NǸKAN OṢÙ ÀTI ERÉ ÌDÁRAYÁ: ṢÉ Ẹ LÈ ṢE ERÉ ÌDÁRAYÁ NÍGBÀ NǸKAN OṢÙ?

Ìdáhùn kúkúrú ni bẹ́ẹ̀ ni, ẹ lè ṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù ní pàtó, àti ní ọ̀pọ̀ ìgbà, ó lè jẹ́ kí ara yín yá gan-an. Ẹ jẹ́ kí n pín ohun tó ṣe pàtàkì jù.

Àwọn Ohun Pàtàkì:

• Eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù wà láìséwu, ó sì lè dín ìrora ikùn nǹkan oṣù kù tó 25% nípasẹ̀ ìmúkúrò ìrora àdánidá.
  
  
• Iṣẹ́ ara ń tú endorphin jáde tó ń mú ọkàn dára, tó ń bá àárẹ̀ jà, tó sì ń dín àwọn àmì PMS tó wọ́pọ̀ kù lọ́nà àdánidá.
  
  
• Eré ìdárayá fúfúyẹ́ sí ààrin bíi rírìn, yoga tàbí wíwẹ̀ ló dára jù ní ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀ ní ojú ọjọ́ gbígbóná Nàìjíríà.
  
  
• Ẹ lè nílò láti yí agbára eré yín padà gẹ́gẹ́ bí agbára ara yín, tó ń yípadà lọ́nà àdánidá nígbà ìyípo nǹkan oṣù yín.
  
  
• Lílo pádì tí a lè tún lò tí kì í jò ń ná 60-75% kéré ju àwọn tí a ń sọ nù oṣooṣù lọ, nígbà tó ń pèsè ààbò tó dájú nígbà iṣẹ́ ara.
  
  
• Ju 10,000 obìnrin Nàìjíríà ń ṣe eré ìdárayá pẹ̀lú ìgbẹ́kẹ̀lé nígbà nǹkan oṣù báyìí nípa lílo ààbò nǹkan oṣù tí a ṣe dáadáa láìsí jíjò tàbí àìrọ̀rùn.
  
  
• Àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀ nílò Maxi Pads tó ní agbára gbígba omi tó pọ̀ sí i, nígbà tí àwọn ọjọ́ tí ó fúyẹ́ nílò ààbò díẹ̀ fún ìrìn tó rọrùn.

Ní báyìí, ẹ jẹ́ ká wo bí eré ìdárayá ṣe ń kan ara yín nígbà nǹkan oṣù àti bí ẹ ṣe lè ṣe é láìséwu àti pẹ̀lú ìtura.

Funke ń gbé ní Surulere, Lagos, ní gbogbo ìrọ̀lẹ́ Ọjọ́bọ̀, ó ń darapọ̀ mọ́ àwọn aládùúgbò rẹ̀ nínú ẹgbẹ́ eré sísá yípo National Stadium. Ṣùgbọ́n lẹ́ẹ̀kan lóṣù, ó ń dẹ́kun wíwá ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ rò pé ó ń ṣiṣẹ́, ṣùgbọ́n òtítọ́ yàtọ̀. Funke gbàgbọ́ pé eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù rẹ̀ léwu, pé yóò mú ìrora ikùn rẹ̀ burú sí i tàbí pé yóò ṣe ara rẹ̀ léṣe lọ́nà kan. Nítorí náà fún ọjọ́ márùn-ún ní oṣooṣù, ó ń dúró nílé, láìrọ̀rùn àti ní àdádó, ó ń dúró kí nǹkan oṣù rẹ̀ parí kí ó tó padà sí iṣẹ́ tó fẹ́ràn. Bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà, Funke dàgbà ní gbígbọ́ ẹ̀bùn àti ìkìlọ̀ nípa ohun tí a lè ṣe àti ohun tí a kò lè ṣe nígbà nǹkan oṣù. Eré ìdárayá, wọ́n sọ fún un, jẹ́ ohun tí a gbọ́dọ̀ yẹra fún. Ṣùgbọ́n ṣé òtítọ́ ni èyí?

Ìyípo nǹkan oṣù yín kì í ṣe ọjọ́ díẹ̀ tí ẹ̀jẹ̀ ń ṣàn nìkan. Ó jẹ́ ìrìn àjò ọjọ́ 28-35 (fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin) níbi tí ara yín ti ń kọjá àwọn ìpele yàtọ̀, ọ̀kọ̀ọ̀kan ń kan agbára yín, okun yín, àti bí ẹ ṣe ń dáhùn sí eré ìdárayá.

Nígbà nǹkan oṣù (ọjọ́ 1-5), ìpele àwọn họ́mọ̀nù yín ń sọ̀kalẹ̀ sí ibi tó kéré jù. Ìdí nìyí tí ẹ lè fi rẹ̀, kí ikùn yín wú, tàbí kí ẹ má ní ìfẹ́ láti ṣe nǹkan. Ara yín ń ṣiṣẹ́ kára, ó ń yọ ìbòrí ilé-ọmọ kúrò, ìlànà yìí sì nílò agbára. Ẹ fojú inú wo bí fóònù yín tó ń ṣe àtúnṣe ní ẹ̀yìn nígbà tí ẹ ń lò ó. Ohun gbogbo ṣì ń ṣiṣẹ́, ṣùgbọ́n ó lè dà bíi pé ó lọ́ra.

Ṣùgbọ́n, èyí kò túmọ̀ sí pé ara yín kò lè kojú ìrìn. Ní òtítọ́, eré ìdárayá rírọ̀ lè ran ara yín lọ́wọ́ láti ṣiṣẹ́ dáadáa ní àsìkò yìí. Ohun pàtàkì ni gbígbọ́ ohun tí ara yín nílò, kì í ṣe ohun tí àwọn irọ́ àtijọ́ sọ pé kí ẹ bẹ̀rù.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà ń ṣàkíyèsí pé wọ́n lágbára jù ní ọ̀sẹ̀ lẹ́yìn tí nǹkan oṣù wọn parí. Èyí ni ìpele follicular, nígbà tí oestrogen ń pọ̀ sí i tí agbára sì ń pọ̀ sí i lọ́nà àdánidá. Òye àpẹẹrẹ yìí ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣètò àwọn iṣẹ́ yín dáadáa, dípò yíyẹra fún eré ìdárayá pátápátá nígbà nǹkan oṣù.

Nígbà tí ẹ bá rìn ara yín nígbà nǹkan oṣù, ọ̀pọ̀ nǹkan ìrànlọ́wọ́ ń ṣẹlẹ̀. Àkọ́kọ́, ọkàn yín ń fa ẹ̀jẹ̀ káàkiri ara yín dáadáa, pẹ̀lú sí ilé-ọmọ yín. Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i yìí lè dín agbára ìrora ikùn kù. Ó jọ bí fífi ọwọ́ pa iṣan tó ń dùn ṣe ń jẹ́ kí ó sinmi.

Èkejì, eré ìdárayá ń mú kí ọpọlọ yín tú endorphin jáde. Àwọn wọ̀nyí jẹ́ kẹ́míkà àdánidá tó ń ṣiṣẹ́ bí oògùn ìrora ara yín. Wọn kì í dín àìrọ̀rùn ara kù nìkan ṣùgbọ́n wọ́n tún ń gbé ọkàn sókè. Èyí wúlò gan-an nígbà nǹkan oṣù, nígbà tí ọ̀pọ̀ obìnrin ń ní ìbànújẹ́, ìbínú tàbí ìdààmú nítorí àyípadà họ́mọ̀nù.

Ẹ̀kẹta, iṣẹ́ ara ń ran ikùn tó wú lọ́wọ́ nípa mímú ètò ìjẹun yín ṣiṣẹ́ àti dídín omi tó dúró kù. Tí ẹ bá ti rí ara yín tó wú láìrọ̀rùn nígbà nǹkan oṣù, pàápàá ní ojú ọjọ́ tútù tó gbóná ti Lagos tàbí Abuja, ìrìn rírọ̀ lè mú ìtura gidi wá. Ọ̀rọ̀ pàtàkì níbí ni rírọ̀. Ẹ kò ń kẹ́kọ̀ọ́ fún Olympics nígbà nǹkan oṣù, ẹ ń ran ara yín lọ́wọ́ nípasẹ̀ ìlànà àdánidá.

Ẹ jẹ́ ká yanjú àwọn ìkìlọ̀ tó wọ́pọ̀ tààrà. “Eré ìdárayá yóò mú kí ẹ̀jẹ̀ yín pọ̀ sí i” – èyí kò ní ẹ̀rí ìṣègùn lẹ́yìn. Iṣẹ́ ara kò mú ìpàdánù ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù pọ̀ sí i. Ẹ lè ṣàkíyèsí ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ sí i nígbà tí ẹ bá ń ṣe eré ìdárayá nítorí ìrìn ń jẹ́ kí ẹ̀jẹ̀ jáde rọrùn, ṣùgbọ́n ẹ kò ń ṣe ẹ̀jẹ̀ púpọ̀ sí i.

“Eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù ń fa àìlèbímọ” – irọ́ eléwu yìí ti dẹ́rù ba ọ̀pọ̀ obìnrin Nàìjíríà kúrò nínú iṣẹ́ ara tó dára. Kò sí ẹ̀rí ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì rárá tó so eré ìdárayá deede nígbà nǹkan oṣù mọ́ àwọn ìṣòro ìbímọ. Ohun tó lè kan ìbímọ ni ètò eré ìdárayá tó le pọ̀ jù pẹ̀lú ìwọ̀n ara tó kéré jù, ṣùgbọ́n èyí wà bóyá ẹ ń ṣe nǹkan oṣù tàbí ẹ kò ń ṣe é.

“Ẹ yẹ kí ẹ sinmi pátápátá nígbà nǹkan oṣù” – bí ìsinmi ṣe pàtàkì tí ẹ bá rẹ̀ gan-an, àìṣe nǹkan pátápátá fún ọjọ́ márùn-ún ní oṣooṣù kò pọn dandan fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin. Ní òtítọ́, ìsinmi tó pọ̀ jù lè mú ìrora ikùn, ìwúkùn àti àyípadà ọkàn burú sí i. Ìyá-ìyá yín lè nílò ìsinmi pátápátá nítorí ó ń ṣe iṣẹ́ oko tó lágbára tàbí ó ń gbé ẹrù wúwo láti ọjà. Ṣùgbọ́n tí ìgbé ayé yín déédéé bá ní jíjókòó ní kíláàsì, ní ọ́fíìsì, tàbí nílé, eré ìdárayá rírọ̀ wúlò jù dídúró jẹ́ẹ́ pátápátá lọ.

Ète náà kì í ṣe láti fi agbára gba ìrora kọjá tàbí láti fi ohunkóhun hàn. Ète náà ni láti ran ara yín lọ́wọ́ àti láti tọ́jú ìgbé ayé yín deede bí ó ti ṣeé ṣe tó.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa bíbéèrè lọ́wọ́ ara yín pẹ̀lú òtítọ́. Ní ọjọ́ kìíní tàbí kejì, nígbà tí nǹkan oṣù sábà máa ń pọ̀ jù, ẹ lè rẹ̀ gan-an. Èyí jẹ́ òtítọ́, kì í ṣe ìmẹ́lẹ́. Ní àwọn ọjọ́ wọ̀nyí, ìrìn ìṣẹ́jú 15 yípo àgbàlá yín ní Kaduna tàbí nína ara rírọ̀ nínú yàrá yín lè dára. Ẹ kò nílò láti lọ sí kíláàsì ijó tó le yẹn ní Victoria Island tàbí láti sá kìlómítà 5 yín deede.

Ṣùgbọ́n, tí ẹ bá jí ní ọjọ́ kejì tí ẹ sì ní agbára lọ́nà tó yà yín lẹ́nu, kò sí ìdí láti fi ipá mú ara yín sinmi. Àwọn obìnrin kan ń nímọ̀lára dáadáa jù nígbà nǹkan oṣù. Ara yín yàtọ̀. Ohun pàtàkì ni mímọ ìyàtọ̀ láàrin “mo nílò ìsinmi lóòótọ́” àti “wọ́n sọ fún mi pé mo yẹ kí n sinmi.” Ọ̀kan wá láti ara yín, èkejì láti ìgbàgbọ́ àtijọ́.

Ẹ ṣàkíyèsí ìpele ìrora náà pẹ̀lú. Ìrora ikùn kékeré tó ń dínkù nígbà tí ẹ bá bẹ̀rẹ̀ sí rìn jẹ́ deede. Ìrora mímú, líle tó ń burú sí i pẹ̀lú ìrìn lè fi àìsàn bíi endometriosis hàn, ó sì yẹ fún àfiyèsí dókítà. Ẹ má ṣe fojú pa ìrora nǹkan oṣù tó le rárá bí “apá kan jíjẹ́ obìnrin ni.” Kì í ṣe bẹ́ẹ̀.

Ní àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀ (sábà máa ń jẹ́ ọjọ́ 1-3), ẹ ronú lórí àwọn iṣẹ́ tí kò le. Rírìn dára gan-an. Bóyá ìrìn kékeré ní Millennium Park ní Abuja tàbí rírìn lọ sí ọjà ní Kano dípò gbígba okada, ìrìn rírọ̀ yìí ń dín ìrora ikùn kù láìmú ara yín wúwo jù. Wíwẹ̀ náà dára gan-an tí ẹ bá ní ìráyè sí adágún omi, bí ẹ ó tilẹ̀ nílò ààbò tó yẹ bíi menstrual cup tàbí pádì tuntun lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ṣáájú àti lẹ́yìn.

Yoga àti nína ara wúlò gan-an nígbà nǹkan oṣù. Àwọn ìdúró kan, bíi child’s pose tàbí cat-cow, ń fọwọ́ pa ikùn àti ẹ̀yìn ìsàlẹ̀ yín rọra, wọ́n sì ń fúnni ní ìmúkúrò ìrora àdánidá. Ẹ lè ṣe wọ́n nílé láìsí ohun èlò pàtàkì. Ẹ kàn tẹ́ ìró tàbí aṣọ ìnura sórí ilẹ̀.

Ní àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù fúyẹ́ (sábà máa ń jẹ́ ọjọ́ 4-5), ẹ lè padà sí iṣẹ́ yín deede tí ẹ bá ṣetán. Eré sísá, ijó, kẹ̀kẹ́ gígùn tàbí eré ìdárayá gym yín deede dára gbogbo wọn. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin rí i pé wọ́n ń ṣe dáadáa jù ní àsìkò yìí nítorí wọ́n ti fi hàn ara wọn pé nǹkan oṣù kò ń darí ayé wọn. Àyípadà ọkàn yìí lágbára.

Ààbò ni àníyàn tó wúlò jù yín. Àwọn pádì tí a ń sọ nù lè yí ipò padà nígbà ìrìn, kó jọ, tàbí jò, pàápàá ní ojú ọjọ́ gbígbóná wa níbi tí òógùn ti ń mú kí ohun ìlẹ̀mọ́ kò ṣiṣẹ́ dáadáa. Ẹ̀rù jíjò yìí ń dá ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin dúró láti ṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù wọn. Ojútùú ni ààbò tó dára jù, kì í ṣe yíyẹra fún eré ìdárayá.

Àwọn pádì tí a lè tún lò tí a ṣe fún lílò tó ń rìn ń dúró ṣinṣin nípasẹ̀ àwọn ìyẹ́ tí a fi sínú tó ń tẹ̀ yípo àwọn abẹ́ aṣọ yín. Wọn kì í gbẹ́kẹ̀lé ohun ìlẹ̀mọ́ tó ń kùnà nínú ooru. Fún eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù tó pọ̀, ẹ nílò agbára gbígba omi tó pọ̀ jù. Fún nǹkan oṣù fúyẹ́ tàbí àwọn ọjọ́ eré ìdárayá tó fúyẹ́, ìwúwo díẹ̀ ń jẹ́ kí ìrìn rọrùn.

Ẹ wọ aṣọ ìsàlẹ̀ aláwọ̀ dúdú tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá. Aṣọ eré ìdárayá dúdú tàbí búlúù dúdú ń fi ìjò èyíkéyìí pamọ́, ó sì ń dín àníyàn kù. Ní ooru Nàìjíríà, ẹ yan aṣọ fúfúyẹ́ tó ń mú òógùn kúrò tí ó bá ṣeé ṣe. Tí ẹ kò bá ní aṣọ eré ìdárayá pàtàkì, ìró dúdú tó rọrùn tàbí ṣòkòtò gbígbòòrò dára fún rírìn tàbí eré nílé.

Ẹ mu omi tó tó, ṣùgbọ́n ẹ má ronú jù. Ẹ mu omi ṣáájú, nígbà, àti lẹ́yìn eré ìdárayá gẹ́gẹ́ bí ẹ ṣe máa ń ṣe. Nǹkan oṣù yín kò nílò omi mímu tó yàtọ̀ gan-an, ṣùgbọ́n ojú ọjọ́ Nàìjíríà wa nílò rẹ̀ dájúdájú. Tí ẹ bá ń ṣe eré ìdárayá níta ní ìtutù-gbígbóná Port Harcourt tàbí ooru gbígbẹ Kano, omi ṣe pàtàkì bó ti wù kí ìyípo nǹkan oṣù yín rí.

Rírìn ara yín nígbà nǹkan oṣù kì í ṣe nípa agbára ìfẹ́ tàbí líle. Ó jẹ́ nípa àwọn àǹfààní tó ṣeé fọwọ́ kàn tó ń mú ìgbé ayé yín dára.

Àwọn ìwádìí fi hàn pé eré ìdárayá déédéé lè dín agbára ìrora ikùn nǹkan oṣù kù ní 20-25%. Èyí ń ṣẹlẹ̀ nítorí eré ìdárayá ń tú àwọn endorphin tí a mẹ́nu bà tẹ́lẹ̀ jáde, tó ń ṣiṣẹ́ bí oògùn ìrora àdánidá. Yàtọ̀ sí èyí, iṣẹ́ ara ń mú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ sí agbègbè abẹ́ ikùn yín dára, ó ń ran àwọn iṣan ilé-ọmọ yín lọ́wọ́ láti ṣiṣẹ́ dáadáa pẹ̀lú ìrora díẹ̀.

Eré ìdárayá tún ń dín àwọn prostaglandin tó ń fa ìrora nǹkan oṣù kù. Nígbà tí ẹ bá ní nǹkan oṣù, ara yín ń ṣe àwọn nǹkan tó dà bí họ́mọ̀nù wọ̀nyí láti ran ilé-ọmọ yín lọ́wọ́ láti fún pọ̀ àti láti yọ ìbòrí rẹ̀ kúrò. Prostaglandin tó pọ̀ jù ń fa ìrora ikùn tó pọ̀ jù. Iṣẹ́ ara déédéé ń ran ìṣẹ̀dá prostaglandin lọ́wọ́ láti wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, tó túmọ̀ sí ìrora ikùn tí kò le jù bí àkókò ṣe ń lọ.

Ikùn wíwú àti omi tó dúró ń dín kù pẹ̀lú ìrìn. Tí ẹ bá ti nímọ̀lára bí ẹni pé ẹ ti ní kìlógíráàmù 3 ní òru kan nígbà nǹkan oṣù yín, eré ìdárayá ń ran ara yín lọ́wọ́ láti tú omi àṣejù náà jáde nípasẹ̀ òógùn àti iṣẹ́ kíndìnrín tó dára sí i. Ẹ ó nímọ̀lára fúfúyẹ́ àti ìtura jù nínú aṣọ yín.

Ẹ̀fọ́rí àti ìrora ẹ̀yìn, àwọn ẹ̀dùn nǹkan oṣù tó wọ́pọ̀, sábà máa ń dára pẹ̀lú eré ìdárayá rírọ̀. Ìṣàn ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ sí i àti jíjáde endorphin ń fúnni ní ìtura láìsí oògùn. Èyí wúlò gan-an ní Nàìjíríà, níbi tí oògùn ìrora tó dára lè jẹ́ gbówó lórí tàbí ṣòro láti rí ní àwọn agbègbè kan.

Àwọn àǹfààní ọkàn ti eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù ma ń hàn gbangba ju ti ara lọ nígbà míì. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin sọ pé ìrìn ìṣẹ́jú 20 yí ipò ìmọ̀lára wọn padà pátápátá láti ìbínú àti ìbànújẹ́ sí ìbàlẹ̀ ọkàn àti ìrètí. Èyí kì í ṣe ìrònú lásán. Ó jẹ́ kẹ́míkà ara.

Eré ìdárayá ń dín họ́mọ̀nù ìdààmú cortisol kù nígbà tó ń mú serotonin àti dopamine pọ̀ sí i, àwọn kẹ́míkà ọpọlọ tó ń ṣàkóso ọkàn. Nígbà nǹkan oṣù, nígbà tí àyípadà họ́mọ̀nù lè fa ìyípadà ọkàn, ìgbéga ọkàn àdánidá yìí ṣe pàtàkì gan-an. Ẹ ń fún ara yín ní ìrànlọ́wọ́ ọkàn tí àwọn họ́mọ̀nù yín tó ń yípadà nílò.

Jíjẹ́ alágbára tún ń fúnni ní ìmọ̀lára ìdarí àti ipò deede. Nígbà tí Chioma láti ìtàn ìbẹ̀rẹ̀ wa gbìyànjú eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù rẹ̀ níkẹyìn, ó sọ fún mi pé àyípadà tó tóbi jù kì í ṣe ti ara. Ó jẹ́ mímọ̀ pé nǹkan oṣù rẹ̀ kò ní láti darí àkókò rẹ̀, ìgbé ayé àwùjọ rẹ̀, tàbí ayọ̀ rẹ̀. Òmìnira ọkàn yẹn kò ṣeé díwọ̀n.

Fún àwọn ọmọbìnrin ọ̀dọ́ tó ń lọ sí ilé-ìwé ní Lagos, Ibadan, tàbí ibikíbi ní Nàìjíríà, jíjẹ́ alágbára nígbà nǹkan oṣù túmọ̀ sí pé wọn kò ní pàdánù ọjọ́ eré ìdárayá, wọn kò ní jókòó níta nígbà kíláàsì eré ìdárayá, wọn kò sì ní nímọ̀lára yàtọ̀ sí àwọn ọmọ kíláàsì wọn. Èyí ń ṣètìlẹ́yìn fún ìdàgbàsókè ara àti ìgbẹ́kẹ̀lé àwùjọ ní àwọn ọdún ìdàgbà pàtàkì.

Àwọn obìnrin tí wọ́n ń ṣe eré ìdárayá déédéé ní gbogbo ìyípo nǹkan oṣù wọn sábà máa ń ní nǹkan oṣù tó déédéé jù, tí kò ní ìrora púpọ̀ bí àkókò ṣe ń lọ. Ara yín ń bá àṣà ìlera mu, ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin sì rí i pé ìyípo wọn ń di èyí tí a lè sọ tẹ́lẹ̀ àti èyí tó ṣeé ṣàkóso.

Iṣẹ́ ara déédéé tún ń dín ewu àwọn àìsàn tó ń kan ìlera nǹkan oṣù, pẹ̀lú polycystic ovary syndrome (PCOS), tó ń pọ̀ sí i láàrin àwọn obìnrin Nàìjíríà. Eré ìdárayá ń ran insulin àti àwọn họ́mọ̀nù lọ́wọ́ láti wà ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, ó ń ṣètìlẹ́yìn fún ìlera ìbímọ fún ìgbà pípẹ́.

Yàtọ̀ sí àwọn àǹfààní nǹkan oṣù, jíjẹ́ alágbára ní gbogbo ọdún (dípò gbígba ọ̀sẹ̀ kan sílẹ̀ ní oṣooṣù) túmọ̀ sí ìlera ọkàn àti iṣan ẹ̀jẹ̀ tó dára jù, egungun tó lágbára jù, àti ìlera gbogbogbò tó dára sí i. Tí ẹ bá fò eré ìdárayá fún ọjọ́ márùn-ún ní oṣooṣù, ìyẹn jẹ́ ọjọ́ 60 lọ́dún, tó fẹ́rẹ̀ jẹ́ oṣù méjì pípé láìṣe nǹkan. Ní gbogbo ayé, èyí ń pọ̀ sí ọdún tí a pàdánù àwọn àǹfààní ìlera.

Ẹ jẹ́ kí n yanjú àwọn àníyàn tí mo máa ń gbọ́ jù láti ọwọ́ àwọn obìnrin Nàìjíríà nípa ṣíṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù wọn.

Èyí ni ẹ̀rù àkọ́kọ́, ó sì ṣeé yé pátápátá. Èrò ẹ̀jẹ̀ tó ń kọjá aṣọ yín nígbà eré sísá tàbí ní gym jẹ́ ohun ìtìjú. Ṣùgbọ́n jíjò jẹ́ ìṣòro ààbò, kì í ṣe ìṣòro eré ìdárayá.

Ààbò nǹkan oṣù tó yẹ tí a ṣe fún ìrìn ń jẹ́ kí jíjò má ṣeé ṣe rárá. Ẹ wá àwọn pádì tó ní agbára gbígba omi tó tó fún ìpele nǹkan oṣù yín àti ìdè tó dúró ṣinṣin tí kì í gbẹ́kẹ̀lé ohun ìlẹ̀mọ́ nìkan. Àwọn ìyẹ́ tó ń tẹ̀ ń fúnni ní ààbò nígbà títẹ̀ba, fífò, tàbí sísá. Ìpele tí kì í jò gbọ́dọ̀ tàn dé etí pátápátá, kì í ṣe àárín nìkan.

Fún ààbò àfikún ní àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀, ẹ lè fi méjì. Ẹ lo ààbò yín deede kí ẹ sì wọ ṣòkòtò kúkúrú dúdú tó dúró mọ́ ara ní abẹ́ aṣọ eré ìdárayá yín. Ìpele ìrànlọ́wọ́ yìí ń fúnni ní àlàáfíà ọkàn nígbà tí ẹ ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin rí i pé lẹ́yìn àwọn ìpàdé eré ìdárayá díẹ̀ tó yọrí sí rere nígbà nǹkan oṣù wọn, ẹ̀rù jíjò ń parẹ́ pátápátá.

Ẹ tún lè ṣètò àkókò pípààrọ̀ pádì yín. Ẹ pààrọ̀ sí ààbò tuntun ní kété ṣáájú eré ìdárayá, kí ẹ sì tún pààrọ̀ lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lẹ́yìn rẹ̀. Ní àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀, ẹ ronú lórí wíwo yàrá ìwẹ̀ kíákíá ní àárín eré tí ìpàdé yín bá gùn ju ìṣẹ́jú 45 lọ. Èyí jẹ́ àṣà ìmọ́tótó tó dára lásán, bíi wíwẹ̀ lẹ́yìn eré ìdárayá.

Àárẹ̀ nígbà nǹkan oṣù jẹ́ òtítọ́, ó sì tọ̀nà. Ìpele irin yín ń sọ̀kalẹ̀ díẹ̀ nígbà nǹkan oṣù, agbára tí ara yín ń lò fún ìlànà yíyọ kúrò lè mú kí ẹ nímọ̀lára ìrẹ̀wẹ̀sì. Ṣùgbọ́n, ìyàtọ̀ wà láàrin ìsinmi àti àìṣe nǹkan pátápátá.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun kékeré gan-an. Tí eré ìdárayá ìṣẹ́jú 30 bá dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe, ẹ gbìyànjú ìṣẹ́jú 10. Tí ìṣẹ́jú 10 bá pọ̀ jù, ẹ gbìyànjú 5. Ìrìn rírọ̀ ìṣẹ́jú márùn-ún tàbí nína ara lè fúnni ní àǹfààní láìmú yín rẹ̀. Ẹ lè rí i pé nígbà tí ẹ bá bẹ̀rẹ̀ sí rìn, agbára yín ń pọ̀ sí i gan-an. Èyí ni ipa endorphin tó ń bẹ̀rẹ̀.

Ẹ yan àkókò ọjọ́ tó tọ́. Tí àwọn òwúrọ̀ nígbà nǹkan oṣù yín bá jẹ́ kí ẹ nímọ̀lára búburú, ẹ má fi ipá mú eré ìdárayá òwúrọ̀. Ẹ ṣe eré ìdárayá ní ìrọ̀lẹ́ nígbà tí ẹ lè ní agbára jù. Tí àwọn ìrọ̀lẹ́ ní Lagos bá gbóná jù tí ẹ sì nímọ̀lára ìrẹ̀wẹ̀sì, ẹ gbìyànjú òwúrọ̀ kùtùkùtù ṣáájú kí ooru tó pọ̀. Ẹ bá ìlù ara yín ṣiṣẹ́, kì í ṣe lòdì sí i.

Ẹ rántí pé eré ìdárayá kò ní láti túmọ̀ sí eré líle. Jíjó rọra sí orin nígbà tí ẹ ń se oúnjẹ, ṣíṣe iṣẹ́ ilé fúfúyẹ́, tàbí ṣíṣeré pẹ̀lú àwọn ọmọdé gbogbo rẹ̀ jẹ́ ìrìn. Ẹ kò nílò ẹ̀tọ́ ọmọ ẹgbẹ́ gym tàbí ohun èlò pàtàkì. Ẹ kàn nílò láti rìn ara yín ní àwọn ọ̀nà tó ṣeé ṣàkóso tó sì dára.

Ẹ̀jẹ̀ nǹkan oṣù tó pọ̀ gan-an (tó ń rẹ ààbò láàrin àkókò tí kò tó wákàtí méjì) ni a ń pè ní menorrhagia ní ti ìṣègùn, ó sì ń kan ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin Nàìjíríà. Tí nǹkan oṣù yín bá pọ̀ báyìí, eré ìdárayá lè dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe tàbí tó ń bani lẹ́rù.

Àkọ́kọ́, ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ gan-an yẹ fún àfiyèsí dókítà. Bí àwọn obìnrin kan ṣe ní nǹkan oṣù tó pọ̀ jù àwọn mìíràn lọ lọ́nà àdánidá, ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ jù lè fi fibroid, àìdọ́gba họ́mọ̀nù, tàbí àwọn àìsàn mìíràn tí a lè tọ́jú hàn. Ẹ má gba ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ tó ń sọni di aláìlágbára gẹ́gẹ́ bí deede láìbá òṣìṣẹ́ ìlera sọ̀rọ̀.

Bí ó ti wù kó rí, bí nǹkan oṣù tilẹ̀ pọ̀, eré ìdárayá rírọ̀ sábà máa ń wà láìséwu, ó sì lè ṣèrànwọ́ gan-an. Ìfúnpọ̀ ilé-ọmọ nígbà eré ìdárayá lè ran ara yín lọ́wọ́ láti yọ ìbòrí náà kúrò dáadáa, ó sì lè dín gígùn ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀ kù. Ṣùgbọ́n, ẹ yẹ kí ẹ lo ààbò tó ní agbára gbígba omi tó pọ̀ jù, kí ẹ sì yẹra fún eré líle ní ọjọ́ kan tàbí méjì tí nǹkan oṣù pọ̀ jù.

Ẹ gbọ́ ara yín dáadáa. Tí orí bá ń yí yín, tí ẹ rẹ̀ gan-an, tàbí tí ẹ̀mí ń gbà yín nígbà eré ìdárayá, ẹ dúró lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn wọ̀nyí lè jẹ́ àmì àìlẹ́jẹ̀ (anemia) láti ìpàdánù ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀, tó nílò ìtọ́jú ìṣègùn àti bóyá afikún irin. Rírìn rọra dára, ṣùgbọ́n ẹ má fi ipá mú ara yín sí cardio líle tí ara yín bá ń jìyà pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ tó pọ̀.

Ìsopọ̀ láàrin eré ìdárayá àti nǹkan oṣù kì í ṣe nípa ìyọ̀ǹda láti rìn ara yín nìkan. Ó jẹ́ nípa níní àwọn irinṣẹ́ tó tọ́ láti rìn pẹ̀lú ìtura àti ìgbẹ́kẹ̀lé.

Sana Pads mọ ohun tí àwọn obìnrin Nàìjíríà nílò nítorí àwa jẹ́ obìnrin Nàìjíríà. A ti ní ìrírí ìbínú àwọn pádì tó ń yí ipò padà nígbà ìrìn lọ sí ọjà, tó ń jò nígbà ìmọ́tótó ilé tó le, tàbí tó ń di àìrọ̀rùn nínú ooru ilẹ̀ olóoru wa. Ìrírí yìí ń ṣe àgbékalẹ̀ bí a ṣe ń ṣe gbogbo pádì.

Maxi Pads wa ní ìpele márùn-ún tó ń gbà omi pẹ̀lú ìdènà tí kì í jò, tí a ṣe pàtó fún àwọn ọjọ́ tí nǹkan oṣù pọ̀ àti ìrìn alágbára. Bóyá ẹ ń kọ́ kíláàsì ní Benin City, ẹ ń ṣe oko ní Enugu, tàbí ẹ ń sá ní Abuja, àwọn pádì wọ̀nyí ń dúró ṣinṣin, wọ́n sì ń gbẹ. Àgbékalẹ̀ tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ojú ọjọ́ Nàìjíríà, kì í ṣe lòdì sí i, ó ń dín àìrọ̀rùn òógùn tó wọ́pọ̀ pẹ̀lú àwọn tí a ń sọ nù tí ẹ̀yìn wọn jẹ́ ike kù.

Fún nǹkan oṣù ààrin tàbí eré ìdárayá fúfúyẹ́, Premium Pads wa pẹ̀lú ìpele mẹ́ta tó ń gbà omi ń fúnni ní ààbò tó dára láìwúwo. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ obìnrin ń lò wọ́n fún rírìn, yoga, tàbí àwọn iṣẹ́ ojoojúmọ́ nígbà nǹkan oṣù wọn. Ìrísí tínrín túmọ̀ sí pé ẹ lè rìn lọ́fẹ̀ẹ́ láìnímọ̀lára pé ẹ wọ nappy.

Láti ọdún 2020, a ti ṣètìlẹ́yìn fún ju 10,000 obìnrin Nàìjíríà tààrà, a sì ti pín ju 30,000 pádì káàkiri àwọn àdúgbò láti Lagos sí Maiduguri. A ti gbọ́ ọ̀pọ̀ ìtàn bíi ti Chioma: àwọn obìnrin tí wọ́n dẹ́kun yíyẹra fún àwọn iṣẹ́ tí wọ́n fẹ́ràn nítorí wọ́n ní ààbò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé níkẹyìn. Iṣẹ́ wa kì í ṣe títa pádì nìkan. Ó jẹ́ fífi òpin sí òṣì nǹkan oṣù àti ìtìjú nǹkan oṣù tó ń dá àwọn obìnrin àti ọmọbìnrin Nàìjíríà dúró láti gbé ayé ní kíkún ní gbogbo ọjọ́ oṣù.

Yàtọ̀ sí àǹfààní ẹnìkọ̀ọ̀kan, yíyan ààbò tí a lè tún lò túmọ̀ sí fífi owó pamọ́ tó lè lọ sí àwọn àìní mìíràn: owó ilé-ìwé, ìdókòwò iṣẹ́ òwò, tàbí ìlera ẹbí. Ó túmọ̀ sí ṣíṣe ìdọ̀tí díẹ̀ ní àwọn àdúgbò tí ìṣàkóso ìdọ̀tí ti ṣòro tẹ́lẹ̀. Ó túmọ̀ sí ṣíṣètìlẹ́yìn fún ṣíṣe ọjà ní Nàìjíríà dípò fífi owó ránṣẹ́ sí àwọn ilé-iṣẹ́ pádì tí a ń sọ nù ti ilẹ̀ òkèèrè.

Ẹ kò nílò láti yí gbogbo ayé yín padà tàbí láti ra ohun èlò olówó gọbọi. Ẹ kàn nílò láti bẹ̀rẹ̀ ní ibi tí ẹ wà pẹ̀lú ohun tí ẹ ní.

Ẹ bẹ̀rẹ̀ lóṣù yìí. Ní ọjọ́ kìíní nǹkan oṣù yín tó ń bọ̀, ẹ ṣàkíyèsí bí ẹ ṣe nímọ̀lára gan-an dípò bí ẹ ṣe rò pé ẹ yẹ kí ẹ nímọ̀lára. Tí ẹ bá ní agbára, ẹ rìn fún ìṣẹ́jú 10-15. Tí ẹ bá rẹ̀, ẹ gbìyànjú nína ara rírọ̀ fún ìṣẹ́jú 5 nínú yàrá yín. Ẹ ṣàkíyèsí ohun tó ń ṣẹlẹ̀. Ṣé ìrìn ń mú ìrora ikùn yín dára tàbí burú? Ṣé ọkàn yín ń dára sí i? Ṣé ọ̀run ń wó lulẹ̀ nítorí pé ẹ rìn ara yín nígbà nǹkan oṣù?

Ẹ tọpa ìyípo yín àti ìpele agbára fún oṣù méjì tàbí mẹ́ta. Ẹ lè ṣàkíyèsí àwọn àpẹẹrẹ. Bóyá ọjọ́ kìíní ni ọjọ́ agbára tó kéré jù yín nígbà gbogbo, ṣùgbọ́n ní ọjọ́ kẹta ẹ nímọ̀lára dáadáa lọ́nà tó yà yín lẹ́nu. Tàbí bóyá ìrora ikùn yín burú jù ní òwúrọ̀ ṣùgbọ́n ó dín kù ní ọ̀sán. Àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí ń ràn yín lọ́wọ́ láti ṣètò àwọn iṣẹ́ yíká ìlù àdánidá yín dípò yíyẹra fún gbogbo nǹkan fún odindi ọ̀sẹ̀ kan.

Ẹ yan ààbò tó bá àwọn àìní yín mu. Starter Kit wa ní Premium Pads mẹ́ta pẹ̀lú àpò ìtọ́jú, tó dára fún dídánwò ààbò tí a lè tún lò nígbà eré ìdárayá láìsí ìdókòwò ńlá ní ìbẹ̀rẹ̀. Fún nǹkan oṣù tó pọ̀, ẹ ṣe ìdókòwò sínú Maxi Pads tó ń fúnni ní ààbò kódà nígbà ìrìn alágbára. Níní ààbò tó tọ́ ń mú ìdínà tó tóbi jù láti máa jẹ́ alágbára nígbà nǹkan oṣù yín kúrò.

Ẹ wá eré ìdárayá tí ẹ gbádùn lóòótọ́. Tí ẹ bá kórìíra eré sísá, ẹ má sá nígbà nǹkan oṣù yín tàbí ní àkókò mìíràn. Ẹ jó, ẹ rìn, ẹ wẹ̀, ẹ nína ara, ẹ ṣe ọgbà, tàbí ẹ ṣeré pẹ̀lú àwọn ọmọdé. Ìrìn kò ní láti rí bí ohun tí ẹ ń rí nínú àwọn fídíò eré ìdárayá ti ilẹ̀ òkèèrè. Ó kàn nílò láti gbé ìlù ọkàn yín sókè díẹ̀ kí ó sì mú kí ara yín dára.

Tí ẹ bá ń ṣiṣẹ́ pẹ̀lú àwọn ọmọbìnrin àti obìnrin, ẹ ní agbára láti yí bí ìran kan gbogbo ṣe ń ronú nípa nǹkan oṣù àti iṣẹ́ ara padà. Àwọn olùkọ́ eré ìdárayá, ẹ fi ìlera nǹkan oṣù sínú ẹ̀kọ́ yín. Ẹ ṣàlàyé pé àwọn ọmọbìnrin lè àti pé wọ́n yẹ kí wọ́n kópa nínú eré ìdárayá ilé-ìwé nígbà nǹkan oṣù wọn pẹ̀lú ààbò tó yẹ àti àtúnṣe kékeré fún ìtura.

Ẹ pèsè àwọn ohun èlò WASH tó tó. Àwọn ọmọbìnrin kò ní ṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù wọn tí kò bá sí ibi àṣírí láti wo tàbí pààrọ̀ ààbò. Ilé ìgbọ̀nsẹ̀ tó mọ́ pẹ̀lú omi, ìkọ́, àti ibi ìsọnù ṣe pàtàkì. Ìdókòwò ohun amáyédẹrùn yìí ń mú èrè wá nínú wíwá sí ilé-ìwé, ìkópa àti ìgbẹ́kẹ̀lé.

Ẹ ronú lórí pípèsè àwọn pádì tí a lè tún lò nípasẹ̀ àwọn ètò ìlera ilé-ìwé. Nígbà tí gbogbo ọmọbìnrin kíláàsì bá ní ààbò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé, ìtìjú ń dín kù, ìkópa sì ń pọ̀ sí i. Àwọn àjọ lè pàṣẹ àpò tó pọ̀ bí wọ́n ṣe nílò ní iye owó wa tí kì í yí padà fún àpò kọ̀ọ̀kan, pẹ̀lú ìfiránṣẹ́ sí ìpínlẹ̀ èyíkéyìí ní Nàìjíríà. Èyí ń jẹ́ kí ṣíṣe ìpèsè fún ilé-ìwé tàbí ètò kan gbogbo ṣeé ní owó tó rọrùn.

Ẹ pe àwọn obìnrin láti pín ìrírí wọn. Nígbà tí àwọn ọmọbìnrin bá gbọ́ lọ́dọ̀ àwọn obìnrin àgbà àti àwọn ẹgbẹ́ tó ṣàṣeyọrí tí wọ́n ń ṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù wọn, àwọn irọ́ ń pàdánù agbára. Ẹ ṣẹ̀dá àwọn ibi ààbò fún àwọn ìjíròrò wọ̀nyí níbi tí a ti gbà àwọn ìbéèrè tí ìròyìn tó tọ́ sì rọ́pò ẹ̀bùn àti ìtìjú.

Nǹkan oṣù yín kì í ṣe àìlera tàbí àrùn. Ó jẹ́ ìlànà ìbílẹ̀ deede tí kò béèrè pé kí ẹ dẹ́kun gbígbé ayé fún ọjọ́ márùn-ún ní oṣooṣù. Ẹ lè ṣiṣẹ́, kẹ́kọ̀ọ́, bá ènìyàn dápọ̀, àti bẹ́ẹ̀ ni, ṣe eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù. Àwọn ìkìlọ̀ àtijọ́ tí àwọn ìyá àti ìyá-ìyá wa gbà wá láti àkókò tí ó ní àwọn ìṣòro yàtọ̀, ìmọ̀ yàtọ̀, àti àwọn àṣàyàn yàtọ̀. Ẹ ní ìròyìn tó dára jù báyìí. Ẹ ní àwọn àṣàyàn ààbò tó dára jù báyìí. Ẹ ní òmìnira láti ṣe àwọn àṣàyàn yàtọ̀.

Eré ìdárayá nígbà nǹkan oṣù ń fúnni ní àwọn àǹfààní gidi: ìrora ikùn tó dín kù, ọkàn tó dára jù, ikùn wíwú tó dín kù, àti òmìnira ọkàn ti mímọ̀ pé ìyípo yín kò ń darí ayé yín. Bíbẹ̀rẹ̀ kékeré pẹ̀lú ìrìn ìṣẹ́jú 10 tàbí nína ara rírọ̀ lè yí gbogbo ìbáṣepọ̀ yín pẹ̀lú ìyípo nǹkan oṣù yín padà. Ẹ̀rù jíjò ń parẹ́ nígbà tí ẹ bá ní ààbò tó yẹ tí a ṣe fún ìrìn alágbára ní àwọn ipò Nàìjíríà.

Bóyá ẹ wà ní Lagos, Kano, Port Harcourt, tàbí abúlé kékeré, ẹ yẹ láti rìn ara yín pẹ̀lú ìtura ní gbogbo ọjọ́ oṣù. Sana Pads ń pèsè ààbò tí kì í jò, tí afẹ́fẹ́ ń gbà kọjá, tí kò gbówó lórí tó ń mú èyí ṣeé ṣe, tó ń ná 60-75% kéré ju rírà àwọn tí a ń sọ nù oṣù lẹ́yìn oṣù. Ẹ darapọ̀ mọ́ ẹgbẹẹgbẹ̀rún obìnrin Nàìjíríà tí wọ́n ti ṣàwárí pé nǹkan oṣù àti eré ìdárayá kì í ṣe ọ̀tá. Wọ́n jẹ́ apá méjì deede ti ìgbé ayé kíkún, alágbára, àìní ìdínà.

Ṣé ẹ ṣetán láti bẹ̀rẹ̀? Ẹ ṣàwárí gbogbo àwọn pádì wa tí a lè tún lò tí a ṣe fún àwọn àìní àwọn obìnrin Nàìjíríà kí ẹ sì ṣàwárí bí ààbò nǹkan oṣù tó yẹ ṣe ń ṣètìlẹ́yìn fún ìrìn àjò yín sí ìlera nǹkan oṣù tó dára jù, ìgbésẹ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé kan lẹ́yìn èkejì.