Bí A Ṣe Lè Ṣàkóso Nǹkan Oṣù Láìsí Ohun Amáyédẹrùn Tí Ó Tọ́ ní Nàìjíríà

Ṣíṣàkóso nǹkan oṣù yín láìsí omi, ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tàbí ìkọ̀kọ̀ tí ó tọ́ jẹ́ ìpèníjà, ṣùgbọ́n kì í ṣe ohun tí kò ṣeé ṣe. Pẹ̀lú àwọn ohun èlò tí ó tọ́, ìmúrasílẹ̀ àti ìmọ̀, ẹ lè pa ìlera àti iyì yín mọ́ níbikíbi.

Àwọn Kókó Pàtàkì:

• Ó ju 60% àwọn ilé-ìwé Nàìjíríà tí kò ní ohun amáyédẹrùn WASH tó fún ìṣàkóso ìmọ́tótó nǹkan oṣù, tí ó kan ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù ọmọbìnrin.
  
  
• Pádì nǹkan oṣù tí a lè tún lò dín àìní fún pípààrọ̀ lemọ́lemọ́ kù, ó sì lè wà fún wákàtí 8-12 àní láìsí omi.
  
  
• Fífi omi mímọ́ rin aṣọ kékeré kí ẹ tó kúrò nílé jẹ́ kí ẹ lè fọ ara yín nígbà tí ibi ìgbọ̀nsẹ̀ kò bá ní omi.
  
  
• Yíyípadà sí àwọn ọjà tí a ṣe fún ipò Nàìjíríà ń ná 40-60% kéré ju rírà ọjà ìgbà-kan-ìgbà ní oṣooṣù.
  
  
• Ìmúrasílẹ̀ tí ó tọ́ pẹ̀lú àpò ìmọ́tótó àti ohun èlò àfikún ń dènà ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì ní àwọn àyíká tí kò ní ohun amáyédẹrùn.
  
  
• Àwọn ìpínlẹ̀ àríwá Nàìjíríà ròyìn ìwọ̀n tí ó ga jù ti àìlọ sí ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù nítorí àìtó ohun amáyédẹrùn.
  • Àwọn ọgbọ́n tí ó rọrùn bí àkókò, títò àwọn ìpele, àti àwọn ọ̀nà gbígbé nǹkan ní ìkọ̀kọ̀ ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣàkóso nǹkan oṣù pẹ̀lú ìgboyà níbikíbi.

Òtítọ́ ni pé bí Nàìjíríà ṣe ń ṣiṣẹ́ sí ohun amáyédẹrùn tí ó dára jù, ẹ nílò àwọn ojútùú tí ó ń ṣiṣẹ́ ní báyìí, ní àwọn ipò tí ẹ ń kojú lónìí. Ẹ jẹ́ kí á ṣàwárí ní pàtó bí a ṣe lè ṣàkóso nǹkan oṣù yín pẹ̀lú iyì, àní nígbà tí àwọn ohun amáyédẹrùn kò bá tó.

Sadiya jẹ́ akẹ́kọ̀ọ̀ JSS3 ní ilé-ìwé girama ìjọba ní Kaduna. Ní oṣooṣù, ó ń kojú ìpèníjà kan náà: ṣíṣàkóso nǹkan oṣù rẹ̀ ní ilé-ìwé tí ó ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ méjì péré tí ń ṣiṣẹ́ fún àwọn ọmọbìnrin 400 àti láìsí omi ẹ̀rọ. Ní àsìkò tó kọjá, ó pàdánù ọjọ́ mẹ́ta ní ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù rẹ̀ nítorí pé kò lè pààrọ̀ pádì rẹ̀ ní ìkọ̀kọ̀ tàbí fọ ọwọ́ rẹ̀ dáadáa. Ìyá rẹ̀ jẹ́ oníṣòwò ní ọjà, níbi tí ipò náà kò dára púpọ̀ jù. Ìtàn Sadiya kì í ṣe ti òun nìkan. Káàkiri Nàìjíríà, ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin àti ọmọbìnrin ń ṣàkóso nǹkan oṣù wọn ní àwọn ibi tí kò ní omi, ohun ìmọ́tótó àti ìmọ́tótó tó. Bóyá ẹ wà ní ilé-ìwé, ibi iṣẹ́, ọjà, tàbí ní ilé pàápàá nígbà tí NEPA bá gba iná, ìpèníjà náà wà: báwo ni ẹ ṣe lè pa iyì àti ìmọ́tótó mọ́ nígbà nǹkan oṣù nígbà tí àwọn ohun amáyédẹrùn ìpìlẹ̀ kò sí?

Nígbà tí a bá sọ nípa “ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́” fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù, a túmọ̀ sí àǹfààní sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó mọ́ tí ó sì ní ìkọ̀kọ̀ pẹ̀lú omi ẹ̀rọ, ọṣẹ, àpẹ̀rẹ̀ ìdọ̀tí, àti ibi tí ó láàbò láti pààrọ̀ ohun èlò nǹkan oṣù. Ní àìrọ̀rùn, èyí kì í ṣe òtítọ́ fún ọ̀pọ̀ obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà.

Ohun amáyédẹrùn kò tó nígbà tí ó bá ṣàìní èyíkéyìí nínú àwọn ohun pàtàkì tí a nílò fún ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Ní Lagos, Abuja, Kano àti àwọn ìlú káàkiri Nàìjíríà, ẹ ó rí àwọn ilé-ìwé tí àwọn ilé ìgbọ̀nsẹ̀ wọn kò ní ilẹ̀kùn, àwọn ọjà tí kò ní ibi fífọ ọwọ́, àti àwọn ibi iṣẹ́ tí omi ń ṣàn fún àwọn wákàtí díẹ̀ lójúmọ́. Ìṣòro náà kì í ṣe ti ìgbèríko nìkan. Àní ní àwọn agbègbè ìlú, àwọn ìpèníjà ohun amáyédẹrùn ń kan ṣíṣàkóso nǹkan oṣù.

Ẹ ronú ìmọ́tótó nǹkan oṣù bí síse oúnjẹ. Ẹ nílò àwọn ohun èlò àti irinṣẹ́ kan láti ṣe é dáadáa. Láìsí omi, ó dà bí gbígbìyànjú láti se ìrẹsì láìsí ìkòkò. Láìsí ìkọ̀kọ̀, ó dà bí síse oúnjẹ ní àárín ọ̀nà. Láìsí àpẹ̀rẹ̀ ìdọ̀tí, ẹ kò ní ibi tí ẹ ó gbé ìdọ̀tí sí. Gbogbo ohun tí ó sọnù ń dá ìpèníjà tuntun, nígbà tí àwọn nǹkan púpọ̀ bá sì sọnù, ipò náà ń di líle gan-an.

Ìgbéléwọ̀n WASH ti ìjọba Nàìjíríà ti 2023 rí i pé 28% àwọn ilé-ìwé ìjọba nìkan ni wọ́n ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí a pín sí akọ àti abo tí ó ní àtẹ́lẹ̀. Àwọn tí wọ́n ní ìpèsè omi tí ó dúró jẹ́ díẹ̀ sí i. Èyí túmọ̀ sí pé àwọn ọmọbìnrin bíi Blessing gbọ́dọ̀ ṣe àwọn ọgbọ́n láti ṣàkóso láìka àwọn àlàfo wọ̀nyí sí, kì í ṣe nítorí pé àwọn ohun amáyédẹrùn yóò dára ní ọ̀la.

Ṣíṣàkóso nǹkan oṣù láìsí ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́ kì í ṣe àìrọ̀rùn nìkan. Ó ń fa ewu ìlera òtítọ́. Nígbà tí ẹ kò bá lè fọ ọwọ́ yín ṣáájú àti lẹ́yìn pípààrọ̀ pádì yín, ẹ wà nínú ewu fífi bakitéríà tí ó lè fa àkóràn wọlé. Nígbà tí a bá fi agbára mú yín láti wọ pádì pẹ́ ju bí a ti dámọ̀ràn nítorí kò sí ibi ìkọ̀kọ̀ láti pààrọ̀, ẹ ń mú kí ewu ìdàgbà bakitéríà pọ̀ sí i.

Àkóràn ọ̀nà ìtọ̀ ń pọ̀ sí i nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá yẹra fún mímu omi láti dín lílọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kù. Àkóràn ọ̀nà ìbímọ ń pọ̀ sí i nígbà tí fífọ̀ kò bá ṣeé ṣe. Ìwádìí ọdún 2024 ní Port Harcourt rí i pé àwọn ọmọbìnrin ilé-ìwé tí kò ní ohun amáyédẹrùn tó ṣeé ṣe kí wọ́n ròyìn àkóràn tí ó jẹmọ́ nǹkan oṣù ní ìgbà mẹ́ta ju àwọn tí wọ́n ní àǹfààní WASH tí ó tọ́.

Yàtọ̀ sí ìlera ara, ipa kan wà lórí ọkàn àti ìmọ̀lára. Ìdààmú ṣíṣàkóso nǹkan oṣù ní àwọn ibi gbogbogbò láìsí ìkọ̀kọ̀ ń fa àníyàn. Ọ̀pọ̀ obìnrin ròyìn pé wọ́n ń rò pé àwọn “kò tó ènìyàn” nígbà tí a bá fi agbára mú wọn láti ṣàkóso nǹkan oṣù láìsí iyì ìpìlẹ̀. Ẹrù ọkàn yìí ń kan iṣẹ́ ilé-ìwé, iṣẹ́ ibi iṣẹ́, àti àlàáfíà gbogbo.

Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn ìmọ́tótó nǹkan oṣù ń rò pé ẹ ní omi ẹ̀rọ, ìkọ̀kọ̀ àti àpẹ̀rẹ̀ ìdọ̀tí. “Ẹ pààrọ̀ pádì yín ní wákàtí 4-6 kọ̀ọ̀kan” dà bí ohun tí ó bọ́gbọ́n mu títí ẹ ó fi wà ní ilé-ìwé tí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kò ní ilẹ̀kùn àti omi. “Ẹ fọ ọwọ́ yín dáadáa” di ohun tí kò ṣeé ṣe nígbà tí paipu kò ṣiṣẹ́ fún oṣù púpọ̀.

Àwọn ohun èlò ìlera nǹkan oṣù ti Ìwọ̀ Oòrùn sábà máa ń fojú fo àyíká Nàìjíríà pátápátá. Wọn kò ka àwọn ìgbà tí NEPA gba iná tí ó fi yín sílẹ̀ láìsí omi fún ọjọ́ púpọ̀. Wọn kò ronú òtítọ́ pínpín ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kan pẹ̀lú ẹbí 15 nínú àgbàlá. Wọn kò sọ nípa ìpèníjà dída àwọn ohun èlò tí a ti lò nù nígbà tí kò sí iṣẹ́ ìgbàdọ̀tí ní agbègbè yín.

Èyí ni ìdí tí àwọn obìnrin Nàìjíríà fi nílò ojútùú Nàìjíríà. Àwọn ojútùú tí a ṣe fún ojú ọjọ́ gbígbóná, tí ó tutù níbi tí àwọn nǹkan kì í ti gbẹ kíákíá. Àwọn ojútùú tí ń ṣiṣẹ́ nígbà tí a ti fi omi pamọ́ sínú garawa, tí kò ń ṣàn láti inú paipu. Àwọn ojútùú tí ń bọ̀wọ̀ fún àṣà nípa ìkọ̀kọ̀ àti ìwà ìrẹ̀lẹ̀ nígbà tí ó ń dáàbò bo ìlera.

Ìròyìn ayọ̀ ni pé pẹ̀lú ìmúrasílẹ̀ tí ó tọ́ àti ọ̀nà tí ó tọ́, ẹ lè ṣàkóso nǹkan oṣù yín láìléwu àní ní àwọn ipò tí ó le. Àwọn ọgbọ́n wọ̀nyí wá láti àwọn obìnrin Nàìjíríà gidi tí wọ́n ti ṣe àwọn ojútùú tí ó wúlò.

Kí nǹkan oṣù yín tó dé, ẹ ṣètò àpò ìmọ́tótó kékeré tí ẹ lè gbé ní ìkọ̀kọ̀. Nínú àpò kékeré tí kì í jẹ́ kí omi kọjá tàbí àpamọ́wọ́, ẹ kó: aṣọ mímọ́ méjì tí a fi omi mímọ́ rin nínú àpò ike tí a ti dí, ìgò kékeré hand sanitiser, pádì àfikún méjì nínú ìdìpọ̀ dúdú, àpò ike dúdú fún àwọn ohun èlò tí a ti lò, àti bébà tíṣù tàbí bébà ilé ìgbọ̀nsẹ̀.

Àpò yìí ń yí àwọn ipò tí kò ṣeé ṣe padà sí èyí tí a lè ṣàkóso. Nígbà tí kò bá sí omi ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀, ẹ ń lo aṣọ tí ẹ ti rin tẹ́lẹ̀. Nígbà tí kò bá sí ọṣẹ, ẹ ń lo sanitiser. Nígbà tí kò bá sí àpẹ̀rẹ̀ ìdọ̀tí, ẹ ń lo àpò yín láti gbé pádì tí a ti lò délé. Gbogbo àpò náà ń ná kéré ju ₦500 láti kó jọ, ó sì wọ inú àpò ilé-ìwé tàbí àpò ọwọ́ yín.

Ẹ ṣàtúnṣe àpò yín ní ọjọ́ kan ṣáájú nǹkan oṣù tí ẹ ń retí. Ẹ pààrọ̀ àwọn aṣọ tí ó rin, ẹ tún sanitiser kún, kí ẹ ṣàyẹ̀wò pé ẹ ní pádì tó. Ìṣe kékeré yìí ń dènà àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ pàjáwìrì. Ọ̀pọ̀ obìnrin ní àpò méjì: ọ̀kan fún ilé-ìwé tàbí iṣẹ́, ọ̀kan nílé, kí wọ́n má baà bá wọn láìmúra.

Kì í ṣe gbogbo ohun èlò nǹkan oṣù ni ó ń ṣiṣẹ́ bákan náà láìsí ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́. Pádì ìgbà-kan-ìgbà nílò pípààrọ̀ lemọ́lemọ́ ó sì ń dá ìpèníjà dídà nù. Tampon àti ife nǹkan oṣù nílò ọwọ́ tí ó mọ́ gan-an fún fífi sínú àti yíyọ jáde, tí ó mú wọn ní ewu ní àwọn ibi tí kò ní omi.

Pádì nǹkan oṣù tí a lè tún lò tí a ṣe fún ipò Nàìjíríà ni ojútùú tí ó dára jù. Pádì tí a lè tún lò tí ó dára lè wà fún wákàtí 8-12, tí ó túmọ̀ sí pé ẹ lè fi ọ̀kan sí nílé pẹ̀lú ìmọ́tótó tí ó tọ́ kí ẹ sì yọ ọ́ nílé ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, tí ẹ ó sì yẹra fún pípààrọ̀ ní àwọn ohun amáyédẹrùn tí kò dára pátápátá. Ìpele òde tí kì í jẹ́ kí omi kọjá ń dènà jíjò àní nígbà wíwọ̀ gígùn, tí ó ń fún yín ní ìgboyà ní gbogbo ọjọ́ ilé-ìwé tàbí àkókò iṣẹ́.

Fún àwọn ọjọ́ tí ìsun pọ̀, ẹ yan pádì tí ó nípọn pẹ̀lú ọ̀pọ̀ ìpele tí ń fa omi. Maxi Pad ti Sana, pẹ̀lú ìpele márùn-ún tí ń fa omi, lè gba ìsun tí ó pọ̀ fún títí di wákàtí 10, tí ó túmọ̀ sí pádì kan láti òwúrọ̀ títí ẹ ó fi pada délé. Fún àwọn ọjọ́ tí ó rọrùn, pádì pẹ̀lú ìpele díẹ̀ ń ṣiṣẹ́ dáadáa ó sì ń gbẹ yára nígbà tí ẹ bá fọ̀ wọ́n. Kókó náà ni láti yan pádì tí ó bá ìsun yín mu kí a má baà fi agbára mú yín láti pààrọ̀ ní àwọn ipò tí ó le.

Nígbà tí àwọn ohun amáyédẹrùn kò bá ní omi ẹ̀rọ, ẹ nílò àwọn ọ̀nà ìmọ́tótó míràn. Ọ̀nà aṣọ tí a ti rin tẹ́lẹ̀ ń ṣiṣẹ́ dáadáa: kí ẹ tó kúrò nílé, ẹ fi omi mímọ́ rin aṣọ rírọ̀, ẹ fún un, kí ẹ sì dí i sínú àpò ike kékeré. Nígbà tí ẹ bá nílò láti pààrọ̀ pádì yín, ẹ lo aṣọ yìí láti fọ ara yín, lẹ́yìn náà ẹ dí aṣọ tí ẹ ti lò sínú àpò mìíràn láti fọ̀ nílé.

Hand sanitiser di dandan. Bí kò tilẹ̀ rọ́pò fífọ ọwọ́, sanitiser tí ó ní 60%+ ọtí ń pa ọ̀pọ̀ bakitéríà nígbà tí omi kò bá sí. Ẹ lò ó kí ẹ tó fọwọ́ kan ohun èlò nǹkan oṣù yín àti lẹ́ẹ̀kan sí i lẹ́yìn náà. Ẹ máa ní ìgò kékeré nínú àpò yín nígbà gbogbo.

Tí ẹ bá gbọ́dọ̀ lo ọjọ́ púpọ̀ láìsí àǹfààní sí omi, ẹ ronú dídín mímu omi kù díẹ̀ láti dín lílọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kù, ṣùgbọ́n kò gbọ́dọ̀ dé ibi àìsí omi nínú ara, pàápàá nínú ooru Nàìjíríà. Ẹ mu omi ní òwúrọ̀ àti ní alẹ́ nígbà tí ẹ bá wà nílé pẹ̀lú ohun amáyédẹrùn tí ó dára jù, kí ẹ sì mu níwọ̀nba ní ọ̀sán.

Àwọn obìnrin kan ní àwọn agbègbè tí omi ṣọ̀wọ́n ní ìgò fífọn kékeré ti omi apakòkòrò tí a ti fi omi pọ̀ fún ìmọ́tótó yíyára. Ẹ da omi pọ̀ mọ́ Dettol díẹ̀ tàbí apakòkòrò irú rẹ̀, kí ẹ sì lò ó láti fọn fọ̀ nígbà tí ó bá yẹ. Èyí kì í ṣe èyí tí ó dára fún lílò déédé, ṣùgbọ́n ó ń ṣiṣẹ́ ní àwọn ìgbà pàjáwìrì.

Kíkọ́ bí a ṣe lè ṣàkóso nǹkan oṣù yín láìgbáralé dídára àwọn ohun amáyédẹrùn ń mú òmìnira wá tí ẹ kò lè rò pé ó ṣeé ṣe. Wọ̀nyí kì í ṣe àwọn ìrọ̀rùn kékeré nìkan – wọ́n jẹ́ àwọn àǹfààní tí ń yí ayé padà.

Nígbà tí ẹ kò bá gbáralé wíwá àwọn ohun amáyédẹrùn ní wákàtí díẹ̀ kọ̀ọ̀kan, ẹ ń fi owó pamọ́ ní àwọn ọ̀nà tí a kò retí. Àwọn obìnrin tí ń lo pádì tí a lè tún lò tí ó wà pẹ́ ń dín owó ìrìnàjò kù nítorí wọn kì í yára padà sílé tàbí wá àwọn ohun amáyédẹrùn tí ó dára jù ní ọ̀sán. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kì í pàdánù àkókò ẹ̀kọ́ tàbí iṣẹ́ ìdánwò wọn nípa àníyàn ibi tí wọn yóò pààrọ̀ pádì.

Ìṣirò owó rọrùn. Pádì ìgbà-kan-ìgbà tí ó nílò pípààrọ̀ 4-6 lójúmọ́ ní àkókò nǹkan oṣù ọjọ́ márùn-ún túmọ̀ sí pádì 20-30 lóṣooṣù ní ₦50-100 kọ̀ọ̀kan, tí ó jẹ́ ₦1,000-3,000 lóṣooṣù tàbí ₦12,000-36,000 lọ́dún. Pádì tí a lè tún lò tí ó dára ń ná ₦2,000-4,500 fún ọ̀wọ́ kan tí ó wà fún ọdún méjì, tí ó ń fi 40-60% pamọ́ ní ìfiwéra pẹ̀lú ti ìgbà-kan-ìgbà. Fún àwọn ìdílé tí ń ṣàkóso nǹkan oṣù fún ọ̀pọ̀ ọmọbìnrin, àwọn ìfipamọ́ wọ̀nyí ń yí ìṣúná ilé padà.

Yàtọ̀ sí owó, ìdínkù ìdààmú wà. Blessing láti Kaduna kì í bẹ̀rù mọ́ pé nǹkan oṣù rẹ̀ yóò dé ní àwọn ọjọ́ ilé-ìwé. Ó mọ̀ pé àṣà òwúrọ̀ rẹ̀ ní wíwọ Maxi Pad tí yóò wà títí ó fi délé. Ìfọkànsí rẹ̀ ní kíláàsì dára sí i. Wíwá sí ilé-ìwé rẹ̀ pọ̀ sí i. Ìyá rẹ̀ kíyèsí ìyípadà náà kì í ṣe nínú iṣẹ́ ilé-ìwé nìkan ṣùgbọ́n nínú ìgboyà ọmọ rẹ̀.

Dídín iye pípààrọ̀ tí a nílò ní àwọn ohun amáyédẹrùn tí kò dára dín ewu àkóràn kù taara. Nígbà kọ̀ọ̀kan tí ẹ bá fọwọ́ kan ohun èlò nǹkan oṣù láìfọ ọwọ́ dáadáa, ẹ wà nínú ewu fífi bakitéríà wọlé. Nípa dídín àwọn pípààrọ̀ sí òwúrọ̀ àti alẹ́ nílé níbi tí ẹ ti ní omi àti ìkọ̀kọ̀, ẹ ń dáàbò bo ìlera ọ̀nà ìbímọ yín.

Pádì tí a lè tún lò tí a fi òwú tí afẹ́fẹ́ lè gbà kọjá ṣe ń dín ọ̀rinrin àti ooru tí pádì ìgbà-kan-ìgbà tí ó ní ẹ̀yìn ike ń dì mọ́ awọ ara yín kù. Ní ojú ọjọ́ gbígbóná tí ó tutù ti Nàìjíríà, ìgbà afẹ́fẹ́ yìí ṣe pàtàkì gan-an. Àwọn dókítà awọ ara ní Lagos ròyìn àwọn ọ̀ràn díẹ̀ ti èérí ara láti pádì àti ìbínú láàrín àwọn obìnrin tí ń lo pádì òwú tí a lè tún lò tí ó dára ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ti ìgbà-kan-ìgbà.

Àwọn àǹfààní ìlera ọkàn ṣe pàtàkì bákan náà. Nígbà tí ẹ kò bá ní àníyàn mọ́ nípa wíwá àwọn ohun amáyédẹrùn, àwọn họ́mọ̀nù ìdààmú yín ń dín kù. Ọ̀pọ̀ obìnrin ròyìn pé nǹkan oṣù wọn ń dín ìrora kù nígbà tí wọn kò bá ń ṣàníyàn nígbà gbogbo nípa àǹfààní sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀. Bí èyí ṣe jẹ́ ti ọkàn ní apá kan, ìdààmú ń kan àwọn àmì nǹkan oṣù, nítorí náà dídín àníyàn tí ó jẹmọ́ ohun amáyédẹrùn kù ń mú ìrírí ara dára lóòótọ́.

Àwọn ọmọbìnrin tí wọ́n lè ṣàkóso nǹkan oṣù wọn níbikíbi kì í pàdánù ilé-ìwé. Ìròyìn UNESCO ti 2024 rí i pé àwọn ọmọbìnrin Nàìjíríà ń pàdánù ọjọ́ ilé-ìwé 4-5 lóṣooṣù ní ìwọ̀n nítorí àìtó ohun amáyédẹrùn ìmọ́tótó nǹkan oṣù. Ní ọdún ilé-ìwé kan, ìyẹn jẹ́ ọjọ́ 48-60 ti ẹ̀kọ́ tí a pàdánù – ju oṣù méjì lọ.

Nígbà tí Blessing dẹ́kun pípàdánù ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù rẹ̀, àwọn máàkì rẹ̀ dára sí i. Kò pàdánù àwọn ẹ̀kọ́ tí yóò jáde nínú ìdánwò. Ó kópa nínú eré ìdárayá àti àwọn ìgbòkègbodò nígbà nǹkan oṣù rẹ̀. Ó ń múra sílẹ̀ fún WAEC báyìí pẹ̀lú ìgboyà, ó mọ̀ pé nǹkan oṣù rẹ̀ kò ní dí àwọn ọjọ́ ìdánwò lọ́wọ́.

Fún àwọn obìnrin tí ń ṣiṣẹ́, ipa náà jẹ́ ti ọrọ̀-ajé. Àwọn oníṣòwò ọjà kò lè ra pa ilé ìtajà wọn nígbà nǹkan oṣù. Àwọn nọ́ọ̀sì, olùkọ́, òṣìṣẹ́ báǹkì – wọn kò lè pàdánù ọjọ́ iṣẹ́ lóṣooṣù. Ṣíṣàkóso nǹkan oṣù láìgbáralé ohun amáyédẹrùn túmọ̀ sí owó tí ń wọlé déédé, ààbò iṣẹ́, àti àǹfààní ìlọsíwájú iṣẹ́. Ó ń yí nǹkan oṣù padà láti ẹrù ọrọ̀-ajé oṣooṣù sí apá kan ayé tí a lè ṣàkóso.

Tí ẹ bá ń ṣàníyàn nípa ṣíṣàkóso nǹkan oṣù yín ní àwọn ibi tí àwọn ohun amáyédẹrùn kò dára, ẹ kì í ṣe ẹnìkan ṣoṣo. Àwọn àníyàn wọ̀nyí tọ́, wọ́n sì yẹ fún ìdáhùn òtítọ́.

Èyí ni ẹ̀rù àkọ́kọ́, ó sì ṣeé lóye pátápátá. Jíjò ní ilé-ìwé, ibi iṣẹ́, tàbí ní gbangba ń dójútì. Kókó láti dènà jíjò láìsí pípààrọ̀ lemọ́lemọ́ ni yíyan ìfàmọ́ra tí ó tọ́ fún ìsun yín àti wíwọ pádì tí a ṣe dáadáa.

Jíjò ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí pádì bá kún kọjá agbára rẹ̀ tàbí tí a kò gbé e sí ipò tí ó tọ́. Pádì pẹ̀lú ìpele márùn-ún tí ń fa omi lè dì mú púpọ̀ ju pádì ìgbà-kan-ìgbà tí ó tín-ín-rín lọ, tí ó túmọ̀ sí pé ẹ lè wọ̀ ọ́ pẹ́ jù láìkún. Ìpele òde tí kì í jẹ́ kí omi kọjá ń dènà ẹ̀jẹ̀ tí a ti fà láti jò kọjá sí aṣọ yín.

Ipò ṣe pàtàkì gan-an. Nígbà tí ẹ bá ń fi pádì yín sí ní òwúrọ̀, ẹ rí i dájú pé ó wà ní àárín àti pé àwọn ìyẹ́ ni a tẹ̀ dáadáa yí abẹ́ àwọ̀lékè yín ká. Ẹ wọ abẹ́ àwọ̀lékè tí ó bá ara mu tí ó ń mú pádì mọ́ ara yín ṣinṣin – abẹ́ àwọ̀lékè tí ó gbòòrò ń jẹ́ kí ó yẹ̀, tí ó ń dá àlàfo tí jíjò ti lè ṣẹlẹ̀. Àwọn obìnrin kan ń wọ ìbọ̀sẹ̀ gígùn tàbí leggings aláwọ̀ dúdú lábẹ́ yẹ̀rì wọn ní àwọn ọjọ́ tí ìsun pọ̀ fún ààbò àfikún àti ìbàlẹ̀ ọkàn.

Tí ẹ bá ń ṣàníyàn gan-an, ẹ ṣe ìdánwò nílé ní òpin ọ̀sẹ̀ nígbà nǹkan oṣù. Ẹ wọ pádì náà fún gígùn àkókò kan náà tí ẹ yóò wọ̀ ọ́ ní ilé-ìwé tàbí iṣẹ́, tí ẹ ń ṣe àwọn ìgbòkègbodò déédé. Ẹ ṣàyẹ̀wò ní wákàtí díẹ̀ kọ̀ọ̀kan láti rí bí ó ṣe dúró. Èyí ń kọ́ ìgboyà ṣáájú kí ẹ tó kojú ipò gidi láìsí ohun amáyédẹrùn.

Ọ̀pọ̀ obìnrin ń ṣàníyàn pé wíwọ pádì fún wákàtí 8-12 jẹ́ àìmọ́, pàápàá nítorí ìdìpọ̀ pádì ìgbà-kan-ìgbà sọ pé kí a pààrọ̀ ní wákàtí 4-6 kọ̀ọ̀kan. Òtítọ́ náà díjú jù ó sì gbáralé irú pádì àti ara yín.

Pádì ìgbà-kan-ìgbà ń dá ìdínà ike tí ó ń fa ọ̀rinrin àti ooru mọ́ra, tí ó ń dá àyíká tí bakitéríà ti ń pọ̀ sí i kíákíá. Èyí ni ìdí tí a fi dámọ̀ràn pípààrọ̀ lemọ́lemọ́. Pádì òwú tí a lè tún lò tí ó dára ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ kọjá, tí ó ń jẹ́ kí afẹ́fẹ́ ṣàn tí ó dín ìdàgbà bakitéríà kù. Àwọn ànímọ́ òwú tí ń kọ bakitéríà lọ́nà àdánidá tún ń ṣèrànwọ́.

Bẹ́ẹ̀ náà ni, ìmọ́tótó nílò ju pádì tí ó tọ́ lọ. Ẹ gbọ́dọ̀ wọ̀ ọ́ pẹ̀lú ọwọ́ tí ó mọ́ ní àyíká tí ó mọ́, èyí ni ìdí tí wíwọ̀ ní òwúrọ̀ nílé fi dára jù. Ẹ gbọ́dọ̀ rí i dájú pé ẹ mọ́ kí ẹ tó wọ pádì náà. Kí ẹ sì yọ ọ́ kíákíá nígbà tí ẹ bá délé, kí ẹ má fi sílẹ̀ “fún wákàtí díẹ̀ sí i” nítorí pé ó rẹ̀ yín.

Fún àwọn obìnrin tí ìsun wọn pọ̀ gan-an tàbí àwọn tí wọ́n ṣeé ṣe kí wọ́n ní àkóràn, pípín ọjọ́ sí pípààrọ̀ pádì méjì lè ṣe pàtàkì. Ní ọ̀ràn yìí, ẹ yan ohun amáyédẹrùn kan tí ó dára jù díẹ̀ – bóyá ilé ọ̀rẹ́ kan nítòsí, ilé ìwẹ̀ ọ́fíìsì aládàáni, tàbí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ mọ́ṣáláṣí/ṣọ́ọ̀ṣì tí ó mọ́ ju àwọn míràn lọ – níbi tí ẹ ti lè ṣe pípààrọ̀ ọ̀sán láìléwu. Ẹ kó àpò ìmọ́tótó yín kí ẹ sì lo hand sanitiser lọ́pọ̀lọpọ̀.

Àwọn ìpèníjà dídà nù jẹ́ òtítọ́, pàápàá ní àwọn ohun amáyédẹrùn tí kò ní àpẹ̀rẹ̀ ìdọ̀tí tàbí ìgbàdọ̀tí. Ojútùú rọrùn ju bí ẹ ṣe lè rò: ẹ gbé àwọn ohun èlò tí a ti lò délé fún dídà nù tí ó tọ́.

Lẹ́yìn yíyọ pádì tí a ti lò, ẹ ká a sínú kí ojú tí ó dọ̀tí wà ní inú, lẹ́yìn náà ẹ fi sínú àpò ike aláwọ̀ dúdú. Ẹ dí àpò náà kí ẹ sì gbé e sínú ìyàrá tí ó yàtọ̀ nínú àpò yín kúrò lára àwọn nǹkan mímọ́. Nígbà tí ẹ bá délé, ẹ da pádì ìgbà-kan-ìgbà nù pẹ̀lú ìdọ̀tí ilé yín, tàbí kí ẹ fi omi fọ pádì tí a lè tún lò kí ẹ sì fọ̀ ọ́ dáadáa.

Àwọn obìnrin kan ń tijú gbígbé ohun èlò nǹkan oṣù tí a ti lò, ṣùgbọ́n ẹ rántí: ẹ wà nínú àpò tí a dí, nínú àpò ara yín. Kò sí ẹni tí ó mọ ohun tí ó wà nínú. Ẹ ń ṣe ohun tí ó yẹ tí ó sì mọ́ nípa kíkò fi ìdọ̀tí nǹkan oṣù sílẹ̀ ní àwọn ohun amáyédẹrùn tí kò ní ètò dídà nù tí ó tọ́.

Fún pádì tí a lè tún lò pàápàá, ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń ṣe àṣà kan: yíyọ pádì tí a ti lò, kíká a, fífi sínú àpò omi kékeré tí kì í jẹ́ kí omi kọjá, àti gbígbé e délé. Nílé, wọ́n ń fi omi tútù fọ ọ́ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, lẹ́yìn náà wọ́n ń fi ọṣẹ àti omi gbígbóná fọ̀ ọ́ dáadáa tí ó bá wà, tàbí kí wọ́n kàn lo ọṣẹ àti fífọ̀ dáadáa tí kò bá sí. Ètò yìí ń ṣiṣẹ́ dáadáa àní nígbà harmattan tàbí àsìkò òjò nígbà tí gbígbẹ ní ìta kò dára.

Òye òtítọ́ ṣíṣàkóso nǹkan oṣù láìsí ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́ kì í ṣe ìmọ̀ ìyàwòrán fún Sana Pads. Ó jẹ́ ìpìlẹ̀ gbogbo ohun tí a ṣe tí a sì ń ṣe ní ibí yìí gan-an ní Nàìjíríà.

A ṣe àwọn pádì nǹkan oṣù wa tí a lè tún lò ní pàtó fún ipò Nàìjíríà. A mọ̀ pé ọ̀pọ̀ obìnrin kò lè pààrọ̀ pádì ní wákàtí 4 kọ̀ọ̀kan ní àwọn ohun amáyédẹrùn tí ó mọ́. A mọ̀ pé omi kì í wà nígbà gbogbo. A mọ̀ pé ìkọ̀kọ̀ sábà máa ń kéré. Àwọn òtítọ́ wọ̀nyí ń ṣe àwòrán ọjà wa.

Maxi Pad wa ní ìpele márùn-ún tí ń fa omi nítorí àwọn obìnrin Nàìjíríà sọ fún wa pé wọ́n nílò ààbò tí ó wà fún ọjọ́ ilé-ìwé tàbí àkókò iṣẹ́ kíkún. Ìpele òde wa tí kì í jẹ́ kí omi kọjá ni a dán wò nínú ọ̀rinrin Lagos àti ooru Kano láti rí i dájú pé kò ní kùnà nígbà tí ẹ bá nílò rẹ̀ jù. A yan ìpele inú òwú tí ó rọ̀ fún afẹ́fẹ́ tí ó kọjá ní ojú ọjọ́ ilẹ̀ olóoru, tí ó ń dín ìbínú kù nígbà wíwọ̀ gígùn.

Láti 2019, a ti ṣètìlẹ́yìn fún àwọn obìnrin tí ó ju 10,000 lọ taara a sì ti pín ju pádì 30,000 lọ káàkiri Nàìjíríà. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn obìnrin wọ̀nyí jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ ní àwọn ilé-ìwé tí kò ní ohun amáyédẹrùn WASH tó, àwọn obìnrin ọjà, àti àwọn ní àwọn àdúgbò ìgbèríko níbi tí àwọn ìpèníjà ohun amáyédẹrùn ti pọ̀ jù. A ti gbọ́ àwọn ìtàn yín, a ti kọ́ láti inú ìrírí yín, a sì ń mú àwọn ọjà wa dára sí i lemọ́lemọ́ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ń ṣiṣẹ́ ní ipò Nàìjíríà.

Iṣẹ́ àkànṣe wa kọjá títa pádì. A ń ṣiṣẹ́ láti pa òṣì nǹkan oṣù run àti àwọn ìdínà ẹ̀kọ́ tí ó ń dá. Nígbà tí ilé-ìwé kan ní Kaduna bá pàṣẹ pádì lọ́pọ̀ fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wọn, a ń pèsè àwọn ìpàdé ẹ̀kọ́ ìmọ́tótó nípa ṣíṣàkóso nǹkan oṣù ní ipò ohun amáyédẹrùn wọn pàtó. Nígbà tí NGO kan ní Port Harcourt bá pín pádì wa, a ń fi àwọn ìtọ́ni lílò fún àwọn àyíká tí omi ṣọ̀wọ́n kún un.

A ń ṣe é ní àdúgbò nítorí àwọn obìnrin Nàìjíríà mọ àwọn ìpèníjà Nàìjíríà dáadáa ju ilé-iṣẹ́ àjèjì kankan lọ. Ẹgbẹ́ wa ní àwọn obìnrin tí wọ́n ti ṣàkóso nǹkan oṣù ní àwọn ipò líle kan náà tí ẹ ń kojú. Èyí kì í ṣe ìdàgbàsókè ọjà àìlẹ́mìí – ó jẹ́ yíyanjú àwọn ìṣòro tí àwa fúnra wa ti ní ìrírí.

Ẹ kò nílò láti kojú nǹkan oṣù mìíràn pẹ̀lú àníyàn nípa àǹfààní sí ohun amáyédẹrùn. Àwọn ọgbọ́n àti ọjà tí ń ṣiṣẹ́ fún ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà lè ṣiṣẹ́ fún yín pẹ̀lú.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa ṣíṣàyẹ̀wò ìlànà nǹkan oṣù yín àti àwọn ohun amáyédẹrùn tí ẹ sábà máa ń rí. Tí ẹ bá jẹ́ akẹ́kọ̀ọ́ tí ń kojú àwọn ilé-ìwé láìsí omi, ẹ fi ojú sí pádì tí ó wà pẹ́ àti kíkọ́ àpò ìmọ́tótó pípé. Tí ẹ bá ṣiṣẹ́ ní ọ́fíìsì pẹ̀lú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ díẹ̀, ọgbọ́n yín lè fi àkókò àti ìmúrasílẹ̀ sí iwájú.

Fún ìsun tí ó kéré sí déédé, Premium Pad wa pẹ̀lú ìpele mẹ́ta tí ń fa omi ń pèsè ààbò wákàtí 8-10, tí ó tó fún ọjọ́ ilé-ìwé tàbí iṣẹ́. Fún ìsun tí ó pọ̀, Maxi Pad pẹ̀lú ìpele márùn-ún ń fún yín ní ààbò wákàtí 10-12. Tí ẹ bá ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú pádì tí a lè tún lò, Starter Kit ní Premium Pad mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìfipamọ́, tí ó fún yín ní tó láti máa yípo nígbà tí ẹ ń kọ́ ìṣe fífọ̀.

Ẹ ṣírò ohun tí ẹ ń ná lórí pádì ìgbà-kan-ìgbà lóṣooṣù lọ́wọ́lọ́wọ́. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń ná ₦1,500-3,000 lóṣooṣù. Ọ̀wọ́ pádì tí a lè tún lò ń ná bákan náà pẹ̀lú oṣù 1-2 ti ti ìgbà-kan-ìgbà ṣùgbọ́n ó wà fún ọdún méjì, tí ó ń fi 40-60% pamọ́ fún yín bí àkókò ti ń lọ. Ìyẹn jẹ́ owó fún owó ilé-ìwé, owó ìdókòwò iṣẹ́, tàbí àìní ẹbí.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àkókò ìdánwò nílé láti kọ́ ìgboyà. Ẹ lo àwọn pádì náà nígbà nǹkan oṣù ní òpin ọ̀sẹ̀ nígbà tí ẹ ní àǹfààní sí àwọn ohun amáyédẹrùn, tí ẹ ń kọ́ bí wọ́n ṣe pẹ́ tó fún ìsun yín pàtó, bí wọ́n ṣe rí lára, àti bí a ṣe lè gbé wọn sí ipò tí ó tọ́. Ìdánrawò ilé yìí ń múra yín sílẹ̀ fún lílò wọn ní àwọn àyíká líle.

Tí ẹ bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin tí ń kojú àìsí ohun amáyédẹrùn, pípín ohun èlò nǹkan oṣù tí ó yẹ ní ọ̀pọ̀ ń yí ayé padà. Àwọn ilé-ìwé ní Kano, Abuja, Lagos àti káàkiri Nàìjíríà ń mú àwọn ọmọbìnrin dúró ní kíláàsì nípa pípèsè pádì tí a lè tún lò tí ń ṣiṣẹ́ láìka àìtó ohun amáyédẹrùn WASH sí.

Àwọn ilé-ìwé, NGO àti àwọn ẹgbẹ́ míràn lè pàṣẹ iye yòówù ní iye owó kan náà tí kò yí padà fún àpò kọ̀ọ̀kan. A ń bá yín ṣiṣẹ́ láti pinnu irú pádì tí ó bá àìní àwọn tí ẹ ń ràn lọ́wọ́ mu – àwọn akẹ́kọ̀ọ́ lè nílò Maxi Pad fún ààbò ọjọ́ ilé-ìwé kíkún, nígbà tí àwọn obìnrin tí wọ́n ní àǹfààní sí ohun amáyédẹrùn dáadáa ní ọ̀sán lè fẹ́ Premium Pad.

Ìmúṣẹ ṣe pàtàkì bí pípín. A ń pèsè ohun èlò ẹ̀kọ́ a sì lè ṣe àwọn ìpàdé ẹ̀kọ́ ìmọ́tótó tí ń kọ́ àwọn ọgbọ́n tí ó wúlò fún ipò yín pàtó. Pádì nìkan kò yanjú ìṣòro náà – àwọn obìnrin nílò ìmọ̀ àti ìgboyà láti lò ó dáadáa ní àyíká wọn.

Àwọn ẹgbẹ́ alájọṣepọ̀ ròyìn àwọn ipa tí a lè wọn: wíwá sí ilé-ìwé ń pọ̀ sí i, iṣẹ́ ìdánwò ń dára sí i, àwọn ọmọbìnrin sì ròyìn pé àníyàn nípa nǹkan oṣù ti dín kù. Wọ̀nyí kì í ṣe àwọn iye nìkan – wọ́n dúró fún àwọn ayé ẹnìkọ̀ọ̀kan tí a yí padà, àwọn ọjọ́ iwájú tí a ṣí, àti iyì tí a dá padà.

Ṣíṣàkóso nǹkan oṣù yín láìsí ohun amáyédẹrùn tí ó tọ́ jẹ́ ìpèníjà tí ọ̀pọ̀ mílíọ̀nù obìnrin Nàìjíríà ń kojú lójoojúmọ́. Kì í ṣe àìrọ̀rùn kékeré – ó jẹ́ ìdínà sí ẹ̀kọ́, iṣẹ́, àti kíkópa ní kíkún nínú ayé. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ ìdínà tí ẹ lè borí. Pẹ̀lú àwọn ọjà tí ó tọ́ tí a ṣe fún ipò Nàìjíríà, ìmúrasílẹ̀ tí ó wúlò, àti àwọn ọgbọ́n tí a ti dánwò, ẹ ń pa iyì àti ìlera yín mọ́ níbikíbi. Ẹ kì í pàdánù ilé-ìwé ní àwọn ọjọ́ ìdánwò. Ẹ kì í pàdánù owó tí ń wọlé nígbà nǹkan oṣù yín. Ẹ kì í gbé ìdààmú àti àníyàn ríronú bí ẹ ó ṣe ṣàkóso.

Ọ̀nà tí ó wà níwájú bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú nǹkan oṣù kan, pádì kan, ọjọ́ kan ti gbígbìyànjú ọ̀nà tí ó yàtọ̀. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà ti ṣàwárí pé ṣíṣàkóso nǹkan oṣù láìgbáralé ohun amáyédẹrùn kì í ṣe pé ó ṣeé ṣe nìkan – ó ń yí ayé padà. Bóyá ẹ ń múra ọmọbìnrin yín sílẹ̀ fún ilé-ìwé girama, ẹ ń darí ètò NGO, tàbí ẹ ń ṣàkóso nǹkan oṣù yín ní àwọn ipò líle, àwọn ojútùú wà tí ń ṣiṣẹ́ ní báyìí, ní Nàìjíríà bí ó ṣe wà, kì í ṣe bí a ṣe fẹ́ kí ó rí.

Ṣé ẹ ṣetán láti gbìyànjú ojútùú tí a ṣe ní pàtó fún ipò Nàìjíríà? Ẹ ṣèbẹ̀wò sí ojú-ìwé wa lóríìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù láti mọ̀ síwájú sí i nípa àwọn ọjà àti ọgbọ́n tí ń ṣiṣẹ́ nígbà tí àwọn ohun amáyédẹrùn kò bá sí.