàìjíríà, níbi tí àwọn ọmọbìnrin ti ní ìwọ̀n ìforúkọsílẹ̀ tó kéré ju ti àwọn ọmọkùnrin, àìlọ tó jẹ mọ́ nǹkan oṣù ń tì àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó rẹlẹ̀ sẹ́yìn sí i. Ọmọbìnrin kan ní Gombe tó ń ṣàìlọ sí ẹ̀kọ́ ìṣirò nígbà nǹkan oṣù ń jìjàkadì láti bá wọn, ó ń ṣubú sẹ́yìn àwọn ojúgbà rẹ̀, ó sì kẹ́yìn pàdánù ìgboyà ninu agbára rẹ̀ láti kọ́.

Ìlànà náà ń yára sí i bí àwọn ọmọbìnrin ṣe dé ilé-ìwé girama. Ìwádìí láti University of Maiduguri tó tẹ̀lé ọmọbìnrin 500 káàkiri Borno àti Yobe rí i pé àwọn tí kò ní ohun èlò nǹkan oṣù tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ní ìṣeéṣe 43% jù láti fi ilé-ìwé sílẹ̀ kí wọ́n tó parí JSS3. Àwọn ìdí yàtọ̀ síra – àwọn kan ṣubú sẹ́yìn jù nínú ẹ̀kọ́, àwọn mìíràn dojú kọ ìfúnpá láti ṣe ìgbéyàwó dípò kí wọ́n máa tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ìjàkadì ilé-ìwé, ọ̀pọ̀ sì kàn kò lè fara da àníyàn jíjò àti ìtìjú gbangba tó ṣeé ṣe.

Àwọn olùkọ́ tún ń kíyèsí ipa náà. Olórí ilé-ìwé obìnrin kan ní Kaduna ṣàlàyé pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ obìnrin rẹ̀ tó gbọ́n jù máa ń fi ìdínkù hàn nínú iṣẹ́ wọn ní àwọn ọ̀sẹ̀ kan. Nígbà tó ṣe ìwádìí ní ìdákẹ́, ó rí i pé ìtìjú nípa nǹkan oṣù ń dá àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó lágbára dúró láti kópa nínú kíláàsì, béèrè ìbéèrè, tàbí lọ sí ilé-ìwé déédé pàápàá.

Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin kò bá lè ra ohun èlò nǹkan oṣù tó tọ́, wọ́n ń lo àwọn ohun tí a kò ṣe fún ète yìí. Àkísà àtijọ́ tí a fà láti inú aṣọ tó ti ya ń gba bakitéríà kò sì fa ẹ̀jẹ̀ tó. Àwọn ìwé ìròyìn ní tíńtì àti kẹ́míkà tó ń bínú sí ara àìlera. Ní àwọn ipò ìpọ́njú, àwọn ọmọbìnrin kan ń lo ẹ̀fọ́ ibùsùn, òwú tàbí ewé pàápàá.

Àwọn ọ̀nà mìíràn wọ̀nyí ń fa àkóràn ọ̀nà ìbímọ ní ìwọ̀n tó ń bani lẹ́rù. Àwọn ilé ìwòsàn káàkiri Katsina àti Zamfara sọ pé 45-50% àwọn ọmọbìnrin ọ̀dọ́ tí a tọ́jú fún àkóràn abẹ́ tọ́ka sí ìmọ́tótó nǹkan oṣù tí kò tọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tó kópa. Àwọn àkóràn wọ̀nyí ń fa ìrora àti àìfararọ ní àkókò kúkúrú, ṣùgbọ́n àwọn àkóràn tí a kò tọ́jú tàbí tó ń padà wá lè yọrí sí àrùn ìgbóná ìdí àti ìṣòro ìbímọ lọ́jọ́ iwájú.

Ipa lórí ìlera èrò inú tún yẹ fún ìfiyèsí. Àwọn ọmọbìnrin tó ń gbé nínú ẹ̀rù jíjò nígbà gbogbo, tí wọ́n so nǹkan oṣù wọn mọ́ ìtìjú àti ìdánìkanwà, tí wọ́n sì ń ṣàìlọ sí àwọn ayẹyẹ ayé pàtàkì nítorí nǹkan oṣù máa ń ní àníyàn àti ìsoríkọ́. Ìwádìí ìlera èrò inú ọdún 2025 ní Bauchi rí i pé ìwọ̀n àrùn àníyàn ga jù láàrin àwọn ọmọbìnrin tó ń ní òṣì nǹkan oṣù ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn tó ní ìrọ̀rùn tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé sí àwọn ohun èlò nǹkan oṣù.

Òṣì nǹkan oṣù kì í parí nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá kúrò ní ilé-ìwé. Àwọn obìnrin káàkiri àríwá Nàìjíríà ń kojú àwọn ìpèníjà bákan náà tó ń dín ìkópa ọrọ̀ ajé àti ìbáṣepọ̀ àwùjọ wọn kù. Aránṣọ obìnrin kan ní Kano kò lè ṣiṣẹ́ lórí ẹ̀rọ rẹ̀ fún ọjọ́ púpọ̀ lóṣù tí kò bá ní ààbò nǹkan oṣù tó tọ́. Oníṣòwò ọjà kan ní Sokoto ń pàdánù owó wọlé nígbà tó bá dúró nílé lákòókò nǹkan oṣù rẹ̀ dípò kí ó fi ara rẹ̀ sínú ewu ìjàmbá ní gbangba.

Àwọn ìdààmú oṣooṣù wọ̀nyí ń dí àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti ní iṣẹ́ tó dúró ṣinṣin, tẹ̀ síwájú nínú iṣẹ́ wọn tàbí kọ́ iṣẹ́ òwò tó yọrí sí rere. Ní ọjọ́ ayé kan, iye owó ọrọ̀ ajé yẹn pọ̀ jọjọ. Àwọn ìṣirò ìwọ̀ntúnwọ̀nsì dábàá pé òṣì nǹkan oṣù ń ná àwọn obìnrin àríwá Nàìjíríà láàrin ₦180,000 àti ₦300,000 nínú owó iṣẹ́ tí wọ́n pàdánù ní ọdún ìbímọ wọn.

Ìkópa àwùjọ náà ń jìyà. Àwọn obìnrin ń ṣàìlọ sí ìpàdé àwùjọ, àpéjọ ẹ̀sìn, ìgbéyàwó àti ayẹyẹ ìsọmọlórúkọ nígbà nǹkan oṣù. Àìsí yìí nínú ayé àwùjọ ń dín ohùn wọn kù nínú ìpinnu àdúgbò ó sì ń sọ àwọn ìbáṣepọ̀ àwùjọ tó ń pèsè ìrànlọ́wọ́ àti àǹfààní di aláìlera.

Yíyanjú òṣì nǹkan oṣù nílò àwọn ojútùú tí a ṣe fún àṣà, ọrọ̀ ajé àti àyíká pàtàkì àríwá Nàìjíríà. Àwọn ọ̀nà gbogbogbò tó ń ṣiṣẹ́ níbòmíràn máa ń kùnà níbí láìsí àtúnṣe tí a rò jinlẹ̀.

Àwọn pádì aṣọ tí a lè tún lò jẹ́ ojútùú tó wúlò jù fún àwọn ìdílé tó ń jìjàkadì pẹ̀lú iye owó àwọn ọjà tí a ń jù nù tó ń tún ṣẹlẹ̀. Bí owó ìbẹ̀rẹ̀ ₦3,000-₦5,000 fún àpò ìbẹ̀rẹ̀ ṣe lè dà bí ohun ńlá fún ìdílé kan ní Bauchi tó ń gba ₦40,000 lóṣù, ìṣirò náà yára ní ìtumọ̀.

Ọmọbìnrin tó ń lo pádì tí a ń jù nù ń ná nǹkan bí ₦1,500-₦2,000 lóṣù, tàbí ₦18,000-₦24,000 lọ́dún. Àwọn pádì tí a lè tún lò tó dára ń wà fún ọdún mẹ́ta pẹ̀lú ìtọ́jú tó yẹ, èyí túmọ̀ sí pé owó ₦5,000 yẹn ń rọ́pò ₦54,000-₦72,000 tí a ìbá fi ra pádì tí a ń jù nù. Fún àwọn ìdílé àríwá Nàìjíríà, èyí túmọ̀ sí ìfowópamọ́ 75-85% – owó tó lè san owó ilé-ìwé, ra ìwé ẹ̀kọ́ tàbí mú oúnjẹ dára sí i.

Àwọn àǹfààní àyíká náà ṣe pàtàkì ní àwọn agbègbè tó ti ń kojú ìyípadà sí aginjù àti ìpèníjà ìṣàkóso ìdọ̀tí. Àwọn pádì tí a ń jù nù ní ṣíṣu tó ń gba ọdún 500-800 láti jsuper. Ní àwọn ìlú bíi Kano níbi tí ìkójọ ìdọ̀tí kò ti déédé, àwọn pádì tí a ti lò ń kó jọ sínú ọ̀nà omi àti àwọn ibi ìdọ̀tí gbangba, tó ń dá ewu ìlera sílẹ̀. Àwọn pádì tí a lè tún lò mú ìdọ̀tí yìí kúrò pátápátá

Àwọn ojútùú sí òṣì nǹkan oṣù gbọ́dọ̀ yanjú àlàfo ìmọ̀ pẹ̀lú àlàfo ọjà. Àwọn ètò ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù tí àwùjọ ń darí tí a ṣe fún àṣà àríwá Nàìjíríà ń fi àbájáde tó yani lẹ́nu hàn. Àwọn ètò wọ̀nyí ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù nígbà tí wọ́n bá fi àwọn olórí àwùjọ tí a gbẹ́kẹ̀lé, àwọn ọ̀mọ̀wé ẹ̀sìn àti àwọn obìnrin àgbà kún un tí wọ́n lè jíròrò nǹkan oṣù nínú ìlànà tó bá àṣà mu.

Ní Kaduna, ètò kan tó darapọ̀ mọ́ àwọn ẹgbẹ́ ẹ̀kọ́ Islam ti àwọn obìnrin dé ọdọ̀ àwọn ìyá àti ọmọbìnrin 3,000 láàrin oṣù 18. Nípa fífi ìlera nǹkan oṣù sínú ẹ̀kọ́ Islam lórí ìmọ́tótó àti ìtọ́jú ara ẹni, ètò náà dín ẹ̀gàn kù nígbà tó ń pèsè ìsọfúnni tó wúlò. Àwọn ìwádìí ìtẹ̀síwájú fi hàn pé 84% àwọn ìyá tó kópa ti bá ọmọbìnrin wọn sọ̀rọ̀ nǹkan oṣù, ní ìfiwéra pẹ̀lú 23% péré ní àwọn àwùjọ ìdánwò.

Ẹ̀kọ́ inú ilé-ìwé ń ṣiṣẹ́ nígbà tí a bá fi tọ̀tọ̀ṣe fún. Kíkọ́ àwọn olùkọ́ obìnrin láti darí àwọn ìpàdé ìlera nǹkan oṣù ní àwọn ibi tí ó jẹ́ ti ọmọbìnrin nìkan ń dá àwọn ibi ààbò sílẹ̀ fún ìbéèrè àti ìjíròrò. Pípèsè àwọn àwòrán rírọrùn àti ìwé ìsọfúnni ní èdè Hausa ń jẹ́ kí àwọn ọmọbìnrin kọ́ ní ìwọ̀n ara wọn kí wọ́n sì pín ìsọfúnni pẹ̀lú àwọn àbúrò àti ọ̀rẹ́ wọn.

Kò sí ohun èlò nǹkan oṣù, bóyá èyí tí a lè tún lò tàbí èyí tí a ń jù nù, tó yanjú òṣì nǹkan oṣù tí àwọn ọmọbìnrin kò bá ní ibi àṣírí láti lò wọ́n. Àwọn ilé-ìwé káàkiri àríwá Nàìjíríà nílò ìdókòwò nínú àwọn ohun amáyédẹrùn WASH tó bá ọkùnrin àti obìnrin mu: àwọn ilé ìgbọ́ọ̀sí tó yàtọ̀ fún àwọn ọmọbìnrin pẹ̀lú àwọn ìlẹ̀kùn tó ń tì, àwọn ibùdó fífọ ọwọ́ pẹ̀lú ọṣẹ àti àwọn agbègbè àṣírí níbi tí àwọn ọmọbìnrin ti lè yí ohun èlò nǹkan oṣù padà láìbẹ̀rù pé a máa rí wọn.

Àwọn ilé-ìwé kan ń tẹ̀ síwájú pẹ̀lú ohun èlò díẹ̀. Ilé-ìwé girama kan ní Bauchi fi àwọn aṣọ ìkélé rírọrùn pín àwọn yàrá ilé ìgbọ́ọ̀sí, ó sì yan ilé ìgbọ́ọ̀sí kan gẹ́gẹ́ bí “yàrá ìmọ́tótó ọmọbìnrin” níbi tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ti lè rí omi, àṣírí àti àwọn ohun èlò pàjáwìrì. Àwọn àtúnṣe olówó kékeré wọ̀nyí mú ìlọ sí ilé-ìwé àwọn obìnrin pọ̀ sí i ní 31% láàrin àkókò ìdánwò oṣù mẹ́fà.

Àwọn ìlànà ilé-ìwé ṣe pàtàkì bí àwọn ohun amáyédẹrùn. Àwọn ilé-ìwé onítẹ̀síwájú ní Kaduna àti Kano ti gbé àwọn ìlànà ìlera nǹkan oṣù jáde tó jẹ́ kí àwọn ọmọbìnrin kúrò ní kíláàsì ní àṣírí, pèsè àwọn ohun èlò pàjáwìrì, àti pèsè àwọn ẹ̀kọ́ àtúnṣe fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó ṣàìlọ sí ẹ̀kọ́ nítorí àmì nǹkan oṣù tó burú. Ṣíṣẹ̀dá àyíká tí a ti ń kà nǹkan oṣù sí ọ̀rọ̀ ìlera lásán dípò àṣírí ìtìjú ń yí àṣà ilé-ìwé padà gidigidi.

Yíyanjú òṣì nǹkan oṣù ń dá ipa tó ń tàn jáde tó kọjá àwọn ọmọbìnrin kọ̀ọ̀kan láti fún àwọn ìdílé, àwùjọ àti àwùjọ ènìyàn lókun. Ìdókòwò nínú ìlera nǹkan oṣù ń mú èrè wá ní àwọn agbègbè tí a kò retí.

Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá lọ sí ilé-ìwé déédé ní gbogbo oṣù, iṣẹ́ ẹ̀kọ́ wọn ń dára sí i ní ọ̀nà tí a lè wọ̀n. Àwọn ilé-ìwé ní Kaduna tó darapọ̀ mọ́ àwọn ètò ìlera nǹkan oṣù rí i pé àwọn àmì ìdánwò àwọn akẹ́kọ̀ọ́ obìnrin pọ̀ sí i ní ìpíndọ́gba 18% láàrin ọdún ẹ̀kọ́ méjì. Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n ti wà ní àárín kíláàsì wọn tẹ́lẹ̀ gbéra sí òkè nígbà tí wọ́n dẹ́kun ṣíṣàìlọ sí ẹ̀kọ́ ọ̀sẹ̀.

Ẹ̀kọ́ tó dára ń túmọ̀ tààrà sí àǹfààní ọrọ̀ ajé. Àwọn ọmọbìnrin tó parí ilé-ìwé girama ń gba 25% jù ní ọjọ́ ayé wọn ju àwọn tó fi ilé-ìwé sílẹ̀. Wọ́n ṣeé ṣe jù láti sún ìgbéyàwó síwájú, bí ọmọ díẹ̀ àti ná owó lórí ẹ̀kọ́ àwọn ọmọ wọn. Ọmọbìnrin kan ní Katsina tó dúró ní ilé-ìwé nítorí pé ó ní àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé lè di olùkọ́, nọ́ọ̀sì tàbí oníṣòwò tó gbé gbogbo ìdílé rẹ̀ jáde kúrò nínú òṣì.

Àwọn àǹfààní àwùjọ ń pọ̀ sí i nígbà tí àwọn obìnrin tó kẹ́kọ̀ọ́ bá dúró ní àríwá Nàìjíríà dípò kí wọ́n kó lọ sí gúúsù fún àǹfààní. Ìdàgbàsókè àdúgbò dá lórí àwọn obìnrin tó kẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n mọ àwọn àìní àwùjọ wọn tí wọ́n sì lè ṣẹ̀dá àwọn ojútùú tó bá ipò pàtàkì àríwá Nàìjíríà mu.

Rírí àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tó tọ́ ń dín àwọn ìṣòro ìlera ìbímọ kù púpọ̀. Àwọn ilé ìwòsàn tó kópa nínú àwọn ètò ìlera nǹkan oṣù káàkiri Kano àti Zamfara sọ pé 37% àwọn ọ̀ràn àkóràn ọ̀nà ìbímọ kéré láàrin àwọn ọmọbìnrin tó ń lo àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tó mọ́ tó sì tọ́. Àkóràn díẹ̀ túmọ̀ sí ìrora díẹ̀, ọjọ́ ilé-ìwé tí a ṣàìlọ díẹ̀ nítorí àìsàn, àti ìlera ìbímọ tó dára lọ́jọ́ iwájú.

Àwọn àǹfààní èrò inú jinlẹ̀ ju bí àwọn ìṣirò ṣe lè gbà. Àwọn ọmọbìnrin tó ń ṣàkóso nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú ìtura àti ní àṣírí ń gbé ara wọn yàtọ̀. Àwọn olùkọ́ sọ pé àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tó dà bí ẹni tí a fà sẹ́yìn nígbà nǹkan oṣù tẹ́lẹ̀ ń kópa pẹ̀lú ìgboyà nígbà tí wọ́n bá ní ìgbẹ́kẹ̀lé nínú ààbò nǹkan oṣù wọn. Ìgbẹ́kẹ̀lé yìí tàn kọjá ilé-ìwé sí àwọn ipò àwùjọ, ìkópa ẹ̀sìn àti ayé ìdílé.

Àwọn obìnrin ṣàpèjúwe pé wọ́n ń nímọ̀lára bí ọmọ ẹgbẹ́ kíkún ti àwùjọ wọn lẹ́ẹ̀kan sí i nígbà tí òṣì nǹkan oṣù kò bá fi tipátipá mú wọn wọ ìdánìkanwà oṣooṣù mọ́. Oníṣòwò kan ní Sokoto ṣàlàyé pé ààbò nǹkan oṣù tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jẹ́ kí ó ṣiṣẹ́ lójoojúmọ́, ó sì ṣe ìlọ́po owó oṣù rẹ̀. Ju owó lọ, ó fẹ́ràn wíwà ní ayé rẹ̀ dípò fífi ara pamọ́ nílé ní ọjọ́ díẹ̀ lóṣù.

Àríwá Nàìjíríà ń kojú àwọn ìpèníjà àyíká tó le bíi ìyípadà sí aginjù, àìtó omi àti ìṣàkóso ìdọ̀tí tí kò tó. Yíyípadà láti àwọn ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń jù nù sí àwọn tí a lè tún lò ń yanjú ọ̀pọ̀ àníyàn àyíká ní àkókò kan náà.

Ẹ ronú nípa ìdínkù ìdọ̀tí: Obìnrin kan ń lo nǹkan bí 12,000 pádì tí a ń jù nù ní ọdún ìbímọ rẹ̀. Ní ìlú bíi Kano tó ní ju 2 mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin tó ń ní nǹkan oṣù, ìyẹn jẹ́ bílíọ̀nù pádì tó ń wọ ìṣàn ìdọ̀tí lọ́dún. Pádì kọ̀ọ̀kan ní ṣíṣu tí kò ní jsuper fún ọ̀pọ̀ ọ̀rúndún, ọ̀pọ̀ sì ń dópin sínú omi, ilẹ̀ oko tàbí tí a ń sun ní iná gbangba tó ń tú kẹ́míkà májèlé jáde.

Àwọn pádì tí a lè tún lò mú ìdọ̀tí yìí kúrò pátápátá. Obìnrin kan lè lo pádì 12-15 tí a lè tún lò ní gbogbo ọjọ́ ayé ìbímọ rẹ̀ dípò 12,000 tí a ń jù nù. Ìdínkù ńlá yìí ṣe pàtàkì ní àwọn agbègbè tí ohun amáyédẹrùn ìṣàkóso ìdọ̀tí ti kéré tí ìbàjẹ́ àyíká sì ń halẹ̀ mọ́ ìmújáde iṣẹ́ àgbẹ̀ àti ìlera gbogbo ènìyàn.

Ọ̀pọ̀ obìnrin àti ọmọbìnrin káàkiri àwọn ìpínlẹ̀ àríwá ń ṣe àfẹ́rí àwọn pádì tí a lè tún lò ṣùgbọ́n wọ́n ń ṣàníyàn nípa àwọn ìpèníjà tó wúlò tó jẹ mọ́ àyíká àti àṣà wọn. Àwọn àníyàn wọ̀nyí yẹ fún ìdáhùn òtítọ́ tó kún.

Àníyàn tó wọ́pọ̀ jù ní í ṣe pẹ̀lú fífọ àwọn pádì tí a lè tún lò ní àwọn àgbàlá tó ní ọ̀pọ̀ ìran níbi tí àṣírí ti kéré tí a kò sì sọ̀rọ̀ nǹkan oṣù ní gbangba. Àwọn obìnrin ń ṣàníyàn ibi tí wọn yóò ti fọ pádì nígbà tí wọ́n bá ń pín ibi ìfọṣọ pẹ̀lú àwọn arákùnrin, àbúrò baba tàbí àna ọkùnrin, àti ibi tí wọn yóò gbé gbẹ nígbà tí gbígbẹ ní gbangba lè jẹ́ àìmọ̀ tàbí àìbójúmu.

Àwọn àníyàn wọ̀nyí tọ́ wọ́n sì yẹ fún àwọn ojútùú tó wúlò. Ọ̀pọ̀ obìnrin àríwá Nàìjíríà ń fọ pádì tí a lè tún lò ní àṣírí pẹ̀lú àṣeyọrí nípa fífi omi ṣan wọ́n nígbà ìwẹ̀ wọn déédé nínú garawa, lẹ́yìn náà fífọ wọ́n dáadáa pẹ̀lú ọṣẹ. A lè gbẹ àwọn pádì náà ní inú yàrá ìsùn nítòsí fèrèsé, lábẹ́ àwọn aṣọ ìfọṣọ mìíràn lórí okùn ìgbẹ, tàbí ní agbègbè àṣírí kan nínú àgbàlá tí a yàn fún àwọn ohun obìnrin.

Ojú ọjọ́ gbígbóná, gbígbẹ ti àríwá Nàìjíríà ń ranlọ́wọ́ níbí gan-an. Àwọn pádì ń gbẹ kíákíá àní láìsí oòrùn tààrà, ọ̀rinrin kékeré sì ń dín àníyàn ìdàgbà ìfun tàbí òórùn kù. Àwọn obìnrin kan ń ká aṣọ mímọ́ tó gbẹ yí àwọn pádì tí a ti fọ lórí okùn ìgbẹ kí wọ́n lè farapamọ́ ṣùgbọ́n kí afẹ́fẹ́ ṣì wọ̀ wọ́n. Àwọn mìíràn ń fi wọ́n sínú àpò àwọ̀n tí a lè gbé kọ́ sínú ilé tàbí ní àwọn igun àṣírí.

Àwọn obìnrin tó ti ṣe àyípadà náà sábà máa ń sọ pé àwọn àníyàn àkọ́kọ́ wọn tóbi ju ìpèníjà gidi lọ. Ìyá ọmọ mẹ́rin kan ní Katsina ṣàlàyé pé òun ṣàníyàn fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀ kí òun tó gbìyànjú àwọn pádì tí a lè tún lò, ṣùgbọ́n nígbà tí òun ní ìlànà rírọrùn, fífọ wọ́n kò le ju fífọ aṣọ àwọn ọmọ òun lọ.

Ní àwọn agbègbè tí àwọn obìnrin ti ń rìn jìnnà láti pọn omi tàbí níbi tí àìtó omi ìgbà ẹ̀rùn ti le, èrò lílo omi iyebíye láti fọ àwọn pádì nǹkan oṣù dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe. Àníyàn yìí ń fi àwọn ìpèníjà ojoojúmọ́ gidi tí àwọn obìnrin àríwá Nàìjíríà ń kojú nípa rírí omi hàn.

Àwọn pádì tí a lè tún lò ní òtítọ́ nílò omi díẹ̀ ju bí ọ̀pọ̀ obìnrin ṣe retí. Yàtọ̀ sí àwọn pádì tí a ń jù nù, àwọn pádì tí a lè tún lò nílò fífi omi tútù ṣan nìkan láti yọ ẹ̀jẹ̀ kúrò (èyí tó ń dènà àbààwọ́n), lẹ́yìn náà fífọ pẹ̀lú ọṣẹ àti omi bíi aṣọ ìfọṣọ èyíkéyìí mìíràn. Àpapọ̀ omi tí a nílò jẹ́ nǹkan bí lítà 1-2 fún pádì kọ̀ọ̀kan, tó kéré gan-an ju ọ̀pọ̀ iṣẹ́ ilé lọ.

Nígbà àìtó omi tó le, àwọn obìnrin lè fi omi tí wọ́n ti lò fún àwọn ète mìíràn ṣan àwọn pádì. A lè da omi tí a fi ṣan àwọn pádì lákọ̀ọ́kọ́ sórí àwọn ewéko tàbí lò fún fífọ ilẹ̀ kí a tó dà á nù. Àwọn obìnrin kan ń fi omi ìwẹ̀ wọn pamọ́ láti ṣe ìṣanlẹ̀ àkọ́kọ́ àwọn pádì nǹkan oṣù kí wọ́n tó fọ wọ́n pẹ̀lú omi tuntun àti ọṣẹ.

Àwọn pádì ìgbàlódé tí a lè tún lò pẹ̀lú àwọn ìpele tí kì í jò àti aṣọ oníṣẹ́dá ní òtítọ́ nílò fífọ́ díẹ̀ ju aṣọ ìbílẹ̀ lọ nítorí pé ẹ̀jẹ̀ kì í wọ inú ohun èlò náà jinlẹ̀. Èyí túmọ̀ sí omi díẹ̀ àti ìsapá ara díẹ̀ láti fọ wọ́n dáadáa. Àwọn aṣọ náà tún ń gbẹ yára ju aṣọ ìbílẹ̀ lọ, èyí tó ń dín ibi ìdàgbà bakitéríà tó ń fa òórùn kù.

Ọ̀pọ̀ obìnrin àti ọmọbìnrin ní àríwá Nàìjíríà ń ní ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀, pàápàá ní ọjọ́ 2-3 àkọ́kọ́ nǹkan oṣù wọn. Wọ́n ń ṣàníyàn pé àwọn pádì tí a lè tún lò kò ní pèsè ààbò tó tó, èyí tó ń yọrí sí jíjò, àbààwọ́n àti ìtìjú gbangba tí wọ́n ń gbìyànjú láti yẹra fún.

Àníyàn yìí sábà máa ń wá láti ìrírí pẹ̀lú àwọn ọ̀nà aṣọ ìbílẹ̀ tí ó jẹ́ òtítọ́ pé wọn kò pèsè ààbò tó tó fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀. A ṣe àwọn pádì ìgbàlódé tí a lè tún lò ní ọ̀nà tó yàtọ̀. Wọ́n ń lo ọ̀pọ̀ ìpele aṣọ tó ń fa ẹ̀jẹ̀ pẹ̀lú ìpele ìdínà tí kì í jẹ́ kí omi wọlé tó ń dènà jíjò àní nígbà ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀. Àwọn pádì tí a lè tún lò tó dára lè fa ẹ̀jẹ̀ tó jọ tàbí ju ti àwọn pádì tí a ń jù nù tó ní ìwọ̀n kan náà.

Kókó ni yíyan ìwọ̀n agbára ìfàmọ́ra tó tọ́ fún ẹ̀jẹ̀ yín. Ní àwọn ọjọ́ ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀, àwọn obìnrin nílò pádì tó ní ìpele tó ń fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i – ní gbogbogbò 4-5 ìpele fún ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú 1-2 ìpele fún àwọn ọjọ́ ẹ̀jẹ̀ kékeré. Yíyí pádì padà ní wákàtí 3-4 kọ̀ọ̀kan nígbà ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ ń dènà gbígbé agbára ìfàmọ́ra pádì jù.

Àwọn ọmọbìnrin ní àwọn ilé-ìwé káàkiri Kaduna àti Kano tó ń lo àwọn pádì tí a lè tún lò tó tọ́ sọ pé wọ́n ń nímọ̀lára ààbò ju bí wọ́n ṣe rí pẹ̀lú àwọn pádì tí a ń jù nù nítorí pé ìpele tí kì í jò ń pèsè ààbò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Àwọn pádì náà ń dúró ní ipò wọn dáadáa ju àwọn tí a ń jù nù, tó lè yí tàbí kó jọ, ìwọ̀n tó tóbi díẹ̀ ti àwọn pádì tí a lè tún lò sì ń pèsè ìbòmọ́lẹ̀ tó pọ̀ sí i.

Yíyanjú òṣì nǹkan oṣù ní àríwá Nàìjíríà nílò ju àwọn ọjà lásán lọ – ó nílò òye àwọn ìpèníjà pàtàkì tí àwọn obìnrin ń kojú ní agbègbè yìí. A kọ́ Sana Pads lórí òye yìí, pẹ̀lú àwọn ojútùú tí a ṣe pàtàkì fún àwọn obìnrin Nàìjíríà láti ọwọ́ àwọn tó mọ orílẹ̀-èdè yìí.

Jíjẹ́ èyí tí a ṣe ní ilẹ̀ wa túmọ̀ sí pé a ṣe Sana Pads fún ojú ọjọ́, ipò omi àti àṣà Nàìjíríà. Àwọn aṣọ náà ń fara da fífọ léraléra nínú omi líle tó wọ́pọ̀ káàkiri àwọn ìpínlẹ̀ àríwá. Àwọn ìpele tí kì í jò ń ṣiṣẹ́ nínú ooru líle. Àwọn ìwọ̀n àti ìrísí náà bá ara àti aṣọ wíwọ̀ àwọn ará Nàìjíríà mu. Àwọn ohun kékeré wọ̀nyí ṣe pàtàkì nígbà tí àwọn ọjà gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ ní ọ̀nà tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé ní àwọn ipò ayé gidi.

Sana Pads ti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn obìnrin tó ju 10,000 lọ tààrà, ó sì ti pín àwọn pádì tó ju 30,000 lọ nípasẹ̀ ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn àjọ ìlera káàkiri Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ètò wọ̀nyí dojúkọ àwọn ìpínlẹ̀ àríwá pàtàkì níbi tí òṣì nǹkan oṣù ti le jù. Àwọn èsì láti àwọn ètò wọ̀nyí ń mú ìṣẹ̀dá ọjà àti àwọn ọ̀nà ẹ̀kọ́ dára sí i nígbà gbogbo.

Iṣẹ́ àfojúsùn náà kọjá ṣíṣe ọjà. Fífi òpin sí òṣì nǹkan oṣù nílò yíyí ọ̀rọ̀ sísọ padà, kíkọ́ ìmọ̀ àti ṣíṣẹ̀dá àwọn ètò ìrànlọ́wọ́ àwùjọ. Sana Pads ń bá àwọn àjọ àdúgbò tó mọ àṣà àríwá Nàìjíríà ṣiṣẹ́ láti pèsè ẹ̀kọ́ ìlera nǹkan oṣù pẹ̀lú àwọn ọjà. Àwọn ìbáṣepọ̀ wọ̀nyí ń bọ̀wọ̀ fún àwọn ìlànà ẹ̀sìn àti àṣà nígbà tí wọ́n ń rọra tako ẹ̀gàn àti ìdákẹ́ tó ń pa àwọn ọmọbìnrin lára.

Ìrọ̀rùn lórí owó jẹ́ pàtàkì sí àfojúsùn náà. Sana Pads ń ná nǹkan bí 50 senti dọ́là fún ẹyọ kan, èyí tó jẹ́ kí ó rọrùn ní 75-85% láàrin ọdún mẹ́ta ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn tí a ń jù nù. Àwọn àjọ lè pàṣẹ iye àpò tí wọ́n bá fẹ́ ní iye owó tó wà lórí àpò kọ̀ọ̀kan, pẹ̀lú ìfiránṣẹ́ sí ìpínlẹ̀ èyíkéyìí ní Nàìjíríà. Gbogbo ọmọbìnrin yẹ láti ṣàkóso nǹkan oṣù rẹ̀ pẹ̀lú iyì, láìka ipò ọrọ̀ ajé ìdílé rẹ̀ sí.

Òye òṣì nǹkan oṣù ṣe pàtàkì, ṣùgbọ́n ìgbésẹ̀ ló ń mú àyípadà wá. Bóyá ẹ jẹ́ ọ̀dọ́bìnrin tó ń wá ojútùú fún ara rẹ̀, ìyá tó fẹ́ àwọn yíyàn tó dára jù fún àwọn ọmọbìnrin rẹ̀, tàbí olórí àwùjọ tó fẹ́ ṣèrànwọ́, àwọn ìgbésẹ̀ tó wúlò síwájú wà ní báyìí.

Tí ẹ bá ń jìjàkadì pẹ̀lú òṣì nǹkan oṣù, bíbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pádì 3-4 tí a lè tún lò péré lè ṣe ìyàtọ̀ ńlá. Sana Pads Starter Kit ní 3 Premium Pads (kọ̀ọ̀kan ní ìpele 1 tí kì í jò pẹ̀lú ìpele 3 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ tó yẹ fún ẹ̀jẹ̀ déédé) àti àpò ìtọ́jú, tó ń pèsè gbogbo ohun tí a nílò láti bẹ̀rẹ̀ ṣíṣàkóso nǹkan oṣù ní ọ̀nà tó rọrùn lórí owó àti pẹ̀lú ìgboyà.

Fún àwọn ọjọ́ ẹ̀jẹ̀ kékeré tàbí gẹ́gẹ́ bí àfikún, No Wahala Pads pẹ̀lú ìpele 1 tí kì í jò pẹ̀lú ìpele 1 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ ń pèsè ààbò nígbà tí ẹ bá nílò ìfàmọ́ra díẹ̀. Ní àwọn ọjọ́ ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀, Maxi Pads pẹ̀lú ìpele 1 tí kì í jò pẹ̀lú ìpele 5 tó ń fa ẹ̀jẹ̀ ń pèsè ààbò tó pọ̀ jù àti ìgboyà. Ọ̀pọ̀ obìnrin ní àríwá Nàìjíríà ń lo àpapọ̀ – Maxi Pads fún àwọn ọjọ́ ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ àti Premium tàbí No Wahala Pads fún àwọn ọjọ́ tó fúyẹ́ – wọ́n ń yí wọn padà bí ó bá ṣe nílò.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ kékeré, ẹ kọ́ ohun tó bá ara yín àti ìgbòkègbodò yín mu, kí ẹ sì fẹ̀ síwájú láti ibẹ̀. Ọ̀pọ̀ obìnrin rí i pé pádì 6-8 lápapọ̀ ń jẹ́ kí wọ́n ní àwọn pádì mímọ́ nígbà gbogbo nígbà tí àwọn mìíràn ń wà ní fífọ àti gbígbẹ. Ìdókòwò náà ń san ara rẹ̀ láàrin oṣù 3-4 ní ìfiwéra pẹ̀lú owó pádì tí a ń jù nù.

Àwọn ilé-ìwé, NGO, àwọn ilé ìtọ́jú ìlera àti àwọn ẹgbẹ́ àwùjọ káàkiri àríwá Nàìjíríà wà ní ipò pàtàkì láti yanjú òṣì nǹkan oṣù ní ìwọ̀n ńlá. Ṣíṣe àwọn ètò ìlera nǹkan oṣù ń dá ipa lójú ẹsẹ̀ nígbà tó ń kọ́ àwọn ojútùú ìgbà pípẹ́.

Ilé-ìwé kan ní Kano lè fún gbogbo akẹ́kọ̀ọ́ obìnrin ní àpò ìbẹ̀rẹ̀ àwọn pádì tí a lè tún lò fún owó tó kéré ju iye owó pádì tí a ń jù nù fún sáà ẹ̀kọ́ kan fún akẹ́kọ̀ọ́ kan ṣoṣo. Àwọn pádì tí a lè tún lò náà ń tẹ̀ síwájú láti pèsè iye fún ọ̀pọ̀ ọdún.

Ìmúṣẹ ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù nígbà tí a bá da pípín ọjà pọ̀ pẹ̀lú ẹ̀kọ́. Àwọn ọmọbìnrin nílò ìsọfúnni nípa ara wọn, bí wọ́n ṣe lè lò kí wọ́n sì tọ́jú àwọn pádì tí a lè tún lò, àti ibi tí wọn yóò yí sí pẹ̀lú àwọn ìbéèrè tàbí ìṣòro. Àwọn olùkọ́ tàbí àwọn òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò lè pèsè ẹ̀kọ́ yìí ní àwọn ọ̀nà tó bá àṣà mu tó ń dín ẹ̀gàn kù tó sì ń kọ́ ìgboyà.

Àwọn àǹfààní ìbáṣepọ̀ wà fún àwọn àjọ tó pinnu láti fi òpin sí òṣì nǹkan oṣù ní àríwá Nàìjíríà. Bóyá ẹ ń ṣiṣẹ́ ní ẹ̀kọ́, ìlera, ìfúnni lágbára obìnrin tàbí ìdàgbàsókè àwùjọ, ìlera nǹkan oṣù ṣeé ṣe kó jẹ mọ́ àfojúsùn yín. Kíkàn sí wa láti jíròrò bí àwọn pádì tí a lè tún lò ṣe lè fún àwọn ètò yín tó wà lókun kò ná nǹkankan, ó sì lè ṣí àwọn àǹfààní tuntun fún ipa.

Òṣì nǹkan oṣù ní àríwá Nàìjíríà kì í ṣe ìṣòro tí a kò lè yanjú. Ó jẹ́ ìpèníjà tó ní àwọn ojútùú tó wúlò, tó rọrùn lórí owó tó ń ṣiṣẹ́ nígbà tí àwọn àwùjọ bá pinnu láti gbé ìgbésẹ̀. Gbogbo ọmọbìnrin tó ń lọ sí ilé-ìwé pẹ̀lú ìgboyà nígbà nǹkan oṣù rẹ̀ ń gbé ìgbésẹ̀ kan sún mọ́ ọjọ́ iwájú tó yẹ fún un. Gbogbo obìnrin tó ń kópa ní kíkún nínú ayé ọrọ̀ ajé àti àwùjọ ń fún ìdílé àti àwùjọ rẹ̀ lókun. Ọ̀nà tó wà níwájú nílò ọ̀rọ̀ òtítọ́, ìmọ̀lára àṣà àti àwọn irinṣẹ́ tó wúlò tí a ṣe fún òtítọ́ àríwá Nàìjíríà. Àwọn pádì nǹkan oṣù tí a lè tún lò ń pèsè ìpìlẹ̀, ṣùgbọ́n ojútùú gidi wà nínú àwọn àwùjọ tó pinnu pé iyì gbogbo obìnrin ṣe pàtàkì. Bóyá ẹ nílò àwọn pádì fún ara yín, àwọn ọmọbìnrin yín tàbí àwọn ètò àwùjọ yín, gbígbé ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ náà síàwọn ojútùú ìlera nǹkan oṣù ń bẹ̀rẹ̀ àyípadà tó ń yí ọjọ́ iwájú padà káàkiri àríwá Nàìjíríà.