Oúnjẹ fún Ìlera Ìbímọ Obìnrin: Ìtọ́sọ́nà Pípé fún Nàìjíríà

Ìlera ìbímọ ju níní nǹkan oṣù lóṣooṣù lọ. Ó ní ìbímọ yín, ìdọ́gba họ́mọ̀nù, ìpele agbára, àti bí ẹ ṣe ń nímọ̀lára ìtura nínú ara yín ní gbogbo ìyípo yín.

Àwọn Ohun Pàtàkì:

• Oúnjẹ tí kò dára ń fa nǹkan oṣù onírora, ìyípo tí kò déédéé àti àìlágbára taara ní àwọn obìnrin Nàìjíríà.
  
  
• Àwọn oúnjẹ tó ní irin púpọ̀ bíi ẹ̀wà, ẹ̀fọ́ àti ẹran inú ń ran lọ́wọ́ láti rọ́pò ẹ̀jẹ̀ tí a pàdánù nígbà nǹkan oṣù.
  
  
• Jíjẹ protein tó tó ń ṣètìlẹ́yìn fún ṣíṣe họ́mọ̀nù, ó sì lè dín àwọn àmì PMS kù tó 40%.
  
  
• Àwọn oúnjẹ Nàìjíríà ìbílẹ̀ bíi ugwu, ẹja, ẹ̀pà àti èso ń pèsè àwọn èròjà pàtàkì fún ìlera ìbímọ.
  
  
• Àwọn obìnrin tí ń jẹ oúnjẹ onídọ́gba sọ pé wọ́n ní ìṣòro nǹkan oṣù tó kéré ní 50% ju àwọn tí oúnjẹ wọn kò dára.
  
  
• Oúnjẹ tó dára ń ná tí kò tó ₦500 lójoojúmọ́ nígbà tí ẹ bá dojúkọ àwọn oúnjẹ àdúgbò àti ti àkókò.
  
  
• Yíyanjú àwọn àlàfo oúnjẹ lè mú ìbímọ dára, dín ìrora nǹkan oṣù kù, àti ṣètìlẹ́yìn fún ìlera obìnrin gbogbo.

Ẹ jẹ́ ká wo bí oúnjẹ ṣe ń ṣe àgbékalẹ̀ ìlera ìbímọ yín àti ohun tí ẹ lè ṣe bẹ̀rẹ̀ láti òní.

Blessing jókòó nínú ilé ìdáná ìyá rẹ̀ ní Ibadan, ó ń hùwà ìrora nítorí nǹkan oṣù onírora mìíràn. Ìyá rẹ̀ fún un ní ife tii gbígbóná ó sì sọ pé, “Ó yẹ kí o jẹ ẹ̀fọ́ àti protein púpọ̀ sí i, kì í ṣe garri àti ọbẹ̀ nìkan.” Blessing kò tíì ronú rí bí oúnjẹ orí àwo rẹ̀ ṣe lè kan ìyípo oṣooṣù rẹ̀, ìpele agbára rẹ̀, tàbí agbára rẹ̀ láti bímọ lọ́jọ́ iwájú. Bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà, ó mọ̀ nípa ètò ìdílé àti ìmọ́tótó ìpìlẹ̀, ṣùgbọ́n kò sí ẹni tó ṣàlàyé fún un pé ohun tó jẹ lónìí lè ṣe àgbékalẹ̀ ìlera ìbímọ rẹ̀ fún ọdún tó ń bọ̀. Ìtàn rẹ̀ wọ́pọ̀ káàkiri Lagos, Kano àti Port Harcourt – àwọn obìnrin tó ń kojú nǹkan oṣù onírora, ìyípo tí kò déédéé, àti àníyàn ìbímọ láìmọ̀ pé àwọn àyípadà kékeré sí oúnjẹ wọn lè ṣe ìyàtọ̀ gidi.

Ètò ìbímọ yín ń ṣiṣẹ́ bí ọjà tí a ṣètò dáadáa. Bí àwọn obìnrin ọjà ṣe nílò ohun èlò láti ṣiṣẹ́ ibùdó wọn, ara yín nílò àwọn èròjà pàtó láti ṣe họ́mọ̀nù, kọ́ ẹyin tó ní ìlera, tọ́jú ìyípo nǹkan oṣù yín, àti ṣètìlẹ́yìn fún oyún tó ṣeé ṣe. Nígbà tí ẹ kò bá rí èròjà wọ̀nyí tó, ara yín ń fi ìwàláàyè ṣáájú ìbímọ – tó ń fa nǹkan oṣù tí kò déédéé, àwọn ìṣòro ìbímọ, àti àwọn àmì àìrọ̀rùn.

Ẹ ronú nípa ìyípo nǹkan oṣù yín bí ìrìn àjò ọ̀sẹ̀ mẹ́rin tó nílò ìrànlọ́wọ́ yàtọ̀ ní ìpele kọ̀ọ̀kan. Nígbà nǹkan oṣù, ẹ ń pàdánù irin nípasẹ̀ ẹ̀jẹ̀ – nígbà míì tó 80ml ní ìyípo kan. Tí ẹ kò bá rọ́pò irin yìí nípasẹ̀ àwọn oúnjẹ bíi ẹ̀wà, ẹ̀fọ́ aláwọ̀ ewé dúdú, àti ẹran, ẹ ń ní anemia. Èyí ń mú yín rẹ̀, di aláìlágbára, ó sì lè mú ìrora nǹkan oṣù burú sí i.

Lẹ́yìn tí nǹkan oṣù yín bá parí, ara yín nílò protein àti ọ̀rá tó dára láti ṣe estrogen àti kọ́ ìbòrí ilé-ọmọ yín padà. Èyí ni nígbà tí jíjẹ àwọn oúnjẹ bíi ẹja, ẹyin, ẹ̀pà àti epo ọpẹ ṣe pàtàkì pàápàá. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń fò oúnjẹ àárọ̀ tàbí ń jẹ carbohydrate nìkan, wọ́n sì ń pàdánù ìpele ìkọ́ padà pàtàkì yìí.

Nígbà ovulation (ní àyíká ọjọ́ 14), ara yín ń ṣe àwọn ìpele họ́mọ̀nù tó ga jù. Ìlànà yìí nílò àwọn vitamin B tí a rí nínú ọkà odindi, ẹ̀fọ́, àti àwọn ọjà ẹranko. Lẹ́yìn náà, ní ọ̀sẹ̀ ṣáájú nǹkan oṣù yín, zinc àti magnesium ń ran lọ́wọ́ láti dín àwọn àmì PMS bíi ìyípadà ọkàn, ọmú tó ń dùn, àti ikùn wíwú kù. Àwọn ohun alumọ́ọ́nì wọ̀nyí pọ̀ nínú èso, irúgbìn, ọkà odindi, àti ẹ̀wà.

Ìwádìí fi hàn pé ju 50% àwọn obìnrin Nàìjíríà tó wà ní ọjọ́ orí ìbímọ ń jìyà anemia àìsí irin. Èyí kò yani lẹ́nu tí ẹ bá ronú pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń jẹ ìrẹsì, garri, iṣu àti búrẹ́dì jù – àwọn oúnjẹ tó ń fúnni ní agbára ṣùgbọ́n irin díẹ̀ gan-an. Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ ń mú èyí burú sí i, ó ń ṣẹ̀dá ìyípo níbi tí irin tó kéré ti ń fa ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù, tó sì ń mú ìpamọ́ irin dín kù síwájú sí i.

Àìsí irin kì í mú yín rẹ̀ nìkan. Ó ń kan agbára yín láti pọkàn pọ̀ ní iṣẹ́ tàbí ilé-ìwé, ó ń sọ ètò ààbò ara yín di aláìlágbára, ó sì lè fa àwọn ìṣòro nígbà oyún. Ìròyìn rere ni pé oúnjẹ Nàìjíríà ní ọ̀pọ̀ àṣàyàn tó ní irin púpọ̀. Àwo ọbẹ̀ ẹ̀fọ́ pẹ̀lú ugwu tàbí gbure ní irin tó pọ̀ ju àwọn afikún olówó gọbọi lọ. Fífi ẹran, ẹja, tàbí ede kékeré kún un ń mú gbígbà irin pọ̀ sí i gan-an.

Àwọn obìnrin ní àríwá Nàìjíríà tí wọ́n ń jẹ masa tí a fi jéró ṣe déédéé tí wọ́n sì ń jẹ ewé baobab ní ìwọ̀n anemia tó kéré ju àwọn tí wọ́n ń jẹ ọkà tí a ti yọ̀ jù. Àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ sábà máa ń fúnni ní oúnjẹ tó dára jù àwọn oúnjẹ ìgbàlódé tí a ṣe.

Àwọn họ́mọ̀nù yín jẹ́ ìránṣẹ́ kẹ́míkà tí a fi oúnjẹ tí ẹ ń jẹ ṣe. Estrogen àti progesterone, àwọn họ́mọ̀nù ìbímọ pàtàkì méjì, nílò protein tó tó, ọ̀rá tó dára, àti àwọn vitamin pàtó láti ṣiṣẹ́ dáadáa. Nígbà tí ẹ bá ń jẹ protein tàbí ọ̀rá tó kéré jù nígbà gbogbo (tó wọ́pọ̀ láàrin àwọn obìnrin tó ń gbìyànjú láti dín ìwọ̀n ara kù), ara yín kò lè ṣe họ́mọ̀nù tó tó. Èyí ń fa nǹkan oṣù tí kò déédéé tàbí tí kò sí.

Polycystic Ovary Syndrome (PCOS), tó ń kan 1 nínú 10 obìnrin Nàìjíríà, ní ìsopọ̀ tímọ́tímọ́ pẹ̀lú oúnjẹ. Àwọn obìnrin tó ní PCOS sábà máa ń ní àìgbọ́ insulin, tó ń mú kí ó ṣòro láti tọ́jú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ ní ipò tó dúró. Jíjẹ oúnjẹ onídọ́gba pẹ̀lú protein, fiber, àti ọ̀rá tó dára ní ìjókòó kọ̀ọ̀kan ń ran insulin lọ́wọ́ láti wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ó sì lè dín àwọn àmì PCOS kù ní 30-50%.

Ìbímọ tún dá lórí títọ́jú ìwọ̀n ara tó ní ìlera nípasẹ̀ oúnjẹ tó tọ́. Jíjẹ́ aláìní ìwọ̀n àti jíjẹ́ àsìkọ̀ lè da ovulation rú. Àwọn obìnrin tí wọ́n jẹ́ aláìní ìwọ̀n sábà máa ń kò jẹ kalori tàbí ọ̀rá tó tó láti ṣètìlẹ́yìn fún ìyípo déédéé. Àwọn obìnrin tó sanra jù lè tiraka pẹ̀lú àìdọ́gba họ́mọ̀nù tí ọ̀rá ara tó pọ̀ jù fà. Ojútùú ní àwọn ọ̀nà méjèèjì ní jíjẹ oúnjẹ tó kún fún èròjà ní iye tó yẹ, kì í ṣe ìdáwọ́ oúnjẹ dúró tó le.

Kíkọ́ oúnjẹ tó ń ṣètìlẹ́yìn fún ìlera ìbímọ yín kò nílò àwọn afikún olówó gọbọi tàbí oúnjẹ ilẹ̀ òkèèrè. Àwọn ọjà Nàìjíríà ní gbogbo ohun tí ẹ nílò tí ẹ bá mọ ohun tí ẹ ó wá.

Ẹ gbìyànjú láti fi protein sínú oúnjẹ kọ̀ọ̀kan. Protein ń pèsè àwọn amino acid tí ara yín ń lò láti kọ́ họ́mọ̀nù, enzyme, àti sẹ́ẹ̀lì tuntun. Àwọn orísun tó dára ni ẹ̀wà (ẹ̀wà pupa, ẹ̀wà ewùrà), ẹja (panla, tilapia, sardine), ẹyin, adìyẹ, ẹran màlúù, àti ẹran ewúrẹ́. Àwọn iye kékeré pàápàá ń ṣe ìyàtọ̀.

Tí ẹ bá jẹ ẹ̀wà àti ìrẹsì pọ̀, ẹ ń gba protein pípé tó dà bí ẹran. Fífi ẹ̀pà tàbí irúgbìn sesame (tí a mọ̀ sí benne ní àwọn agbègbè kan) kún ọbẹ̀ ẹ̀fọ́ yín ń mú protein pọ̀ sí i láìná owó púpọ̀. Fún oúnjẹ àárọ̀, ẹ gbìyànjú moi moi, akara, tàbí ẹyin pẹ̀lú ògì tàbí oats yín dípò jíjẹ búrẹ́dì tàbí cereal nìkan.

Àwọn obìnrin tí wọ́n ń fi protein sínú oúnjẹ àárọ̀ sọ pé wọ́n ní ìfẹ́ ṣúgà tó kéré jálẹ̀ ọjọ́ àti ìpele agbára tó dúró dáadáa. Èyí wúlò gan-an ní ọ̀sẹ̀ ṣáájú nǹkan oṣù yín nígbà tí ìyípadà ṣúgà ẹ̀jẹ̀ lè mú ìyípadà ọkàn àti àárẹ̀ burú sí i.

Ẹ dojúkọ ẹ̀fọ́ aláwọ̀ ewé dúdú bíi ugwu (ewé elegede), gbure, ewúro, àti spinach. Àwọn ẹ̀fọ́ wọ̀nyí ní irin àti folate, èròjà mìíràn tó ṣe pàtàkì fún ìlera ìbímọ. Ẹ jẹ wọ́n ó kéré tán ní ìgbà mẹ́rin lọ́sẹ̀ nínú ọbẹ̀, ọbẹ̀ ata, tàbí kí ẹ dín wọn rọra.

Àwọn ẹran inú bíi ẹ̀dọ̀ àti kíndìnrín ní irin tó rọrùn jù láti gbà. Ègé ẹ̀dọ̀ kékeré lẹ́ẹ̀kan lọ́sẹ̀ pàápàá ń mú ìpele irin dára gan-an. Tí ẹ kò bá fẹ́ ẹ̀dọ̀, ẹ gbìyànjú kíndìnrín nínú ọbẹ̀ ata tàbí ọbẹ̀. Àwọn mollusk bíi èfọn àti ìgbín tún ń pèsè irin tó dára gan-an.

Ẹ da àwọn orísun irin ọ̀gbìn pọ̀ pẹ̀lú àwọn oúnjẹ tó ní vitamin C púpọ̀ láti mú gbígbà pọ̀ sí i. Ẹ fi tòmátì, ata, ọsàn, tàbí ìbẹ́pẹ kún àwọn oúnjẹ tó ní ẹ̀wà tàbí ẹ̀fọ́. Ẹ yẹra fún mímu tii tàbí kọfí pẹ̀lú oúnjẹ, nítorí wọ́n ń dènà gbígbà irin. Ẹ dúró ó kéré tán wákàtí kan lẹ́yìn jíjẹun kí ẹ tó mu tii.

Ara yín ń ṣe àwọn họ́mọ̀nù ìbímọ láti cholesterol àti ọ̀rá. Èyí kò túmọ̀ sí jíjẹ oúnjẹ dídín ní gbogbo ọjọ́, ṣùgbọ́n ó túmọ̀ sí fífi àwọn orísun ọ̀rá tó dára sínú oúnjẹ yín. Epo ọpẹ (ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì), epo ẹ̀pà, epo ẹja láti panla tàbí sardine, píà àfokádò (tó ń wà sí i ní àwọn ọjà Nàìjíríà), èso, àti irúgbìn gbogbo wọn ń pèsè ọ̀rá tí ara yín nílò.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń yẹra fún ọ̀rá pátápátá nígbà tí wọ́n bá ń gbìyànjú láti dín ìwọ̀n ara kù tàbí jẹun dáadáa. Èyí ń padà wá ṣe wọ́n ní ìjàmbá. Àwọn obìnrin tí wọ́n ń jẹ oúnjẹ tí ọ̀rá rẹ̀ kéré gan-an sábà máa ń ní nǹkan oṣù tí kò déédéé tàbí kí nǹkan oṣù wọn dáwọ́ dúró pátápátá. Ọpọlọ yín nílò ọ̀rá láti ṣiṣẹ́, àwọn ovary yín sì nílò ọ̀rá láti ṣe họ́mọ̀nù.

Ṣíbí oúnjẹ kan tàbí méjì epo ọpẹ nínú ọbẹ̀ yín, ẹ̀pà ẹ̀kúnwọ́ kan bí oúnjẹ ìpanu, tàbí ẹja lẹ́ẹ̀mejì lọ́sẹ̀ ń fúnni ní ọ̀rá tó dára tó tó. Àwọn ọ̀rá wọ̀nyí tún ń ran yín lọ́wọ́ láti gba vitamin A, D, E, àti K, tó ń ṣètìlẹ́yìn fún ètò ààbò ara, ìlera egungun, àti ìlera ìbímọ.

Mímọ ìgbà tí a ó tẹnumọ́ àwọn oúnjẹ kan lè ràn yín lọ́wọ́ láti nímọ̀lára dáadáa àti láti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn àìní ara yín tó ń yípadà.

Èyí ni ìgbà tí ẹ ń pàdánù ẹ̀jẹ̀ tí ẹ sì nílò láti dojúkọ rírọ́pò àwọn èròjà tí ẹ pàdánù. Ẹ jẹ àwọn oúnjẹ tó ní irin lójoojúmọ́, pẹ̀lú ẹ̀fọ́ aláwọ̀ ewé dúdú, ẹ̀wà, àti tí ó bá ṣeé ṣe, ẹran tàbí ẹja díẹ̀. Ẹ mu omi púpọ̀ kí ara yín má gbẹ. Tii atalẹ̀ lè ran lọ́wọ́ láti dín ìrora ikùn àti ríru kù.

Ẹ yẹra fún iyọ̀ tó pọ̀ jù, tó ń mú ikùn wíwú àti omi tó dúró pọ̀ sí i. Tí ẹ bá ní ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀, ẹ bá òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀, ṣùgbọ́n ẹ tún mú irin tí ẹ ń jẹ pọ̀ sí i. Àwọn obìnrin tí nǹkan oṣù wọn pọ̀ lè nílò irin ní ìlọ́po méjì ti ìwọ̀n deede láti dènà anaemia.

Àwọn obìnrin kan rí i pé dídín ṣúgà àti àwọn oúnjẹ tí a ṣe kù nígbà nǹkan oṣù wọn ń ran ìrora àti ọkàn lọ́wọ́. Ẹ gbìyànjú fún ìyípo kan kí ẹ sì ṣàkíyèsí bí ẹ ṣe nímọ̀lára.

Ìpele yìí jẹ́ nípa kíkọ́ padà àti ṣíṣètò fún ovulation. Ara yín nílò protein láti kọ́ ìbòrí ilé-ọmọ padà àti ọ̀rá láti ṣe estrogen tó ń pọ̀ sí i. Èyí jẹ́ àkókò tó dára láti jẹ ẹyin, ẹja, adìyẹ, àti ẹ̀fọ́ púpọ̀.

Ẹ fi ọkà odindi bíi ìrẹsì pupa, ọkà àlìkámà odindi, tàbí àwọn ọkà ìbílẹ̀ bíi jéró àti ọkà bàbà kún un. Àwọn wọ̀nyí ń pèsè àwọn vitamin B tó ń ṣètìlẹ́yìn fún ṣíṣe agbára àti họ́mọ̀nù. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń ṣàkíyèsí agbára tó pọ̀ sí i àti ọkàn tó dára jù ní ìpele yìí, pàápàá nígbà tí wọ́n bá ń jẹun dáadáa.

Ẹ mu omi tó tó kí ẹ sì fi èso bíi ọsàn, mángòrò, àti ìbẹ́pẹ kún un. Àwọn wọ̀nyí ń pèsè vitamin C, tó ń ṣètìlẹ́yìn fún gbígbà irin àti ètò ààbò ara.

Ọ̀sẹ̀ méjì ṣáájú nǹkan oṣù yín ni ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ti ń ní àwọn àmì PMS. Oúnjẹ lè dín àwọn àmì wọ̀nyí kù gan-an. Ẹ dojúkọ àwọn oúnjẹ tó ní magnesium àti vitamin B púpọ̀: ọkà odindi, èso, irúgbìn, ẹ̀wà, àti ẹ̀fọ́ aláwọ̀ ewé dúdú.

Ẹ dín caffeine àti ṣúgà kù, tó lè mú ìdààmú, ọmú tó ń dùn, àti ìyípadà ọkàn burú sí i. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń fẹ́ ṣúgà ṣáájú nǹkan oṣù wọn, ṣùgbọ́n gbígba ìfẹ́ náà ń mú àwọn àmì burú sí i. Dípò bẹ́ẹ̀, ẹ jẹ oúnjẹ onídọ́gba déédéé pẹ̀lú protein, carbohydrate àìrọrùn, àti ọ̀rá tó dára láti mú ṣúgà ẹ̀jẹ̀ dúró.

Ẹ mú omi tí ẹ ń mu pọ̀ sí i láti dín ikùn wíwú kù. Ẹ fi èso àti ẹ̀fọ́ tó ní omi púpọ̀ bíi ẹ̀gúsí, kùkúńbà, àti ọsàn kún un. Àwọn obìnrin kan rí i pé dídín iyọ̀ kù ní ọ̀sẹ̀ ṣáájú nǹkan oṣù wọn ń dín ikùn wíwú àti ọmú tó ń dùn kù.

Ṣíṣe àtúnṣe oúnjẹ yín ń ṣẹ̀dá àwọn àyípadà tí ẹ lè nímọ̀lára láàrin ọ̀sẹ̀ àti àwọn àǹfààní fún ìgbà pípẹ́ tó máa wà ní gbogbo ayé.

Nígbà tí ẹ bá ń jẹun dáadáa, ìpele agbára yín ń dúró. Ẹ lè ṣiṣẹ́ pẹ́ jù, ronú kedere jù, kí ẹ sì kojú ìdààmú ojoojúmọ́ dáadáa. Àwọn obìnrin tó ní oúnjẹ tó dára ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé tàbí iṣẹ́ díẹ̀ nítorí ìrora nǹkan oṣù àti àárẹ̀. Ní Nàìjíríà, níbi tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ti jẹ́ onílé iṣẹ́ òwò kékeré tàbí oníṣòwò, èyí ń kan owó wọlé taara.

Dídènà anemia nípasẹ̀ oúnjẹ tó dára ń fi owó pamọ́ lórí oògùn àti ìbẹ̀wò ilé ìwòsàn. Títọ́jú anemia tó le nílò àwọn afikún irin tó ń ná ₦2,000-5,000 lóṣooṣù, pẹ̀lú ìbẹ̀wò dókítà. Jíjẹ oúnjẹ tó ní irin ń ná kéré – ìdì ugwu ń ná ₦200-300, ègé ẹ̀dọ̀ kékeré sì ń ná ₦300-500. Àwọn oúnjẹ wọ̀nyí ń dènà ìṣòro náà kí ó tó bẹ̀rẹ̀.

Oúnjẹ tó dára jù tún ń dín àìní yín fún oògùn ìrora nígbà nǹkan oṣù yín kù. Àwọn obìnrin tí wọ́n ń jẹ oúnjẹ onídọ́gba pẹ̀lú magnesium tó tó, ọ̀rá omega-3, àti àwọn oúnjẹ tó ń dènà ìgbóná sọ pé wọ́n ní ìrora nǹkan oṣù tó kéré ní 40%. Èyí túmọ̀ sí àpò paracetamol tàbí ibuprofen tó kéré, àti àkókò tí a lò ní àìrọ̀rùn tó kéré.

Àwọn ìyípo déédéé jẹ́ àmì ìlera tó dára. Nígbà tí oúnjẹ yín bá dára sí i, nǹkan oṣù tí kò déédéé sábà máa ń di déédéé láàrin oṣù mẹ́ta sí mẹ́fà. Èyí ń mú ètò ìdílé rọrùn, bóyá ẹ ń gbìyànjú láti lóyún tàbí láti yẹra fún oyún.

Àwọn àmì PMS tó dín kù ń mú ìbáṣepọ̀ àti ọkàn yín dára. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin sọ pé àwọn ẹbí àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ ń ṣàkíyèsí pé wọ́n dákẹ́ jù, wọ́n sì ní sùúrù jù lẹ́yìn tí wọ́n ṣe àtúnṣe oúnjẹ wọn. Àwọn ìyípadà ọkàn, ìbínú, àti ìbànújẹ́ tó so mọ́ PMS ní gbòǹgbò oúnjẹ gidi – ṣúgà ẹ̀jẹ̀ tó kéré, àìsí èròjà, àti ìgbóná gbogbo ń mú ọkàn burú sí i.

Ìbímọ ń dára pẹ̀lú oúnjẹ tó dára jù. Àwọn ìwádìí lórí àwọn obìnrin Nàìjíríà fi hàn pé àwọn tó ń jẹ oúnjẹ onídọ́gba pẹ̀lú protein, irin, àti folate tó tó ń lóyún yá jù wọ́n sì ní oyún tó ní ìlera jù. Èyí ṣe pàtàkì bóyá ẹ fẹ́ ọmọ báyìí tàbí ẹ fẹ́ pa ìbímọ yín mọ́ fún ọjọ́ iwájú.

Nígbà tí ẹ bá yan odindi oúnjẹ tí a kò ṣe, ẹ ń ṣètìlẹ́yìn fún àwọn àgbẹ̀ àdúgbò, ẹ sì ń dín ìdọ̀tí ìkópamọ́ kù. Rírà ẹ̀fọ́ láti ọjà, yíyan ẹja àdúgbò dípò àwọn ọjà tí a kó wọlé, àti jíjẹ àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ bíi ẹ̀wà àti ọkà odindi ń fún ètò oúnjẹ Nàìjíríà lókun.

Kíkọ́ àwọn ọmọbìnrin yín àti àwọn obìnrin ọ̀dọ́ nípa oúnjẹ fún ìlera ìbímọ ń fọ́ ìyípo ìlera tí kò dára. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin ọ̀dọ́ bá kọ́ láti jẹun dáadáa kí wọ́n tó bẹ̀rẹ̀ nǹkan oṣù, wọ́n ń yẹra fún ọdún ìrora àti ìṣòro. Ìmọ̀ yìí ń kọjá nípasẹ̀ àwọn ẹbí àti àdúgbò.

Lílo àwọn ọjà nǹkan oṣù tí a lè tún lò bíi Sana Pads pẹ̀lú oúnjẹ tó dára ń ṣẹ̀dá ìlera ìbímọ pípé. Ẹ ń dín ìdọ̀tí kù, ẹ ń fi owó pamọ́, ẹ sì ń nímọ̀lára dáadáa – ẹ ń yanjú ọ̀pọ̀ ìṣòro ní àkókò kan náà.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin fẹ́ jẹun dáadáa ṣùgbọ́n wọ́n ń ṣàníyàn nípa àwọn ìṣòro tó wúlò. Àwọn àníyàn wọ̀nyí tọ̀nà, wọ́n sì ní àwọn ojútùú tó ṣeé ṣe.

Èyí ni àníyàn tó wọ́pọ̀ jù, ó sì dá lórí àìyé ohun tí jíjẹ oúnjẹ tó dára túmọ̀ sí. Ẹ kò nílò àwọn superfood àjèjì tàbí àwọn afikún olówó gọbọi. Àwọn oúnjẹ Nàìjíríà ìbílẹ̀ wà lára àwọn àṣàyàn tó ní ìlera jù tí kò sì gbówó lórí jù tó wà.

Ìdì ugwu ń ná ₦200-300 ó sì ń pèsè irin, calcium, àti àwọn vitamin fún gbogbo ẹbí. Ẹ̀wà ń ná ₦500-800 fún ago kan ó sì ń ṣe ọ̀pọ̀ oúnjẹ. Ẹyin ń ná ₦100-150 kọ̀ọ̀kan ó sì ń pèsè protein pípé àti ọ̀pọ̀ vitamin. Ẹ fi èyí wé àwọn oúnjẹ ìpanu tí a ṣe, ohun mímu onídùn, àti àwọn oúnjẹ tí a kó wọlé tó ń pèsè oúnjẹ tó kéré ní owó tó ga jù.

Ohun pàtàkì ni dídín àwọn oúnjẹ tí a ṣe kù àti mímú odindi oúnjẹ pọ̀ sí i. Dípò rírà oje inú ìgò ní ₦200, ẹ ra ọsàn kan ní ₦50. Dípò àwọn bísíkítì inú àpò ní ₦300, ẹ ṣe akara láti inú ẹ̀wà tí ẹ ní tẹ́lẹ̀. Dípò noodles ìṣẹ́jú ní ₦150, ẹ se ìrẹsì àti ẹ̀wà pẹ̀lú ẹ̀fọ́. Ìṣúná oúnjẹ yín lè má pọ̀ sí i rárá – ẹ kàn ń ná an lọ́nà yàtọ̀ ni.

Rírà ní àwọn ọjà àdúgbò dípò àwọn supermarket ń fi owó pamọ́. Rírà àwọn èso oko ti àkókò ń ná kéré, ó sì ń pèsè oúnjẹ tó dára jù. Iṣu ń rọ̀ ní àkókò iṣu, ẹ̀fọ́ sì pọ̀ ní àkókò òjò. Ẹ ṣètò oúnjẹ yín yípo ohun tó rọrùn láti rà lọ́wọ́lọ́wọ́.

Oúnjẹ tó dára kò nílò wákàtí nínú ilé ìdáná tàbí àwọn ìlànà tó díjú. Àwọn ìmúrasílẹ̀ rírọrùn ń ṣiṣẹ́ dáadáa. Ẹyin sísè ń gba ìṣẹ́jú 10. A lè se ọbẹ̀ ẹ̀fọ́ ní ìwọ̀n ńlá kí a sì tọ́jú rẹ̀. Ẹ̀wà lè rọ̀ ní òru kí ó sì jinná nígbà tí ẹ ń ṣe àwọn nǹkan mìíràn.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń se oúnjẹ ní ìwọ̀n ńlá ní òpin ọ̀sẹ̀ nígbà tí wọ́n bá ní àkókò sí i. Ẹ se ìkòkò ńlá ọbẹ̀, ọbẹ̀ ata, tàbí ẹ̀wà tó máa tó fún ọjọ́ díẹ̀. Ẹ tọ́jú rẹ̀ sínú àwọn ohun èlò kí ẹ sì tún un gbóná ní ìwọ̀n tí ẹ nílò. Ọ̀nà yìí ń fi àkókò pamọ́ ní àwọn ọjọ́ ọ̀sẹ̀ tó kún fún iṣẹ́.

Oúnjẹ àárọ̀ lè rọrùn gan-an: ẹyin sísè pẹ̀lú ẹ̀fọ́ tó kù, ògì pẹ̀lú ẹ̀pà àti ọ̀gẹ̀dẹ̀, búrẹ́dì pẹ̀lú ẹyin àti tòmátì. Èyí ń gba kò tó ìṣẹ́jú 15 láti múra, ó sì ń fúnni ní oúnjẹ tó dára láti bẹ̀rẹ̀ ọjọ́ yín.

Ẹ ní àwọn àṣàyàn tó dára tí ó rọrùn ní ọwọ́: ẹ̀pà, ẹyin sísè, èso, ọ̀gẹ̀dẹ̀ àgbagbà tí a yan. Nígbà tí ẹ bá ń ṣiṣẹ́ tàbí tí ẹ rẹ̀, ẹ ó mú ohun tó rọrùn. Tí àwọn àṣàyàn tó dára bá ti ṣetán láti jẹ, ẹ ó yàn wọ́n dípò àwọn oúnjẹ ìpanu tí a ṣe.

Àyípadà sábà máa ń nílò sùúrù, pàápàá nígbà tí ẹ bá ń se oúnjẹ fún àwọn ẹlòmíràn. Dípò yíyí ohun gbogbo padà lẹ́ẹ̀kan náà, ẹ fi àwọn oúnjẹ tó ní èròjà kún un díẹ̀díẹ̀. Ẹ fi ẹ̀fọ́ sí i nínú àwọn ọbẹ̀ àti ọbẹ̀ ata tí wọ́n mọ̀. Ẹ da ọkà odindi pọ̀ mọ́ ìrẹsì funfun. Ẹ fi ẹyin tàbí ẹja sínú oúnjẹ léraléra sí i.

Ẹ se àwọn oúnjẹ ìbílẹ̀ nígbà púpọ̀ sí i. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹbí Nàìjíríà ń gbádùn ọbẹ̀ ẹ̀fọ́, ẹ̀wà, ẹja, àti àwọn oúnjẹ àdúgbò tó ní èròjà mìíràn. Ẹ kà wọ́n sí apá deede ti àtòjọ oúnjẹ yín dípò “oúnjẹ ìlera” pàtàkì.

Ẹ mú àwọn ọmọ ẹbí lọ́wọ́ láti yé ìdí tí àwọn àyípadà wọ̀nyí fi ṣe pàtàkì. Nígbà tí àwọn ọmọ àti àwọn ọkọ bá yé pé oúnjẹ tó dára ń ran àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti nímọ̀lára dáadáa nígbà nǹkan oṣù wọn, ó ń dín ìrora kù, ó sì ń mú agbára dára, wọ́n sábà máa ń di olùrànlọ́wọ́. Àwọn ọkùnrin pàápàá lè má mọ bí oúnjẹ ṣe ń kan ìrírí oṣooṣù àwọn obìnrin tó.

Ẹ ṣáájú nípa àpẹẹrẹ. Nígbà tí ẹbí yín bá rí i pé ẹ ń nímọ̀lára dáadáa, ẹ ní agbára sí i, tí ẹ sì ń ní ìrora díẹ̀, wọ́n ń nífẹ̀ẹ́ sí ohun tí ẹ ń ṣe yàtọ̀. Ìlera yín tó dára sí i di ìpolówó ara rẹ̀.

Ní Sana Pads, a gbàgbọ́ pé iyì nǹkan oṣù ju pípèsè àwọn pádì tí a lè tún lò lọ. Ìlera nǹkan oṣù tòótọ́ ń da àwọn ọjà ìmọ́tótó tó yẹ, oúnjẹ tó dára, ìráyè sí omi mímọ́, àti ẹ̀kọ́ pọ̀. Ìdí nìyí tí a fi ń pín ìròyìn bíi àpilẹ̀kọ yìí pẹ̀lú àwọn ọjà wa.

A ti ṣètìlẹ́yìn fún ju 10,000 obìnrin tààrà, a sì ti pín ju 30,000 pádì káàkiri Nàìjíríà. Nípasẹ̀ iṣẹ́ yìí, a ti kọ́ pé àwọn obìnrin tí wọ́n ń ṣàkóso nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú àwọn pádì tí a lè tún lò máa ń béèrè nípa àwọn apá mìíràn ti ìlera ìbímọ, pẹ̀lú oúnjẹ. Nígbà tí ẹ bá nímọ̀lára agbára ní apá kan ìlera yín, ẹ ń fẹ́ láti mú àwọn apá mìíràn dára pẹ̀lú lọ́nà àdánidá.

A ń ṣe àwọn pádì wa ní Nàìjíríà láti ọwọ́ àwọn obìnrin tí wọ́n yé ojú ọjọ́, àwọn ìṣòro àti àwọn àìní àdúgbò. A mọ̀ pé àwọn obìnrin Nàìjíríà nílò àwọn pádì tó ń gbẹ kíákíá ní ipò ọ̀rinrin, tó ń ṣiṣẹ́ láìsí iná mànàmáná tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé fún ẹ̀rọ ìfọṣọ, tí wọ́n sì ń wà fún ọdún pẹ̀lú fífọ̀ lọ́wọ́ léraléra. Bákan náà, ìròyìn ìlera wa ń gbé òtítọ́ Nàìjíríà yẹ̀wò – àwọn oúnjẹ tó wà ní ọjà yín, àwọn ìṣòro tí ẹ ń dojúkọ, àti àyíká àṣà tí ẹ ń gbé.

Àwa kì í ṣe títa ọjà nìkan. A jẹ́ apá ìgbòkègbodò láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù àti láti ṣètìlẹ́yìn fún ìlera ìbímọ pípé fún àwọn obìnrin Nàìjíríà. Oúnjẹ tó dára jù, pẹ̀lú ìráyè sí àwọn ọjà nǹkan oṣù tó ní ààbò, tí kò gbówó lórí, ń ran àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti wà ní ilé-ìwé, ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ìgbẹ́kẹ̀lé, àti gbé pẹ̀lú iyì ní gbogbo ọjọ́ oṣù.

Ẹ kò nílò láti yí ohun gbogbo padà ní òru kan. Àwọn ìmúdára kéékèèké, déédéé ń ṣẹ̀dá èsì tó pẹ́.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa wíwo ohun tí ẹ ń jẹ lọ́wọ́lọ́wọ́. Fún ọ̀sẹ̀ kan, ẹ ṣàkíyèsí iye protein, ẹ̀fọ́, àti odindi oúnjẹ tí ẹ ń jẹ lójoojúmọ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin rí i pé wọ́n ń jẹ carbohydrate púpọ̀ ṣùgbọ́n protein tàbí ẹ̀fọ́ díẹ̀ gan-an. Ìmọ̀ yìí ni ibi ìbẹ̀rẹ̀ yín.

Ẹ yan àyípadà kan láti ṣe ní ọ̀sẹ̀ yìí. Bóyá ẹ fi ẹyin kún oúnjẹ àárọ̀ ní ìgbà mẹ́ta ní ọ̀sẹ̀ yìí, tàbí ẹ fi ẹ̀fọ́ kan sínú oúnjẹ alẹ́ lójoojúmọ́. Ẹ ṣe àyípadà yìí fún ọ̀sẹ̀ méjì títí yóò fi di àṣà, lẹ́yìn náà ẹ fi ìmúdára mìíràn kún un. Àwọn àyípadà díẹ̀díẹ̀ ń pẹ́ ju àtúnṣe ńlá lọ.

Tí ẹ bá ní nǹkan oṣù onírora, ẹ gbìyànjú mímú àwọn oúnjẹ tó ní irin pọ̀ sí i àti dídín ṣúgà kù fún ìyípo méjì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń ṣàkíyèsí ìmúdára pàtàkì pẹ̀lú àwọn àyípadà rírọrùn wọ̀nyí. Ẹ kọ àwọn àmì yín sínú ìwé tàbí lórí fóònù yín láti rí àwọn àpẹẹrẹ àti ìtẹ̀síwájú.

Ẹ ronú lórí sísopọ̀ àwọn ìmúdára oúnjẹ pẹ̀lú yíyí padà sí àwọn pádì tí a lè tún lò. Starter Kit wa (Premium Pads 3 pẹ̀lú àpò ìtọ́jú) ń ràn yín lọ́wọ́ láti dán àwọn pádì tí a lè tún lò wò nígbà tí ẹ ń ṣe àwọn àyípadà ìlera mìíràn. Premium Pads ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún nǹkan oṣù deede ó sì ń fúnni ní ìtura jálẹ̀ ìyípo yín. Fún àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀ jù, Maxi Pads ń fúnni ní ààbò àfikún pẹ̀lú ìpele márùn-ún tó ń gbà omi. Fún àwọn ọjọ́ tí ó fúyẹ́ tàbí gẹ́gẹ́ bí ìrànlọ́wọ́, No Wahala Pads ń pèsè ìpele kan tí kì í jò àti ìpele kan tó ń gbà omi.

Tí ẹ bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin tàbí obìnrin, ẹ ronú lórí fífi ẹ̀kọ́ oúnjẹ kún àwọn ètò ìlera ìbímọ yín. Ẹ da pípín pádì pọ̀ mọ́ àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ oúnjẹ ìpìlẹ̀. Ọ̀nà pípé yìí ń yanjú ọ̀pọ̀ ìdínà sí ìlera nǹkan oṣù àti wíwá sí ilé-ìwé.

Sana Pads ń pèsè fún àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn ètò àdúgbò ní ìwọ̀n èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kì í yí padà fún àpò kọ̀ọ̀kan. Àwọn àjọ sábà máa ń da pípín pádì pọ̀ mọ́ àwọn ìdánilẹ́kọ̀ọ́ lórí oúnjẹ, ìmọ́tótó, àti ìlera ìbímọ. Èyí ń ṣẹ̀dá àyípadà ìwà tó pẹ́, kì í ṣe ìtura ráńpẹ́ nìkan.

Ẹ kàn sí wa láti jíròrò àwọn àǹfààní ìbáṣepọ̀. A ń bá àwọn ilé-ìwé ṣiṣẹ́ ní Lagos, Kano, Abuja, àti àwọn ìlú mìíràn láti rí i dájú pé àwọn ọmọbìnrin ní àwọn ọjà àti ìmọ̀ tí wọ́n nílò fún nǹkan oṣù tó ní ìlera. Àjọ yín lè ṣe bákan náà ní àdúgbò yín.

Àwọn òṣìṣẹ́ ìlera lè pín ìròyìn oúnjẹ yìí nígbà ìbẹ̀wò ètò ìdílé, ìpàdé ìtọ́jú oyún, àti ilé ìwòsàn ìlera obìnrin. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin kò gba ìtọ́sọ́nà oúnjẹ tó wúlò pàtó fún ìlera ìbímọ rí. Ẹ lè kún àlàfo yìí.

Oúnjẹ tó dára fún ìlera ìbímọ kò díjú tàbí gbówó lórí. Ó jẹ́ nípa padà sí odindi oúnjẹ ìbílẹ̀ tí àwọn ìyá-ìyá yín jẹ – ẹ̀fọ́, ẹ̀wà, ẹja, ọkà odindi, àti èso. Àwọn oúnjẹ wọ̀nyí wà ní gbogbo ọjà Nàìjíríà, wọ́n sì ń pèsè gbogbo ohun tí ara yín nílò láti tọ́jú ìyípo tó ní ìlera, họ́mọ̀nù tó dọ́gba, àti agbára tó dára.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ ní ibi tí ẹ wà pẹ̀lú ohun tí ẹ ní. Ẹ fi ìpín ẹ̀fọ́ kan kún un lónìí. Ẹ fi protein sínú oúnjẹ àárọ̀ ọ̀la. Ẹ mu omi dípò ohun mímu onídùn ní ọ̀sẹ̀ yìí. Àṣàyàn kékeré kọ̀ọ̀kan ń pọ̀ sí i bí àkókò ṣe ń lọ di ìmúdára ìlera pàtàkì. Àwọn obìnrin káàkiri Nàìjíríà ń ṣàwárí pé àwọn àyípadà oúnjẹ rírọrùn ń dín ìrora nǹkan oṣù kù, ń ṣàtúnṣe àwọn ìyípo tí kò déédéé, wọ́n sì ń mú agbára àti ọkàn ojoojúmọ́ dára.

Ìlera ìbímọ yín yẹ fún àfiyèsí àti ìtọ́jú, kì í ṣe nígbà nǹkan oṣù yín nìkan ṣùgbọ́n ní gbogbo oṣù. Dída oúnjẹ tó dára pọ̀ pẹ̀lú àwọn ọjà nǹkan oṣù tó dára bíi pádì tí a lè tún lò ń fún yín ní ìrànlọ́wọ́ pípé. Ẹ lè kọ́ sí i nípa ìlera obìnrin pípé ní Áfíríkà kí ẹ sì rí àwọn ohun èlò àfikún fún ṣíṣètìlẹ́yìn fún ìlera yín ní gbogbo ìpele ìgbé ayé.