Bí Òṣì Ṣe Ń Nípa Lórí Ìlera Obìnrin ní Nàìjíríà: Bí A Ṣe Lè Já Àyíká Náà

Tí obìnrin kò bá lówó láti bójú tó àwọn ohun ìlera pàtàkì, àbájáde rẹ̀ kọjá ìnira ẹnìkan ṣoṣo. Ìsopọ̀ yìí láàárín òṣì àti ìlera ń dí ẹ̀kọ́, iṣẹ́ àti ìgbé ayé rere lọ́wọ́ láti ìran dé ìran.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Obìnrin tó ń gbé nínú òṣì máa ń ní ìṣòro ìlera ìbímọ ní ìlọ́po 3-5 ju àwọn tí owó wọn dúró dáadáa lọ.
• Ní Nàìjíríà, nǹkan bí 65% àwọn obìnrin ni kò lówó láti ra àwọn ohun ìmọ́tótó nǹkan oṣù pàtàkì, èyí sì ń mú ewu ìlera ńlá wá.
• Àìjẹun dáadáa àwọn ìyá ń ná àwọn ìdílé Nàìjíríà ní ìpíndọ́gba ₦180,000 lọ́dún nínú iṣẹ́ tí wọ́n pàdánù àti owó ìtọ́jú.
• Obìnrin tí wọ́n ń bójú tó ìmọ́tótó nǹkan oṣù dáadáa máa ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé tàbí iṣẹ́ ní 70% kéré ju àwọn tó ń lo nǹkan tí kò tó.
• Lílo pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò lè fi ₦24,000-₦36,000 pamọ́ fún obìnrin Nàìjíríà lọ́dún (ó dín owó kù ní 60-75% ju pádì tí a ń jù nù lọ).
• Àwọn ìṣòro ìlera ìbímọ tí a lè dènà ń dí nǹkan bí 40% àwọn obìnrin Nàìjíríà tí owó wọn kéré lọ́wọ́ láti máa ṣiṣẹ́ déédéé.
• Gẹ́gẹ́ bí àwọn ìwádìí àìpẹ́ yìí ṣe sọ, rírí ohun ìlò nǹkan oṣù tí owó rẹ̀ kò wọ́n ń mú kí àwọn ọmọbìnrin máa lọ sí ilé-ìwé síi tó 95%.

Ẹ jẹ́ ká wo bí òṣì ṣe ń dá ìṣòro ìlera sílẹ̀ fún obìnrin gan-an, àti àwọn ọ̀nà àbáyọ tó wà níbí ní Nàìjíríà.

Blessing jókòó nínú yàrá kékeré rẹ̀ ní Mushin, Lagos, ó ń wo ìwé oògùn ilé-ìwòsàn tí kò lówó láti rà. Orí fífọ́ rẹ̀ ti burú síi, ó sì mọ̀ pé oògùn irin (iron) tí dókítà dámọ̀ràn yóò ràn án lọ́wọ́ lórí àárẹ̀ tí kò dáwọ́ dúró. Ṣùgbọ́n láàárín bíbọ́ àwọn ọmọ rẹ̀ mẹ́ta àti sísan owó ilé-ìwé wọn, ₦15,000 fún oògùn oṣù kan dàbí ohun tí kò ṣeé ṣe. Ohun tí dókítà kò mọ̀ ni pé láti ọdún kan sẹ́yìn ni Blessing ti ń lo aṣọ àlòkù nígbà nǹkan oṣù rẹ̀, ó ń fọ̀ wọ́n, ó sì ń tún wọ́n lò nítorí pé pádì tí a ń jù nù wọ́n jù. Kò so àárẹ̀ rẹ̀ pọ̀ mọ́ àwọn àkóràn tí ó ti fara dà ní ìkọ̀kọ̀, ó sì ń ra oògùn láìsí ìwé dókítà nígbà tí ìrora bá pọ̀ jù. Ìtàn Blessing kì í ṣe tòun nìkan. Káàkiri Nàìjíríà, ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin ló ń dojú kọ yíyàn tí kò ṣeé ṣe láàárín ìlera wọn àti àwọn ohun pàtàkì míì, èyí sì ń dá àyíká kan sílẹ̀ tí ó ń kan àwọn ìdílé àti àwùjọ wọn, kì í ṣe àwọn nìkan.

Ìbáṣepọ̀ láàárín òṣì àti ìlera obìnrin dàbí pańpẹ́. Tí obìnrin kò bá ní ohun ìní tó tó, ó máa ń ṣòro fún un láti sanwó ìtọ́jú ìlera pàtàkì, oúnjẹ aṣaralóore àti àwọn ohun ìmọ́tótó. Àwọn àlàfo wọ̀nyí ń dá ìṣòro ìlera sílẹ̀ tí ó ń mú kí iṣẹ́ tàbí ẹ̀kọ́ le síi, èyí sì ń mú un wà nínú òṣì, òṣì náà sì ń dí i lọ́wọ́ láti bójú tó ìlera rẹ̀. Àyíká yìí ń bá a lọ, nígbà púpọ̀ láti ìran dé ìran.

Ẹ ronú nípa àwọn ohun ìlera obìnrin bí títọ́jú ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́. Pípààrọ̀ epo déédéé, yíyí táyà padà àti àtúnṣe kékèké ń mú kí ọkọ̀ máa ṣiṣẹ́ dáadáa. Tí ẹ bá fi àwọn ìtọ́jú wọ̀nyí sílẹ̀ nítorí owó, níkẹyìn ẹ́ńjìnnì á bàjẹ́, àtúnṣe rẹ̀ á sì wọ́n gan-an. Bẹ́ẹ̀ náà ni ìlera obìnrin rí.

Nígbà tí Hauwa ní Kano kò bá lówó ₦500 fún pádì nǹkan oṣù lóṣooṣù, ó máa ń lo ìwé ìròyìn tí ó ká tàbí aṣọ àlòkù. Àwọn nǹkan wọ̀nyí kì í fa ẹ̀jẹ̀ mu dáadáa, ọ̀rinrin á sì wà lára awọ ara rẹ̀ fún ìgbà pípẹ́. Láàárín oṣù díẹ̀, ó bẹ̀rẹ̀ sí ní àkóràn tí ń padà wá léraléra. Àkóràn kọ̀ọ̀kan nílò ìtọ́jú tí ó ń ná ₦3,000-₦5,000. Ó ń fi ìtọ́jú falẹ̀ nítorí owó, àkóràn náà sì ń burú síi. Níkẹyìn, ó nílò oògùn apakòkòrò tó lágbára jù tí ó ná ₦12,000. “Owó tí ó fi pamọ́” nípa àìra pádì wá ná an ní ìlọ́po mẹ́rìnlélógún nínú ìtọ́jú ìlera.

Àpẹẹrẹ yìí ń tún ara rẹ̀ ṣe nínú àwọn ohun ìlera míì. Àìlo fítámì oyún ń yọrí sí àìtó ẹ̀jẹ̀ tí ó nílò fífa ẹ̀jẹ̀ sí ara. Fífi ìtọ́jú àkóràn kékeré falẹ̀ ń yọrí sí àìsàn ńlá tí ó nílò dídúró ní ilé-ìwòsàn. World Health Organization (Àjọ Ìlera Àgbáyé) jábọ̀ pé àwọn obìnrin ní àwọn agbègbè tí owó ti kéré ń ná tó 40% owó ilé wọn lórí ìtọ́jú ìlera tí wọn ìbá ti dènà pẹ̀lú ìtọ́jú pàtàkì tí owó rẹ̀ kò wọ́n.

Òṣì nǹkan oṣù ń dá àwọn ìṣòro ìlera pàtàkì sílẹ̀ tí ọ̀pọ̀ ènìyàn kò mọ̀. Tí àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin kò bá rí ohun ìlò nǹkan oṣù tó yẹ, wọ́n ń dojú kọ àbájáde lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ àti ti ọjọ́ pípẹ́.

Ewu lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ni àkóràn ọ̀nà ìtọ̀, àkóràn ọ̀nà ìbímọ àti bacterial vaginosis (àkóràn bakitéríà nínú òbò). Àwọn àìsàn wọ̀nyí ń fa ìrora àti ìnira, tí a kò bá sì tọ́jú wọn, wọ́n lè yọrí sí ìṣòro ńlá bí pelvic inflammatory disease (àkóràn inú àwọn ẹ̀yà ìbímọ). Ìwádìí láti University of Lagos rí i pé àwọn obìnrin tó ń lo ohun ìlò nǹkan oṣù tí wọ́n ṣe fúnra wọn ní àkóràn ní ìlọ́po 5.7 ju àwọn tó ń lo pádì tó yẹ lọ.

Yàtọ̀ sí àkóràn, òṣì nǹkan oṣù ń nípa lórí ìlera ọpọlọ. Àníyàn ìgbà gbogbo nípa jíjò, ìtìjú òórùn tí ó ń wá láti inú nǹkan tí kò tó, àti ìdààmú bí a ṣe lè bójú tó nǹkan oṣù láìsí ohun ìlò tó yẹ ń fa wàhálà ọkàn tí kò lọ. Wàhálà yìí ń gbé cortisol sókè, èyí tí ó ń sọ agbára ara láti gbógun ti àìsàn di aláìlera, tí ó sì ń dá kún àwọn ìṣòro ìlera míì.

Chinelo, akẹ́kọ̀ọ́ ní University of Abuja, sọ ìrírí rẹ̀: “Mo máa ń dúró sínú yàrá mi nígbà nǹkan oṣù mi, mo ń pàdánù kíláàsì àti oúnjẹ. Àníyàn nípa jíjò pẹ̀lú nǹkan tí kò tó pọ̀ jù fún mi. Máàkì mi já sílẹ̀, mo sì ní ọgbẹ́ inú nítorí wàhálà àti jíjẹun láìtòlẹ́sẹẹsẹ.”

Ipò oúnjẹ obìnrin ń nípa tààrà lórí ìlera ìbímọ rẹ̀, ṣùgbọ́n òṣì ń mú kí jíjẹ oúnjẹ tó yẹ fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé ṣe fún ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà. Ìsopọ̀ náà jinlẹ̀ ju bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe rò lọ.

Nígbà nǹkan oṣù, obìnrin máa ń pàdánù ẹ̀jẹ̀ tí ó ní irin (iron) àti àwọn èròjà aṣaralóore pàtàkì míì. Oúnjẹ tó dára sábà máa ń dá àwọn èròjà wọ̀nyí padà fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà tí owó wọn kéré ń jẹ oúnjẹ tí carbohydrate pọ̀ nínú rẹ̀, pẹ̀lú protein, irin tàbí fítámì díẹ̀ péré. Ìrẹsì, gaàrí àti búrẹ́dì ń kún inú, ṣùgbọ́n wọn kò fún ara ní ohun tí ó nílò.

Èyí ń dá àyíká àdánù oṣooṣù sílẹ̀. Nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan ń mú àwọn èròjà lọ tí a kò dá padà, èyí sì ń yọrí sí àìtó ẹ̀jẹ̀ (anaemia) tí ń burú síi. Obìnrin tí kò ní ẹ̀jẹ̀ tó máa ń ṣe nǹkan oṣù tí ẹ̀jẹ̀ rẹ̀ pọ̀ gan-an, èyí sì ń dín irin kù síi. Àyíká náà ń yára síi. Ìwádìí kan láti Nigerian Institute of Medical Research rí i pé 67% àwọn obìnrin tó ń gbé ní ìsàlẹ̀ ìlà òṣì ní àmì àìtó ẹ̀jẹ̀ nítorí àìtó irin, ní ìfiwéra pẹ̀lú 23% àwọn obìnrin tí owó wọn tó.

Àbájáde rẹ̀ kan gbogbo nǹkan. Ó máa ń tètè rẹ àwọn obìnrin tí kò ní ẹ̀jẹ̀ tó, ó ṣòro fún wọn láti fọkàn sí nǹkan, orí ń fọ́ wọn léraléra, agbára ara wọn láti gbógun ti àìsàn sì ń dín kù. Wọ́n ń pàdánù iṣẹ́ léraléra, wọn kì í sì í ṣe tó bẹ́ẹ̀ nígbà tí wọ́n bá ṣiṣẹ́, èyí sì ń dín owó wọn kù, ó sì ń mú òṣì jinlẹ̀ síi.

Yàtọ̀ sí ìsopọ̀ gbogbogbò, òṣì ń dá àwọn ìdènà pàtó tí ó ṣeé fojú rí sílẹ̀ tí ó ń dí obìnrin lọ́wọ́ láti tọ́jú ìlera wọn. Òye àwọn ìdènà wọ̀nyí ń ràn wá lọ́wọ́ láti rí ọ̀nà àbáyọ.

Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà tí owó wọn kéré ń gbé jìnnà sí ilé-ìwòsàn tó dára. Ní ìgbèríko ìpínlẹ̀ Kaduna tàbí Benue, ilé-ìwòsàn tó súnmọ́ jù lè jìnnà ní kìlómítà 15-20. Owó ọkọ̀ lọ àti bọ̀ jẹ́ ₦1,000-₦2,000, èyí kò sì tíì ka owó ìrí dókítà tàbí owó oògùn.

Kódà ní àwọn ìlú bí Lagos tàbí Port Harcourt, àwọn obìnrin tó ń gbé ní àdúgbò àìlétò ń dojú kọ ìdènà. Àwọn ilé-ìwòsàn ìjọba ń pèsè ìtọ́jú olówó pọ́ọ́kú, ṣùgbọ́n ìdúró ibẹ̀ máa ń gba ọ̀pọ̀ wákàtí. Gbígbà ọjọ́ kan gbáko kúrò lẹ́nu iṣẹ́ túmọ̀ sí pípàdánù owó ojoojúmọ́ tí ìdílé gbára lé. Àwọn ilé-ìwòsàn aládàáni ń yára jù, ṣùgbọ́n owó wọn kọjá agbára ọ̀pọ̀ obìnrin tí owó wọn kéré.

Kí ni àbájáde rẹ̀? Àwọn obìnrin ń fi ìtọ́jú falẹ̀ títí ìṣòro yóò fi di pàjáwìrì. Ohun tí oògùn ₦2,000 ìbá ti wò sàn ń di dídúró ní ilé-ìwòsàn tí ó ná ₦50,000. Wọ́n mọ̀ pé ó yẹ kí wọ́n rí dókítà fún ìrora ìsàlẹ̀ ikùn tí kò lọ tàbí ẹ̀jẹ̀ tí kò wá déédéé, ṣùgbọ́n owó ìrí dókítà ń bá oúnjẹ àwọn ọmọ lónìí du ààyè.

Àwọn ohun ìmọ́tótó nǹkan oṣù jẹ́ owó tí ń padà wá léraléra tí ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò lè san rárá. Obìnrin máa ń ṣe nǹkan oṣù nǹkan bí ìgbà 450 láyé rẹ̀. Nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan tí ó ń gba ọjọ́ 5-7 nílò ààbò tó péye.

Lílo pádì tí a ń jù nù ń ná nǹkan bí ₦2,000-₦3,000 fún nǹkan oṣù kọ̀ọ̀kan. Tí a bá fi ṣe ìlọ́po oṣù 12, ó jẹ́ ₦24,000-₦36,000 lọ́dún. Fún obìnrin tí ń pa ₦30,000 lóṣù ní ìsọ̀ ọjà ní Onitsha, èyí ju 10% owó tí ó ń rí lọ́dún lọ. Nígbà tí ó bá ń yan láàárín pádì nǹkan oṣù àti aṣọ ilé-ìwé àwọn ọmọ rẹ̀, yíyàn náà dàbí ẹni pé ó hàn kedere, ṣùgbọ́n àbájáde rẹ̀ ń pẹ́.

Àwọn nǹkan tí obìnrin ń lò dípò pádì fi ọgbọ́n àrà ọ̀tọ̀ hàn, ṣùgbọ́n wọ́n ní ewu ìlera tó burú. Ìró àtijọ́, ègé fóòmù mátírásì, ìwé ìròyìn, àkísà aṣọ tí ó ti gbó – àwọn nǹkan wọ̀nyí kì í fa ẹ̀jẹ̀ mu dáadáa, wọ́n ń gbé bakitéríà, wọ́n sì ń ta ara. Wọ́n tún máa ń jò lójijì, èyí ń fa ìdààmú láàárín ènìyàn, ó sì ń dín ìrìn kù nígbà nǹkan oṣù.

Òṣì sábà máa ń túmọ̀ sí ẹ̀kọ́ díẹ̀, èyí sì ń dá àlàfo sílẹ̀ nínú ìmọ̀ ìlera. Ọ̀pọ̀ obìnrin kò mọ ìsopọ̀ láàárín ìwà ìmọ́tótó àti ìlera nítorí kò sí ẹni tí ó kọ́ wọn.

Grace láti abúlé kan nítòsí Enugu lo aṣọ kan náà fún ààbò nǹkan oṣù jálẹ̀ gbogbo ìgbà nǹkan oṣù rẹ̀, ó ń fi omi ṣàn án, ó sì ń tún un lò láìfọ̀ ọ́ tàbí sá a dáadáa. Kò mọ̀ pé bakitéríà ń pọ̀ síi kíákíá nínú aṣọ tí ó tutù, pàápàá nínú ojú ọjọ́ ọ̀rinrin Nàìjíríà. Nígbà tí ó ní àkóràn tó ń dun ún, kò so ó pọ̀ mọ́ bí ó ṣe ń tọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù rẹ̀. Ó rò pé àkóràn kàn ń ṣẹlẹ̀ sí obìnrin láìnídìí ni.

Àlàfo ìmọ̀ yìí dé ọ̀dọ̀ oúnjẹ, ìlera ìbímọ àti ìtọ́jú ìdènà àìsàn. Àwọn obìnrin kì í tètè lọ fún ìtọ́jú oyún nítorí wọn kò mọ ìwúlò rẹ̀. Wọn kò dá àwọn àmì ìkìlọ̀ àìsàn ńlá mọ̀. Wọ́n gba ìrora àti ìnira gẹ́gẹ́ bí apá kan jíjẹ́ obìnrin, láìmọ̀ pé ọ̀nà àbáyọ wà.

Òye ìṣòro náà wúlò kìkì tí ọ̀nà àbáyọ bá wà. Ó dùn mọ́ni pé àwọn ọ̀nà tó wúlò tí owó wọn kò wọ́n lè já àyíká òṣì àti ìlera, kódà fún obìnrin tí ohun ìní wọn kéré gan-an.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń yanjú òṣì nǹkan oṣù tààrà. Owó àkọ́kọ́ rẹ̀ dàbí ẹni pé ó ju páálí kan pádì tí a ń jù nù lọ, ṣùgbọ́n owó tí a ó fi pamọ́ lọ́jọ́ pípẹ́ ń yí ipò owó obìnrin padà.

Pádì tí a lè tún lò tí ó dára ń ná nǹkan bí ₦2,000-₦3,000, ó sì ń pẹ́ ọdún 2-3 tí a bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa. Obìnrin nílò nǹkan bí pádì 6-8 láti bójú tó nǹkan oṣù rẹ̀ ní ìtura. Àpapọ̀ ìdókòwò ₦12,000-₦24,000 ń rọ́pò ₦24,000-₦36,000 tí ó ń ná lórí pádì tí a ń jù nù lọ́dọọdún. Láàárín ọdún márùn-ún, obìnrin kan ń fi ₦96,000-₦156,000 pamọ́ (ó dín owó kù ní 60-75% ju títẹ̀síwájú pẹ̀lú pádì tí a ń jù nù lọ).

Owó tí a fi pamọ́ yìí ń sílẹ̀ fún àwọn ohun ìlera míì. Obìnrin tí kò lówó tẹ́lẹ̀ láti ra oògùn irin pẹ̀lú pádì tí a ń jù nù lè ra méjèèjì báyìí. Owó tí a fi pamọ́ ń kó jọ lóṣooṣù, ó sì ń fúnni ní ààyè láti mí nínú ọ̀rọ̀ owó.

Yàtọ̀ sí owó tí a fi pamọ́, pádì tí a lè tún lò tí ó dára tí a ṣe fún ipò Nàìjíríà ní pàtó ń yanjú àníyàn ìlera. Pádì tí a lè tún lò tí a ṣe dáadáa pẹ̀lú ìpele tí kì í jò àti ohun èlò tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń jẹ́ kí obìnrin gbẹ, kí ara sì tù ú. Wọ́n ń dín ewu àkóràn kù ní ìfiwéra pẹ̀lú nǹkan àfọwọ́ṣe. Àwọn obìnrin sọ pé wọ́n ní ìgboyà síi, wọ́n sì ń rìn fàlàlà nígbà nǹkan oṣù wọn.

Amaka, olùkọ́ ní Benin City, ṣàlàyé ìyípadà náà: “Mo máa ń ná ₦2,500 lóṣooṣù lórí pádì tí a ń jù nù, nígbà míì ju bẹ́ẹ̀ lọ ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀. Ìyẹn jẹ́ ₦30,000 lọ́dún tí agbára mi kò gbé. Mo ra pádì tí a lè tún lò mẹ́fà ní ₦15,000 ní ọdún méjì sẹ́yìn. Mo ti fi ohun tí ó ju ₦45,000 pamọ́ báyìí, èyí tí mo fi ra ìwé ìkàwé ọmọbìnrin mi àti àyẹ̀wò ìlera tèmi.”

Jíjẹun dáadáa kò nílò oògùn afúnnilágbára olówó ńlá tàbí oúnjẹ láti òkèèrè. Yíyàn oúnjẹ ìbílẹ̀ tí owó wọn kò wọ́n pẹ̀lú ọgbọ́n lè yanjú àìtó èròjà tí ó ń nípa lórí ìlera obìnrin.

Àwọn oúnjẹ tí irin pọ̀ nínú wọn tí ó wà ní ọjà Nàìjíríà ni ẹ̀wà, ẹ̀pà, ewébẹ̀ aláwọ̀ ewé dúdú bí ugwu àti gbúre (waterleaf), àti ẹran inú (organ meats). Owó wọn kéré gan-an ju oògùn afúnnilágbára láti òkèèrè lọ. Ife ẹ̀wà sísè kan ń fún ara ní irin tó pọ̀, ó sì ń ná nǹkan bí ₦100. Ẹ̀pà lílọ̀ tí a fi sínú ọbẹ̀ ń mú oúnjẹ lókun síi láìná owó púpọ̀.

Jíjẹ oúnjẹ tí irin pọ̀ nínú rẹ̀ pẹ̀lú oúnjẹ tí ó ní fítámì C ń ràn ara lọ́wọ́ láti gbà á. Fífi tòmátì sínú oúnjẹ ẹ̀wà, jíjẹ ọsàn lẹ́yìn oúnjẹ, tàbí mímu zobo tí a fi ewé hibiscus ṣe (tí ó ní fítámì C) ń mú kí ara gba irin púpọ̀ síi láti inú oúnjẹ.

Ṣíṣètò oúnjẹ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ara nílò, dípò kí a kàn kún inú, ń mú ìyàtọ̀ wá. Dípò jíjẹ gaàrí àti ẹ̀pà nìkan, fífi ewé ugwu àti tòmátì ₦200 kún un láti se ọbẹ̀ tó péye ń fún ara ní fítámì àti irin. Owó tí ó fi kún un kéré, ṣùgbọ́n àǹfààní ìlera rẹ̀ pọ̀.

Àwọn ẹgbẹ́ obìnrin ní àwọn àwùjọ kan ti dá ẹgbẹ́ àjùmọ̀rajà sílẹ̀. Nípa kíkó owó jọ láti ra ẹ̀wà, ìrẹsì àti ewébẹ̀ ní ọ̀pọ̀ lẹ́ẹ̀kan, wọ́n ń dín owó ohun kọ̀ọ̀kan kù, wọ́n sì ń mú kí oúnjẹ aṣaralóore rọrùn fún gbogbo ènìyàn láti rà.

Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kò mọ̀ nípa àwọn ohun ìlera ọ̀fẹ́ tàbí olówó pọ́ọ́kú tí ó wà ní àdúgbò wọn. Àwọn ilé-ìwòsàn ìjọba ń pèsè iṣẹ́ ní owó tí ìjọba ti ràn lọ́wọ́ gan-an, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé dídára àti wíwà wọn yàtọ̀ síra.

Àwọn Primary Health Care centre (ilé-ìwòsàn alábọ́dé) káàkiri Nàìjíríà ń pèsè iṣẹ́ ìlera ìbímọ pàtàkì, títí kan ìtọ́jú àkóràn, ìfètò-sọ́mọbíbí àti ìtọ́jú oyún ní owó díẹ̀. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ibí wọ̀nyí ní ìṣòro, wọ́n ń pèsè iṣẹ́ pàtàkì tí àwọn ilé-ìwòsàn aládàáni ń gba owó púpọ̀ jù fún.

Àwọn NGO àti àwọn àjọ ẹ̀sìn sábà máa ń ṣe ètò ìlera ní àdúgbò. Catholic Relief Services, Red Cross àti àwọn àjọ ìbílẹ̀ máa ń ṣe àyẹ̀wò ìlera ọ̀fẹ́ àti ètò ẹ̀kọ́ ìlera láti ìgbà dé ìgbà. Àwọn obìnrin tí wọ́n bá darapọ̀ mọ́ àwọn ètò wọ̀nyí ń rí ìtọ́jú tí wọn kì bá lè sanwó fún.

Àwọn ètò ìlera ilé-ìwé ń ṣí àǹfààní sílẹ̀ fún àwọn ìyá. Ọ̀pọ̀ ilé-ìwé tí àwọn àjọ ń fi ohun ìlò nǹkan oṣù ta lọ́rẹ máa ń pín in fún àwọn ìyá akẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú. Bíbá àwọn alákòóso ilé-ìwé sọ̀rọ̀ nípa àwọn ètò wọ̀nyí lè mú kí ẹ rí ohun ìlò ọ̀fẹ́.

Níní àjọṣe pẹ̀lú àwọn òṣìṣẹ́ ìlera àdúgbò ń mú ìrànlọ́wọ́ tí kò dáwọ́ dúró wá. Àwọn òṣìṣẹ́ wọ̀nyí lè dáhùn ìbéèrè, pèsè ìtọ́jú pàtàkì, kí wọ́n sì so obìnrin pọ̀ mọ́ àwọn ohun ìrànlọ́wọ́. Wọ́n mọ ìṣòro àdúgbò, wọ́n sì lè dábàá ọ̀nà àbáyọ tó wúlò tí ó bá owó díẹ̀ mu.

Nígbà tí obìnrin bá borí àwọn ìdènà tí òṣì ń fi sí ọ̀nà ìlera wọn, àǹfààní rẹ̀ kọjá àlàáfíà ẹnìkan. Àwọn ìdílé, àwùjọ àti ọrọ̀ ajé lápapọ̀ ló ń jẹ àǹfààní rẹ̀.

Obìnrin tí ara rẹ̀ le máa ń ṣiṣẹ́ déédéé, ó sì ń ṣe púpọ̀ síi. Obìnrin ọlọ́jà tí ó máa ń pàdánù ọjọ́ 3-4 lóṣooṣù tẹ́lẹ̀ nítorí nǹkan oṣù tí ó ń dun ún tí kò sì bójú tó dáadáa lè máa lọ sí ìsọ̀ rẹ̀ lójoojúmọ́ báyìí. Ìyẹn jẹ́ ọjọ́ iṣẹ́ 36-48 àfikún lọ́dún, èyí tí ó ń mú owó rẹ̀ pọ̀ síi tààrà.

Ìwádìí láti African Development Bank fi hàn pé obìnrin tí ara wọn le ń pa owó tí ó pọ̀ ní 15-25% jálẹ̀ ayé wọn ju obìnrin tí ó ní àìsàn tí kò lọ. Ìyàtọ̀ náà wá láti wíwá síbi iṣẹ́ déédéé, ìfọkànsí àti agbára tó dára jù, àti agbára láti ṣe iṣẹ́ tí ó le jù.

Ìlera tí ó dára síi tún ń tú agbára ọpọlọ sílẹ̀. Nígbà tí obìnrin kò bá ń dààmú nígbà gbogbo nípa ìrora àkóràn, jíjò sí aṣọ rẹ̀, tàbí ibi tí yóò ti rí owó oògùn, ó lè lo ọkàn rẹ̀ fún ètò iṣẹ́ òwò, kíkọ́ iṣẹ́ ọwọ́ tàbí ẹ̀kọ́. Òmìnira ọpọlọ yìí ń jẹ́ kí ó lè gòkè sí ipò tó dára jù.

Florence, tí ó ń ta ewébẹ̀ ní ọjà Kaduna, sọ ìrírí rẹ̀: “Nígbà tí mo bẹ̀rẹ̀ sí lo pádì nǹkan oṣù tó yẹ, tí mo sì ń tọ́jú àkóràn mi, mo lè ronú kedere. Mo kíyèsí èwo nínú ewébẹ̀ ló ń tà jù lọ́jọ́ wo. Mo bẹ̀rẹ̀ sí ṣètò ọjà rírà mi dáadáa. Èrè mi pọ̀ síi ní nǹkan bí 40% láàárín oṣù mẹ́fà, kìkì nítorí pé ọkàn mi mọ́ kedere.”

Owó tí a fi pamọ́ nípa yíyí padà sí ohun ìlò tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń di owó ìdókòwò. Àwọn obìnrin ń lo ₦24,000-₦36,000 tí wọ́n fi pamọ́ lọ́dún láti ra ọjà síi, sanwó ẹ̀kọ́ iṣẹ́ ọwọ́, tàbí bẹ̀rẹ̀ òwò kékeré míì. Ìlera di ìpìlẹ̀ fún ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé.

Fún àwọn ọmọbìnrin àti ọ̀dọ́bìnrin, bíbójú tó ìlera wọn dáadáa ló ń pinnu bí ẹ̀kọ́ wọn yóò ṣe rí. Àwọn ọmọbìnrin tí kò ní ohun ìlò nǹkan oṣù tó tó ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 4-5 lóṣooṣù ní ìpíndọ́gba, ó jẹ́ ọjọ́ 45-50 lọ́dún. Ìyẹn fẹ́rẹ̀ẹ́ tó oṣù mẹ́ta ẹ̀kọ́ tí ó sọnù.

Àìsí ní ilé-ìwé wọ̀nyí ń dá àlàfo sílẹ̀ nínú ẹ̀kọ́. Ọmọbìnrin náà ń pàdánù àlàyé àwọn kókó pàtàkì, ó ń kẹ́yìn nínú iṣẹ́ kíláàsì, ó sì ń tiraka láti lé àwọn yòókù bá. Máàkì rẹ̀ ń já sílẹ̀. Bí ọdún ti ń lọ, àwọn àlàfo wọ̀nyí ń kó jọ, wọ́n sì ń dín àṣeyọrí ẹ̀kọ́ rẹ̀ àti àǹfààní ọjọ́ iwájú rẹ̀ kù.

Àwọn ọmọbìnrin tí ó ní ohun ìlò nǹkan oṣù tó yẹ ń lọ sí ilé-ìwé déédéé. Ìwádìí kan ní àwọn ilé-ìwé girama ní Ìpínlẹ̀ Lagos rí i pé fífún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ní pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò mú kí wíwá sí ilé-ìwé pọ̀ síi ní 95% nígbà nǹkan oṣù. Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n máa ń jókòó sílé tẹ́lẹ̀ wá sí ilé-ìwé.

Wíwá sí ilé-ìwé déédéé ń mú máàkì tó dára wá, èyí sì ń ṣí ilẹ̀kùn sí ẹ̀kọ́ gíga àti iṣẹ́ tó dára jù. Àyíká náà yí padà. Dípò kí òṣì dí ẹ̀kọ́ lọ́wọ́, tí èyí sì ń mú òṣì pẹ́ títí, ìrànlọ́wọ́ ìlera tó péye ń jẹ́ kí ẹ̀kọ́ ṣeé ṣe, èyí sì ń ṣí àǹfààní ọrọ̀ ajé sílẹ̀.

Àǹfààní yìí ń dé ìran tó ń bọ̀. Àwọn ìyá tí ó kàwé ń fi ẹ̀kọ́ àti ìlera ṣáájú fún àwọn ọmọbìnrin wọn, nítorí wọ́n ti rí ìyàtọ̀ tí ó ń mú wá. Wọ́n ń kọ́ àwọn ọmọ wọn nípa ìmọ́tótó nǹkan oṣù, oúnjẹ àti ìtọ́jú ìlera. Àyíká òṣì àti àìlera ń já.

Nígbà tí ìlera obìnrin bá dára síi káàkiri àwùjọ, gbogbo ènìyàn ló ń jèrè. Àwọn ìyá tí ara wọn le ń tọ́ àwọn ọmọ tí ara wọn le jù. Àwọn obìnrin tí wọ́n ní agbára àti àlàáfíà ń ṣe púpọ̀ síi fún ìdàgbàsókè àwùjọ. Ìtẹ̀síwájú àwùjọ ń yára síi.

Ìlera ìyá ń nípa tààrà lórí ìlera ọmọ ọwọ́ àti ọmọdé. Àwọn ìyá tí wọ́n jẹun dáadáa ń ní oyún àti ìbímọ tí ó ní ìlera jù. Àwọn ọmọ wọn ń rí oúnjẹ tó dára jù nípasẹ̀ ọmú. Agbára ara àwọn ọmọ wọ̀nyí láti gbógun ti àìsàn àti òye wọn ń lágbára síi. Ìlera obìnrin ni a fi ń kọ́ ìpìlẹ̀ àṣeyọrí ìran tó ń bọ̀.

Àwọn àwùjọ tí obìnrin ti lè kópa ní kíkún nínú ìgbé ayé àwùjọ àti ọrọ̀ ajé ń dàgbà kíákíá. Obìnrin ń darí ẹgbẹ́ àjọ, ń bójú tó iṣẹ́ àdúgbò, ń dá òwò sílẹ̀ tí ó ń gba àwọn míì síṣẹ́, wọ́n sì ń jà fún ìdàgbàsókè ohun amáyédẹrùn. Àìlera ń ti obìnrin sẹ́yìn kúrò nínú àwọn iṣẹ́ wọ̀nyí.

Àǹfààní fún àyíká tún wà. Ohun ìlò nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń dín ìdọ̀tí kù gan-an. Nàìjíríà ń ní nǹkan bí tọ́ọ̀nù 145,000 ìdọ̀tí nǹkan oṣù lọ́dún láti inú pádì tí a ń jù nù. Ìdọ̀tí yìí ń dí ọ̀nà omi, ó ń dá kún ìkún omi, ó sì ń mú ewu wá fún ìlera àyíká. Yíyí padà sí èyí tí a lè tún lò ń yanjú ìṣòro tí ó kan gbogbo àwùjọ yìí.

Àbùkù tí wọ́n fi ń wo nǹkan oṣù ń dín kù nígbà tí obìnrin bá ń bójú tó nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú iyì àti ìtura. Àwọn obìnrin tí kò dààmú nípa òórùn tàbí jíjò ń kópa ní gbangba pẹ̀lú ìgboyà. Èyí ń ràn wá lọ́wọ́ láti mú kí nǹkan oṣù jẹ́ ohun àdáyébá, ó sì ń dín ìtìjú àti àṣírí tí ó ń jẹ́ kí ìlera nǹkan oṣù burú kù.

Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà fẹ́ kí ipò ìlera wọn dára síi, ṣùgbọ́n wọ́n ní àníyàn tó lẹ́sẹ̀ nílẹ̀ nípa àwọn ọ̀nà àbáyọ tó wà. Sísọ̀rọ̀ nípa àwọn àníyàn wọ̀nyí ní òtítọ́ ń ran obìnrin lọ́wọ́ láti ṣe ìpinnu tó mọ́gbọ́n dání.

Àníyàn yìí yé ni dáadáa nígbà tí ₦12,000-₦24,000 fún pádì tí a lè tún lò ju owó ọ̀sẹ̀ kan lọ. Owó àkọ́kọ́ náà dàbí ohun tí kò ṣeé ṣe, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé owó tí a ó fi pamọ́ lọ́jọ́ pípẹ́ hàn kedere.

Àwọn ọgbọ́n kan lè ṣe ìrànlọ́wọ́. Ọ̀pọ̀ obìnrin ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pádì tí a lè tún lò 2-3 péré dípò odindi ẹ̀ka kan. Èyí ń ná ₦4,000-₦9,000, ó sì rọrùn síi. Wọ́n ń lo àwọn pádì wọ̀nyí ní àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ jù, nígbà tí ààbò ṣe pàtàkì jù, wọ́n sì ń fi àwọn nǹkan tí owó wọn kéré jù kún un ní àwọn ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀. Bí owó tí wọ́n ń fi pamọ́ lóṣooṣù nípa àìra pádì tí a ń jù nù ti ń kó jọ, wọ́n ń ra pádì tí a lè tún lò síi títí wọ́n fi ní odindi ẹ̀ka.

Àwọn àjọ àti ilé-ìwé kan ń pín pádì tí a lè tún lò nípasẹ̀ ètò ẹ̀bùn. Bíbéèrè lọ́wọ́ àwọn NGO àdúgbò, àwọn àjọ ẹ̀sìn àti àwọn alákòóso ilé-ìwé nípa ètò tó wà ń so obìnrin pọ̀ mọ́ ohun ìlò ọ̀fẹ́ tàbí olówó pọ́ọ́kú.

Àwọn ẹgbẹ́ àjọ obìnrin, tí ó wọ́pọ̀ káàkiri Nàìjíríà, jẹ́ ọ̀nà míì. Àwọn ọmọ ẹgbẹ́ ń dá owó kékeré lọ́sọ̀ọ̀sẹ̀ tàbí lóṣooṣù. Owó tí a kó jọ ń yí láàárín àwọn ọmọ ẹgbẹ́, obìnrin kọ̀ọ̀kan sì ń gbà á ní àsìkò tirẹ̀. Àwọn obìnrin lè ṣètò kí àsìkò gbígbà owó wọn bọ́ sí ìgbà tí wọ́n fẹ́ ra pádì tí a lè tún lò tàbí ìdókòwò ìlera míì.

Àwọn ẹbí sábà máa ń ṣèrànwọ́ nígbà tí obìnrin bá ṣàlàyé ipò náà kedere. Ọmọbìnrin tí ó ṣàlàyé fún ìyá rẹ̀ pé ₦15,000 tí a fi ra pádì tí a lè tún lò yóò fi ₦30,000 pamọ́ lọ́dún tó ń bọ̀ sábà máa ń rí ìrànlọ́wọ́. Kókó ibẹ̀ ni láti gbé e kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdókòwò tí èrè owó rẹ̀ hàn kedere, kì í ṣe ọjà rírà lásán.

Àníyàn yìí lẹ́sẹ̀ nílẹ̀, nítorí ọ̀pọ̀ obìnrin ti lo nǹkan tí wọ́n ṣe fúnra wọn bí aṣọ àlòkù nìkan, èyí tí ó fa àkóràn lóòótọ́. Pádì tí a lè tún lò tí ó dára yàtọ̀ pátápátá sí àwọn nǹkan àfọwọ́ṣe wọ̀nyẹn.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò tí wọ́n ṣe dáadáa ń lo àwọn ohun èlò pàtó tí a ṣe fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Ìpele tí kì í jò ń dí ọ̀rinrin lọ́wọ́ láti jáde. Àwọn ìpele tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń fa omi kúrò lára awọ ara, wọ́n sì ń tì í mọ́ inú pádì. Ìpele òkè máa ń gbẹ lára. Ìṣètò yìí ń jẹ́ kí ara tu obìnrin, ó sì ń dín ewu àkóràn kù.

Kókó ìmọ́tótó pẹ̀lú pádì tí a lè tún lò ni fífọ̀ àti sísá a dáadáa. Lẹ́yìn lílò, ẹ fi omi tútù ṣan pádì náà títí omi yóò fi mọ́. Èyí ń yọ ẹ̀jẹ̀ kúrò kí ó tó dì mọ́ ọn. Lẹ́yìn náà, ẹ fi ọṣẹ àti omi fọ̀ ọ́, ẹ máa pa aṣọ náà pọ̀ láti fọ̀ ọ́ mọ́ dáadáa. Ẹ ṣan án títí gbogbo ọṣẹ yóò fi kúrò. Níkẹyìn, ẹ sá pádì náà sínú oòrùn títí yóò fi gbẹ pátápátá. Oòrùn máa ń pa kòkòrò inú aṣọ fúnra rẹ̀, ó sì ń pa bakitéríà.

Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń dààmú nípa sísá pádì síbi tí àwọn míì ti lè rí i. Ọ̀nà àbáyọ rọrùn. Ẹ yí i padà sí inú síta kí ẹ tó sá a, tàbí kí ẹ fi sínú àpò ìrọ̀rí tàbí sáàárín àwọn aṣọ míì lórí okùn. Kò dandan kí ó hàn gbangba kí ó tó lè gbẹ dáadáa.

Ọ̀pọ̀ ìwádìí fi hàn pé pádì tí a lè tún lò tí a ń lò tí a sì ń tọ́jú dáadáa ní ààbò bí pádì tí a ń jù nù, ó sì ní ààbò ju nǹkan àfọwọ́ṣe lọ. Àwọn obìnrin tó ń lo pádì tí a lè tún lò tí ó dára ní àkóràn tí ó jọ ti àwọn tó ń lo pádì tí a ń jù nù tàbí tí ó kéré síi, nítorí aṣọ tí afẹ́fẹ́ ń wọlé ń dín ọ̀rinrin kù.

Ipò obìnrin kọ̀ọ̀kan yàtọ̀, ọ̀nà àbáyọ sì gbọ́dọ̀ bá ipò ẹnìkọ̀ọ̀kan mu. Èyí kò túmọ̀ sí pé kò sí ọ̀nà àbáyọ, ṣùgbọ́n pé ó yẹ kí a ṣe é bí ó ti bá ẹni mu.

Àwọn obìnrin tí kò rí omi déédéé ń dààmú nípa fífọ̀ pádì tí a lè tún lò. Ọ̀nà àbáyọ ni ètò. A lè ṣan pádì nígbà ìwẹ̀ tàbí ìfọṣọ àárọ̀, èyí tí ọ̀pọ̀ obìnrin ń ṣe lójoojúmọ́. Fífọ̀ náà kò nílò omi ẹ̀rọ – garawa tàbí abọ́ tó. Àwọn obìnrin kan ń fọ̀ pádì wọn nígbà tí wọ́n bá ń wẹ̀, wọ́n ń fi omi kan náà ṣe méjèèjì.

Àwọn obìnrin tí ń gbé pẹ̀lú àwọn míì ń dààmú nípa àṣírí fún fífọ̀ àti sísá. Ọ̀nà náà ni ìfọgbọ́nṣe. Ẹ fọ̀ pádì nínú garawa ti ara yín tí ẹ fi sí ibi tí ẹ ti ń sùn. Ẹ ká wọn sí inú síta, kí ẹ sì sá wọn sáàárín àwọn aṣọ ti ara yín míì. Ẹ ṣe wọ́n bí aṣọ àwọ̀tẹ́lẹ̀ èyíkéyìí tí ó nílò àṣírí, èyí tí àwọn ènìyàn lóye tí wọ́n sì bọ̀wọ̀ fún.

Àwọn obìnrin tí ẹ̀jẹ̀ wọn ń pọ̀ gan-an ń bẹ̀rù pé pádì tí a lè tún lò kò ní dáàbò bò wọ́n tó. Àníyàn yìí lẹ́sẹ̀ nílẹ̀, ṣùgbọ́n ọ̀nà wà. Pádì tí ó ní ọ̀pọ̀ ìpele tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń gbé ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ dáadáa. Pípààrọ̀ pádì lóòrèkóòrè, ní gbogbo wákàtí 3-4 ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀, ń fúnni ní ààbò. Àwọn obìnrin kan ń da ọ̀nà pọ̀, wọ́n ń lo pádì tí a lè tún lò pẹ̀lú pádì tí a ń jù nù ní ọjọ́ kan tàbí méjì tí ẹ̀jẹ̀ pọ̀ jù, èyí sì tún ń fi owó pamọ́ ju lílo pádì tí a ń jù nù jálẹ̀ gbogbo nǹkan oṣù lọ.

Àwọn obìnrin tí ń ṣe iṣẹ́ agbára nílò ààbò tí kò ní yẹ̀ tàbí jò. Pádì tí ó ní ìyẹ́ tí a ń dè mọ́ pátá pẹ̀lú bọ́tìnnì ń dúró sójú kan nígbà ìrìn. Wíwọ pátá tí ó gbá ara mú dípò èyí tí ó fẹ̀ ń ran pádì lọ́wọ́ láti dúró sí ipò rẹ̀.

Sana Pads wà ní pàtó láti yanjú ìsopọ̀ láàárín òṣì àti ìlera obìnrin ní Nàìjíríà. Gẹ́gẹ́ bí olùpèsè ọmọ Nàìjíríà, ilé-iṣẹ́ náà lóye ìṣòro tí obìnrin ń dojú kọ nítorí pé ohun tí ń ṣẹlẹ̀ ní àdúgbò ni wọ́n, kì í ṣe ìṣòro inú ìwé lásán.

Ilé-iṣẹ́ náà ti ṣèrànwọ́ tààrà fún obìnrin tí ó ju 10,000 lọ, ó sì ti pín pádì tí ó ju 30,000 lọ káàkiri Nàìjíríà. Èyí kì í ṣe òwò lásán, iṣẹ́ àpinfúnni ni láti fòpin sí òṣì nǹkan oṣù, obìnrin kan lẹ́yìn òmíràn. Ìrírí ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin láti agbègbè, ipò ọrọ̀ ajé àti ipò ayé tí ó yàtọ̀ síra ló ń darí bí Sana Pads ṣe ń ṣe ọjà àti ètò rẹ̀.

Ṣíṣe ọjà ní ìbílẹ̀ túmọ̀ sí òye ojú ọjọ́ Nàìjíríà. Pádì gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ nínú ọ̀rinrin Lagos àti ooru Kano. Wọ́n gbọ́dọ̀ yára gbẹ lẹ́yìn fífọ̀ nítorí ọ̀pọ̀ obìnrin kò ní àkókò gígùn láti sá wọn. Ohun èlò wọn gbọ́dọ̀ rọ̀ lára nínú ooru láìta ara. Àwọn olùpèsè ilẹ̀ òkèèrè tí ń ṣe ọjà fún ojú ọjọ́ Europe tàbí America kì í ro àwọn nǹkan wọ̀nyí, ṣùgbọ́n wọ́n ṣe pàtàkì gan-an fún ìtura ojoojúmọ́ obìnrin Nàìjíríà.

Sana Pads tún lóye ipò ohun amáyédẹrùn ní Nàìjíríà. Ọjà gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ láìsí ohun tí ó gbára lé iná mànàmáná. Wọ́n gbọ́dọ̀ pẹ́ bí wọ́n tilẹ̀ ń fọ̀ wọ́n lọ́wọ́ dípò ẹ̀rọ ìfọṣọ. Wọ́n gbọ́dọ̀ ṣiṣẹ́ dáadáa bí wọ́n tilẹ̀ sá wọn ní onírúurú ipò. Àwọn ìrònú wọ̀nyí wá láti inú òye jíjinlẹ̀ nípa bí obìnrin Nàìjíríà ṣe ń gbé ayé gan-an.

Ọ̀nà tí ilé-iṣẹ́ náà gbà ń díyelé fi ìpinnu rẹ̀ hàn láti mú kí ọjà rọrùn láti rí. Àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn àjọ míì lè béèrè iye èyíkéyìí ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún páálí kọ̀ọ̀kan. Ọ̀nà yìí ń fi rírí àwọn obìnrin tí ó nílò ìrànlọ́wọ́ jù ṣáájú.

Yàtọ̀ sí ọjà, Sana Pads ń ṣiṣẹ́ láti mú kí àwọn ènìyàn lóye ìsopọ̀ láàárín ìlera àti òṣì. Àwọn ètò ẹ̀kọ́ ń ran obìnrin lọ́wọ́ láti mọ̀ pé ìṣòro ìlera kì í ṣe àyànmọ́ tàbí ohun tí ó kàn ṣẹlẹ̀, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń wá láti inú ìdènà tí òṣì fà tí ọ̀nà àbáyọ wà fún. Ìmọ̀ pẹ̀lú ọjà tí owó rẹ̀ kò wọ́n ń mú ìyípadà gidi wá.

Òye ìṣòro náà àti àwọn ọ̀nà àbáyọ tó wà wúlò kìkì nígbà tí obìnrin bá gbé ìgbésẹ̀. Ó dùn mọ́ni pé bíbẹ̀rẹ̀ kò nílò ìyípadà ńlá tàbí owó ńlá.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa wíwo ipò yín lọ́wọ́lọ́wọ́ ní òtítọ́. Àwọn ìṣòro ìlera wo lẹ máa ń ní déédéé? Nǹkan oṣù tí ń dunni, àkóràn léraléra, àárẹ̀ tí kò lọ, ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tí ó pọ̀ gan-an? Ẹ mọ àwọn ìṣòro pàtó tí ó ń nípa lórí ayé yín.

Lẹ́yìn náà, ẹ pinnu èwo nínú ìṣòro náà ni ẹ ó kọ́kọ́ yanjú. Ẹ yan ohun tí yóò mú ìyàtọ̀ tí a lè rí wá, tí ọ̀nà àbáyọ rẹ̀ sì rọrùn láti rí. Fún ọ̀pọ̀ obìnrin, ìmọ́tótó nǹkan oṣù ni ibi tó dára jù láti bẹ̀rẹ̀, nítorí yíyí padà sí pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń mú ìtura àti owó tí a fi pamọ́ wá lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀.

Starter Kit Sana Pads, tí ó ní Premium Pad 3 àti àpò ìpamọ́ kan, jẹ́ ọ̀nà ìbẹ̀rẹ̀ tó dára gan-an. Premium Pad ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 3 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu, wọ́n sì ń gbé ẹ̀jẹ̀ àárín dáadáa. Pádì mẹ́ta ń jẹ́ kí ẹ lo ọ̀kan, kí ọ̀kan wà nínú fífọ̀, kí ọ̀kan sì wà ní sẹpẹ́, kí ààbò yín má bàa dáwọ́ dúró jálẹ̀ nǹkan oṣù yín.

Bí ẹ ti ń rí ìyàtọ̀ tí ààbò nǹkan oṣù tó yẹ ń mú wá, ẹ lo owó tí ẹ fi pamọ́ nípa àìra pádì tí a ń jù nù láti bójú tó àwọn ohun ìlera míì. Ẹ máa ra oúnjẹ tí irin pọ̀ nínú rẹ̀ déédéé. Ẹ fi owó pamọ́ fún àyẹ̀wò ìlera. Ẹ ra àwọn fítámì tí ara yín nílò.

Fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kò pọ̀, No Wahala Pad tí ó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 1 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń fúnni ní ààbò tí ó tura ní owó tí ó kéré jù. Fún ẹ̀jẹ̀ tí ó pọ̀, Maxi Pad tí ó ní ìpele 1 tí kì í jò àti ìpele 5 tí ń fa ẹ̀jẹ̀ mu ń fúnni ní ààbò àti ìgboyà tó ga jù.

Ẹ bá àwọn obìnrin míì tí ń dojú kọ irú ìṣòro kan náà ṣọ̀rẹ́. Ẹ pín ìrírí, ọ̀nà àbáyọ àti ìrànlọ́wọ́. Ìrìn àjò ìlera ń rọrùn síi pẹ̀lú àwùjọ.

Àwọn NGO, ilé-ìwé, àjọ ẹ̀sìn àti ẹgbẹ́ àdúgbò lè mú ìyípadà wá fún ọ̀pọ̀ obìnrin lẹ́ẹ̀kan náà. Ọ̀nà náà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú mímọ̀ pé ìlera obìnrin ń nípa lórí àfojúsùn àjọ. Àwọn ọmọbìnrin kò lè kẹ́kọ̀ọ́ tí wọ́n bá ń pàdánù ilé-ìwé. Àwọn obìnrin kò lè kópa nínú ètò tí wọ́n bá ń kojú ìṣòro ìlera pàjáwìrì.

Ẹ ṣàyẹ̀wò àwọn àìní nínú àwùjọ tàbí àjọ yín. Ẹ béèrè lọ́wọ́ àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin nípa ìṣòro ìlera tí wọ́n ń dojú kọ. Ẹ béèrè ní pàtó nípa ìmọ́tótó nǹkan oṣù, rírí ìtọ́jú ìlera àti oúnjẹ. Òye àwọn àìní pàtó ń ràn yín lọ́wọ́ láti darí ọ̀nà àbáyọ sí ibi tí ó yẹ.

Ẹ ronú nípa pípèsè pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò gẹ́gẹ́ bí apá kan ètò yín. Ìdókòwò náà ń ṣe àwọn tí ó gbà á láǹfààní fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ilé-ìwé tí ó pèsè pádì fún akẹ́kọ̀ọ́bìnrin 100 ń ṣe ìdókòwò tí ó ń mú kí wíwá sí ilé-ìwé àti èsì ẹ̀kọ́ dára síi fún ọ̀pọ̀ ọdún.

Ẹ bá àwọn ilé-ìwòsàn àdúgbò ṣe àjọṣepọ̀ láti mú iṣẹ́ wọn wá sí àwùjọ yín tààrà. Ṣíṣètò ọjọ́ àyẹ̀wò ìlera ní ìdámẹ́rin ọdún kọ̀ọ̀kan, ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nípa oúnjẹ, tàbí ìgbaninímọ̀ràn ìlera ìbímọ ń mú kí ìtọ́jú rọrùn fún àwọn obìnrin tí owó ọkọ̀ tàbí owó ìtọ́jú ń dí lọ́wọ́.

Ẹ dá ẹgbẹ́ àjọ àti ẹgbẹ́ ìrànlọ́wọ́ sílẹ̀ tí ó dá lé ìlera obìnrin. Àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí ń pèsè irinṣẹ́ owó tó wúlò nípasẹ̀ àjọ tí ń yí po àti ìrànlọ́wọ́ ọkàn nípasẹ̀ pínpín ìrírí. Àwọn obìnrin ń kọ́ láti ọ̀dọ̀ ara wọn, wọ́n sì ń rán ara wọn létí láti fi ìlera ṣáájú.

Ẹ kọ́ àwọn òṣìṣẹ́ àti olùyọ̀ǹda ara-ẹni láti dá àmì òṣì ìlera mọ̀ láàárín àwọn obìnrin tí ẹ ń sìn. Àárẹ̀ tí kò lọ, àìsí léraléra, ìṣòro fífọkànsí – àwọn wọ̀nyí sábà máa ń tọ́ka sí ìṣòro ìlera tí ó farapamọ́ tí ó jẹmọ́ òṣì. Síso àwọn obìnrin pọ̀ mọ́ ìrànlọ́wọ́ tó yẹ di apá kan iṣẹ́ yín déédéé.

Ẹ kàn sí Sana Pads láti jíròrò ọ̀nà àjọṣepọ̀ tí ó bá àìní àti agbára àjọ yín mu. Ètò tí ó rọ̀ ń ràn wá lọ́wọ́ láti rí i dájú pé owó díẹ̀ pàápàá lè mú ìyípadà tí ó nítumọ̀ wá.

Ìsopọ̀ láàárín òṣì àti ìlera obìnrin ní Nàìjíríà ń dá ìṣòro ńlá sílẹ̀, ṣùgbọ́n òye àwọn ìṣòro wọ̀nyí ń fi ọ̀nà àbáyọ hàn. Tí obìnrin kò bá lówó fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù pàtàkì, oúnjẹ tó yẹ tàbí ìtọ́jú ìlera, ìlera wọn ń jìyà lọ́nà tí ó ń mú òṣì pẹ́ títí. Tí obìnrin bá rí ọ̀nà àbáyọ tí owó rẹ̀ kò wọ́n bí pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, ìlera wọn ń dára síi, èyí sì ń mú iṣẹ́ àti owó wọn pọ̀ síi. Tí àwùjọ bá fi ìlera obìnrin ṣáájú, gbogbo ènìyàn ló ń jèrè nípasẹ̀ ẹ̀kọ́ tó dára síi, ìdàgbàsókè ọrọ̀ ajé àti ìtẹ̀síwájú àwùjọ.

Àyíká náà lè já. Ó ń já ní obìnrin kan lẹ́ẹ̀kan, ìpinnu kan lẹ́ẹ̀kan. Obìnrin kan yan láti náwó lórí pádì tí a lè tún lò, ó sì rí òmìnira ààbò tí ó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé. Ìyá kan fi oúnjẹ tí irin pọ̀ nínú rẹ̀ ṣáájú, ó sì rí i pé agbára rẹ̀ ń padà. Ọmọbìnrin kan ń lọ sí ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù rẹ̀, ó sì ń bá ẹ̀kọ́ rẹ̀ lọ láìkẹ́yìn. Àwọn ìṣẹ́gun kékèké wọ̀nyí ń kó jọ di ìyípadà àwùjọ.

Ìlera yín ṣe pàtàkì. Àwọn ìṣòro tí ẹ ń dojú kọ nítorí ohun ìní díẹ̀ jẹ́ òótọ́, ṣùgbọ́n wọn kò gbọ́dọ̀ pinnu ọjọ́ iwájú yín. Ọ̀nà àbáyọ wà níbí ní Nàìjíríà, tí àwọn ènìyàn tí ó lóye ayé yín ṣe, tí a sì ṣe fún àìní yín. Gbígbé ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ sí ìlera tó dára jù lè dàbí ẹni pé ó le, ṣùgbọ́n àwọn obìnrin káàkiri Nàìjíríà ń gbé ìgbésẹ̀ náà lójoojúmọ́, wọ́n sì ń rí i pé ìyípadà ṣeé ṣe. Ẹ darapọ̀ mọ́ wọn. Ẹ kọ́ síi nípa ìlera obìnrin ní Áfíríkà àti àwọn ọ̀nà àbáyọ tó wúlò tí ó ń yí ayé padà káàkiri ilẹ̀ wa.