Bí a ṣe lè tọ́jú nǹkan oṣù nígbà pàjáwìrì: Ohun tí gbogbo obìnrin Nàìjíríà gbọ́dọ̀ mọ̀
Àwọn tí ó ti sọ̀rọ̀ nípa wa
Pàjáwìrì tí ń lé ènìyàn kúrò nílé ń kan ọmọ Nàìjíríà tó ju mílíọ̀nù 2.5 lọ lọ́dún, ohun tí obìnrin nílò fún nǹkan oṣù sì sábà máa ń jẹ́ ohun ìkẹyìn tí wọ́n ń pèsè. Ìmúrasílẹ̀ tó wúlò túmọ̀ sí títọ́jú àpò kékeré kan sílẹ̀: pádì, pátá àfikún, ọṣẹ, àpò tí omi kò lè wọ̀ àti oògùn ìrora. Pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń ṣèrànwọ́ jù níbi tí ọ̀nà ìpèsè ọjà ti dẹnu kọlẹ̀, nítorí wọn kì í tán.
Òye MHM nígbà pàjáwìrì – Ohun tí ìtọ́sọ́nà yìí sọ nípa rẹ̀
Ìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù nígbà pàjáwìrì nílò ọgbọ́n tí ó yàtọ̀ sí ìtọ́jú nǹkan oṣù ojoojúmọ́. Ìtọ́sọ́nà kíkún yìí yóò ràn yín lọ́wọ́ láti múra sílẹ̀ fún MHM, láti dáhùn sí i, àti láti ṣe àtìlẹ́yìn fún un nígbà ìṣòro káàkiri Nàìjíríà.
Ohun tí ẹ nílò láti mọ̀:
- Pàjáwìrì tí ń lé ènìyàn kúrò nílé ń kan ọmọ Nàìjíríà tó ju mílíọ̀nù 2.5 lọ lọ́dọọdún, àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin sì ń dojú kọ ìṣòro nǹkan oṣù pàtàkì ní àgọ́ àti ibùgbé onígbà díẹ̀.
- Àìsí ohun èlò nǹkan oṣù nígbà ìṣòro ń fipá mú 65% àwọn obìnrin tí a lé kúrò nílé láti lo àkísà, ewé, tàbí páálí, èyí sì ń mú ewu àkóràn pọ̀ sí i títí dé 70%.
- Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ń dín ìgbára lé ìpèsè pàjáwìrì kù ní 90%, wọ́n sì ń pẹ́ fún ọdún 2-3 kódà ní ipò tí ó le.
- MHM tó péye nígbà pàjáwìrì nílò ohun pàtàkì mẹ́rin: ohun èlò, omi, ibi àdáni láti pààrọ̀, àti ọ̀nà ìdàlẹ̀ tí kò léwu.
- Ìlànà ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn Nàìjíríà ti ní àpò iyì nǹkan oṣù nínú báyìí, ṣùgbọ́n 23% péré nínú ìdáhùn sí pàjáwìrì ló ń bójú tó ohun tí a nílò fún nǹkan oṣù dáadáa.
- Pádì kan tí a lè fọ̀ ń ná nǹkan bí ₦1,500-₦2,500, ní ìfiwéra pẹ̀lú ìpèsè pàjáwìrì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ó ń ná ₦500-₦800 lóṣooṣù, èyí sì ń fi 60-75% pamọ́ bí àkókò ti ń lọ.
- Àpò ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì gbọ́dọ̀ ní pádì 4-6 tí a lè fọ̀, oògùn ìrora, ọṣẹ, àti àpò ìtọ́jú tí omi kò lè wọ̀ fún gbogbo ẹni tí ń ṣe nǹkan oṣù nínú ilé.
Ẹ jẹ́ ká wo dáadáa bí a ṣe lè máa ní iyì nígbà nǹkan oṣù nínú ipò tí ó le jù lọ.
Fatima kò ronú rí pé òun yóò máa tọ́jú nǹkan oṣù òun ní àgọ́ àwọn tí a lé kúrò nílé. Nígbà tí omíyalé ba ilé ìdílé rẹ̀ jẹ́ ní Lokoja ní 2024, ọmọbìnrin ọmọ ọdún 16 náà bá ara rẹ̀ ní ibùgbé pàjáwìrì pẹ̀lú ọgọ́rọ̀ọ̀rún ìdílé mìíràn. Ó ti gbé ìwé ilé-ìwé rẹ̀ àti aṣọ ìpààrọ̀ kan nígbà tí wọ́n ń sá, ṣùgbọ́n ohun èlò nǹkan oṣù? Kò wá sí i lọ́kàn rárá ní àkókò ìdààmú yẹn. Báyìí, ọjọ́ mẹ́ta lẹ́yìn tí nǹkan oṣù rẹ̀ bẹ̀rẹ̀, tí àwọn àjèjì yí i ká, ó dojú kọ ìṣòro tí mílíọ̀nù àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà ń bá pàdé nígbà ìṣòro: bí a ṣe lè tọ́jú nǹkan oṣù pẹ̀lú iyì nígbà tí gbogbo ohun tí a mọ̀ ti pòórá.
Yálà omíyalé ní Bayelsa ni, sísá kúrò nílé nítorí ogun ní Àríwá-Ìlà-Oòrùn, tàbí ohun amáyédẹrùn tí ó dẹnu kọlẹ̀ lójijì ní ìlú ńlá, pàjáwìrì kì í dúró de nǹkan oṣù. Síbẹ̀, ìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù (MHM) ṣì jẹ́ ọ̀kan lára ohun tí a máa ń gbàgbé jù nínú ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ yìí ń fi àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin sílẹ̀ nínú ewu àti ìtìjú, ó sì sábà máa ń fipá mú wọn láti lo ohun eléwu tí ó ń halẹ̀ mọ́ ìlera àti iyì wọn.
Ìdí tí ìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù fi ṣe pàtàkì nígbà pàjáwìrì
Nígbà tí àjálù bá dé, yálà omíyalé, ogun, tàbí ohun amáyédẹrùn tí ó dẹnu kọlẹ̀, ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn sábà máa ń dá lórí oúnjẹ, ibùgbé, àti ìtọ́jú ìlera. Ìmọ́tótó nǹkan oṣù sábà máa ń di ohun tí a rántí lẹ́yìn, tí a kà sí “ọ̀rọ̀ obìnrin” dípò ohun tí gbogbo ènìyàn nílò ní ìpìlẹ̀. Àìkíyèsí yìí ní àbájáde tó burú.
Nígbà pàjáwìrì, àìsí àtìlẹ́yìn MHM tó péye ń kan gbogbo apá àlàáfíà obìnrin. Ìlera ara ń bàjẹ́ nígbà tí àwọn obìnrin bá ń lo ohun tí kò mọ́. Ìlera ọpọlọ ń burú sí i nítorí ìyọnu títọ́jú nǹkan oṣù láìsí àṣírí tàbí ohun èlò. Àǹfààní ẹ̀kọ́ ń pòórá nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá pa ilé-ìwé jẹ nítorí wọn kò lè tọ́jú nǹkan oṣù wọn láìléwu. Kíkópa nínú ọrọ̀ ajé ń dúró nígbà tí àwọn obìnrin kò bá lè kúrò ní ibùgbé nígbà nǹkan oṣù.
Ipò Nàìjíríà ní àwọn ìṣòro pàtó. Ojú ọjọ́ wa túmọ̀ sí pé ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ ń wáyé pẹ̀lú ooru àti ọ̀rinrin. Àìtó ohun amáyédẹrùn WASH (omi, ìmọ́tótó àti ìlera) ní ọ̀pọ̀ ibi pàjáwìrì mú kí ìmọ́tótó ṣòro gan-an. Èèwọ̀ àṣà ń dènà ọ̀rọ̀ gbangba kódà nígbà tí ẹ̀mí wà nínú ewu. Àgọ́ tí ọ̀pọ̀ ìran ń gbé pọ̀ kò fi bẹ́ẹ̀ ní àṣírí. Àwọn nǹkan wọ̀nyí ń papọ̀ di ohun tí àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn ń pè ní “ewu tí ó ń kóra jọ” (compounded vulnerability), níbi tí àìdọ́gba tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ ti ń jinlẹ̀ sí i nígbà ìṣòro.
Ohun tí a lè pè ní ipò MHM pàjáwìrì
Ipò MHM pàjáwìrì ń wáyé nígbàkígbà tí ọ̀nà ìmọ́tótó nǹkan oṣù lásán kò bá ṣeé ṣe mọ́ nítorí ìdàrúdàpọ̀ òjijì. Èyí kan àjálù àdánidá bí omíyalé ọdọọdún tí ó ń kan àwọn agbègbè káàkiri Ìpínlẹ̀ Kogi, Delta, Bayelsa, àti Anambra, tí ó ń lé ẹgbẹẹgbẹ̀rún ìdílé lọ sí àgọ́ onígbà díẹ̀ tí kò ní ohun èlò tó pọ̀.
Ogun àti àìléwu ń fa ipò pàjáwìrì tí ó pẹ́. Ní Àríwá-Ìlà-Oòrùn Nàìjíríà, lílé ènìyàn kúrò nílé tí ó ń bá a lọ ti fa ipò pàjáwìrì ọlọ́dún púpọ̀ níbi tí àwọn obìnrin ti ń tọ́jú nǹkan oṣù wọn ní àgọ́ tí kò ní àṣírí ìpìlẹ̀ àti omi. Èyí kì í ṣe ìdàrúdàpọ̀ onígbà díẹ̀, bí kò ṣe ìṣòro tí ó pẹ́ tí ó nílò ojútùú tí ó lè pẹ́.
Pàjáwìrì ohun amáyédẹrùn náà wà lára. Nígbà tí NEPA bá kùnà fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀, nígbà tí omi bá dúró lójijì, nígbà tí ètò ìmọ́tótó bá dẹnu kọlẹ̀, àwọn obìnrin ń dojú kọ ipò MHM pàjáwìrì kódà nínú ilé wọn. Àwọn ará ìlú ní Èkó tàbí Àbújá mọ èyí dáadáa. Páìpù omi ńlá tí ó bẹ́ tàbí iná tí ó lọ fún ìgbà pípẹ́ lè sọ ìtọ́jú nǹkan oṣù lásán di ìṣòro láàrin òru kan.
Pàjáwìrì ìlera tún ń fi ìpele mìíràn kún un. Kíkó àwọn ènìyàn kúrò ní ilé-ìwòsàn, ìyàsọ́tọ̀ (quarantine), tàbí ìṣòro ìlera gbogbogbò bí àjàkálẹ̀ àrùn COVID-19 fa ìṣòro MHM pàjáwìrì kódà fún àwọn obìnrin tí kò kúrò nílé rí. Lójijì, rírí ohun èlò di ohun tí ó ṣòro tàbí tí kò ṣeé ṣe.
Àwọn ìṣòro pàtàkì tí àwọn obìnrin ń dojú kọ nígbà ìṣòro
Àìtó omi ló gbapò kìíní nínú ìṣòro MHM pàjáwìrì. Fífọ ohun tí a lè tún lò tàbí kódà ìmọ́tótó ara ìpìlẹ̀ nílò omi tí wọ́n sábà máa ń pín díẹ̀díẹ̀ fún mímu àti sísè. Ní àgọ́ àwọn tí a lé kúrò nílé, ibi tí a ti ń pọn omi lè jìnnà, kí èrò pọ̀ níbẹ̀, tàbí kí ẹlòmíràn máa ṣàkóso rẹ̀. Àwọn obìnrin sọ pé àwọn ń rìn ọ̀pọ̀ kìlómítà ní ọ̀pọ̀ ìgbà lójúmọ́ láti ṣàn aṣọ lásán, èyí sì ń mú ewu ìwà ipá àti àárẹ̀ pọ̀ sí i.
Àṣírí ń pòórá ní ibi pàjáwìrì. Ibùgbé àjùmọ̀lò, ibi ìsùn àjùmọ̀ṣe, àti ibi ìfọṣọ gbangba kò ní ààyè fún pípààrọ̀ tàbí fífọ̀ ní àṣírí. Ọ̀pọ̀ àgọ́ ní ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbangba tàbí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ àjùmọ̀lò péré, níbi tí pípààrọ̀ ohun èlò nǹkan oṣù fẹ́rẹ̀ẹ́ má ṣeé ṣe láìjẹ́ pé àwọn ẹlòmíràn kíyè sí i. Ìtìjú àti ìyọnu tí èyí ń fà ń mú ìṣòro ara burú sí i.
Ìdàrúdàpọ̀ ọ̀nà ìpèsè ọjà ń dí ọ̀nà sí ohun èlò nǹkan oṣù. Ṣọ́ọ̀bù ń tì, ọjà ń pòórá, ọkọ̀ ń dúró. Kódà nígbà tí ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn bá dé, ohun èlò nǹkan oṣù kì í fi bẹ́ẹ̀ wà níbẹ̀. Ìwádìí kan lórí pínpín ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì ní Nàìjíríà rí i pé 18% péré ló ní ohun èlò nǹkan oṣù èyíkéyìí, àwọn tí ó sì ní sábà máa ń pèsè pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan 2-3 péré fún obìnrin kọ̀ọ̀kan, èyí tí kò fi bẹ́ẹ̀ tó fún ìgbà nǹkan oṣù kan.
Ìṣòro ààbò ń pọ̀ sí i nígbà nǹkan oṣù. Àwọn obìnrin tí ń fọ nǹkan ní odò tàbí ní ibi omi tí ó jìnnà wà nínú ewu ìkọlù jù. Lílọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ lóru nígbà nǹkan oṣù ń mú ewu pọ̀ sí i ní àgọ́ tí kò ní iná tó. Ìnílò láti da ohun èlò nù lè fipá mú àwọn obìnrin lọ sí ibi tí ó léwu. Èyí kì í ṣe àròsọ, bí kò ṣe òtítọ́ tí a ti kọ sílẹ̀ ní ibi pàjáwìrì ní Nàìjíríà.
Bí MHM tí kò péye ṣe ń kan ìlera àti iyì
Àkóràn ojú ọ̀nà ìbímọ ń pọ̀ sí i gidigidi nígbà pàjáwìrì nígbà tí àwọn obìnrin bá ń lo ohun tí kò mọ́. Ìwádìí lórí àwọn tí a lé kúrò nílé ní Nàìjíríà rí i pé iye àkóràn ga ní ìlọ́po mẹ́ta sí mẹ́rin ju ti àtẹ̀yìnwá lọ, èyí tí ó ní í ṣe tààrà pẹ̀lú lílo aṣọ tí a kò fọ̀, ìwé ìròyìn, tàbí ohun mìíràn tí a fi ṣe àfidípò. Àwọn àkóràn yìí ń fa ìrora àti ìnira lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n lè yọrí sí ìṣòro ńlá, títí kan àrùn ìgbóná inú apá ìbàdí (pelvic inflammatory disease) àti ìṣòro ìbímọ.
Ipa lórí ìlera ọpọlọ sábà máa ń pẹ́ ju pàjáwìrì náà fúnra rẹ̀ lọ. Ìwádìí pẹ̀lú àwọn obìnrin tí a lé kúrò nílé ní Ìpínlẹ̀ Borno fi hàn pé ìtìjú nǹkan oṣù nígbà pàjáwìrì dá kún àníyàn àti ìsoríkọ́ fún ìgbà pípẹ́. Ìyọnu láti máa fi nǹkan oṣù pamọ́ nígbà gbogbo, ẹ̀rù pé ẹ̀jẹ̀ yóò jò níbi tí èrò pọ̀ sí, àti àìlè tọ́jú nǹkan oṣù pẹ̀lú iyì fa ọgbẹ́ ọkàn tí ó ṣì wà lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún.
Ìdàrúdàpọ̀ ẹ̀kọ́ ń kan àwọn ọmọbìnrin gidigidi. Nígbà tí pàjáwìrì bá bọ́ sí àsìkò nǹkan oṣù, àwọn ọmọbìnrin ọjọ́ orí ilé-ìwé ní ibùdó ẹ̀kọ́ onígbà díẹ̀ sábà máa ń dúró sílé pátápátá. Pípa ọjọ́ 4-5 jẹ lóṣooṣù nínú ẹ̀kọ́ tí ó ti dàrú tẹ́lẹ̀ ń fa àlàfo tí ó di títí láé. Àwọn olùkọ́ ní ilé-ìwé IDP (àwọn tí a lé kúrò nílé nínú orílẹ̀-èdè wọn) sọ pé ìṣòro ìtọ́jú nǹkan oṣù dá kún un gidigidi pé àwọn ọmọbìnrin ń fi ilé-ìwé sílẹ̀ títí láé lẹ́yìn tí a lé wọn kúrò nílé.
Ìyàsọ́tọ̀ láwùjọ ń pọ̀ sí i nígbà tí èèwọ̀ àṣà bá pàdé ipò pàjáwìrì. Ní àwọn agbègbè kan ní àríwá Nàìjíríà, àwọn obìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù ní àwọn ìkálọ́wọ́kò kan nípa àṣà. Ní ipò lásán, àwọn àṣà yìí wà nínú ìlànà àṣà tí gbogbo ènìyàn lóye. Nígbà pàjáwìrì, wọ́n lè yọrí sí ìyàsọ́tọ̀ pátápátá, tí wọn kò ní jẹ́ kí àwọn obìnrin kópa nínú pínpín oúnjẹ, ìpinnu àwùjọ, tàbí iṣẹ́ àtìlẹ́yìn.
Àìlágbára nípa ọrọ̀ ajé ń jinlẹ̀ sí i nígbà tí àwọn obìnrin kò bá lè kópa nínú iṣẹ́ ìgbé ayé nígbà nǹkan oṣù. Ní àgọ́ níbi tí àwọn obìnrin ì bá ti máa ṣe òwò kékeré, sè oúnjẹ, tàbí wá owó lọ́nà mìíràn, ìkálọ́wọ́kò nítorí nǹkan oṣù àti àìsí àtìlẹ́yìn MHM tó péye ń fipá mú wọn láti dá gbogbo iṣẹ́ ajé dúró, èyí sì ń mú òṣì àti ìgbáralé pọ̀ sí i.
Àwọn ohun pàtàkì nínú MHM pàjáwìrì – Kíkọ́ ìdáhùn yín
MHM pàjáwìrì tí ó ń ṣiṣẹ́ nílò àfiyèsí tí a ṣètò lórí àwọn ohun mẹ́rin tí ó so pọ̀. Kò sí èyí tí ó lè dá ṣiṣẹ́. Mímọ bí àwọn nǹkan yìí ṣe ń ti ara wọn lẹ́yìn ń ran ẹnì kọ̀ọ̀kan lọ́wọ́ láti múra sílẹ̀, ó sì ń ran àwọn àjọ lọ́wọ́ láti dáhùn dáadáa jù.
Ohun èlò nǹkan oṣù – Yíyan ohun tí ó ń ṣiṣẹ́ nígbà ìṣòro
Pádì nǹkan oṣù tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ni ojútùú pàjáwìrì tí ó wúlò jù fún ipò Nàìjíríà. Yàtọ̀ sí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ó nílò ìpèsè tuntun nígbà gbogbo, iye díẹ̀ pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára lè pẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún kódà ní ipò tí ó le. Wọn kò gbára lé ọ̀nà ìpèsè ọjà tí ń ṣiṣẹ́ tàbí pínpín ìrànlọ́wọ́ tí ó lè máà dé láéláé.
Fún ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì, gbogbo ilé tí ó ní ẹni tí ń ṣe nǹkan oṣù gbọ́dọ̀ ní ìpèsè pàjáwìrì tí a yà sọ́tọ̀. Èyí túmọ̀ sí pádì 4-6 tí a lè fọ̀ fún ẹnì kọ̀ọ̀kan, tí ó yàtọ̀ sí èyí tí a ń lò lójoojúmọ́. Ẹ tọ́jú wọn sínú àpò tí omi kò lè wọ̀ nínú àpò ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì, pẹ̀lú àwọn ohun pàtàkì mìíràn bí ìwé àṣẹ àti oògùn. Nígbà tí ìṣòro bá dé, àwọn pádì yìí yóò bá yín lọ, wọn kò nílò fìríìjì, wọn kò nílò ibi ìtọ́jú àkànṣe, wọn kò sì gba ààyè púpọ̀.
Àǹfààní rẹ̀ ń hàn kedere ní ipò pàjáwìrì gidi. Àwọn obìnrin ní àgọ́ Internally Displaced Persons (IDP) ní Maiduguri sọ pé pádì tí a lè fọ̀ yí ìrírí wọn padà. Dípò kí wọ́n gbára lé pínpín ìrànlọ́wọ́ tí kì í dé déédéé tàbí rírà ní ṣọ́ọ̀bù àgọ́ tí ó wọ́n, wọ́n lè tọ́jú nǹkan oṣù wọn fúnra wọn fún ọ̀pọ̀ oṣù tàbí ọdún pẹ̀lú pádì díẹ̀ péré. Òmìnira yìí ṣe pàtàkì gan-an nígbà tí gbogbo nǹkan mìíràn kò dájú tí ẹlòmíràn sì ń ṣàkóso rẹ̀.
Dídára ohun èlò ló ń pinnu àṣeyọrí ní lílò pàjáwìrì. Pádì gbọ́dọ̀ fara da fífọ̀ pẹ̀lú omi èyíkéyìí tí ó bá wà, yálà omi odò, omi kànga, tàbí omi ẹ̀rọ tí kò pọ̀. Wọ́n gbọ́dọ̀ gbẹ kíákíá ní ìwọ̀nba nínú ọ̀rinrin láìsí ibi sísá àkànṣe. Wọn kò gbọ́dọ̀ jò bí a tilẹ̀ ń lò wọ́n léraléra tí a sì ń fọ̀ wọ́n lọ́nà tí kò pé. Pádì tí a lè fọ̀ tí kò dára sábà máa ń kùnà nínú àyẹ̀wò yìí, èyí sì ń fa ìbínú àti ìfiṣòfò. Dídára ṣe pàtàkì nígbà pàjáwìrì ju ìgbàkígbà mìíràn lọ.
Omi, ìmọ́tótó, àti ìlera (WASH)
Rírí omi ló ń pinnu bóyá ohun èlò tí a lè fọ̀ ṣì ṣeé lò. Àwọn obìnrin nílò omi tí ó tó, kì í ṣe fún mímu àti sísè nìkan, ṣùgbọ́n fún fífọ ohun èlò nǹkan oṣù. Ìlànà ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn dámọ̀ràn lítà 15-20 fún ẹnì kọ̀ọ̀kan lójoojúmọ́, ṣùgbọ́n ipò pàjáwìrì sábà máa ń pèsè lítà 5-7 péré. Èyí ń fipá mú wọn láti ṣe àṣàyàn tí kò ṣeé ṣe láàrin ìmọ́tótó ìpìlẹ̀ àti àwọn ohun pàtàkì mìíràn.
Ọgbọ́n lílo omi dáadáa ń ṣèrànwọ́ láti mú kí omi díẹ̀ tó. Fífọ pádì nílò omi tí ó kéré ju bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe rò lọ. Bàsíà kékeré tí ó ní lítà 1-2 tó fún ṣíṣàn àkọ́kọ́. Ọṣẹ ṣe pàtàkì ju iye omi lọ. Omi tútù ń ṣiṣẹ́ dáadáa bí omi gbígbóná fún ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù bí a bá lò ó kíákíá. Àwọn ọgbọ́n yìí, tí a sábà máa ń kọ́ nítorí ìnílò nínú ilé Nàìjíríà tí ń dojú kọ ìṣòro NEPA, wúlò gidigidi nígbà pàjáwìrì.
Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ gbọ́dọ̀ ní ohun tí a nílò fún nǹkan oṣù. Èyí túmọ̀ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ìlẹ̀kùn rẹ̀ ń tì, ìkọ́ fún gbígbé àpò kọ́, pẹpẹ kékeré fún gbígbé ohun èlò mímọ́ sí, àti iná tó tó fún lílò lóru. Ọ̀pọ̀ ilé ìgbọ̀nsẹ̀ pàjáwìrì kò ní ìkankan nínú àwọn nǹkan yìí. Àwọn obìnrin sọ pé àwọn ń bẹ̀rẹ̀ nínú ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tí ó ṣókùnkùn, tí kò ní ìlẹ̀kùn, tí wọ́n ń gbìyànjú láti pààrọ̀ pádì nígbà tí wọ́n fi ẹnu mú tọ́ọ̀ṣì, tí wọ́n sì ń gbé nǹkan ró sórí ilẹ̀ tí kò tẹ́jú. Ìjà fún ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó dára jù gbọ́dọ̀ jẹ́ apá kan gbogbo ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn.
Ohun ìmọ́tótó yàtọ̀ sí omi ní ọṣẹ nínú, èyí tí ó ṣe pàtàkì fún wíwẹ̀ ara àti fún fífọ pádì tí a lè fọ̀. Ọṣẹ líle (bar soap) ń ṣiṣẹ́ ju ọṣẹ olómi lọ ní ibi pàjáwìrì nítorí kò nílò ìgò tàbí pínpín ní ìṣọ́ra. Ọṣẹ kan ṣoṣo lè pẹ́ fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀ bí a bá ń lò ó ní pàtàkì fún fífọ ọwọ́ àti fífọ pádì. Aṣọ kéékèèké fún nínu ọwọ́ àti ojú nǹkan tún ń ṣèrànwọ́ láti máa wà ní mímọ́ nígbà tí kò bá sí aṣọ ìnura.
Ọ̀rọ̀ àṣírí àti iyì
Ibi àdáni fún pípààrọ̀ ń yí ìrírí pàjáwìrì padà. Kódà ní àgọ́ tí èrò pọ̀ sí, ojútùú ọlọ́gbọ́n wà. Àwọn obìnrin Nàìjíríà kan ń ṣètò ọ̀nà àṣírí láàrin ara wọn, níbi tí àwọn tí ó jọ ń gbé inú àgọ́ kan ti ń ṣe igun àdáni onígbà díẹ̀ pẹ̀lú aṣọ tí wọ́n so kọ́, tàbí àmì tí wọ́n jọ fohùn ṣọ̀kan lé lórí tí ó túmọ̀ sí “ẹ jọ̀wọ́ ẹ dúró síta fún ìṣẹ́jú kan.” Àwọn ojútùú tí àwùjọ fúnra wọn ṣe yìí sábà máa ń ṣiṣẹ́ ju ètò oníbọ̀ọ́dé lọ.
Ibi sísá aṣọ ní ìṣòro pàtàkì nítorí aṣọ nǹkan oṣù gbọ́dọ̀ gbẹ pátápátá láti dènà bakitéríà àti òórùn, síbẹ̀ ọ̀pọ̀ àṣà fẹ́ràn kí a sá a níbi tí kò hàn sí gbogbo ènìyàn. Àwọn obìnrin ń dá ọgbọ́n bí sísá pádì sínú àpò ìrọ̀rí, lábẹ́ ẹní ìsùn, tàbí sínú àpò aṣọ àkànṣe tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá tí ó sì ń fi ohun inú rẹ̀ pamọ́. Nínú ooru Nàìjíríà, nǹkan ń tètè gbẹ díẹ̀ kódà láìsí oòrùn tààrà.
Ọ̀nà ìdàlẹ̀ ṣe pàtàkì fún àwọn tí ń lo pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tàbí tí ó nílò láti da pádì tí a lè fọ̀ tí ó ti bàjẹ́ nù. Ibi pàjáwìrì sábà máa ń ṣàìní ètò ìṣàkóso ìdọ̀tí tó péye. Sísun lè máà ṣeé ṣe bí epo bá wọ́n. Bíbò mọ́lẹ̀ nílò irinṣẹ́ àti ibi tí ó yẹ. Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kòtò ń kún àkúnya. Àwọn àgọ́ kan ti ṣe ètò ìdàlẹ̀ ìdọ̀tí nǹkan oṣù pàtàkì, ṣùgbọ́n wọn kò wọ́pọ̀. Àwọn obìnrin nílò ìtọ́sọ́nà tí ó ṣe kedere lórí ìdàlẹ̀ tí kò léwu tí kò ní fa ewu fún àyíká tàbí àbùkù láwùjọ.
Ọ̀nà ìtọ́jú ń dáàbò bo ohun èlò mímọ́, ó sì ń jẹ́ kí a lè mú èyí tí a ti lò tí ó ń dúró de fífọ̀ pẹ̀lú iyì. Àpò tí omi kò lè wọ̀ ń ṣe iṣẹ́ méjèèjì, ṣùgbọ́n kódà ọ̀rá lásán ń ṣiṣẹ́ bí a bá dì í dáadáa. Àpò pàjáwìrì gbọ́dọ̀ ní ọ̀pọ̀ àpò kéékèèké fún iṣẹ́ yìí. Ẹ má ṣe fojú kéré ipa tí níní ibi ìtọ́jú tí ó mọ́, tí ó sì wà létòlétò ń ní lórí ọkàn. Iyì kéékèèké ṣe pàtàkì gan-an nígbà tí gbogbo nǹkan mìíràn dà bí rúdurùdu.
Àwọn ìgbésẹ̀ tó wúlò fún ìmúrasílẹ̀ MHM pàjáwìrì
Ìmúrasílẹ̀ ló ń ṣe ìyàtọ̀ láàrin títọ́jú nǹkan oṣù pẹ̀lú iyì díẹ̀ nígbà pàjáwìrì àti níní ìṣòro lórí ìṣòro. Yálà ẹ jẹ́ obìnrin kan tí ń múra ilé rẹ̀ sílẹ̀ tàbí àjọ tí ń múra láti sin àwùjọ, àwọn ìgbésẹ̀ tó wúlò yìí ń kọ́ agbára láti fara da.
Kíkó àpò MHM pàjáwìrì tiyín jọ
Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àpótí tí omi kò lè wọ̀ tí ó tóbi tó láti gba ohun èlò fún gbogbo ẹni tí ń ṣe nǹkan oṣù nínú ilé. Àpótí ike tí ìdérí rẹ̀ dì mọ́ dáadáa dára, ó ń ná nǹkan bí ₦1,500-₦3,000 ní ọjà Nàìjíríà. Ẹ kọ orúkọ sí i ní kedere, kí ẹ sì tọ́jú rẹ̀ sí ibi tí ọwọ́ lè tètè tó, tí gbogbo ẹbí mọ̀.
Ẹ fi pádì 4-6 tí a lè fọ̀ fún ẹnì kọ̀ọ̀kan sí i gẹ́gẹ́ bí ìpìlẹ̀. Ẹ yan pádì tí agbára fífa omi mu wọn yàtọ̀ síra láti bá oríṣiríṣi bí ẹ̀jẹ̀ ṣe ń wá mu. Pádì fífúyẹ́ méjì, àárín mẹ́ta, àti èyí tí ó wúwo kan fún ẹnì kọ̀ọ̀kan tó fún ọ̀pọ̀ ipò. Ẹ fi àpò ìtọ́jú kan fún ẹnì kọ̀ọ̀kan kún un fún pádì mímọ́, àti òmíràn fún pádì tí a ti lò tí ó ń dúró de fífọ̀. Àwọn àpò yìí gbọ́dọ̀ jẹ́ èyí tí omi kò lè wọ̀ tí a sì lè dì pa.
Ohun èlò fún ìrora gbọ́dọ̀ wà nínú gbogbo àpò pàjáwìrì. Paracetamol tàbí ibuprofen ń mú ìrora rọlẹ̀ nígbà tí ìyọnu àti ìgbé ayé tí ó dàrú bá mú ìrora inú burú sí i. Ẹ fi ó kéré tán ìpèsè ọjọ́ 30 fún ẹnì kọ̀ọ̀kan sí i. Ẹ fi oògùn tí dókítà kọ sílẹ̀ tí ẹnikẹ́ni ń lò fún nǹkan oṣù kún un. Ipò pàjáwìrì ń da ọ̀nà sí ìtọ́jú ìlera rú, nítorí náà níní ìpèsè àfikún ṣe pàtàkì gan-an.
Ohun èlò ìmọ́tótó ló ń parí àpò náà. Ẹ kó ọṣẹ lásán díẹ̀, ìgò kékeré hand sanitizer, aṣọ ìnura kéékèèké díẹ̀, àti páálí abẹ́rẹ́ ìdì (safety pins) kan. Abẹ́rẹ́ ìdì lè dà bí ohun àtijọ́, ṣùgbọ́n wọ́n wúlò gan-an fún dídì pádì mú nígbà tí kò sí pátá tó yẹ tàbí nígbà tí rọ́bà pátá bá bàjẹ́. Ẹ tún fi tọ́ọ̀ṣì kékeré kan sí i nítorí ibùdó pàjáwìrì sábà máa ń ṣàìní iná, pípààrọ̀ lóru sì máa ń ṣòro.
Ìwé ìsọfúnni ń ṣèrànwọ́ ní àkókò ìyọnu nígbà tí ríronú bí ó ti yẹ bá ṣòro. Ẹ fi ìlànà kíkọ tí ó rọrùn lórí bí a ṣe ń lo pádì tí a lè fọ̀ àti bí a ṣe ń tọ́jú rẹ̀ sí i. Ẹ fi nọ́ńbà ìpè pàjáwìrì ti iṣẹ́ ìlera obìnrin tàbí àwọn àjọ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn ní agbègbè yín kún un. Ẹ fi àkọsílẹ̀ ibi tí ẹ ti lè rí ìrànlọ́wọ́ sí i bí ohun èlò bá tán tàbí bí ìṣòro ìlera bá wáyé.
Ẹ ṣàyẹ̀wò àpò yìí kí ẹ sì tún un ṣe ní gbogbo oṣù mẹ́fà. Ẹ wò ó pé pádì ṣì wà ní ipò tó dára, pé oògùn kò tíì kọjá ọjọ́ ìparí, àti pé ọṣẹ kò tíì yọ́ tàbí ní òórùn. Ẹ ṣe àtúnṣe sí ohun èlò bí ohun tí àwọn ará ilé nílò ṣe ń yí padà. Ẹ máa wo àpò yìí bí ìpèsè pàjáwìrì mìíràn – ìmúrasílẹ̀ pàtàkì fún ipò tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀.
Ìmúrasílẹ̀ àwùjọ àti ilé
Ìjíròrò ìdílé ń dènà ìdàrúdàpọ̀ nígbà pàjáwìrì gidi. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa ohun tí a nílò fún nǹkan oṣù ní gbangba pẹ̀lú gbogbo ará ilé tí ó ti dàgbà tó láti lóye. Gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ mọ ibi tí àpò pàjáwìrì wà àti ìdí tí ohun èlò yìí fi ṣe pàtàkì. Ìṣípayá yìí ń dènà kí wọ́n má da ohun èlò náà nù gẹ́gẹ́ bí “ohun tí kò pọndandan” bí sísá kúrò nílé bá nílò ìpinnu kíákíá lórí ohun tí a ó gbé.
Ẹ dá àwọn ibi tí kò léwu mọ̀ ní agbègbè yín níbi tí àwọn obìnrin ti lè rí omi àti àṣírí nígbà pàjáwìrì. Èyí lè jẹ́ ilé aládùúgbò tí ó ní kànga, ilé àwùjọ tí omi ń wá déédéé, tàbí ilé ìjọsìn tí ó lè jẹ́ ibùgbé onígbà díẹ̀. Mímọ àwọn ibi yìí ṣáájú ń dín ìyọnu kù nígbà ìṣòro gidi.
Ẹ kọ́ àjọṣe àtìlẹ́yìn pẹ̀lú àwọn obìnrin mìíràn ní agbègbè yín. Ní Kano, àwọn ẹgbẹ́ obìnrin ti ṣètò “ẹgbẹ́ ìmúrasílẹ̀ nǹkan oṣù” níbi tí wọ́n ti ń da owó pọ̀ láti ra ohun èlò pàjáwìrì ní ọ̀pọ̀, tí wọ́n ń pín ìsọfúnni nípa bí wọ́n ṣe tọ́jú MHM nígbà omíyalé tó kọjá, tí wọ́n sì ti pinnu láti ti ara wọn lẹ́yìn bí ìṣòro bá dé. Àwọn àjọṣe yìí ṣeé gbára lé ju gbígbára lé ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn láti òde pátápátá lọ.
Ẹ ṣe ìdánrawò ètò ìdáhùn pàjáwìrì yín. Èyí lè dà bí àṣejù títí ẹ ó fi ní ìrírí ìṣòro gidi. Mímọ ibi tí ohun èlò MHM yín wà gẹ́lẹ́, bí ẹ ṣe lè dì wọ́n kíákíá, àti ẹni tí yóò gbé kí ni nígbà sísá kúrò nílé ń dènà kí ohun pàtàkì má ṣẹ́kù sílẹ̀. Àwọn ìdílé ní agbègbè Lokoja àti Makurdi tí omíyalé máa ń kọlù sọ pé ìdánrawò sísá kúrò nílé, títí kan gbígbé àpò MHM pàjáwìrì, mú kí sísá kúrò nílé gidi dín ìpalára ọkàn kù gidigidi.
Ìmúrasílẹ̀ àwọn àjọ àti ilé-iṣẹ́
Àwọn ilé-ìwé ní agbègbè tí omíyalé tàbí ogun máa ń kọlù gbọ́dọ̀ ní ohun èlò MHM pàjáwìrì fún àwọn akẹ́kọ̀ọ́bìnrin àti òṣìṣẹ́ obìnrin. Ilé-ìwé tí ó ní ọmọbìnrin 200 nílò nǹkan bí pádì pàjáwìrì 100-150, tí a tọ́jú sí ibi tí omi kò lè dé tí a sì ń ṣàyẹ̀wò déédéé. Ìnáwó kékeré yìí ń rí i dájú pé nígbà tí a bá lé ènìyàn kúrò nílé tàbí tí ohun amáyédẹrùn bá kùnà, àwọn ọmọbìnrin lè máa lọ sí ilé-ìwé láìléwu.
Àwọn ilé-ìwòsàn gbọ́dọ̀ fi MHM sí ipò àkọ́kọ́ nínú ètò ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì wọn. Èyí túmọ̀ sí níní ohun èlò nǹkan oṣù pẹ̀lú àwọn ohun èlò ìlera mìíràn, kíkọ́ òṣìṣẹ́ nípa àtìlẹ́yìn MHM pàjáwìrì, àti rírí i dájú pé ilé náà ní ibi àdáni tó yẹ. Àwọn ilé-ìwòsàn tí ń sin àwọn IDP ní Àbújá àti agbègbè rẹ̀ ti rí i pé fífúnni ní àtìlẹ́yìn MHM ń mú kí àwọn obìnrin túbọ̀ fẹ́ wá gba ìtọ́jú ìlera mìíràn.
Àwọn NGO àti àjọ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn gbọ́dọ̀ fi MHM sínú gbogbo ètò ìdáhùn sí pàjáwìrì, kí wọ́n má kà á sí àfikún tí kò pọndandan. Àyẹ̀wò àkọ́kọ́ gbọ́dọ̀ béèrè lọ́wọ́ àwọn obìnrin tààrà nípa ohun tí wọ́n nílò àti ìṣòro wọn nípa nǹkan oṣù. Ètò pínpín gbọ́dọ̀ ní ohun èlò nǹkan oṣù láti ìfiránṣẹ́ àkọ́kọ́, kí wọ́n má dúró de pínpín “àkànṣe” lẹ́yìn náà. Àwòrán ibùgbé gbọ́dọ̀ ní àṣírí àti ibi ìfọṣọ láti ìbẹ̀rẹ̀.
Àwọn àjọ ẹ̀sìn ń kó ipa pàtàkì ní àwùjọ Nàìjíríà, wọ́n sì lè lo ìgbẹ́kẹ̀lé yìí láti ṣe àtìlẹ́yìn fún MHM nígbà pàjáwìrì. Mọ́ṣáláṣí àti ṣọ́ọ̀ṣì sábà máa ń jẹ́ ibùgbé onígbà díẹ̀ tàbí ibi pínpín. Fífi MHM sínú ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì wọn, kíkọ́ àwọn aṣáájú ẹ̀sìn nípa ìjẹ́pàtàkì iyì nígbà nǹkan oṣù, àti ṣíṣe ètò àtìlẹ́yìn tí ó bá àṣà mu lè dé ọ̀dọ̀ àwọn obìnrin tí kò lè lọ sí iṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ tí kì í ṣe ti ẹ̀sìn.
Pádì wa tí a lè tún lò
Àǹfààní fífi MHM sí ipò àkọ́kọ́ nínú ìdáhùn sí pàjáwìrì
Bíbójú tó ìmọ́tótó nǹkan oṣù nígbà pàjáwìrì ń mú àǹfààní wá tí ó kọjá ojútùú lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn àǹfààní yìí ń tàn dé ọ̀dọ̀ ẹnì kọ̀ọ̀kan, ìdílé, àwùjọ, àti àbájáde ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn lápapọ̀.
Ààbò ìlera àti ìdènà àrùn
MHM tó péye nígbà pàjáwìrì ń dènà àkóràn ojú ọ̀nà ìbímọ tí ó lè fa ìṣòro ní gbogbo ayé. Nígbà tí àwọn obìnrin bá ní ohun èlò nǹkan oṣù mímọ́, omi tó tó fún fífọ̀, àti ibi àdáni fún pípààrọ̀, iye àkóràn ń lọ sílẹ̀ gidigidi. Ìwádìí tí ó fi àgọ́ IDP tí ó ní àtìlẹ́yìn MHM tó péye wé àwọn tí kò ní rí i pé iye àkóràn kéré ní 60-70% ní ibi tí àtìlẹ́yìn wà dáadáa.
Ìtọ́jú ìrora ń dára sí i nígbà tí àwọn obìnrin bá rí ohun èlò tó yẹ àti oògùn ìrora. Ìrora inú nígbà nǹkan oṣù ń burú sí i nígbà ìyọnu, ipò pàjáwìrì sì jẹ́ ìyọnu tí ó ga jù. Níní ìlànà tí a mọ̀, ohun èlò tó tó, àti oògùn ìrora ń ran àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti máa ṣiṣẹ́ kí wọ́n sì máa kópa dípò kí ìrora dá wọn dúró. Èyí ṣe pàtàkì fún àlàáfíà ẹnì kọ̀ọ̀kan, àti fún agbára àwùjọ láti fara da, nítorí àwọn obìnrin ló sábà máa ń gbé ẹrù ìtọ́jú ńlá.
Àǹfààní ìlera ọpọlọ ń wáyé nígbà tí a bá pèsè ohun ìpìlẹ̀ fún iyì. Àwọn obìnrin ń sọ léraléra pé títọ́jú nǹkan oṣù wọn dáadáa nígbà pàjáwìrì ń dín ìyọnu àti àníyàn wọn kù gidigidi. Nígbà tí ẹ bá ń ṣàníyàn nípa gbogbo nǹkan láti ààbò dé oúnjẹ dé ibùgbé, kí ẹ má tún ní láti ṣàníyàn nípa jíjò ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù àti ìtìjú ń mú ìyọnu ńlá kan kúrò. Ààyè ọkàn yìí ṣe pàtàkì fún fífara da àwọn ìṣòro mìíràn.
Ipò oúnjẹ ara so mọ́ MHM lọ́nà tí a sábà máa ń gbàgbé. Àwọn obìnrin tí ń tijú nítorí nǹkan oṣù wọn máa ń dín oúnjẹ àti omi tí wọ́n ń jẹ tí wọ́n ń mu kù nígbà mìíràn, kí wọ́n lè dín lílọ sí ilé ìgbọ̀nsẹ̀ kù tàbí kí ẹ̀jẹ̀ dín kù. Èyí ń mú ìṣòro oúnjẹ tí ó ti wà tẹ́lẹ̀ nígbà pàjáwìrì burú sí i. Àtìlẹ́yìn MHM tó péye ń jẹ́ kí àwọn obìnrin máa jẹun dáadáa láìsí ìyọnu àfikún yìí.
Ìtẹ̀síwájú ẹ̀kọ́ àti ọrọ̀ ajé
Àwọn ọmọbìnrin ń máa lọ sí ibùdó ẹ̀kọ́ pàjáwìrì nígbà tí a bá pèsè ohun tí wọ́n nílò fún MHM. Ní àgọ́ IDP, wíwá sí ilé-ìwé láàrin àwọn ọ̀dọ́bìnrin ń fò láti nǹkan bí 45% sí ohun tó ju 80% lọ nígbà tí ilé-ìwé bá pèsè àtìlẹ́yìn nǹkan oṣù. Èyí ń dènà kí ìdàrúdàpọ̀ ẹ̀kọ́ má di fífi ilé-ìwé sílẹ̀ títí láé, ó sì ń dáàbò bo àǹfààní àwọn ọmọbìnrin fún ọjọ́ iwájú.
Àwọn obìnrin lè kópa nínú iṣẹ́ ìgbé ayé jálẹ̀ ìgbà nǹkan oṣù wọn nígbà tí MHM bá péye. Èyí ṣe pàtàkì ní ipò pàjáwìrì níbi tí àǹfààní láti wá owó ti wọ́n tẹ́lẹ̀. Kí obìnrin lè máa ṣe òwò kékeré, sè oúnjẹ, tàbí ṣe iṣẹ́ alágbàṣe láìdáwọ́dúró túmọ̀ sí àbájáde ọrọ̀ ajé tó dára jù fún ìdílé tí ó ti ń jìyà tẹ́lẹ̀.
Kíkópa nínú ìṣàkóso ń pọ̀ sí i nígbà tí ìṣòro ìtọ́jú nǹkan oṣù kò bá ti àwọn obìnrin sẹ́yìn. Ìpàdé àwùjọ, ètò pínpín, àti ìjókòó ìpinnu ní ibi pàjáwìrì sábà máa ń yọ àwọn obìnrin sílẹ̀ nígbà nǹkan oṣù, yálà nípasẹ̀ ìkálọ́wọ́kò àṣà tàbí ìṣòro gidi. Àtìlẹ́yìn MHM tó péye ń jẹ́ kí wọ́n lè máa kópa nínú àwọn ètò pàtàkì yìí láìdáwọ́dúró.
Ètò ìdánilẹ́kọ̀ọ́ iṣẹ́ àti ìkọ́ agbára ń dé ọ̀dọ̀ obìnrin púpọ̀ sí i nígbà tí a bá mú ìdènà MHM kúrò. Ọ̀pọ̀ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn ní ìdánilẹ́kọ̀ọ́ nínú, láti ẹ̀kọ́ mọ̀ọ́kọmọ̀ọ́kà dé iṣẹ́ ọwọ́. Pípa ọjọ́ 4-5 jẹ lóṣooṣù nítorí ìṣòro ìtọ́jú nǹkan oṣù ń kan àbájáde ẹ̀kọ́ àti iye àwọn tí ń parí ètò náà gidigidi.
Iyì, ìfúnlágbára, àti agbára àwùjọ láti dìde padà
Iyì ẹnì kọ̀ọ̀kan nígbà pàjáwìrì ń ṣe àtìlẹ́yìn fún agbára ọkàn láti dìde padà. Nígbà tí àwọn obìnrin bá lè tọ́jú nǹkan oṣù wọn ní mímọ́, ní àṣírí, àti láìsí ìtìjú, wọ́n ń ní ìbọ̀wọ̀ fún ara wọn àti ìṣàkóso tí ó ṣe pàtàkì gan-an fún bíbọ́ lọ́wọ́ ọgbẹ́ ọkàn. Àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn sọ pé bíbójú tó ohun ìpìlẹ̀ fún iyì bí MHM ń mú àbájáde ìlera ọpọlọ dára sí i gidigidi.
Ìṣọ̀kan àwùjọ ń lágbára sí i nígbà tí a bá bójú tó MHM pẹ̀lú ìfura àti láìyọ ẹnikẹ́ni sílẹ̀. Àwọn obìnrin tí ń ti ara wọn lẹ́yìn nínú ìtọ́jú nǹkan oṣù, àwùjọ tí ń ṣètò láti rí i dájú pé àṣírí àti ibùdó wà, àwọn ọkùnrin àti ọmọkùnrin tí a kọ́ láti bọ̀wọ̀ fún àwọn ìnílò yìí láìsí àbùkù – àwọn nǹkan wọ̀nyí ń kọ́ àjọṣe tí ó ń ran àwùjọ lọ́wọ́ láti la ìṣòro já kí wọ́n sì dìde padà.
Ìdọ́gba akọ àti abo ń tẹ̀síwájú nígbà tí pàjáwìrì kò bá pa àwọn obìnrin lára ju àwọn mìíràn lọ. Àtìlẹ́yìn MHM jẹ́ ní ìpìlẹ̀ nípa rírí i dájú pé ìyàtọ̀ ara kò di ẹ̀tọ́ tàbí àǹfààní tí a fi dù wọ́n. Ìdáhùn sí pàjáwìrì tí ó fi ohun tí a nílò fún nǹkan oṣù sí ipò àkọ́kọ́ pẹ̀lú àwọn ohun pàtàkì mìíràn ń fi ọ̀rọ̀ alágbára ránṣẹ́ pé a mọyì ènìyàn kíkún àwọn obìnrin.
Àyíká ń jàǹfààní nígbà tí ìdáhùn bá fi àṣàyàn tí a lè fọ̀ sí ipò àkọ́kọ́. Ibi pàjáwìrì sábà máa ń ṣe ìdọ̀tí tó pọ̀ gan-an, ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan sì ń dá kún un gidigidi ní àgọ́ tí ó ń sin ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin. Ohun èlò tí a lè fọ̀ ń dín ìdọ̀tí yìí kù ní 90% tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ, èyí sì ń dáàbò bo àyíká tí sísá kúrò nílé àti ìṣòro ti fi ìnira bá tẹ́lẹ̀.
Àwọn ìyọnu tí ó wọ́pọ̀ nípa MHM pàjáwìrì
Kódà nígbà tí àwọn ènìyàn bá lóye ìdí tí MHM fi ṣe pàtàkì nígbà pàjáwìrì, àwọn ìyọnu tó tọ́ ń wáyé nípa bí a ṣe lè ṣe é, bíbọ̀wọ̀ fún àṣà, àti bóyá ó ṣeé ṣe ní ti gidi. Dídáhùn àwọn ìyọnu yìí pẹ̀lú òtítọ́ ń fún ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì lókun.
"Ṣé MHM kì í ṣe ohun afẹ́ tí a kò lè san nígbà pàjáwìrì ìyè àti ikú?"
Ìyọnu yìí ń fi àṣàyàn èké hàn láàrin ìrànlọ́wọ́ tí ń gba ẹ̀mí là àti ohun tí a nílò fún iyì. MHM tó péye kò bá oúnjẹ, omi, ibùgbé, tàbí ìtọ́jú ìlera pàjáwìrì du nǹkan. Ó nílò ohun èlò díẹ̀ péré ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ohun pàtàkì mìíràn yìí. Ọṣẹ díẹ̀, pádì tí a lè fọ̀ díẹ̀, àti àfiyèsí sí àṣírí nínú àwòrán ibùgbé fẹ́rẹ̀ẹ́ má náni ní nǹkan kan ní ìfiwéra pẹ̀lú gbogbo owó ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn.
Síwájú sí i, MHM ń ṣe àtìlẹ́yìn tààrà fún àwọn ohun mìíràn tí ń gba ẹ̀mí là. Àwọn obìnrin tí ó lè tọ́jú nǹkan oṣù wọn láìléwu ló ṣeé ṣe jù kí wọ́n lọ sí ilé-ìwòsàn, kí wọ́n kópa nínú ètò oúnjẹ aṣaralóore, kí wọ́n pọn omi láìsí ewu tí ó pọ̀ jù, kí wọ́n sì kópa nínú gbogbo apá ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn mìíràn. MHM tí kò péye ń dí ọ̀nà sí àwọn iṣẹ́ pàtàkì mìíràn yìí.
Àríyànjiyàn owó ń wó lulẹ̀ nígbà tí a bá wo nọ́ńbà gidi. Pípèsè àtìlẹ́yìn MHM pàjáwìrì ń ná nǹkan bí ₦2,000-₦3,000 fún obìnrin kọ̀ọ̀kan fún ohun èlò tí ó ń pẹ́ fún ọ̀pọ̀ oṣù tàbí ọdún, ní ìfiwéra pẹ̀lú owó tí kì í dáwọ́ dúró láti tọ́jú àkóràn, láti pèsè àtìlẹ́yìn ìlera ọpọlọ fún ìgbà pípẹ́, tàbí láti di àlàfo ẹ̀kọ́ tí ìsánsá nítorí nǹkan oṣù fà.
Àwọn obìnrin Nàìjíríà tí ó ti ní ìrírí pàjáwìrì sọ ní kedere pé MHM kì í ṣe ohun afẹ́ lójú tiwọn. Ó ṣe pàtàkì bí oúnjẹ àti omi. Obìnrin kan láti àgọ́ IDP ní Maiduguri sọ ọ́ ní ṣókí: “Ẹ béèrè ohun tí a nílò jù. Mo sọ pé omi, oúnjẹ, àti nǹkan fún nǹkan oṣù mi. Ìwọ̀nyí kì í ṣe oríṣi ìnílò tó yàtọ̀. Gbogbo wọn ni ohun ìpìlẹ̀.”
"Ṣé sísọ̀rọ̀ nípa nǹkan oṣù kò ní tàpá sí àṣà kí ó sì dá wàhálà sílẹ̀?"
Bíbọ̀wọ̀ fún àṣà ṣe pàtàkì dájúdájú, ṣùgbọ́n ìdákẹ́jẹ́ẹ́ nígbà pàjáwìrì ń fa ìpalára tí ó ju ìjíròrò tí ó bọ̀wọ̀ fúnni tí ó sì yẹ lọ. Àwọn àwùjọ Nàìjíríà ní oríṣiríṣi àṣà nípa nǹkan oṣù, ìdáhùn sí pàjáwìrì sì gbọ́dọ̀ bọ̀wọ̀ fún oríṣiríṣi yìí nígbà tí ó ṣì ń pèsè ohun pàtàkì tí a nílò.
Àwọn ọ̀nà tí ó ń ṣiṣẹ́ ń ṣiṣẹ́ nínú ìlànà àṣà dípò kí wọ́n tako rẹ̀. Ní àwọn àwùjọ àríwá níbi tí ọ̀rọ̀ tààrà kò ti yẹ, ṣíṣiṣẹ́ nípasẹ̀ àwọn aṣáájú obìnrin tí a fọkàn tán ní àwùjọ, àwọn aṣáájú ẹ̀sìn, tàbí òṣìṣẹ́ ìlera ń jẹ́ kí a lè pín ìsọfúnni láìṣẹ ẹnikẹ́ni. Àwọn obìnrin lè gba ohun èlò àti àtìlẹ́yìn nípasẹ̀ ọ̀nà tí ó bá àṣà mu dípò pínpín gbangba níbi tí ọkùnrin àti obìnrin wà pọ̀.
Ọ̀pọ̀ ìkálọ́wọ́kò àṣà wà gan-an láti dáàbò bo iyì obìnrin nígbà nǹkan oṣù. Ìdáhùn sí pàjáwìrì tí ó fi iyì sí ipò àkọ́kọ́ ní tòótọ́ bá àwọn ìlànà ìpìlẹ̀ yìí mu, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn àṣà kan gbọ́dọ̀ yí padà. Fún àpẹẹrẹ, ìkálọ́wọ́kò àbáláyé lórí kí obìnrin tí ń ṣe nǹkan oṣù máa se oúnjẹ fún ẹlòmíràn ń fẹ́ dáàbò bo ìsinmi àti ìlera wọn. Ibi pàjáwìrì lè bọ̀wọ̀ fún ìlànà yìí nípasẹ̀ àṣà mìíràn tí ó bá ipò àgọ́ mu.
Àwọn ọkùnrin àti ọmọkùnrin nílò ẹ̀kọ́ díẹ̀ láti ṣe àtìlẹ́yìn fún MHM tí ó ń ṣiṣẹ́, ṣùgbọ́n èyí kò nílò títàpá sí àṣà. Ìsọfúnni ìpìlẹ̀ – pé àwọn obìnrin nílò àṣírí, omi, àti ohun èlò pàtó nígbà nǹkan oṣù – ṣeé sọ pẹ̀lú ọ̀wọ̀. Àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn ọkùnrin, àwọn alábòójútó àgọ́, àti aṣáájú àwùjọ nílò òye yìí láti ṣe ibùdó àti ètò pínpín tó yẹ.
Àwọn àwùjọ Nàìjíríà ti fi hàn léraléra pé ọ̀nà tí ó bọ̀wọ̀ fúnni tí ó sì dá lórí ìnílò fún MHM ń ṣàṣeyọrí kódà ní àwùjọ tí ó fara mọ́ àṣà àtijọ́ gidigidi. Kókó rẹ̀ ni ọ̀wọ̀ tòótọ́ dípò fífi ìlànà àjèjì lé wọn lọ́wọ́, ṣíṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwùjọ láti rí ojútùú tí ó bá àṣà mu dípò pípàṣẹ ọ̀nà kan náà fún gbogbo ènìyàn.
"Ṣé ojútùú tí a lè fọ̀ kò ní le jù láti ṣe nígbà rúdurùdu?"
Ohun èlò tí a lè fọ̀ ń mú MHM pàjáwìrì rọrùn ní tòótọ́ ju pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ó nílò ìpèsè tuntun nígbà gbogbo. Nígbà tí àwọn obìnrin bá ti ní pádì tí a lè fọ̀ àti ibi ìfọṣọ ìpìlẹ̀, wọn kò gbára lé ọ̀nà ìpèsè ọjà, pínpín ìrànlọ́wọ́, tàbí ọjà mọ́. Ní ipò pàjáwìrì tí ó kún fún rúdurùdu, òmìnira yìí wúlò gan-an.
Ìyọnu nípa fífọ̀ àti sísá jẹ́ òótọ́, ṣùgbọ́n a lè bójú tó o pẹ̀lú ètò ìpìlẹ̀. Àwọn obìnrin nílò nǹkan bí lítà 2-3 omi àti ọṣẹ kan fún ìgbà kọ̀ọ̀kan tí wọ́n bá ń fọ pádì. Èyí kéré sí ohun tí a nílò fún wíwẹ̀ lásán. Sísá ń gba wákàtí 4-8 nínú ojú ọjọ́ Nàìjíríà, kódà láìsí oòrùn tààrà. Pẹ̀lú pádì 4-6 tí wọ́n ń lò ní àyípo, àwọn obìnrin lè máa wà ní mímọ́ jálẹ̀ ìgbà nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú omi èyíkéyìí tí ó bá wà.
Ṣíṣe é ń rọrùn sí i nígbà tí àwọn àjọ bá pèsè ìlànà ìpìlẹ̀ àti àṣefihàn. Ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà ti ń lo ohun tí a lè tún lò láìsí ètò, ṣùgbọ́n wọ́n lè máà mọ ọ̀nà fífọ̀ tí ó dára jù. Àṣefihàn tí ó rọrùn, bóyá pẹ̀lú àwòrán fún àwọn tí kò lè kàwé, ń gba ìṣẹ́jú 10-15 ṣùgbọ́n ó ń jẹ́ kí wọ́n lè lò ó dáadáa fún ọ̀pọ̀ ọdún.
Ìṣòro máa ń wá láti inú pípa MHM tì pátápátá ju láti inú yíyan ojútùú tí a lè fọ̀ lọ. Àwọn obìnrin tí a fipá mú láti fi ìwé ìròyìn, páálí, tàbí ewé ṣe àfidípò ń dojú kọ ewu ìlera àti ìnira tí ó pọ̀ ju ti àwọn tí ń lo pádì tí a lè fọ̀ lọ. Àṣàyàn tí a ń pè ní “èyí tí ó le” ni èyí tí ó rọrùn jù, tí kò léwu jù, tí ó sì ní iyì jù ní tòótọ́.
Ipò pàjáwìrì ní Nàìjíríà ti fi èyí hàn léraléra. Láti ìdáhùn sí omíyalé ní Ìpínlẹ̀ Delta dé sísá kúrò nílé nítorí ogun ní Àríwá-Ìlà-Oòrùn, àwọn ètò tí ń pèsè pádì tí a lè fọ̀ pẹ̀lú àtìlẹ́yìn WASH ìpìlẹ̀ ń ṣe dáadáa ju pínpín pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan lọ nígbà gbogbo, ní ti ìtẹ́lọ́rùn àwọn tí ń lò ó, àbájáde ìlera, àti bí owó ṣe ń mú èrè wá.
Ipa Sana Pads nínú MHM pàjáwìrì káàkiri Nàìjíríà
Sana Pads wáyé láti inú òye ìṣòro nǹkan oṣù gidi tí àwọn obìnrin Nàìjíríà ń dojú kọ, títí kan àwọn tí wọ́n ń bá pàdé nígbà pàjáwìrì. Nítorí pé ìbílẹ̀ ni a ti ń ṣe ọjà wa, a lóye ipò pàtó tí ohun èlò gbọ́dọ̀ fara dà – ooru, ọ̀rinrin, àìtó omi, àti ìṣòro ohun amáyédẹrùn tí ó jẹ́ àmì ìgbé ayé ojoojúmọ́ àti ipò pàjáwìrì ní Nàìjíríà.
A ti ṣe àtìlẹ́yìn MHM pàjáwìrì fún obìnrin tó ju 10,000 lọ tààrà, a sì ti pín pádì tó ju 30,000 lọ ní ipò pàjáwìrì àti ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn. Èyí ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú àwọn àjọ tí ń dáhùn sí omíyalé ní àwọn ìpínlẹ̀ gúúsù, sísá kúrò nílé nítorí ogun ní Àríwá-Ìlà-Oòrùn, àti pàjáwìrì ohun amáyédẹrùn ní ìlú ńlá. Àwọn ìrírí yìí ń kọ́ wa nígbà gbogbo nípa àwòrán ọjà àti ọ̀nà wa.
A ṣe pádì wa ní pàtó fún ipò pàjáwìrì Nàìjíríà. Wọn kì í jò bí a tilẹ̀ ń fọ̀ wọ́n léraléra pẹ̀lú omi èyíkéyìí tí ó bá wà, láti omi kànga dé omi odò. Wọ́n ń gbẹ láàrin wákàtí díẹ̀ kódà nínú ọ̀rinrin láìsí oòrùn tààrà. Wọ́n ń fara da fífi ọwọ́ fọ̀ ní líle láìsí ọṣẹ àkànṣe. Ooru, ọ̀rinrin, àti lílò léraléra kì í tètè ba ohun tí a fi ṣe wọ́n jẹ́. Èyí kì í ṣe ohun afẹ́, bí kò ṣe àbùdá pàtàkì fún lílò nígbà pàjáwìrì.
Àwòrán onípele ń bójú tó oríṣiríṣi ìnílò ẹ̀jẹ̀ nígbà pàjáwìrì. No Wahala Pad tí ó ní ìpele kan tí kì í jò àti ìpele kan tí ń fa omi mu wúlò fún ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ kéré tàbí fún àwọn obìnrin tí ẹ̀jẹ̀ wọn kì í pọ̀ nípa ti ara. Premium Pad tí ó ní ìpele mẹ́ta tí ń fa omi mu ń gba ẹ̀jẹ̀ àárín dáadáa. Maxi Pad tí ó ní ìpele márùn-ún tí ń fa omi mu ń gba ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ tàbí lílò lóru ní ibi pàjáwìrì níbi tí pípààrọ̀ léraléra ti ṣòro. Ìyípadà yìí ṣe pàtàkì nígbà tí àwọn obìnrin bá ń dojú kọ ipò tí a kò lè sọ tẹ́lẹ̀.
Yàtọ̀ sí ọjà, a ń ṣiṣẹ́ láti fún ètò MHM pàjáwìrì ní Nàìjíríà lókun. Èyí ní kíkọ́ àwọn òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn nípa ìdáhùn sí pàjáwìrì tí ó ka ìnílò akọ àti abo sí, jíjà fún fífi MHM sínú ìlànà ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì orílẹ̀-èdè, àti bíbá àwọn àjọ tí ń sin àwọn tí a lé kúrò nílé àti àwọn aláìlágbára ṣiṣẹ́ pọ̀. A gbàgbọ́ pé fífi òpin sí òṣì nǹkan oṣù nílò bíbójú tó ìnílò ojoojúmọ́ àti ti pàjáwìrì.
Iṣẹ́ àpinfúnni wa kọjá èrè lọ sí ipa rere gidi láwùjọ. A mọ̀ pé ojútùú nǹkan oṣù tí ó lè pẹ́ ń ran àwọn obìnrin lọ́wọ́ láti máa ní iyì, ìlera, àti kíkópa nínú ọrọ̀ ajé ní àwọn ipò tí ó le jù lọ. Gbogbo pádì tí a ṣe, yálà fún lílò ojoojúmọ́ tàbí ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì, dúró fún ìpinnu wa láti rí i dájú pé kò sí obìnrin Nàìjíríà tí yóò dojú kọ òṣì nǹkan oṣù, ohunkóhun tí ipò rẹ̀ lè jẹ́.
Gbígbé ìgbésẹ̀ – Fífún ìmúrasílẹ̀ MHM pàjáwìrì lókun
Yálà ẹ jẹ́ obìnrin kan tí ń dáàbò bo ilé yín, àjọ tí ń sin àwọn aláìlágbára, tàbí aṣáájú àwùjọ tí ń ṣètò fún agbára àjùmọ̀ṣe láti dìde padà, àwọn ìgbésẹ̀ gidi ń fún MHM pàjáwìrì lókun káàkiri Nàìjíríà.
Fún ẹnì kọ̀ọ̀kan àti ìdílé
Ẹ bẹ̀rẹ̀ sí í kó àpò MHM pàjáwìrì yín jọ lónìí ní lílo ìtọ́sọ́nà tí a fún yín ṣáájú nínú àpilẹ̀kọ yìí. Ẹ má ṣe dúró de ìṣòro kí ẹ tó ronú nípa àwọn ìnílò yìí. Àpò ìpìlẹ̀ ń ná nǹkan bí ₦8,000-₦12,000 fún ẹnì kan, ó sì ń pẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún, èyí sì mú kí ó jẹ́ ọ̀kan lára ìnáwó pàjáwìrì tí ó mú èrè wá jù tí ẹ lè ṣe.
Ẹ ronú nípa ewu pàjáwìrì pàtó ní ibi tí ẹ ń gbé. Bí ẹ bá ń gbé ní agbègbè tí omíyalé máa ń kọlù, ẹ tọ́jú àpò yín sínú àpótí tí omi kò lè wọ̀ ní ibi gíga. Bí ẹ bá wà ní agbègbè tí ogun tàbí àìléwu ń kọlù, ẹ tọ́jú àpò sínú àpò tí ẹ lè tètè gbé pẹ̀lú àwọn ìwé pàtàkì mìíràn. Bí ìkùnà ohun amáyédẹrùn bá jẹ́ ìyọnu yín jù, ẹ rí i dájú pé ohun èlò yín ń ṣiṣẹ́ láìsí iná mànàmáná tàbí omi ẹ̀rọ.
Starter Kit ti Sana Pads jẹ́ ìpìlẹ̀ tó dára gan-an fún ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì. Ó ní Premium Pad mẹ́ta nínú pẹ̀lú àpò ìtọ́jú, ó ṣeé lò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, owó rẹ̀ sì mọ níwọ̀n fún ọ̀pọ̀ ilé. Fífi pádì àfikún díẹ̀ àti ohun èlò ìmọ́tótó kún un ń sọ ọ́ di ojútùú pàjáwìrì kíkún. Ní ìfiwéra pẹ̀lú títọ́jú ìpèsè pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan tí ó ń kọjá ọjọ́ ìparí tàbí tí ó ń bàjẹ́, èyí jẹ́ ìfowópamọ́ nǹkan bí 60-75% bí àkókò ti ń lọ, ó sì ń pèsè ààbò pàjáwìrì tí ó ṣeé gbára lé jù.
Ẹ bá àwọn obìnrin mìíràn nínú ìdílé àti àwùjọ yín sọ̀rọ̀ nípa MHM pàjáwìrì. Ẹ pín ìsọfúnni, ẹ da owó pọ̀ bí ó bá pọndandan, kí ẹ sì ṣe àjọṣe àtìlẹ́yìn. Àwọn ìjíròrò yìí sábà máa ń ṣòro ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n wọ́n ń kọ́ agbára láti fara da tí ó wúlò gan-an nígbà ìṣòro gidi.
Fún àwọn àjọ, NGO, àti aṣáájú àwùjọ
Ẹ fi MHM (ìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù) sínú gbogbo ètò ìmúrasílẹ̀ àti ìdáhùn sí pàjáwìrì láti ìbẹ̀rẹ̀, kì í ṣe gẹ́gẹ́ bí ohun tí a rántí lẹ́yìn. Èyí túmọ̀ sí fífi ohun èlò nǹkan oṣù sínú àyẹ̀wò àkọ́kọ́ lórí ohun tí àwọn ènìyàn nílò, rírà ohun èlò, àti ètò pínpín. Ẹ ya owó sọ́tọ̀ fún MHM ní pàtó, kí ẹ ṣírò ohun tí a nílò ní ìbámu pẹ̀lú iye obìnrin àti ọmọbìnrin tí ẹ ó sìn, kí ẹ sì fi bí ìrànlọ́wọ́ náà yóò ṣe pẹ́ tó sọ ọ́ di púpọ̀.
Ẹ ronú nípa rírà pádì tí a lè fọ̀ ní ọ̀pọ̀ fún ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì. Àwọn àjọ lè ra iye ìdìpọ̀ tí wọ́n bá nílò ní iye owó wa tí kò yí padà fún ìdìpọ̀ kọ̀ọ̀kan, a sì ń fi ránṣẹ́ sí ìpínlẹ̀ èyíkéyìí ní Nàìjíríà. Àwọn ohun èlò yìí lè wà ní ìpamọ́ títí láé tí a bá dì wọ́n dáadáa, wọn kì í ní ìṣòro ọjọ́ ìparí bí pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, wọ́n sì ń sin àwùjọ fún ọ̀pọ̀ ọdún dípò ìgbà nǹkan oṣù kan ṣoṣo.
Ẹ ṣe tàbí ẹ tún àwọn ibùdó pàjáwìrì ṣe pẹ̀lú MHM lọ́kàn. Ẹ rí i dájú pé ilé ìgbọ̀nsẹ̀ ní ìlẹ̀kùn tí a lè tì, iná tó tó, ìkọ́ àti pẹpẹ, àti omi nítòsí. Ẹ ṣe ibi ìfọṣọ àdáni tí ó yàtọ̀ sí ibi ìwẹ̀ gbogbogbò. Ẹ ṣe ètò ìdàlẹ̀ ìdọ̀tí tí kò léwu fún àwọn tí ó nílò rẹ̀. Àwọn àtúnṣe yìí kò náni púpọ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú owó gbogbo ohun amáyédẹrùn, ṣùgbọ́n wọ́n ń mú àbájáde MHM sunwọ̀n sí i gidigidi.
Ẹ kọ́ gbogbo òṣìṣẹ́ ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn nípa ìjẹ́pàtàkì MHM àti bí a ṣe ń ṣe é. Èyí kan àwọn òṣìṣẹ́ ọkùnrin tí ọ̀rọ̀ náà lè máà rọ̀ lọ́rùn, ṣùgbọ́n tí wọ́n nílò òye ìpìlẹ̀ láti ṣe àtìlẹ́yìn fún ibùdó àti pínpín tó yẹ. Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ náà ń gba wákàtí díẹ̀ péré, ṣùgbọ́n ó ń yí bí ìdáhùn sí pàjáwìrì ṣe ń ṣiṣẹ́ dáadáa padà pátápátá.
Ẹ bá àwọn àjọ ìbílẹ̀ bí Sana Pads ṣiṣẹ́ pọ̀, àwọn tí ó lóye ipò Nàìjíríà tí wọ́n sì lè pèsè ojútùú tí ó bá àṣà mu tí ó sì lè pẹ́. Ìbáṣepọ̀ ìbílẹ̀ ń fún ọ̀nà ìpèsè ọjà lókun, ó ń rí i dájú pé a bọ̀wọ̀ fún àṣà, ó sì ń kọ́ agbára láti dìde padà fún ìgbà pípẹ́ ju ìdáhùn sí pàjáwìrì kan ṣoṣo lọ.
Ìparí
Títọ́jú nǹkan oṣù nígbà pàjáwìrì ń dán agbára gbogbo obìnrin láti fara da wò, ṣùgbọ́n ìmúrasílẹ̀ àti àtìlẹ́yìn tó péye ń sọ ìṣòro yìí di iyì tí a lè bójú tó. Àwọn obìnrin Nàìjíríà ti la omíyalé, sísá kúrò nílé, àti ìdẹnu kọlẹ̀ ohun amáyédẹrùn já, wọ́n sì ti dáàbò bo ìlera nǹkan oṣù wọn nípasẹ̀ ètò ọlọ́gbọ́n àti ìṣọ̀kan àwùjọ. Ẹ̀yin náà lè ṣe é.
MHM pàjáwìrì kò le, kò sì wọ́n. Ó nílò ohun èlò tí a lè fọ̀ tí ó ń pẹ́ fún ọ̀pọ̀ ọdún, ohun èlò ìmọ́tótó ìpìlẹ̀, omi àti àṣírí, àti ìpinnu láti ka ohun tí a nílò fún nǹkan oṣù sí ẹ̀tọ́ ọmọnìyàn ìpìlẹ̀ tí wọ́n jẹ́. Ìfowópamọ́ nǹkan bí 60-75% tí pádì tí a lè fọ̀ tí ó dára ń mú wá ní ìfiwéra pẹ̀lú ìpèsè pàjáwìrì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan túmọ̀ sí pé ohun tí ó lè pẹ́ àti ohun tí owó rẹ̀ mọ níwọ̀n bá ara wọn mu dáadáa.
Yálà ẹ ń múra ilé yín sílẹ̀, ẹ ń ṣe àtìlẹ́yìn fún àwùjọ yín, tàbí ẹ ń ṣe ètò ìrànlọ́wọ́ ọmọnìyàn, fífi MHM sí ipò àkọ́kọ́ ń mú àǹfààní wá fún ìlera, ẹ̀kọ́, kíkópa nínú ọrọ̀ ajé, àti iyì. Gbogbo obìnrin Nàìjíríà yẹ láti tọ́jú nǹkan oṣù rẹ̀ láìléwu àti pẹ̀lú ọ̀wọ̀, ohunkóhun tí ipò rẹ̀ lè jẹ́.
Ẹ bẹ̀rẹ̀ ìmúrasílẹ̀ pàjáwìrì yín lónìí. Ẹ ṣètò àpò yín. Ẹ ṣe àwọn ìjíròrò yẹn. Ẹ ṣe àtìlẹ́yìn fún àwọn àjọ tí ń mú ìyípadà ètò wá. Nígbà tí ìṣòro bá dé, ẹ ó dojú kọ ọ́ pẹ̀lú orísun ìyọnu àti ìtìjú kan tí ó dín kù. Fún ìtọ́sọ́nà lórí ìtọ́jú ìmọ́tótó nǹkan oṣù ní gbogbo ipò, tàbí láti múra sílẹ̀ fún pàjáwìrì pẹ̀lú ojútùú tí a lè fọ̀ tí ó ń ṣiṣẹ́, ẹ ṣèbẹ̀wò sí Sana Pads tàbí kí ẹ kàn sí ẹgbẹ́ wa tààrà. Iyì yín ṣe pàtàkì, nígbà pàjáwìrì àti lójoojúmọ́.
Ẹ máa kà síwájú nínú Ìtọ́jú Ìmọ́tótó Nǹkan Oṣù (Menstrual Hygiene Management)
Àwọn ìbéèrè tí a máa ń béèrè
Kí ló dé tí mo fi gbọ́dọ̀ yan Sana Pads dípò pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan lásán?
A fi ohun èlò tí ó dára gan-an tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò ṣe Sana Pads, wọ́n sì jẹ́ àṣàyàn tí kò ba àyíká jẹ́ dípò ohun èlò nǹkan oṣù tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan. Wọ́n rọ̀ lára awọ yín, wọ́n ń fa omi mu dáadáa, wọ́n sì ń fi owó pamọ́ fún ìgbà pípẹ́. Tí ẹ bá yan Sana Pads, ẹ ń ṣèrànwọ́ láti dín ìdọ̀tí ike kù, ẹ sì ń gbádùn ìrọ̀rùn àti ìgbẹ́kẹ̀lé jálẹ̀ ìgbà nǹkan oṣù yín.
Báwo ni mo ṣe lè lo Sana Pad pẹ́ tó kí n tó fọ̀ ọ́?
Sana Pad kan ń fún yín ní ìrọ̀rùn àti ààbò fún wákàtí 4 sí 8, ní ìbámu pẹ̀lú bí ẹ̀jẹ̀ yín ṣe pọ̀ tó. Fún ìmọ́tótó, ẹ pààrọ̀ rẹ̀ ní gbogbo wákàtí 4 sí 6 – léraléra jù bẹ́ẹ̀ lọ ní ọjọ́ tí ẹ̀jẹ̀ bá pọ̀. Lẹ́yìn lílò kọ̀ọ̀kan, ẹ ṣàn án nínú omi tútù kí ẹ sì fi ọṣẹ fọ̀ ọ́. Tí ẹ bá tọ́jú rẹ̀ dáadáa, pádì kọ̀ọ̀kan ń pẹ́ fún ọdún 2 sí 3.
Ṣé Sana Pads kò léwu fún awọ ara ẹlẹgẹ́?
Bẹ́ẹ̀ ni, a fi ohun èlò tí ó rọ̀, tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá, tí kì í sì í fa àlérjì (hypoallergenic) ṣe Sana Pads, èyí sì ń jẹ́ kí wọ́n rọ̀ lára awọ yín. Wọn kò ní àwọn kẹ́míkà àti májèlé tó léwu tí ó wọ́pọ̀ nínú pádì tí a ń lò lẹ́ẹ̀kan, èyí sì mú kí wọ́n jẹ́ àṣàyàn tó dára fún àwọn tí awọ ara wọn jẹ́ ẹlẹgẹ́ tàbí tí wọ́n ní àlérjì.
Báwo ni mo ṣe lè fọ àti tọ́jú Sana Pads mi?
Ẹ ṣàn pádì yín nínú omi tútù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ – omi gbígbóná ń jẹ́ kí àbàwọ́n ẹ̀jẹ̀ dì mọ́ ọn. Lẹ́yìn náà, ẹ fi ọṣẹ tí kò le fọ̀ ọ́, yálà pẹ̀lú ọwọ́ tàbí nínú ẹ̀rọ ìfọṣọ, kí ẹ sì ṣàn án títí omi yóò fi mọ́. Ẹ sá a kí ó gbẹ pátápátá nínú oòrùn tààrà, èyí tí ó tún ń pa kòkòrò. Jọ̀wọ́ ẹ yẹra fún ẹ̀rọ ìgbẹ aṣọ (tumble dryer), bleach àti fabric softener: wọ́n ń ba àwọn ìpele tí ń fa omi mu jẹ́. Tí ẹ bá tọ́jú rẹ̀ báyìí, Sana Pad kan ń pẹ́ fún ọdún 2 sí 3.
Ṣé iye owó máa ń yí padà fún ìbéèrè ọjà tó pọ̀?
Rárá. Ọjà kọ̀ọ̀kan ní iye owó kan tí kò yí padà fún ìdìpọ̀ kọ̀ọ̀kan, láìka iye ìdìpọ̀ tí ẹ bá rà sí. Ẹ lè ṣírò àpapọ̀ owó yín pẹ̀lú ẹ̀rọ ìṣirò iye owó wa. Fún ìbéèrè ọjà ńlá, ẹ kọ̀wé sí wa tààrà, a ó sì fìdí iye owó ìfiránṣẹ́ múlẹ̀ pẹ̀lú yín kí ẹ tó sanwó.
Ẹ̀rí àwọn oníbàárà
Ẹ wo ohun tí àwọn oníbàárà wa ń sọ nípa àwọn ọjà wa.
Àwọn obìnrin kárí ayé ń ra Sana

“Mo ti gbìyànjú oríṣiríṣi pádì tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò, ṣùgbọ́n Sana yàtọ̀ fún dídára rẹ̀ tó ga, ìtùnú, àti bí ó ṣe ń pẹ́. A ṣe é pẹ̀lú ìrònú, ohun èlò rẹ̀ sì rọ̀ lára awọ mi. Yíyí padà sí Sana kò dín ipa mi lórí àyíká kù nìkan, ó tún ti dín ìnáwó mi kù lọ́jọ́ iwájú. Mo dúpẹ́ fún ojútùú tó ń pẹ́ yìí!”

“Ní àkọ́kọ́, ara mi kò gbà á láti lo pádì tí a lè fọ̀, mo pinnu láti gbìyànjú rẹ̀, sí ìyàlẹ́nu mi gidigidi, ara tù mí gan-an, ó sì rọrùn láti fọ̀, o tilẹ̀ lè máa ṣe iṣẹ́ ojoojúmọ́ rẹ láìbẹ̀rù pé ẹ̀jẹ̀ yóò ta sí aṣọ rẹ ní gbangba. Mo fẹ́ kí SANA PADS kú iṣẹ́ gidigidi!!”

“Mo fẹ́ràn pádì Sana tí a lè fọ̀ tí a sì tún lò gan-an! Wọ́n ń jẹ́ kí ara tù mí, kí ọkàn mi sì balẹ̀ nígbà nǹkan oṣù mi. Bákan náà, wọ́n ti dín owó àti wàhálà rírà pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan lóṣooṣù kù gan-an. Mo kí Sana fún ṣíṣe irú ọjà àgbàyanu yìí – mo jẹ́ olùfẹ́ yín títí láé!”

“Sana Pad dára gan-an, ó ń jẹ́ kí ara tù ẹ́, kí o sì ní òmìnira, mo fẹ́ràn àwọn pádì yìí, àwọn ló dára jù lọ!”

“Rírà pádì ìlò-ẹ̀ẹ̀kan lóṣooṣù ń náni lówó gan-an, nítorí náà mo pinnu láti gbìyànjú Sana Pads. Ó yà mí lẹ́nu bí wọ́n ṣe rọ̀ tó, wọ́n sì ń ṣiṣẹ́ dáadáa fún àwọn ọjọ́ gígùn ní yunifásítì. Fífọ̀ wọ́n rọrùn, èmi kò sì tí ì ra pádì tuntun fún ọ̀pọ̀ oṣù, èyí sì ti dín ìnáwó mi kù. Mo tún fẹ́ràn pé wọ́n dára fún àyíká jù. Inú mi dùn láti ní àṣàyàn tí owó rẹ̀ ṣeé san, tí ó sì tún dára fún àyíká.”

“Mo ti gbìyànjú oríṣiríṣi pádì láti ọ̀pọ̀ ọdún wá, ṣùgbọ́n Sana pads yàtọ̀ ní tòótọ́. Láti ìgbà àkọ́kọ́ tí mo lò ó, mo rí ìyàtọ̀ — ó rọ̀ lára, ó ń fa omi gan-an, ara sì ń tù mí lọ́pọ̀lọpọ̀. Kódà ní àwọn ọjọ́ tí ìṣàn mi pọ̀ jù, Sana pads dúró dáadáa. Ohun tí mo tún fẹ́ràn ni pé afẹ́fẹ́ ń gba inú ohun èlò rẹ̀ kọjá, kò sì ní ìṣòro fún awọ ara. Tí ẹ bá ń wá pádì tí ó ní ìtùnú, ìgbẹ́kẹ̀lé, àti dídára pọ̀, mo gbà yín níyànjú gidigidi láti gbìyànjú Sana pads.”
Àkókò tó láti kópa
Ẹ kàn sí wa
Margaret Ochegbudu
Olùṣàkóso Iṣẹ́ Ajé









